Chương 13 di truyền học ung thư
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (3.69 MB, 45 trang )
DI TRUYÃÖN HOÜC UNG THÆ
PGS. TS. Nguyãùn Viãút
Nhán
MUC TIU
1. Trỡnh baỡy õổồỹc caùc nguyón nhỏn
gỏy ra ung thổ
2. Trỗnh baỡy õổồỹc chổùc nng cuớa
caùc gene lión quan õóỳn ung thổ
¼
Säú tæí vong coï nguyãn nhán ung thæ
½
Dán säú seî màõc ung thæ åí mäüt thåìi
âiãøm naìo âoï trong cuäüc âåìi
DI
TRUYệ
N
NGUYN NHN
YU T
MI
TRặèèNG
Sổỷ phaùt
trióứn khọng
kióứm soaùt
cuớa tóỳ baỡo
AẽC TấNH
LAèNH
TấNH
Xỏm lỏỳn
vaỡo caùc
mọ lỏn cỏỷn
Di cn
?
U HAÛCH LAÌNH TÊNH
U VUÏ AÏC TÊNH
Bióỷt
hoùa
Chóỳt
Tóỳ baỡo
phaùt trióứn
Taùi taỷo
Bỏỳt
Thổồỡng
Di Truyóửn
Cuớa Hóỷ
Thọỳng
ióửu
Hoaỡ Tóỳ
Baỡo
Tóỳ baỡo
sinh duỷc
Tóỳ baỡo
sinh
dổồợng
Di truyóửn
cho thóỳ
hóỷ sau
Khọng di
truyóửn
cho thóỳ
hóỷ sau
Daỷng ung thổ
õỷc hióỷu
Taùc nhỏn gỏy
õọỹt bióỳn
Tọứn thổồng gene
õỷc hióỷu chi
phọỳi:
Phaùt trióứn
Bióỷt hoaù
Phỏn chia
Chóỳt
VAI TROè CUA YU T DI TRUYệN
TấCH LUẻY
TRONG T
BAèO SOMA
UNG THặ
T BAèO
MT KHA
NNG KIỉM
SOAẽT
KHNG COẽ TấNH
GIA ầNH
Tọứn thổồng gene
õỷc hióỷu chi
phọỳi:
Phaùt trióứn
Bióỷt hoaù
Phỏn chia
Chóỳt
XAY RA
TRONG T
BAèO
SINH DUC
UNG THặ
TNG NGUY C
MếC UNG THặ
COẽ TấNH GIA
ầNH
ọỹt bióỳn seợ laỡ
bổồùc õỏửu tión
trong caùc bổồùc
cuớa quaù trỗnh
sinh ung thổ
Phaùt hióỷn vaỡ
can thióỷp
sồùm
VAI TROè CUA YU T MI TRặèNG
Yóỳu tọỳ mọi
trổồỡng
ĩT BIN
GENE
UNG THặ
Rọỳi loaỷn
hoaỷt õọỹng
õióửu hoaỡ sổỷ
phaùt trióứn
cuớa tóỳ baỡo
Tỏỳn sọỳ õọỹt
bióỳn
Hỏỷu quaớ õọỹt
bióỳn
p53 (protein 53 ; tumor protein 53):
•
Một yếu tố phiên mã do gene TP53 mã hóa
•
P53 điều hòa chu kỳ tế bào, đóng vai trò như một chất ức chế sinh ung
thư.
CAẽC GENE UNG THặ
Quaù trỗnh
õióửu hoỡa tng
trổồớng vaỡ bióỷt
hoùa tóỳ baỡo
> 100 gene
KHI U
Quỏửn thóứ tóỳ baỡo õang phaùt trióứn bỗnh
thổồỡng
Tờch tuỷ caùc õọỹt
bióỳn ồớ caùc gene
õióửu hoỡa
Mọỹt tóỳ baỡo ung thổ
Tióỳp tuỷc phỏn
chia
Khọng õaùp ổùng vồùi
tờn hióỷu bióỷt hoùa
CAẽC NHOẽM GENE UNG THặ CHấNH
Caùc gene ổùc chóỳ sinh ung thổ: bỗnh
thổồỡng ổùc chóỳ sổỷ sinh saớn tóỳ baỡo
Caùc gene gỏy ung thổ: hoaỷt hoùa sổỷ sinh
saớn tóỳ baỡo
Caùc gene tham gia vaỡo quaù trỗnh sổớa
chổợa DNA
Các gene ung thư
Gene sinh ung thư
= Kẹt chân ga
Bắt cặp sai trong
nhân đôi DNA
= Thợ máy tồi
Gene ức chế sinh ung thư
= Hỏng phanh
GIAÍ THUYÃÚT TWO- HIT“ ”
Cú “hit”
thứ nhất
Cú “hit” thứ nhất
trong tế bào của
trẻ
Second hit
(tumor)
Cú “hit” thứ hai
(khối u)
GIA THUYT "TWO-HIT" A.G. Knudson (1971)
Ung thổ nguyón baỡo voợng maỷc (retinoblastoma)
Bọỳ hoỷc meỷ bở bóỷnh
50% con caùi coù khaớ
nng nhỏỷn õọỹt bióỳn
Caớ hai mừt õóửu bở
aớnh hổồớng
Bọỳ lỏựn meỷ õóửu
khọng bở bóỷnh
Khọng laỡm tng nguy
cồ cho con caùi
Chố coù mọỹt mừt bở
aớnh hổồớng.
Daỷng di truyóửn
Daỷng taớn phaùt
(khọng di truyóửn)
Ung thæ nguyãn baìo voîng
maûc
Ung thæ nguyãn baìo voîng
maûc
ất nhỏỳt phaới coù hai õọỹt bióỳn
ĩT BIN THặẽ
NHT
ĩT BIN THặẽ HAI
Thay õọứi gene gỏy ung thổ
voợng maỷc
ọỹt bióỳn ồớ tóỳ baỡo sinh
duỷc
Gene õọỹt bióỳn coù mỷt
trong tỏỳt caớ caùc tóỳ baỡo
cuớa con nhỏỷn allele õọỹt
bióỳn
ọỹt bióỳn ồớ tóỳ baỡo
soma
Gene õọỹt bióỳn coù mỷt
trong tỏỳt caớ caùc tóỳ baỡo
con cuớa tóỳ baỡo õọỹt
bióỳn
Mọỹt sổỷ cọỳ di truyóửn
khọng õỷc hióỷu
Xaớy ra trón mọỹt tóỳ baỡo
trổồùc õoù õaợ bở bióỳn õọứi
trón gene gỏy ung thổ voợng
maỷc
Adapted from Fearon ER. Cell 61:759, 1990
Normal
epithelium
Hyper-
proliferative
epithelium
Early
adenoma
Late
adenoma
Carcinoma Metastasis
Loss of
APC (5q)
Tumor supressor gene
Activation
of K-ras (12q)
Signal
trasduction
molecular
Loss of
SMAD4(18q)
Tumor
supressor
gene
Loss of
TP53 (17p)
Tumor
supressor
gene
Other
alterations
Inter-
mediate
adenoma
Mất gene APC (5q)
Gene ức chế sinh
ung thư
Hoạt hóa
gene K-ras (12q)
Phân tử dẫn
truyền
Tín hiệu
Mất gene
SMAD4 (18q)
Gene ức chế
sinh ung thư
Mất gene
TP53 (17p)
Gene ức chế
sinh ung thư
Các
thay đổi khác
Biểu mô
bình
thường
Tăng sinh
biểu mô
U tuyến
giai đoạn
sớm
U tuyến
giai đoạn
muộn
Ung thư Di căn
U tuyến
giai doạn
trung gian
QUAÏ TRÇNH SINH UNG TH MULTI-STEP“ ”Ư
Đa polyp tuyến có tính gia đình (FAP: Familial Adenomatous Polyposis(FAP)
