B GIÁO DC ÀO TO
TRNGăI HCăTHNGăLONG
o0o
KHÓA LUN TT NGHIP
TÀI:
MT S GII PHÁP NHM NÂNG CAO
HIU QU QUN LÝ VÀ S DNG VN
LUăNG TI CÔNG TY C PHN
TOYOTAăTHNGăLONG
SINH VIÊN THC HIN
: NGUYNăPHNGăDUNG
MÃ SINH VIÊN
: A16599
CHUYÊN NGÀNH
: TÀI CHÍNH
HÀ NI ậ 2014
B GIÁO DC ÀO TO
TRNGăI HCăTHNGăLONG
o0o
KHÓA LUN TT NGHIP
TÀI:
MT S GII PHÁP NHM NÂNG CAO
HIU QU QUN LÝ VÀ S DNG VN
LUăNG TI CÔNG TY C PHN
TOYOTAăTHNGăLONG
Giáoăviênăhng dn
:ăTh.săVăL Hng
Sinh Viên Thc Hin
: NguynăPhngăDung
Mã Sinh Viên
: A16599
Chuyên Ngành
: Tài Chính
HÀ NI ậ 2014
Thang Long University Library
LI CMăN
có th hoàn thành khóa lun tt nghip này, em xin trân trng gi li cm n
sâu sc đn quỦ thy, cô giáo khoa Kinh T - Qun LỦ trng i Hc Thng Long đư
tn tình dy d, truyn đt cho em nhng kin thc quỦ báu. c bit, em xin gi li
cm n chân thành đn Cô giáo Th.s V L Hng đư nhit tình giúp đ em trong sut
thi gian làm khóa lun. Em cng xin đc gi li cm n đn các anh ch, Ban giám
đc Công ty C phn Toyota Thng Long nói chung cng nh các anh, ch phòng
k toán nói riêng đư nhit tình giúp đ, ch dn và to điu kin cho em đ hoàn thành
khóa lun này.
Em xin chân thành cm n!
Hà Ni, ngày 7 tháng 7 nm 2014
Sinh viên
NguynăPhngăDung
LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan Khóa lun tt nghip này là do t bn thân thc hin
có s h tr t giáo viên hng dn và không sao chép các công trình nghiên
cu ca ngi khác. Các d liu thông tin th cp s dng trong Khóa lun là có
ngun gc và đc trích dn rõ ràng.
Tôi xin chu hoàn toàn trách nhim v li cam đoan này!
Sinh viên
Nguyn Phng Dung
Thang Long University Library
MC LC
CHNGă1. C S LÝ LUN CHUNG V VNăLUăNG VÀ HIU QU
S DNG VNăLUăNG TRONG DOANH NGHIP 1
1.1. Vnăluăđng trong doanh nghip 1
1.1.1. Khái nim và đc đim vn lu đng 1
1.1.2. Phân loi vn lu đng 3
1.1.3. Vai trò ca vn lu đng 5
1.1.4. Kt cu vn lu đng và các nhân t nh hng đn kt cu vn lu đng 5
1.1.5.Nhu cu vn lu đng và các phng pháp xác đnh nhu cu vn lu đng
7
1.2. Ni dung qun lý vnăluăđng trong doanh nghip 10
1.2.1. Chính sách qun lý vn lu đng 10
1.2.2. Qun tr vn bng tin 11
1.2.3. Qun lý khon phi thu 15
1.2.4. Qun lý hàng tn kho d tr 17
1.3. Hiu qu s dng vnăluăđng trong doanh nghip 19
1.3.1. Khái nim hiu qu s dng vn lu đng 19
1.3.2. Các ch tiêu đánh giá tng hp 19
1.3.3.Các ch tiêu đánh giá hiu qu s dng ca tng b phn cu thành VL
22
1.4. Các nhân t nhăhngăđn hiu qu s dngăVL 25
1.4.1. Các nhân t khách quan 25
1.4.2. Các nhân t ch quan 26
1.5. Mt s gii pháp nhm nâng cao hiu qu s dng vnăluăđng trong doanh
nghip 27
1.5.1. S cn thit phi nâng cao hiu qu s dng vn lu đng 27
1.5.2. Mt s gii pháp nhm nâng cao hiu qu s dng vn lu đng trong
doanh nghip
28
CHNGă2. THC TRNG QUN LÝ VÀ S DNG VNăLUăNG TI
CÔNG TY C PHNăTOYOTAăTHNGăLONG 31
2.1. Tng quan v công ty C PhnăToyotaăThngăLong 31
2.1.1. Quá trình hình thành và phát trin ca công ty 31
2.1.2. C cu t chc ca Công ty C phn Toyota Thng Long 32
2.1.3. c đim ngành ngh kinh doanh ca Công ty CP Toyota Thng Long 34
2.2. Thc trng hotăđng kinh doanh ca Công ty C phnăToyotaăThngăLong
36
2.2.1. Tình hình c cu tài sn – ngun vn ca Công ty 36
2.2.2. Tình hình hot đng sn xut kinh doanh 39
2.2.3. Mt s ch tiêu đánh giá tng hp 42
2.3. Thc trng s dng vnăluăđng và hiu qu s dng vnăluăđng ti Công
tyăCPăToyotaăThngăLong 46
2.3.1. Chính sách qun lý vn lu đng 46
2.3.2. Vn lu đng ròng ti Công ty C phn Toyota Thng Long 47
2.3.3. Phân tích kt cu vn lu đng ti Công ty C phn Toyota Thng Long 48
2.3.4. Mt s ch tiêu đánh giá hiu qu s dng vn lu đng ca Công ty C
phn Toyota Thng Long 55
2.4. ánhăgiáăchungăhiu qu qun lý và s dng vnăluăđng ca Công ty C
phnăToyotaăThngăLong 63
2.4.1. Nhng kt qu đt đc 63
2.4.2. Nhng hn ch và nguyên nhân 64
CHNGă3. MT S BIN PHÁP NHM NÂNG CAO HIU QU S DNG
VNăLUăNG TI CÔNG TY C PHNăTOYOTAăTHNGăLONG 66
3.1. nhăhng phát trin ca Công ty C phnăToyotaăThngăLong 66
3.1.1. Môi trng kinh doanh ca Công ty 66
3.1.2. Nhng u đim, tn ti ca Công ty CP Toyota Thng Long 67
3.1.3. nh hng phát trin ca Công ty CP Toyota Thng Long 69
3.2. Mt s bin pháp nhm nâng cao hiu qu s dng vnăluăđng ti Công ty
C phnăToyotaăThngăLong 70
3.2.1. Xác đnh nhu cu vn lu đng 70
3.2.2. Qun lý tin mt 72
3.2.3. Qun lý các khon phi thu khách hàng 73
3.2.4. S dng các khon đu t tài chính ngn hn 75
3.2.5. Qun lý hàng tn kho 76
3.2.6. Mt s bin pháp khác 76
Thang Long University Library
DANH MC VIT TT
Ký hiu vit tt
Tênăđyăđ
CP
C phn
DN
Doanh nghip
HC
i hi đng c đông
HQT
Hi đng qun tr
KPT
Khon phi thu
NVNH
Ngun vn ngn hn
NVDH
Ngun vn dài hn
PTNH
Phi thu ngn hn
PTKH
Phi thu khách hàng
TNDN
Thu nhp doanh nghip
TMV
Công ty Toyota Vit Nam
TGNH
Tin gi ngân hàng
TSC
Tài sn c đnh
TSL
Tài sn lu đng
VL
Vn lu đng
SXKD
Sn xut kinh doanh
DANH MC CÁC BNG BIU, HÌNH V,ă TH
Hình 1.1. Chính sách vn lu đng cp tin, thn trng, dung hòa 10
Hình 1.2. Mô hình Miller Orr 14
Hình 1.3. Mô hình EQQ 17
Hình 1.4. Mô hình ABC 18
Hình 2.1. Chính sách qun lý vn lu đng 47
Bng 1.1. Cp tín dng và không cp tín dng 16
Bng 1.2.S dng và không s dng thông tin ri ro tín dng 17
Bng 2.1. Bng cân đi k toán so sánh gia nm 2011, 2012, 2013 36
Bng 2.2. Bng báo cáo kt qu hot đng kinh doanh 40
Bng 2.3. Ch tiêu đánh giá kh nng thanh toán 43
Bng 2.4. Ch tiêu đánh giá hiu sut s dng tài sn 44
Bng 2.5. Ch tiêu đánh giá kh nng sinh li 45
Bng 2.6. Mi quan h gia ROE và ROS 46
Bng 2.7. Vn lu đng ròng trong giai đon 2011 ậ 2013 47
Bng 2.8. C cu tài sn lu đng ti Công ty CP Toyota Thng Long 48
Bng 2.9. C cu vn bng tin ca Công ty CP Toyota Thng Long 50
Bng 2.10. C cu các khon phi thu ngn hn ca Công ty CP 51
Bng 2.11. C cu hàng tn kho ca Công ty CP Toyota Thng Long 53
Bng 2.12. C cu n ngn hn ca Công ty C phn Toyota Thng Long 54
Bng 2.13. Tc đ luân chuyn vn lu đng ca Công ty 56
Bng 2.14. T sut sinh li ca vn lu đng 58
Bng 2.15. Ch tiêu đánh giá các khon phi thu ca Công ty 59
Bng 2.16. Ch tiêu đánh giá các khon phi tr ca Công ty 60
Bng 2.17. Ch tiêu đánh giá hàng tn kho ca Công ty 61
Bng 2.18. Ch tiêu thi gian quay vòng tin ca Công ty 62
Bng 3.1. S d bình quân cui nm 2013 71
Bng 3.2. T l phn trm các khon mc có quan h cht ch vi doanh thu 72
th 1.1. Mô hình mc d tr tin mt ti u 13
Thang Long University Library
S đ 1.1. Quá trình tun hoàn, chu chuyn ca vn lu đng 2
S đ 2.1: C cu t chc ca Công ty CP Toyota Thng Long 32
S đ 2.2. Quy trình hot đng kinh doanh chung 34
Biu đ 2.1. C cu tng ngun vn ca Công ty C phn Toyota Thng Long nm 2011,
2012, 2013 38
Biu đ 2.2. Quy mô tài sn lu đng ca Công ty CP Toyota Thng Long trong ba nm
2011, 2012, 2013 49
Biu đ 2.3. C cu tài sn lu đng ca Công ty CP Toyota Thng Long trong nm 2011,
2012, 2013 49
Biu đ 2.4. H s đm nhim vn lu đng ca Công ty 58
Biu đ 2.5. Tc đ luân chuyn các khon phi thu ca Công ty 59
Biu đ 2.6. Tc đ luân chuyn hàng tn kho ca Công ty 62
LI M U
1.LýădoăchnăđătƠi
Vn là mt phm trù kinh t hàng hóa, là mt yu t quan trng quyt đnh đn
sn xut và lu thông hàng hóa. Vy nên bt ký mt doanh nghip nào mun tn ti và
phát trin đu phi quan tâm đn vn đ qun lý và s dng vn sao cho có hiu qu,
nhm đt mc tiêu ti đa hóa li nhun.
Nâng cao hiu qu s dng vn lu đng là mc tiêu phn đu lâu dài ca mi
doanh nghip. Hiu qu s dng vn nói chung và hiu qu s dng vn lu đng nói
riêng gn lin vi hiu qu kinh doanh ca doanh nghip. Do vy, vn đ s dng vn
lu đng mt cách có hiu qu luôn đc coi là mt vn đ thi s đt ra cho các nhà
qun tr doanh nghip.
Nhn thy đây là vn đ có Ủ ngha quan trong đi vi s tn ti và phát trin ca
công ty, đm bo cho công ty có th đng trên th trng cnh tranh di tác đng
ngày càng mnh m ca c ch th trng. Qua thi gian thc tp ti công ty C Phn
Toyota Thng Long đ tài: ắ Mt s gii pháp nhm nâng cao hiu qu hiu qu
qun lý và s dng vnăluăđng ti công ty C PhnăToyotaăThngăLongẰăđc
la chn.
2.Mcăđíchănghiênăcu caăđ tài
Mt là h thng hóa nhng vn đ c bn v vn lu đng và hiu qu s dng
vn lu đng ca doanh nghip.
Hai là phân tích thc trng hiu qu qun lý và s dng vn lu đng ti công ty
C Phn Toyota Thng Long.
Ba là da trên c s nhng kt qu mà công ty đt đc và nhng hn ch còn
tn ti nhm đa ra gii pháp nâng cao hiu qu qun lý và s dng vn lu đng ti
công ty C Phn Toyota Thng Long.
3.iătng và phm vi nghiên cu
- i tng nghiên cu: vn lu đng và hiu qu s dng vn lu đng và
nâng cao hiu qu qun lý
- Phm vi nghiên cu:
+ V không gian nghiên cu:Công ty C Phn Toyota Thng Long.
+ V thi gian nghiên cu: tài nghiên cu da trên các d liu thu thp
trong thi gian t 2011 ậ 2013.
Thang Long University Library
4.Phngăphápănghiênăcu
Các phng pháp đc s dng trong khóa lun là phng pháp phân tích,
phng pháp tng hp, phng pháp so sánh, phng pháp t l…
5.Kt cu ca khóa lun
Kt cu ca khóa lun ngoài phn m đu và kt lun, khóa lun bao gm ba chng.
Chngă1:ă Că s lý lun chung v vnăluăđng và hiu qu s dng vnăluăăă
đng trong doanh nghip.
Chngă 2:ă Thc trng qun lý và s dng vnă luă đng ti công ty C phn
ToyotaăThngăLong.
Chngă3:ăMt s gii pháp nhm nâng cao hiu qu qun lý và s dng vnăluă
đng ti công ty C phnăToyotaăThngăLong.
1
CHNGă1. C Să Lụă LUNă CHUNGă Vă VNă LUă NGă VÀă HIUă
QUăSăDNGăVNăLUăNGăTRONGăDOANHăNGHIP
1.1. Vnăluăđngătrongădoanhănghip
1.1.1. Khái nim và đc đim vn lu đng
Khái nim
Trong nn kinh t quc dân, mi doanh nghip đc coi nh mt t bào ca nn
kinh t vi nhim v ch yu là thc hin các hot đng sn xut kinh doanh nhm to
ra các sn phm hàng hóa, lao v, dch v cung cp cho xã hi. Doanh nghip có th
thc hin mt s hoc tt c các công đon ca quá trình đu t t sn xut đn tiêu
th sn phm lao v, dch v trên th trng nhm mc tiêu ti đa hóa li nhun.
tin hành các hot đng sn xut kinh doanh, doanh nghip cn phi đi có đi
tng lao đng, t liu lao đng và sc lao đng. Nhng đi tng lao đng nói trên
xét v hình thái vt cht đc gi là các tài sn lu đng, còn v hình thái giá tr đc
gi là vn lu đng ca doanh nghip. Vn lu đng ca doanh nghip đc biu hin
thông qua TSL. TSL ca doanh nghip dch v nói chung bao gm: tài sn lu
đng sn xut và tài sn lu thông. Quá trình sn xut ca doanh nghip luôn gn lin
vi quá trình lu thông. Trong quá trình tham gia vào các hot đng sn xut kinh
doanh TSL sn xut và tài sn lu thông luôn chuyn hóa ln nhau, vn đng không
ngng làm cho quá trình sn xut kinh doanh đc liên tc. hình thành nên TSL
sn xut và tài sn lu thông doanh nghip cn phi có mt s vn thích ng đ đu t
vào các tài sn y, s tin ng trc v nhng tài sn y đc gi là vn lu đng ca
doanh nghip. Nh vy, có th đnh ngha vn lu đng nh sau:
Vn lu đng ca doanh nghip là s vn ng ra đ hình thành nên các tài sn
lu đng nhm đm bo cho quá trình sn xut kinh doanh ca doanh nghip đc
thc hin thng xuyên, liên tc. Vn lu đng luân chuyn toàn b giá tr ngay trong
mt ln và đc thu hi toàn b, hoàn thành mt vòng tun hoàn luân chuyn khi kt
thúc mt chu k kinh doanh. [4, trang 85]
Vn lu đng ròng là phn chênh lch gia tài sn ngn hn vi n ngn hn.
Ch s cân bng này th hin cách thc s dng vn lu đng trong doanh nghip. ây
là ch s đ đo lng hiu qu hot đng cng nh nng lc tài chính trong ngn hn
ca Công ty.
Vn lu đng ròng = Tài sn ngn hn ậ N ngn hn
Thang Long University Library
2
Vn lu đng là tin đ trong quá trình kinh doanh ca doanh nghip. Bi vy,
đ đm bo cho chu kì kinh doanh đc tin hành mt cách thng xuyên, liên tc thì
trong qun lý cn xác đnh đúng vn lu đng và các bin pháp đ nhanh chóng thu
hi vn.
căđim
Nh đư đnh ngha trên, vn lu đng là s vn ng ra đ hình thành nên tài
sn lu đng, hay nói cách khác, vn lu đng chính là biu hin bng tin ca tài sn
lu đng. Vì vy, đc đim ca vn lu đng s chu s chi phi bi đc đim ca các
tài sn lu đng. Trong quá trình sn xut kinh doanh: d tr sn xut, sn xut và lu
thông. Quá trình này đc din ra liên tc, thng xuyên lp li theo chu k và đc
gi là quá trình tun hoàn, chu chuyn ca vn lu đng. Qua mi giai đon ca chu
k kinh doanh, vn lu đng li thay đi hình thái biu hin: t hình thái vn tin t
ban đu chuyn sang hình thái vn vt t hàng hóa d tr và vn sn xut, ri cui
cùng li tr v hình thái vn tin t. Tng ng vi mt chu k kinh doanh thì vn lu
đng cng hình thành mt vòng chu chuyn.
Săđ 1.1. Quá trình tun hoàn, chu chuyn ca vnăluăđng
Mua vt t S Sn xut
Hàng hóa Sn phm
Tiêu th sn phm
Nh vy, vn lu đng có nhng đc đim chính phân bit so vi vn c đnh
nh sau:
- Vn lu đng trong quá trình chu chuyn luôn thay đi hình thái biu hin.
- Vn lu đng chuyn toàn b giá tr ca nó vào giá tr ca sn phm ngay
trong mt ln và đc hoàn li sau mi chu k kinh doanh.
- Vn lu đng hoàn thành mt vòng tun hoàn sau mt chu k kinh doanh.
Chu k vn đng ca vn lu đng là c s quan trng đ đánh giá hiu qu s
dng vn lu đng trong doanh nghip.
Vn bng tin
Vn d tr
sn xut
Vn trong
sn xut
3
1.1.2. Phân loi vn lu đng
Trong doanh nghip, vn đ t chc và qun lý vn lu đng có mt vai trò rt
quan trng. Có th nói qun lý vn lu đng là b phn trng yu ca công tác qun lý
hot đng tài chính ca doanh nghip. Qun lý vn lu đng nhm đm bo s dng
vn lu đng hp lý, tit kim và có hiu qu. Vn lu đng có rt nhiu loi mà li
tham gia vào mt chu k sn xut kinh doanh và thng xuyên thay đi hình thái vt
cht. Do đó, mun qun lý tt vn lu đng, ngi ta tin hành phân loi vn lu đng
theo các tiêu thc khác nhau. Sau đây là mt s cách phân loi ch yu.
1.1.2.1. Cn c vào hình thái biu hin ca vn lu đng
Vn bng tin: Bao gm tin mt hin có trong két, tin gi ngân hàng và các
khon tin đang chuyn. Nó đc s dng đ đáp ng nhu cu thanh toán ngay lp tc
ca doanh nghip. Tin bn thân nó là loi tài sn không sinh lãi. Do vy, trong công
tác qun lý tin thì vic ti thiu hóa lng tin phi gi là mc tiêu quan trng nht.
Tuy nhiên, vic gi tin trong kinh doanh cng ht sc cn thit bi nhng lý do sau.
- Gi đ tin mt giúp doanh nghip tn dng đc nhng c hi trong kinh
doanh, ch đng trong các hot đng thanh toán chi tr.
- Khi mua hàng hóa dch v, nu có đ tin mt, doanh nghip có th đc
hng li th chit khu.
- Khi có đ tin mt doanh nghip có th đi phó vi nhng tình hung khn
cp nh ha hon, đình công…
Các khon phi thu: ây là mt trong nhng b phn quan trng ca vn lu
đng. Khi doanh nghip bán hàng hóa ca mình cho doanh nghip khác, thông thng
ngi mua s không tr tin ngay lúc giao hàng. Các hóa đn cha đc tr tin này
th hin quan h tín dng thng mi và chúng to nên nhng khon phi thu khách
hàng. Các khon phi thu khách hàng có tính ắlng” mc trung bình, thng đc
chuyn thành tin t 30 ậ 60 ngày. Tuy nhiên cng có nhng trng hp ri ro do
khách hàng không tr tin. Do vy khi xem xét thc hin chính sách tín dng thng
mi, doanh nghip nên cân nhc k. Ngoài ra còn có mt s khon phi thu khác nh
thu ni b, tin ng trc cho ngi bán, tin th chp…
Vn v hàng tn kho: Trong doanh nghip sn xut, vn vt t hàng hóa gm:
vt t d tr, vn sn phm d dang, vn thành phm. Các loi này đc gi chung là
vn v hàng tn kho. Xem xét chi tit hn cho thy, vn v hàng tn kho ca doanh
nghip bao gm: vn nguyên vt liu chính, vn vt liu ph, vn nhiên liu, vn ph
tùng thay th, vn vt t đóng gói, vn công c dng c,…Trong doanh nghip thng
mi, vn v hàng tn kho ch yu là giá tr các loi hàng hóa d tr. ây là loi tài sn
Thang Long University Library
4
có tính ắlng” thp nhng rt quan trng trong quá trình sn xut. Do vy, doanh
nghip cn có phng pháp qun lý hiu qu đ tránh thiu hay tn đng quá ln gây
khó khn cho sn xut.
Vn lu đng khác: ây là nhng khon tn ti ca vn lu đng mà ngi ta
khó có th phân loi chúng vào mt nhóm nào đó. Nó bao gm: tm ng, chi phí tr
trc, chi phí ch kt chuyn, tài sn thiu ch x lý, các khon ký qu, kỦ cc…
Vic phân loi vn theo cách này to điu kin thun li cho vic xem xét, đánh
giá mc tn kho d tr và kh nng thanh toán ca doanh nghip. Mt khác, thông qua
cách phân loi này có th tìm các bin pháp phát huy chc nng các thành phn vn và
bit đc kt cu vn lu đng theo hình thái biu hin đ đnh hng điu chnh hp
lý và hiu qu.
1.1.2.2.Cn c thỀo vai trò ca vn lu đng đi vi quá trình sn xut kinh ếoanh
Da vào cn c trên, vn lu đng ca doanh nghip có th chia thành các loi
ch yu sau đây.
Vn lu đng trong khâu d tr sn xut: Bao gm các khon vn nguyên vt
liu chính, vn vt liu ph, vn nhiên liu, vn ph tùng thay th, vn vt t đóng gói
và vn công c dng c nh.
Vn lu đng trong khâu trc tip sn xut: Bao gm các khon vn sn phm
đang ch to và vn v chi phí tr trc.
Vn lu đng trong khâu lu thông: Bao gm vn thành phm, vn bng tin,
vn trong thanh toán (gm nhng khon phi thu và các khon tin tm ng trc phát
sinh trong quá trình mua vt t hàng hóa hoc thanh toán ni b) và các khon vn đu
t ngn hn v chng khoán, cho vay ngn hn.
Phng pháp phân loi này cho bit đc kt cu vn lu đng theo vai trò. T
đó giúp cho vic đánh giá tình hình phân b vn lu đng trong các khâu ca quá trình
luân chuyn vn, thy đc vai trò ca tng thành phn vn đi vi quá trình kinh
doanh. Trên c s đó, đ ra các bin pháp t chc qun lý thích hp nhm to ra mt
kt cu vn lu đng hp lỦ, tng đc tc đ luân chuyn vn lu đng.
1.1.2.3.Cn c thỀo ngun hình thành
Nu xét theo ngun hình thành, vn lu đng có th chia thành các ngun nh sau.
Ngun vn điu l: Là s vn lu đng đc hình thành t ngun vn điu l
ban đu khi thành lp hoc ngun vn điu l b sung trong quá trình sn xut kinh
doanh ca doanh nghip. Ngun vn này cng có s khác bit gia các loi hình
doanh nghip thuc các thành phn kinh t khác nhau.
5
Ngun vn t b sung: Là ngun vn do doanh nghip t b sung trong quá trình
sn xut kinh doanh nh t li nhun ca doanh nghip đc tái đu t.
Ngun vn liên doanh, liên kt: Là s vn lu đng đc hình thành t vn góp liên
doanh ca các bên tham gia doanh nghip liên doanh. Vn góp liên doanh có th bng tin
mt hoc bng hin vt là vt t, hàng hóa…theo tha thun ca các bên liên doanh.
Ngun vn đi vay: Vn vay ca các ngân hàng thng mi hoc t chc tín
dng, vn vay ca ngi lao đng trong doanh nghip, vay các doanh nghip khác.
Ngun vn huy đng t th trng vn: Bng vic phát hành c phiu, trái phiu.
Vic phân chia vn lu đng theo ngun hình thành giúp cho doanh nghip thy đc
c cu ngun vn tài tr cho nhu cu vn lu đng trong kinh doanh ca mình. T góc đ
qun lý tài chính mi ngun tài tr đu có chi phí s dng ca nó. Do đó doanh nghip cn
xem xét c cu ngun tài tr ti u đ gim thp chi phí s dng vn ca mình.
1.1.3. Vai trò ca vn lu đng
Trong điu kin kinh t th trng hin nay, vai trò ca vn lu đng ngày càng
đc đ cao đi vi hot đng sn xut kinh doanh ca doanh nghip. Vn lu đng
trong các doanh nghip có vai trò quyt đnh đn vic thành lp, hot đng và phát
trin ca doanh nghip. Nó là điu kin tiên quyt, quan trng nht trong s ra đi, tn
ti và phát trin ca mi doanh nghip.
Vn lu đng giúp cho các doanh nghip tin hành hot đng sn xut kinh
doanh mt cách liên tc có hiu qu. Nu vn lu đng b thiu hay luân chuyn chm
s hn ch vic thc hin mua bán hàng hóa, làm cho các doanh nghip không th m
rng đc th trng hay có th gián đon sn xut dn đn gim sút li nhun gây nh
hng xu đn hiu qu kinh doanh ca doanh nghip.
Vn lu đng là mt công c quan trng, nó kim tra, kim soát, phn ánh tính
cht khách quan ca hot đng tài chính thông qua đó giúp các nhà qun tr doanh
nghip đánh giá đc nhng mt mnh, mt yu trong kinh doanh nh kh nng thanh
toán, tình hình luân chuyn vt t, hàng hóa, tin vn…T đó có th đa ra nhng
quyt đnh đúng đn đt hiu qu kinh doanh cao nht.
Tóm li vn lu đng có mt v trí rt quan trng trong quá trình hot đng sn
xut kinh doanh ca doanh nghip. Vì vy, vic s dng vn lu đng nh th nào cho
có hiu qu s nh hng rt ln đn mc tiêu chung ca doanh nghip.
1.1.4. Kt cu vn lu đng và các nhân t nh hng đn kt cu vn lu đng
Kt cu vn lu đng phn ánh các thành phn và mi quan h t l gia các
thành phn trong tng s vn lu đng ca doanh nghip.
Thang Long University Library
6
Vic nghiên cu kt cu vn lu đng có Ủ ngha quan trng trong công tác qun
lý tài chính ca doanh nghip. Chính vì vy, trong qun lý và s dng vn lu đng
cn nghiên cu xây dng mt kt cu vn lu đng hp lý và có nhng bin pháp s
dng hiu qu tng thành phn vn lu đng đó đ nâng cao hiu qu s dng vn lu
đng và vn kinh doanh nói chung ca doanh nghip. Thông qua vic thay đi kt cu
lu đng trong nhng thi k khác nhau, doanh nghip có th thy đc nhng bin
đi tích cc hoc hn ch v mt cht lng trong công tác qun lý, s dng vn lu
đng ca mình.
Do vn lu đng đc phân b trong c ba khâu ca quá trình sn xut kinh
doanh nên các nhân t nh hng đn kt cu vn lu đng có nhiu loi, có th chia
thành ba loi chính:
Nhóm nhân t v mt sn xut
Chu k sn xut có nh hng rt ln đn t trng vn sn phm d dang. Chu
k sn xut dài hay ngn s chi phi lng vn nhiu hay ít. Nu chu k sn xut càng
dài thì lng vn ng ra sn phm d dang s càng nhiu và ngc li.
c đim quy trình công ngh ca doanh nghip. Nu ng dng công ngh vào
mà vn b ra ít s làm tng hiu qu sn xut và sn phm càng phc tp thì lng vn
ng ra s càng cao.
c đim t chc sn xut có nh hng đn s khác nhau v t trng vn lu
đng b vào khâu sn xut và khâu d tr. Nu doanh nghip có t chc sn xut đng
b, phi hp đc khâu cung cp và khâu sn xut mt cách hp lý s gim bt đc
mt lng d tr vt t sn phm d dang.
Nhóm nhân t v mua sm vt t và tiêu th sn phm
Mi quan h gia doanh nghip vi đn v cung ng vt t, gia doanh nghip và
đn v mua hàng. Mi quan h này mà lng lo thì vic d tr vt t, thành phm càng ln.
iu kin và phng tin giao thông vn ti cng có nh hng đn vt t, thành
phm d tr nu thun li thì d tr ít và ngc li.
Kh nng cung cp th trng: nu là loi vt t khan him, theo mùa v thì cn
phi d tr nhiu và ngc li.
Hp đng cung cp hoc hp đng v tiêu th sn phm: tùy thuc vào thi hn cung cp
và giao hàng, s lng vt t nhp và xut, nu vic cung cp thng xuyên thì d tr ít hn.
Nhóm nhân t v mt thanh toán
Phng thc thanh toán hp lý, gii quyt nhanh kp thi thì s làm gim t trng
vn phi thu.
7
Tình hình qun lý khon phi thu ca doanh nghip và vic chp hành k lut
thanh toán ca khách hàng. Nu k lut thanh toán cht ch, nghiêm khc s giúp
doanh nghip đ b thiu vn và làm cho khách hàng có ý thc trách nhim cao v
khon n ca mình.
Ngoài các nhân t k trên, kt cu vn lu đng còn chu nh hng bi tính cht
thi v ca sn xut trình đ t chc và qun lý.
1.1.5. Nhu cu vn lu đng và các phng pháp xác đnh nhu cu vn lu đng
1.1.5.1. Xác đnh nhu cu vn lu đng
Nhu cu vn lu đng ca doanh nghip là s vn lu đng thng xuyên cn
thit đ quá trình sn xut kinh doanh ca doanh nghip đc din ra liên tc theo mt
quy mô kinh doanh đư đc xác đnh trc.
Xác đnh đúng nhu cu vn lu đng thng xuyên, cn thit cho hot đng sn
xut kinh doanh. ây là mt trong nhng bin pháp rt quan trng đ nâng cao hiu
qu s dng vn lu đng. Nu xác đnh nhu cu vn lu đng quá thp s dn đn
tình trng thiu vn, sn xut b trì tr, doanh nghip không đt đc các hp đng đư
kỦ…ngc li nu xác đnh nhu cu vn lu đng quá cao d dn đn tình trng tha
vn, vn luân chuyn chm làm phát sinh nhiu chi phí không cn thit.
Vic xác đnh nhu cu vn lu đng thng xuyên có Ủ ngha quan trng đi vi
doanh nghip. Nó là c s đ huy đng vn lu đng đáp ng nhu cu vn lu đng
ca doanh nghip, đng thi là c s đ t chc s dng vn lu đng, điu hòa vn
lu đng gia các khâu tránh tình trng cng thng gi v vn và kim tra, giám sát
tình hình huy đng và s dng vn trong hot đng kinh doanh.
xác đnh nhu cu vn lu đng, các nhà qun tr tài chính doanh nghip cn
phi cn c vào các nhân t nh hng đn nhu cu vn lu đng đ t đó có quyt
đnh hp lí.
Nhu cu vn lu đng thay đi do tác đng ca nhiu nhân t nh s bin đng
ca th trng, giá c, nht là giá c ca vt t hàng hóa; s thay đi ca ch đ chính
sách v tin lng ca ngi lao đng; s bin đi ca quy mô sn xut kinh doanh
ca doanh nghip trong k; s thay đi phng hng, nhim v sn xut kinh doanh
ca doanh nghip; trình đ t chc qun lí, s dng vn lu đng ca doanh nghip;
đc đim t chc sn xut kinh doanh ca doanh nghip (tính cht mùa v).
1.1.5.2.Phng pháp xác đnh nhu cu vn lu đng
Phng pháp trc tip xác đnh nhu cu vn lu đng
Ni dung ca phng pháp này là cn c vào các yu t nh hng trc tip đn
nhu cu vn lu đng trong tng khâu nh: khâu sn xut, khâu d tr và khâu lu
Thang Long University Library
8
thông đ xác đnh đc vn lu đng cn thit trong mi khâu ca quá trình chu
chuyn vn lu đng. Trên c s đó xác đnh nhu cu vn lu đng cn thit ca
doanh nghip trong k bng cách tp hp nhu cu vn lu đng trong các khâu.
Vic xác đnh nhu cu vn lu đng theo phng pháp này có th đc thc hin
theo trình t sau:
- Xác đnh nhu cu vn đ d tr hàng tn kho cn thit cho hot đng kinh
doanh ca doanh nghip.
- Xác đnh chính sách tiêu th sn phm và khon tín dng cung cp cho khách hàng.
- Xác đnh các khon n phi tr cho nhà cung cp.
- Tng hp xác đnh nhu cu vn lu đng ca doanh nghip.
Trên c s tính toán nhu cu vn d tr hàng tn kho, d kin khon phi thu và
khon phi tr. Có th xác đnh nhu cu vn lu đng thng xuyên cn thit nm k
hoch ca doanh nghip theo công thc sau:
Nhu cu vn
luăđng
=
Mc d tr
hàng tn kho
+
Khon phi thu
khách hàng
+
Khon phi tr
nhà cung cp
Nhu cu vn lu đng xác đnh theo phng pháp này tng đi sát và phù hp
vi các doanh nghip trong điu kin hin nay. Tuy vy, nó có hn ch là vic tính
toán tng đi phc tp, khi lng tính toán nhiu và mt nhiu thi gian.
Phng pháp gián tip xác đnh nhu cu vn lu đng
Phng pháp này da vào thng kê kinh nghim đ xác đnh nhu cu vn. đây
có th chia làm hai trng hp:
- Trng hp th nht: Là da vào kinh nghim thc t ca các doanh nghip
cùng loi trong ngành đ xác đnh nhu cu vn cho doanh nghip.
Vic xác đnh nhu cu vn theo cách này là da vào h s vn lu đng tính theo
doanh thu đc rút t thc t hot đng ca các doanh nghip cùng loi trong ngành.
Trên c s đó xem xét quy mô kinh doanh d kin theo doanh thu ca doanh nghip
mình đ tính ra nhu cu vn lu đng cn thit.
Phng pháp này tng đi đn gin, tuy nhiên mc đ chính xác b hn ch. Nó
thích hp vi vic xác đnh nhu cu vn lu đng khi thành lp doanh nghip vi quy
mô nh.
- Trng hp th hai: Da vào tình hình thc t s dng vn lu đng thi k
va qua ca doanh nghip đ xác đnh nhu cu chun v vn lu đng cho các
thi k tip theo.
9
Ni dung ch yu ca phng pháp này là da vào mi quan h gia các yu t
hp thành nhu cu vn lu đng gm: Hàng tn kho, n phi thu t khách hàng và n
phi tr nhà cung cp (s n phi tr phát sinh có tính cht t đng và có tính cht chu
k) vi doanh thu thun ca k va qua đ xác đnh t l chun nhu cu vn lu đng
tính theo doanh thu và s dng t l này đ xác đnh nhu cu vn lu đng cho các k
tip theo.
Phng pháp này thc hin theo trình t sau:
- Xác đnh s d bình quân các khon hp thành nhu cu vn lu đng trong
nm báo cáo. Khi xác đnh s d bình quân các khon phi phân tích tình hình
đ loi tr s liu không hp lý.
- Xác đnh t l các khon trên so vi doanh thu thun trong nm báo cáo. Trên
c s đó xác đnh t l nhu cu vn lu đng so vi doanh thu thun.
- Xác đnh nhu cu vn lu đng cho k k hoch.
Công thc xác đnh nh sau:
V
1
= V
0
x
x (1+t)
Trong đó:
V
1
: Nhu cu vn lu đng nm k hoch
V
0
: S d bình quân vn lu đng nm báo cáo
F
1
,F
0
: Tng mc luân chuyn vn lu đng nm k hoch và nm báo cáo
t: T l gim (hoc tng) s ngày luân chuyn vn lu đng nm k hoch so vi
nm báo cáo
Tng mc luân chuyn vn lu đng phn ánh tng giá tr luân chuyn vn ca
doanh nghip thc hin trong k, đc xác đnh bng tng doanh thu tr đi các khon
thu gián thu (thu tiêu th đc bit, thu xut khu) và các khon chit khu, gim
giá, hàng bán b tr li,…
T l gim (hoc tng) s ngày luân chuyn vn lu đng nm k hoch so vi
nm báo cáo đc tính theo công thc:
t
=
( K
1
ậ K
0
) x 100
K
0
Trong đó:
K
1
,K
0
: K luân chuyn vn lu đng nm k hoch và nm báo cáo
Thang Long University Library
10
Tuy nhiên, trên thc t, đ đn gin, các doanh nghip thng s dng phng
pháp tính nhu cu vn lu đng da trên tng mc luân chuyn vn và s vòng quay
vn lu đng d tính cho nm k hoch theo công thc:
Nhu cuăVL
=
Tng mc luân chuyn vnănmăk hoch
S vòng quay vnăluăđngănmăk hoch
Ngoài ra đ d đoán nhu cu vn lu đng còn mt phng pháp đó là phng
pháp t l phn trm trên doanh thu. Ni dung phng pháp này nh sau:
Bc 1: Tính s d các khon mc trong bng cân đi k toán nm thc hin.
Bc 2: Chn các khon mc chu s tác đng trc tip và có quan h cht ch
vi doanh thu. Tính t l phn trm các khon đó so vi doanh thu nm báo cáo.
Bc 3: Dùng t l phn trm đư tính đc bc 2 đ c tính nhu cu vn
nm k hoch, da vào ch tiêu doanh thu d tính cn đt đc nm sau.
Bc 4: nh hng ngun trang tri nhu cu tng vn kinh doanh trên c s kt
qu kinh doanh k k hoch.
1.2. Niădungăqunălýăvnăluăđngătrongădoanhănghip
1.2.1. Chính sách qun lý vn lu đng
Chính sách qun lý vn lu đng là mô hình tài tr cho vn lu đng mà doanh
nghip theo đui. Trc khi xem xét chính sách qun lý vn lu đng ca doanh
nghip, chúng ta tìm hiu các mô hình qun lí tài sn lu đng và qun lý n ngn hn.
S kt hp gia chúng s to nên nhng chính sách qun lý vn lu đng khác nhau
Chính sách vn lu đng ca DN có th đc nhn bit thông qua mô hình qun
lý TSL và mô hình qun lý n ngn hn ca DN. Khi kt hp hai mô hình này, ta có
th có 3 kiu chính sách: chính sách cp tin, chính sách thn trng và chính sách dung hòa
Hình 1.1. Chính sách vnăluăđng cp tin, thn trng, dung hòa
Cp tin
Thn trng
Dung hòa
[2, trang 54]
TSL
TSC
NV
ngn
hn
NV
dài hn
TSL
TSC
NV
ngn hn
NV
dài hn
TSL
TSC
NV
ngn
hn
NV
dài hn
11
Chính sách qun lí cp tin
Chính sách này là s hp gia mô hình qun lí tài sn lu đng cp tin và n
ngn hn cp tin to nên chính sách vn lu đng cp tin. Vi chính sách qun lí cp
tin, DN đư s dng mt phn vn ngn hn đ tài tr cho tài sn c đnh. u đim
ca chính sách này là chi phí hot đng vn thp hn, tuy nhiên s n đnh ca ngun
không cao do ngun ngn hn đc s dng nhiu, kh nng thanh toán ngn hn cng
không đc đm bo. Tóm li, chính sách này đem li thu nhp cao và ri ro cao.
Chính sách qun lí thn trng
Chính sách này là s kt hp gia mô hình qun lí TSL thn trng và n ngn
hn thn trng. DN đư s dng mt phn ngun vn dài hn đ tài tr cho tài sn lu
đng. Chính sách này mang li khá nhiu u đim nh kh nng thanh toán đc đm
bo, tính n đnh ca ngun cao và hn ch các ri ro trong kinh doanh. Tuy nhiên,
DN li mt chi phí huy đng vn cao hn do lưi sut dài hn thng cao hn lưi sut
ngn hn. Tóm li, chính sách này, DN có mc thu nhp thp và ri ro thp.
Chính sách qun lí dung hòa
Vi hai kiu chính sách trên, DN ch có th đt đc thu nhp cao vi mc ri ro
cao (chính sách cp tin) hoc mc ri ro thp nhng thu nhp li thp (chính sách
thn trng). dung hòa gia hai phng án, DN có th la chn chính sách dung
hòa: kt hp qun lí tài sn thn trng vi n cp tin hoc kt hp qun lí tài sn cp
tin vi n thn trng. Chính sách này da trên c s nguyên tc tng thích: TSL
đc tài tr hoàn toàn bng ngun ngn hn và TSC đc tài tr bng ngun dài
hn. Tuy nhiên, trên thc t, đ đt đc trang thái tng thích không h đn gin do
vp phi nhng vn đ nh s tng thích kì hn, lung tin hay khong thi gian, do
vy chính sách này ch c gng tin ti trng thái tng thích, duy hòa ri ro và to ra
mc thu nhp trung bình.
Trên đây là các mô hình c bn v chính sách qun lí vn lu đng trong doanh
nghip. Mi DN có th la chn mt chính sách vn lu đng riêng và vic qun lí
vn lu đng ti mi DN s mang nhng đc đim rt khác nhau. Tuy nhiên, v c
bn, ni dung chính ca qun lí vn lu đng vn qun lí các b phn cu thành nên
vn lu đng.
1.2.2. Qun tr vn bng tin
Tin mt ti qu, tin đang chuyn và tin gi ngân hàng, các khon đu t chng
khoán ngn hn là mt b phn quan trng cu thành vn bng tin ca doanh nghip.
Trong quá trình sn xut kinh doanh, các doanh nghip luôn có nhu cu d tr vn tin
mt mt quy mô nht đnh. Vic duy trì mt mc d tr vn tin mt đ ln s to
Thang Long University Library
12
điu kin cho doanh nghip có c hi thu đc chit khu trên hàng mua tr đúng k
hn, làm tng h s kh nng thanh toán nhanh ca doanh nghip.
Mc d tr vn tin mt hp lý cn đc xác đnh sao cho doanh nghip có th
tránh đc các ri ro do không có kh nng thanh toán ngay, phi gia hn thanh toán
nên b pht hoc phi tr lãi cao hn, không làm mt kh nng mua chu ca nhà cung
cp, tn dng các c hi kinh doanh có li nhun cao cho doanh nghip.
Mô hình Baumol
xác đnh lng tin mt ti u cn d tr trong doanh nghip, chúng ta có th
áp dng mô hình Baumol. Mô hình này xác đnh mc tin mt mà ti đó, tng chi phí
là nh nht. Các gi đnh đi vi mô hình là: nhu cu v tin trong doanh nghip là n
đnh; không có d tr tin mt cho mc đích an toàn; doanh nghip có hai hình thc
d tr là tin mt và chng khoán kh th; không có ri ro trong hot đng đu t
chng khoán.
Mô hình này xác đnh mc tin mt mà ti đó, tng chi phí ca vic gi tin là
nh nht. Tng chi phí (TC) bao gm chi phí giao dch (TrC) và chi phí c hi (OC)
Chi phí giao dch (TrC) là chi phí chuyn chng khoán thành tin mt đ đáp ng
nhu cu chi tiêu mt nm
Trong đó:
T: Tng nhu cu v tin trong nm
C: Quy mô mt ln bán chng khoán
F: Chi phí c đnh ca mt ln bán chng khoán
Chi phí c hi (OC) là chi phí mt đi khi tin mt không đu t đc vào chng
khoán kh th
Trong đó:
C/2: Mc d tr tin mt trung bình
K: Lãi sut đu t chng khoán
Tng chi phí (TC)
TC = TrC + OC
TrC
=
T x F
C
OC
=
C x K
2
13
th 1.1. Mô hình mc d tr tin mt ti u
Tin mt đu k
(C)
C/2
Tin mt cui k
(0) Bán CK Thi gian
1 2
tng chi phí là nh nht thì đo hàm cp mt ca TC phi bng 0 và mc d
tr tin mt ti u là:
C*=
C* chính là mc d tr tin mt ti đó chi phí c hi bng phí giao dch và tng
chi phí cc tiu.
Theo mô hình Baumol, khi vn bng tin xung thp, doanh nghip bán chng
khoán đ thu tin v, t đó doanh nghip phi mt chi phí giao dch cho mi ln bán
chng khoán. Ngc li, khi doanh nghip d tr vn bng tin thì doanh nghip mt
khon tin thu đc do không đu t chng khoán hay gi tit kim.
Ngoài mô hình Baumol thì chúng ta có th áp dng mô hình Miller Orr đ xác
đnh mc d tr tin ti u.
Mô hình Miller Orr, vi các gi đnh ca mô hình Miller Orr là:
- Thu chi tin mt ti doanh nghip là ngu nhiên.
- Lung tin mt ròng bin đng theo phân phi chun.
Thang Long University Library
14
Hình 1.2. Mô hình Miller Orr
Trong đó, chênh lch gia gii hn trên và gii hn di ph thuc ba yu t: s
bin đng ca dòng tin hàng ngày ti công ty; phí giao dch trên th trng tài chính;
lãi sut ca các ngun huy đng vn.
Vic s dng mô hình Miller Orr giúp công ty có c s đ xác đnh đc mc d
tr tin mt ti u cho hot đng sn xut kinh doanh, phù hp vi điu kin phát trin
thông qua hot đng tính toán mc d tr theo công thc:
- Tng qu tin mt mc tiêu
Z
*
= (3FỬ / 4K + L)
1/3
Trong đó:
Z*: S d tin mt ti u
F: Chi phí c đnh phát sinh khi giao dch trên th trng tài chính
F²: Phng sai ca dòng tin mt hàng ngày
K: Chi phí c hi gi tin mt
L: Tn qu tin mt ti thiu (gii hn di)
- Tng qu tin mt ti đa
H
*
= 3Z
*
- 2L
Trong đó:
H*: S d tin mt ti đa
- Tng qu tin mt trung bình
C
trung bình
=
4Z
*
- L
3
Trong đó:
C
trung bình
: Tn qu tin mt trung bình