TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
MỦC LỦC
LÅÌI MÅÍ ÂÁƯU 3
PHÁƯN I 4
L LÛN CHUNG VÃƯ KIÃØM TOẠN V KIÃØM TOẠN VÄÚN BÀỊNG
TIÃƯN 4
A . KHẠI QUẠT CHUNG VÃƯ KIÃØM TOẠN 4
I. KIÃØM TRA, KIÃØM SOẠT TRONG QUN L: 4
1. Bn cháút ca kiãøm tra, kiãøm soạt trong qun l: 4
2. Váún âãư vãư kiãøm tra kãú toạn trong doanh nghiãûp: 5
II. BN CHÁÚT V CHỈÏC NÀNG CA KIÃØM TOẠN: 5
1. Bn cháút ca kiãøm toạn: 5
2. Chỉïc nàng ca kiãøm toạn: 5
III. PHÁN LOẢI KIÃØM TOẠN: 6
1. Cạc cạch thỉïc phán loải kiãøm toạn: 6
2. Phán loải kiãøm toạn theo âäúi tỉåüng củ thãø: 7
3. Phán loải theo ch thãø kiãøm toạn: 7
IV. ÂÄÚI TỈÅÜNG V PHỈÅNG PHẠP KIÃØM TOẠN: 8
1. Âäúi tỉåüng kiãøm toạn: 8
2. Phỉång phạp kiãøm toạn: 8
B. KIÃØM TOẠN VÄÚN BÀỊNG TIÃƯN 10
I. NGHÉA V MỦC ÂÊCH KIÃØM TOẠN CA CẠC TI KHON
TIÃƯN 10
1. nghéa: 10
2. Mủc âêch: 11
II. KIÃØM TOẠN VÄÚN BÀỊNG TIÃƯN 11
1.Kiãøm toạn tiãưn màût 11
2. Kiãøm Toạn Tiãưn Gåíi Ngán Hng (TGNH): 18
PHÁƯN: II 22
ÂÀÛC ÂIÃØM TÇNH HÇNH CHUNG CA CÄNG TY ÂIÃÛN MẠY V K
THÛT CÄNG NGHÃÛ 22

I. QUẠ TRÇNH HÇNH THNH V PHẠT TRIÃØN CA CÄNG TY ÂIÃÛN
MẠY V K THÛT CÄNG NGHÃÛ: 22
1. Quạ trçnh hçnh thnh ca cäng ty: 22
2. Chỉïc nàng hoảt âäüng ca cäng ty: 22
3.Nhiãûm vủ ca cäng ty : 23
II. ÂÀÛC ÂIÃØM TÄØ CHỈÏC HOẢT ÂÄÜNG KINH DOANH V TÄØ CHỈÏC
QUN L HOẢT ÂÄÜNG CA CÄNG TY: 23
1. Âàûc âiãøm täø chỉïc mảng lỉåïïi hoảt âäüng kinh doanh: 23
2. Cäng tạc täø chỉïc qun l: 25
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
1
TRặèNG AI HOĩC KINH T & QTKD KHOA K TOAẽN
III. C IỉM Tỉ CHặẽC K TOAẽN TAI CNG TY 26
1. Cồ cỏỳu bọỹ maùy kóỳ toaùn cuớa cọng ty: 26
2. Hỗnh thổùc kóỳ toaùn ồớ cọng ty: 28
3. Caùc quan hóỷ taỡi chờnh cuớa cọng ty: 29
III TầM HIỉU CAẽC THU TUC KIỉM SOAẽT VN BềNG TIệN: 31
1. Phaỷm vi sồ õọử caùc taỡi khoaớn lión quan õóỳn vióỷc haỷch toaùn vọỳn bũng tióửn: 31
2. Mọ taớ vóử vióỷc kióứm soaùt vọỳn bũng tióửn taỷi õồn vở: 32
2.3. aùnh giaù kióứm soaùt nọỹi bọỹ ồớ cọng ty qua baớng cỏu hoới: 40
PHệN III 43
THặC HIN KIỉM TOAẽN VN BềNG TIệN TAI CNG TY IN
MAẽY VAè KYẻ THUT CNG NGH 43
I. MI QUAN H GIặẻA TIệN MT, TIệN GI NGN HAèNG (TGNH)
VẽI CAẽC TAèI KHOAN (TK) CAẽC CHU KYè LIN QUAN: 43
II. THặC HIN KIỉM TOAẽN VN BềNG TIệN TAI CNG TY IN
MAẽY VAè KYẻ THUT CNG NGH 45
CHUYN ệ TT NGHIP
Trang

2
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
LÅÌI MÅÍ ÂÁƯU
Trong kinh tãú thë trỉåìng, thäng tin kãú toạn ca cạc doanh nghiãûp, ca cạc täø
chỉïc kinh tãú â âỉåüc trçnh by r rng, dãù hiãøu v cäng khai cho mi âäúi tỉåüng cáưn
âãún thäng tin kãú toạn c bãn trong v bãn ngoi ca mäüt täø chỉïc. Váún âãư quan trng v
cáúp thiãút âàût ra våïi cạc doanh nghiãûp hiãûn nay l thäng tin âọ phi âạng tin cáûy, phi
âáưy â, khạch quan v håüp l.
Våïi tỉ cạch l mäüt bäü pháûn cáúu thnh ca hãû cäng củ qun l kinh tãú, ti chênh,
hảch toạn kãú toạn khäng chè cáưn thiãút cho cạc cå quan qun l ca Nh nỉåïc m ngy
cng cáưn thiãút cho cạc nh qun l kinh tãú, cạc nh âáưu tỉ. Thäng tin kãú toạn â v
âang l mäüt càn cỉï quan trng cho cạc quút âënh kinh tãú. Lục ny, âi hi mätü hoảt
âäüng kiãøm toạn vỉìa âm bo âäü tin cáûy vãư thäng tin kinh tãú, ti chênh cho cạc nh
qun l, cho nhỉỵng ngỉåìi quan tám âãúïn chụng, vỉìa giụp cho cạc doanh nghiãûp nháûn
biãút âỉåüc nhỉỵng khiãúm khuút ca mçnh âãø tỉì âọ h cọ nhỉỵng biãûn phạp khàõc phủc
sỉía chỉỵa trong hoảt âäüng qun l, trong viãûc cháúp hnh cạc quy âënh, chênh sạch ca
Nh nỉåïc cng nhỉ trong kiãøm soạt, sỉí dủng ngưn lỉûc mäüt cạch tiãút kiãûm v cọ hiãûu
qu hån.
Chênh vç nhỉỵng l do âọ, trong thåìi gian thỉûc táûp tải cäng ty Âiãûn mạy v K
thût cäng nghãû, dỉåïi sỉû hỉåïng dáùn táûn tçnh ca cä giạo Thảc Sé Âon Thë Ngc Trai,
em â chn âãư ti: ”Kiãøm toạn väún bàòng tiãưn tải cäng ty Âiãûn mạy v K thût cäng
nghãû”.
Väún bàòng tiãưn l mäüt khon mủc trong ti sn lỉu âäüng cọ tênh ln chuøn ráút
cao. Hån nỉỵa åí cäng ty Âiãûn mạy v K thût cäng nghãû pháưn låïn cạc nghiãûp vủ ca
doanh nghiãûp liãn quan âãún nhiãưu hoảt âäüng thu - chi tr bàòng tiãưn, chàóng hản nhỉ
mua, bạn hng hoạ, váût tỉ ti sn, cạc khon chi phê phạt sinh bàòng tiãưn cng diãùn ra
thỉng xun hàòng ngy.Vç thãú m tiãưn cng thỉåìng l âäúi tỉåüng ca sỉû gian láûn v àn
càõp.
Màût d â hãút sỉïc cäú gàõng song nhỉỵng sai sọt s khäng thãø trạnh khi, em ráút
mong nháûn âỉåüc sỉû gọp , phã bçnh ca cä tháưy v bản b âãø bi viãút ny âỉåüc hon

thiãûn hån.
Em xin chán thnh cm ån cä giạo, cạc anh chë phng kãú toạn â giụp âåỵ em âãø
em cọ thãø hon thnh chun âãư ny.
Sinh viãn thỉûc hiãûn
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
3
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
PHÁƯN I
L LÛN CHUNG VÃƯ KIÃØM TOẠN V KIÃØM TOẠN VÄÚN
BÀỊNG TIÃƯN
A . KHẠI QUẠT CHUNG VÃƯ KIÃØM TOẠN
I. KIÃØM TRA, KIÃØM SOẠT TRONG QUN L:
1. Bn cháút ca kiãøm tra, kiãøm soạt trong qun l:
Cng våïi sỉû säúng, sỉû täưn tải v phạt triãøn ca täø chỉïc, quạ trçnh kiãøm soạt l
mäüt hoảt âäüng quan trng v cáưn thiãút. Trong mäüt täø chỉïc cng váûy, kiãøm soạt l mäüt
hoảt âäüng, mäüt bäü pháûn, mäüt chỉïc nàng täưn tải åí háưu hãút cạc cáúp âäü trong täø chỉïc. Bn
cháút cå bn ca kiãøm soạt l mäüt kháu trong ton bäü quạ trçnh qun l. Quạ trçnh qun
l bàõt âáưu tỉì cäng viãûc láûp kãú hoảch v thiãút láûp nãn cạc mủc tiãu cọ liãn quan dỉûa trãn
sỉû tråü giụp båíi viãûc täø chỉïc v cung cáúp nhỉỵng ngưn lỉûc cáưn thiãút kãø c con ngỉåìi. Tỉì
âọ lỉûa chn nhỉỵng phỉång ạn hnh âäüng trong tỉång lai cho ton bäü hồûc tỉìng bäü
pháûn trong täø chỉïc mäüt cạch cọ hiãûu qu nháút. Sau âọ cạc nh qun l cọ nhỉỵng hnh
âäüng củ thãø r rng nhỉ hỉåïng dáùn, chè thë, phäúi håüp, lnh âảo nhàòm âảt âỉåüc nhỉỵng
mủc tiãu â xạc âënh. Tuy nhiãn táút c cạc hoảt âäüng ny âãưu khäng âáưy â nãúu nhỉ
khäng cọ quạ trçnh kiãøm tra, giạm sạt ca cạc nh qun l trong viãûc triãøn khai v ạp
dủng cạc mủc tiãu thäng qua viãûc sỉí dủng cạc ngưn lỉûc âọ. Chỉïc nàng kiãøm tra, kiãøm
soạt chênh l âem lải nhỉỵng biãûn phạp, th tủc âm bo nhỉỵng hnh âäüng mong mún
håüp phạp v nhỉỵng hnh âäüng khäng mong mún trại phạp lût cọ thãø xy ra. Quạ
trçnh thỉûc hiãûn cäng viãûc r soạt ny gi l kiãøm soạt näüi bäü hay näüi kiãøm.


Trong khi âọ åí cáúp qun l Nh nỉåïc, Nh nỉåïc lải thỉûc hiãûn chỉïc nàng kiãøm
tra, kiãøm soạt ca mçnh åí táưm vé mä thäng qua hçnh thỉïc qun l âiãưu tiãút åí mỉïc trỉûc
tiãúp hồûc giạn tiãúp.
+ Våïi tỉ cạch ch såí hỉỵu, Nh nỉåïc trỉûc tiãúp xem xẹt âạnh giạ, kiãøm tra cạc
phỉång ạn, hnh âäüng cạc chỉång trçnh, kãú hoảch, cạch thỉïc sỉí dủng ngưn lỉûc hay
viãûc tn th cạc chênh sạch, quy âënh trong viãûc thỉûc thi cạc hoảt âäüng nghiãûp vủ,
chun män ca cạc âån vë. Qua âọ cọ nhỉỵng quút âënh xỉí l hay nhỉỵng kãút lûn củ
thãø. Kiãøm tra cọ gàõn våïi xỉí l sai phảm ny gi l thanh tra.
+ Càn cỉï vo kãút qu kiãøm tra ca cạc chun gia, täø chỉïc kiãøm tra nghãư nghiãûp
âäüc láûp m Nh nỉåïc våïi tỉ cạch l cạc nh âáưu tỉ, cạc khạch hng hay thäng qua cạc
chênh sạch củ thãø nhỉ chênh sạch thú, bo hiãøm, thỉûc hiãûn chỉïc nàng âiãưu tiãút vé
mä ca mçnh. Do thãú m tỉì gọc âäü âån vë cå såí, kiãøm tra ca táút c cạc täø chỉïc, cạ
nhán bãn ngoi âỉåüc gi l ngoải kiãøm.
Nhỉ váûy, kiãøm tra, kiãøm soạt xút phạt tỉì chênh nhu cáưu qun l vỉìa l quạ
trçnh kiãøm tra cạc chè tiãu vỉìa l viãûc theo di cạch ỉïng xỉí ca âäúi tỉåüng. Âọ khäng
chè l mäüt quy trçnh thủ âäüng kiãøm tra hay ghi lải (ghi lải cạc úu täú ti chênh) m cn
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
4
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
l mäüt quy trçnh ch âäüng. Âọ l mäüt quy trçnh vỉìa xem xẹt nhỉỵng hnh vi quạ khỉï
vỉìa cọ thãø hỉåïng vãư nhỉỵng hnh âäüng tỉång lai. ÅÍ âáu cọ qun l, åí âọ phi cọ kiãøm
tra.
2. Váún âãư vãư kiãøm tra kãú toạn trong doanh nghiãûp:
Mäüt trong nhỉỵng chỉïc nàng quan trng ca qun l l kiãøm tra. Kiãøm tra kãú
toạn l nhu cáưu cáưn thiãút khạch quan cho viãûc náng cao cháút lỉåüng cäng tạc kãú toạn âãø
âm bo cháút lỉåüng thäng tin kinh tãú - ti chênh ca täø chỉïc.
Chỉïc nàng kiãøm tra ca kãú toạn doanh nghiãûp thãø hiãûn åí chäù: kiãøm tra tçnh hçnh
thỉûc hiãûn kãú hoảch sn xút kinh doanh; kãú hoảch thu chi ti chênh; k lût näüp thanh
toạn; kiãøm tra viãûc bo qun v sỉí dủng ti sn, váût tỉ, tiãưn väún; phạt hiãûn v ngàn

ngỉìa tçnh trảng tham ä, lng phê, vi phảm cạc chênh sạch, cạc chãú âäü v quy âënh vãưú
qun l kinh tãú, ti chênh ca Nh nỉåïc. Mủc âêch ca viãûc kiãøm tra l hản chãú ri ro,
ngàn ngỉìa sai láưm, bo vãû an ton ti sn, âm ba náng cao âäü tin cáûy v tênh thêch
âạng ca cạc thäng tin kinh tãú, ti chênh.
II. BN CHÁÚT V CHỈÏC NÀNG CA KIÃØM TOẠN:
1. Bn cháút ca kiãøm toạn:
Kiãøm toạn l mäüt hoảt âäüng thỉûc tiãùn âỉåüc ny sinh ráút såïm tỉì thãú k thỉï III
trỉåïc Cäng Ngun, cọ ngưn gäúc tỉì La tinh l AUDIT (nghe) cọ nghéa tháût ca nọ.
Thỉûc tiãùn v l lûn kiãøm toạn tuy cọ nhỉỵng bỉåïc phạt triãøn khäng âäưng âãưu nhỉng c
hai âãưu phủ thüc vo hon cnh lëch sỉí kinh tãú, x häüi củ thãø. Chênh vç váûy m åí mäùi
giai âoản, mäùi vng, mäùi qúc gia cọ nhỉỵng quan âiãøm khạc nhau vãư kiãøm toạn.
Nhỉỵng quan âiãøm ny khäng âäúi láûp nhau m phn nh quạ trçnh phạt triãøn ca kiãøm
toạn. Chung quy lải kiãøm toạn l xạc minh v by t kiãún vãư thỉûc trảng hoảt âäüng
âỉåüc kiãøm toạn bàòng hãû thäúng phỉång phạp k thût ca kiãøm toạn chỉïng tỉì v ngoi
chỉïng tỉì do cạc kiãøm toạn viãn cọ trçnh âäü nghiãûp vủ tỉång xỉïng thỉûc hiãûn trãn cå såí
hãû thäúng phạp l thỉûc hiãûn.
2. Chỉïc nàng ca kiãøm toạn:
2.1 Chỉïc nàng xạc minh:
Xạc minh l chỉïc nàng cå bn nháút ca kiãøm toạn, gàõn liãưn våïi sỉû ra âåìi, täưn tải
v phạt triãøn ca hoảt âäüng kiãøm toạn, âỉåüc thãø hiãûn nhỉ sau:
+ Xạc minh l sỉû phn nh trung thỉûc vãư säú liãûu v tênh håüp phạp ca cạc biãøu
máùu ca bng khai ti chênh trong bạo cạo kiãøm toạn.
+ Xạc minh thäng tin thäng qua hãû thäúng kiãøm soạt näüi bäü (KSNB), tỉì âọ âiãưu
chènh âãø cọ hãû thäúng thäng tin âạng tin cáûy v láûp bng khai ti chênh.
+ Trong kiãøm toạn hoảt âäüng, ban âáưu giåïi hản dỉåïi dảng ti chênh dáưn dáưn
chuøn sang xạc minh cạc biãn bn (biãn bn xỉí l sai phảm, biãn bn thanh tra vủ
viãûc, ) räưi måí räüng sang lénh vỉûc hiãûu nàng v hiãûu qu hoảt âäüng. Tuy nhiãn trong
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
5

TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
kiãøm toạn hoảt âäüng, chỉïc nàng xạc minh thãø hiãûn êt quan trng hån chỉïc nàng by t
kiãún.
Váún âãư quan trng trong chỉïc nàng ny l phạt hiãûn gian láûn v sai sọt, táút nhiãn
âọ l nhỉỵng sai phảm trng úu.
2.2. Chỉïc nàng by t kiãún:
Cạch thỉïc thỉûc hiãûn chỉïc nàng by t kiãún åí cạc khạch thãø, åí mäùi khu vỉûc,
mäùi qúc gia cọ sỉû khạc biãût nhau.
+ ÅÍ khu vỉûc cäng cäüng bao gäưm cạc cäng ty, âån vë hnh chênh sỉû nghiãûp v
cạc cạ nhán âỉåüc hỉåíng ngán sạch Nh nỉåïc âãưu dỉåïi sỉû kiãøm soạt ca Nh nỉåïc. Tu
theo tỉìng qúc gia m chỉïc nàng by t kiãún cọ khạc nhau. ÅÍ mỉïc âäü cao nháút, kiãøm
toạn cọ chỉïc nàng phạn xẹt nhỉ mäüt quan to, biãøu hiãûn r nháút l åí To tháøm kãú Cäüng
ho Phạp v cạc nỉåïc Táy Áu. Cn åí khu vỉûc Cháu Ạ - Thại Bçnh Dỉång v cạc nỉåïc
Bàõc M (âàûc biãût l Australia v Singapore) kiãøm toạn cọ chỉïc nàng tỉ váún ch úu
trong viãûc thu chi cäng qu. Ngoi ra, cn tỉ váún c viãûc xem xẹt, phạc tho nhỉỵng dỉû
lût trỉåïc khi âỉa ra qúc häüi.
+ ÅÍ khu vỉûc kinh doanh, kiãøm toạn âỉåüc thỉûc hiãûn qua phỉång thỉïc tỉ váún, thãø
hiãûn qua hçnh thỉïc cạc låìi khun, âãư xút hồûc cạc dỉû ạn. Trong trỉåìng håüp nãúu sn
pháøm ca chỉïc nàng xạc minh l “Bạo cạo kiãøm toạn” thç sn pháøm ca chỉïc nàng tỉ
váún l “Thỉ qun l”. Ngy nay chỉïc nàng tỉ váún âỉåüc phạt triãøn chun sáu trong cạc
lénh vỉûc ti chênh , kãú toạn nhỉ tỉ váún vãư âáưu tỉ, tin hc, thú,
III. PHÁN LOẢI KIÃØM TOẠN:
1. Cạc cạch thỉïc phán loải kiãøm toạn:
- Phán loải kiãøm toạn theo âäúi tỉåüng củ thãø: kiãøm toạn BCTC, kiãøm toạn hoảt
âäüng, kiãøm toạn tn th.
- Phán loải theo ch thãø kiãøm toạn: kiãøm toạn âäüc láûp, kiãøm toạn Nh nỉåïc, kiãøm
toạn näüi bäü.
- Phán loải theo phỉång phạp kiãøm toạn: phỉång phạp kiãøm toạn chỉïng tỉì v
phỉång phạp kiãøm toạn ngoi chỉïng tỉì.
- Phán loải theo quan hãû giỉỵa ch thãø v khạch thãø kiãøm toạn: ngoải kiãøm v näüi

kiãøm.
- Phán loải theo phảm vi tiãún hnh cäng viãûc kiãøm toạn: kiãøm toạn ton diãûn v
kiãøm toạn âiãøn hçnh.
- Phán loải theo tênh chu k ca kiãøm toạn: kiãøm toạn âënh k v kiãøm toạn báút
thỉåìng.
- Phán loải theo thåìi âiãøm kiãøm toạn v thåìi âiãøm thỉûc hiãûn nghiãûp vủ: kiãøm toạn
trỉåïc, kiãøm toạn hiãûn hnh v kiãøm toạn sau.
- Phán loải theo quan hãû phạp l ca kiãøm toạn: kiãøm toạn bàõt büc, kiãøm toạn tỉû
nguûn.
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
6
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
- Phán loải theo bn cháút ca khạch thãø kiãøm toạn: kiãøm toạn doanh nghiãûp, kiãøm
toạn dỉû ạn v cạc cäng trçnh, kiãøm toạn cạc âån vë dỉû ạn.
2. Phán loải kiãøm toạn theo âäúi tỉåüng củ thãø:
2.1 Kiãøm toạn bạo cạo ti chênh(BCTC):
L viãûc kiãøm toạn âãø kiãøm tra, xạc nháûn këp thåìi, âáưy â, khạch quan v tênh tin
cáûy ca cạc bạo cạo ti chênh, qua âọ âạnh giạ cạc BCTC, âỉa ra nhỉỵng kiãún nghë v
tỉ váún cáưn thiãút cho hoảt âäüng sn xút kinh doanh nhàòm âm bo sỉû håüp l v hiãûu
qu.
Âäúi tỉåüng ca BCTC l âäưng nháút, ch thãø ca nọ thç khạc nhau nhỉng táút c
âãưu tn theo chøn mỉûc chung ca kiãøm toạn, thỉåïc âo âụng sai ca BCTC l cạc
chøn mỉûc kãú toạn.
2.2 Kiãøm toạn hoảt âäüng (KTHÂ):
L viãûc kiãøm toạn âãø kiãøm tra, âạnh giạ tênh hiãûu qu ca cạc bäü pháûn trong
viãûc thỉûc hiãûn cạc mủc tiãu ca doanh nghiãûp.
Âäúi tỉåüng ca kiãøm toạn hoảt âäüng ráút âa dảng, cọ thãø âọ l viãûc âạnh giạ tênh
hỉỵu hiãûu ca viãûc sỉí dủng cạc ngưn lỉûc: nhán lỉûc, váût lỉûc, váût tỉ, hng hoạ, ti sn
tiãưn väún, låüi thãú kinh doanh, mäüt phỉång ạn kinh doanh, mäüt quy trçnh cäng nghãû hay

l viãûc lỉu chuøn chỉïng tỉì trong âån vë.
Khi thỉûc hiãûn kiãøm toạn hoảt âäüng, kiãøm toạn viãn (KTV) khäng thãø dỉûa trãn
báút k mäüt chøn mỉûc củ thãø no m chè cọ thãø lỉûa chn nhỉỵng chøn mỉûc mang tênh
ch quan âãø âạnh giạ . Cạc tiãu chøn âỉåüc lỉûa chon cọ thãø l cạc tiãu chøn k thût,
cạc t sút bçnh qn ngnh,
2.3 Kiãøm toạn tn th (KTTT):
L viãûc kiãøm toạn âãø kiãøm tra, âạnh giạ tênh tn th lût phạp, chênh sạch, chãú
âäü ti chênh, kãú toạn, chãú âäü qun l ca Nh nỉåïc v tçnh hçnh cháúp hnh cạc chênh
sạch, nghë quút, quy âënh âọ ca âån vë.
Âäúi tỉåüng ca kiãøm toạn tn th l cạc vàn bn vãư lût, chãú âäü quy âënh, håüp
âäưng,
Trong kiãøm toạn tn th tênh âäüc láûp v cọ tháøm quưn ca kiãøm toạn viãn ráút
r rng. Thỉåìng do kiãøm toạn Nh nỉåïc thỉûc hiãûn ch úu âäúi våïi nhỉỵng âån vë cọ sỉí
dủng väún, kinh phê ca Nh nỉåïc, kiãøm toạn näüi bäü thỉûc hiãûn âäúi våïi cạc âån vë thnh
viãn hồûc âäi khi do kiãøm toạn âäüc láûp thỉûc hiãûn âäúi våïi cạc âån vë ny. Sn pháøm ca
KTTT l cạc bạo cạo cho cáúp cọ tháøm quưn vãư tçnh hçnh âån vë âỉåüc kiãøm toạn.
3. Phán loải theo ch thãø kiãøm toạn:
3.1. Kiãøm toạn Nh nỉåïc (KTNN):
L loải kiãøm toạn do cạc KTV ca Nh nỉåïc tiãún hnh kiãøm toạn âäúi våïi cạc
âån vë sỉí dủng väún v kinh phê ca Nh nỉåïc.
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
7
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
Âäúi tỉåüng ca KTNN l cạc dỉû ạn, cäng trçnh do ngán sạch nh nỉåïc âáưu tỉ v
cạc âån vë tỉ nhán. Phảm vi thỉûc hiãûn ca KTNN l KTTT, kiãøm toạn hoảt âäüng
(KTHÂ), KTBCTC.
3.2 Kiãøm toạn âäüc láûp (KTÂL):
L loải kiãøm toạn do cạc kiãøm toạn viãn âäüc láûp thüc cạc cäng ty, cạc vàn
phng kiãøm toạn chun nghiãûp thỉûc hiãûn. Âáy l mäüt loải hçnh dëch vủ tỉ váún âỉåc

phạp lût thỉìa nháûn, bo vãû v âỉåüc qun l båíi cạc hiãûp häüi chun ngnh vãư kiãøm
toạn v l hoảt âäüng âàûc trỉng ca nãưn kinh tãú thë trỉåìng.
Phảm vi thỉûc hiãûn ca KTÂL: KTHÂ, KTTT, KTBCTC hay tỉ váún ti chênh kãú
toạn, âáưu tỉ, thú, tin hc, nhán sỉû,
3.3. Kiãøm toạn näüi bäü (KTNB):
L loải kiãøm toạn do cạc KTV näüi bäü ca doanh nghiãûp thỉûc hiãûn cạc chỉïc nàng
sau:
+ Kiãøm tra tênh ph håüp, hiãûu lỉûc v hiãûu qu ca hãû thäúng KSNB
+ Kiãøm tra v xạc nháûn cháút lỉåüng, âäü tin cáûy ca thäng tin kinh tãú, ti chênh
ca BCTC, bạo cạo kãú toạn qun trë (BCKTQT) trỉåïc khi trçnh k duût.
+ Kiãøm tra sỉû tn th ca cạc ngun tàõc hoảt âäüng, qun l kinh doanh âàûc
biãût l sỉû tn th lût phạp, chênh sạch, chãú âäü ti chênh, kãú toạn, quút âënh ca Häüi
âäưng qun trë, ca ban giạm âäúc.
+ Phạt hiãûn nhỉỵng så håí, úu kẹm, gian láûn trong qun l, bo vãû ti sn ca
doanh nghiãûp, âãư xút cạc gii phạp nhàòm ci tiãún, hon thiãûn hãû thäúng qun l, âiãưu
hnh kinh doanh ca doanh nghiãûp.
Phảm vi thỉûc hiãûn ca KTNB: KTHÂ, KTTT, KTBCTC V BCKTQT ca cạc
doanh nghiãûp v cạc âån vë thnh viãn.
IV. ÂÄÚI TỈÅÜNG V PHỈÅNG PHẠP KIÃØM TOẠN:
1. Âäúi tỉåüng kiãøm toạn:
Âäúi tỉåüng kiãøm toạn l thỉûc trảng ti chênh cng hiãûu qu, hiãûu nàng v tênh tn
th ca cạc nghiãûp vủ hay dỉû ạn, củ thãø l:
- Thỉûc trảng hoảt âäüng ti chênh
- BCTC
- Ti liãûu kãú toạn: ti liãûu kãú toạn, ti liãûu ngoi kãú toạn.
- Thỉûc trảng ti sn v nghiãûp vủ ti chênh
- Hiãu qu v hiãûu nàng
2. Phỉång phạp kiãøm toạn:
2.1. Cạc phỉång phạp kiãøm toạn chỉïng tỉì:
2.1.1. Phỉång phạp kiãøm toạn cán âäúi:

Trong kiãøm toạn cán âäúi, bỉåïc âáưu tiãn bao giåì cng xem xẹt âãún tênh cán âäúi
täøng quạt trong kãú toạn, chàóng hản nhỉ:
* Âäúi våïi bng cán âäúi kãú toạn (BCÂKT):
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
8
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
Täøng ti sn = Täøng ngưn väún
Tênh cán âäúi ny âỉåüc xút phạt tỉì bn cháút ca kãú toạn qua phỉång trçnh cå
bn:
TI SN = NÅÜ PHI TR + NGƯN VÄÚN CH SÅÍ HỈỴU
Tỉìng khon mủc täøng håüp phi bàòng tỉìng khon mủc chi tiãút trãn BCÂKT.
* Âäúi våïi bng bạo cạo kãút qu hoảt âäüng kinh doanh (BCKQHÂKD) cng
tỉång tỉû nhỉ váûy, vê dủ: Doanh thu thưn = täøng doanh thu theo hoạ âån - (Chiãút
kháúu+ gim giạ + Hng bạn bë tr lải + Thú doanh thu).
Trong cán âäúi củ thãø bao giåì cng phi dỉûa vo cán âäúi giỉỵa säú ghi Nåü v säú ghi Cọ;
giỉỵa säú dỉ âáưu k cäüng säú phạt sinh trong k v säú dỉ cúi k cäüng våïi säú phạt sinh
gim trong k.
2.1.2. Phỉång phạp âäúi chiãúu trỉûc tiãúp:
Âäúi chiãúu trỉûc tiãúp l so sạnh vãư màût lỉåüng trë säú ca cng mäüt chè tiãu tãn cạc
chỉïng tỉì kãú toạn, thỉåìng xy ra åí cạc trỉåìng håüp sau:
* Âäúi chiãúu trë säú ca cng mäüt chè tiãu giỉỵa cạc thåìi k gi l âäúi chiãúu ngang,
ngỉåüc lải âäúi chiãúu dc l âäúi chiãúu giỉỵa cạc bäü pháûn trãn täøng thãø.
* Âäúi chiãúu giỉỵa säú thỉûc tãú v säú kãú hoảch hay säú hảch toạn.
* Âäúi chiãúu trë säú ca cng mäüt chè tiãu giỉỵa cạc thåìi k trãn cạc ti liãûu khạc
nhau.
* Âäúi chiãúu con säú ca cng mäüt chỉïng tỉì nhỉng âỉåüc lỉu giỉỵ åí nhỉỵng nåi khạc
nhau.
* Âäúi chiãúu trë säú ca chè tiãu våïi trë säú ca cạc úu täú cáúu thnh chè tiãu âọ.
Tuy nhiãn mún âäúi chiãúu trỉûc tiãúp våïi nhau thç cạc chè tiãu phi âỉåüc hảch

toạn theo cng mäüt chøn mỉûc: cng näüi dung, phỉång phạp phán têch, cng âån vë,
v trong cng thåìi gian v âiãưu kiãûn tỉång tỉû nhau. Phỉång phạp ny âỉåüc sỉí dủng
räüng ri trong kiãøm toạn.
2.1.3. Phỉång phạp âäúi chiãúu logic:
L hçnh thỉïc tỉ duy suy l trong nhiãưu mäúi quan hãû nhàòm âạnh giạ âäü biãún
âäüng tỉång ỉïng vãư trë säú ca cạc chè tiãu cọ mäúi quan hãû kinh tãú trỉûc tiãúp. Màût d váûy
váùn cọ thãø cọ âäü biãún âäüng khạc nhau. Vê dủ nhỉ: Doanh thu tàng cọ thãø dáùn âãún väún
bàòng tiãưn tàng, cäng nåü tàng, hng täưn kho gim. Cạc mỉïc biãún âäüng ny cọ thãø khäng
âäưng nháút trãn tỉìng khon mủc.
2.2. Phỉång phạp kiãøm toạn ngoi chỉïng tỉì:
2.2.1. Phỉång phạp kiãøm kã:
L phỉång phạp kiãøm tra tải chäù vãư sỉû täưn tải ca ti sn. Âáy l phỉång phạp
kiãøm tra âån gin, gàõn chàût våïi chỉïc nàng xạc minh ca kiãøm toạn. Phỉång phạp kiãøm
kã cung âỉåüc thỉûc hiãûn thêch ỉïng våïi tỉìng thåìi âiãøm (âäüt xút, thỉåìng xun, hay âënh
k), vãư loải hçnh ( kiãøm kã bäü pháûn, chn máùu hay kiãøm kã ton diãûn)
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
9
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
Âãø phạt huy tênh nàng v hiãûu qu ca phỉång phạp kiãøm kã, cäng tạc kiãøm kã
phi âỉåüc thỉûc hiãûn theo mäüt quy trçnh chung tỉì kháu chøn bë, kháu tiãún hnh räưi âãún
kháu kãút thục.
+ Khi chøn bë kiãøm kã, cáưn dỉûa trãn quy mä, thåìi hản, mủc âêch kiãøm kã âãø
xáy dỉûng nãn cạc kãú hoảch vãư nhán lỉûc, thiãút bë, phỉång tiãûn âo lỉåìng cho ph håüp.
Âáy l nhán täú âáưu tiãn v l nhán täú quan trng quút âënh âãún cháút lỉåüng ca kiãøm
kã.
+ Thỉûc hnh kiãøm kã: thäng qua phiãúu kiãøm kã, cáưn tiãún hnh theo âụng trçnh
tỉû, ghi chẹp, phn nh chênh xạc, âáưy â säú liãûu, m säú ca âäúi tỉåüng.
+ Kãút thục kiãøm kã: cáưn cọ nhỉỵng kãút lûn củ thãø, nãu r ngun nhán, chãnh
lãûch, cạch ỉïng xỉí, xỉí l ca tỉìng âäúi tỉåüng củ thãø trong biãn bn kiãøm kã. Biãn bn

cáưn âỉåüc âênh km våïi phiãúu kiãøm kã v bng kã chãnh lãûch vãư kãút qu kiãøm kã.
2.2.2. Phỉång phạp thỉûc nghiãûm:
L phỉång phạp lm lải, diãùn lải hay nghiãn cỉïu, phán têch tỉìng úu täú cáúu
thnh ca mäüt ti sn, mäüt quạ trçnh â cọ, â diãùn ra v cáưn xạc minh lải trỉåïc khi
âỉa ra kãút lûn kiãøm toạn, qua âọ nhàòm khàóng âënh vãư mäüt váún âãư â nghi váún.
2.2.3. Phỉång phạp âiãưu tra:
L phỉång phạp xạc âënh lải mäüt ti liãûu hồûc mäüt thỉûc trảng âãø âi âãún mäüt
quút âënh, kãút lûn kiãøm toạn.Trỉåïc khi thỉûc hiãûn kiãøm toạn cáưn âiãưu tra,tçm hiãøu,
lm quen våïi khạch hng (âäúi våïi KTÂL) tiãúp cáûn våïi cạc bãn cọ liãn quan, chn máùu
hồûc chn âiãøn hçnh cạc âäúi tỉåüng âỉåüc kiãøm toạn nhàòm thu tháûp nhỉỵng thäng tin,
hiãøu biãút r hån vãư thỉûc trảng ca âäúi tỉåüng kiãøm toạn, tỉì âọ phủc vủ cho viãûc xạc
minh trong kiãøm toạn. Âãø thỉûc hiãûn âỉåüc cäng viãûc ny âi hi åí kiãøm toạn viãn mäüt
trçnh âäü chun män vãư kiãøm toạn, cọ kinh nghiãûm, k nàng nghãư nghiãûp nháút âënh.
B. KIÃØM TOẠN VÄÚN BÀỊNG TIÃƯN
I. NGHÉA V MỦC ÂÊCH KIÃØM TOẠN CA CẠC TI
KHON TIÃƯN.
1. nghéa:
Väún bàòng tiãưn l mäüt khon mủc trng úu trong ti sn lỉu âäüng, âỉåüc trçnh
by trỉåïc tiãn trãn BCÂKT, v l càn cỉï âãø âạnh giạ kh nàng thanh toạn ca mäüt
doanh nghiãûp. Do âọ khon mủc ny thỉåìng bë trçnh by sai lãûch. Khi säú dỉ ca ti
khon ny quạ tháúp s cho tháúy âån vë âang gàûp khọ khàn trong thanh toạn. Ngỉåüc lải,
khi säú dỉ quạ cao s cho tháúy sỉû qun l väún bàòng tiãưn kẹm hiãûu qu. Kiãøm toạn cạc
ti khon tiãưn cọ nghi ráút quan trng trong viãûc phạt hiãûn v ngàn ngỉìa nhỉỵng gian
láûn, sai sọt hồûc sỉû lảm dủng trong quạ trçnh qun l, hảch toạn cạc ti khon tiãưn.
Âäưng thåìi cạc ti khon tiãưn liãn quan âãún ráút nhiãưu cạc chu k kinh doanh khạc, nhỉ:
chu k mua vo v thanh toạn; chu k bạn hng v thu tiãưn; chu k tiãưn lỉång v nhán
sỉû Vç váûy viãûc kiãøm toạn cạc ti khon tiãưn cng âỉåüc âàût trong mäúi quan hãû våïi
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
10

TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
kiãøm toạn cạc chu k liãn quan. Viãûc sai sọt, gian láûn tiãưn dé nhiãn s dáùn âãún nhỉỵng
sai sọt åí cạc chu k liãn quan. Hồûc ngỉåüc lải nhỉỵng sai sọt, gian láûn åí cạc chu k liãn
quan, cọ thãø dáùn âãún sai sọt v gian láûn åí cạc ti khon tiãưn.
Trong thỉûc tãú, khi tiãún hnh kiãøm toạn cạc ti khon tiãưn nọ phủ thüc nhiãưu
vo kãút qu kho sạt hãû thäúng kiãøm soạt näüi bäü, kho sạt nghiãûp vủ åí táút c cạc chu k
cọ liãn quan âãún tiãưn.
Gi sỉí khi kho sạt kiãøm soạt näüi bäü, kho sạt nghiãûp vủ hồûc kho sạt chi tiãút
cẳc chu k mua vo v thanh toạn; chu k tiãưn lỉång v nhán sỉû (cọ liãn quan âãún chi
tiãưn) kiãøm toạn viãn tin ràòng chụng âãưu håüp l v mỉïc ri ro kiãøm soạt tháúp, thç kiãøm
toạn viãn cọ thãø khäng máút nhiãưu cäng sỉïc vo cạc kho sạt chi tiãút cạc ti khon tiãưn.
Ngỉåüc lải, nãúu kiãøm toạn viãn nháûn tháúy cạc chu k liãn quan cọ âiãưu khäng håüp l,
mỉïc ri ro kiãøm toạn âỉåüc âạnh giạ cao, thç kiãøm toạn viãn cáưn phi tiãún hnh cạc
kho sạt chi tiãút åí cạc ti khon tiãưn åí qui mä räüng âãø nhàòm tçm ra nhỉỵng bàòng chỉïng
thêch âạng cho cạc kãút lûn ca kiãøm toạn viãn.
Tiãưn åí doanh nghiãûp bao gäưm cạc khon tiãưn âỉåüc phn ạnh trãn cạc ti
khon :”tiãưn màût”; ti khon “ tiãưn gỉíi ngán hng” v ti khon” tiãưn âang chuøn”
trong âọ bao gäưm c tiãưn Viãût Nam; ngoải tãû v vng bảc, âạ qu. Dỉåïi âáy s chè
trçnh by pháưn l lûn kiãøm toạn tiãưn màût v tiãưn gỉíi ngán hng.
2. Mủc âêch:
Mủc âêch cå bn ca kiãøm toạn tiãưn màût v tiãưn gỉíi ngán hng:
- Säú dỉ ca tiãưn màût v tiãưn gỉíi ngán hng nãu trãn bng cán âäúi kãú toạn l håüp
l; âãưu cọ càn cỉï âáưy â v håüp l.
- Tênh chênh xạc vãư k thût tênh toạn, hảch toạn, sỉû thäúng nháút giỉỵa säø kãú toạn
v bạo cạo kãú toạn
- Sỉû âạnh giạ âụng âàõn âäúi våïi cạc khon tiãưn l ngoải tãû v vng bảc, âạ qu
trãn cạc ti khon tiãưn.
- Tênh âáưy â ca cạc nghiãûp vủ phạt sinh liãn quan âãún tiãưn v cạc khon tiãưn
âãưu â âỉåüc phn ạnh trãn säø kãú toạn v bạo cạo kãú toạn.
- Cạc nghiãûp vủ thu, chi tiãưn âãưu âỉåüc ghi säø âụng thåìi âiãøm phạt sinh.

- Sỉû cäng khai âụng âàõn ca cạc khon tiãưn màût v tiãưn gỉíi ngán hng.
II. KIÃØM TOẠN VÄÚN BÀỊNG TIÃƯN
1.Kiãøm toạn tiãưn màût
1.1 Kho sạt cạc quạ trçnh kiãøm soạt näüi bäü vãư tiãưn màût.
Mäüt hãû thäúng kiãøm soạt näüi bäü vãư qun l tiãưn màût âỉåüc xáy dỉûng âụng âàõn
giụp cho viãûc tän trng âáưy â v triãût âãø cạc ngun tàõc vãư qun l tiãưn màût, nọ cng
mang tênh hiãûu qu ca hoảt âäüng trạnh lng phê tham ä, gian láûn, âm bo tênh chênh
xạc v âäü tin cáûy cao vãư säú lỉåüng hảch toạn. Cạc th tủc kiãøm soạt näüi bäü åí mäùi doanh
nghiãûp, mäùi cäng ty cọ thãø khäng hon ton giäúng nhau, båíi vç nọ cn phủ thüc vo
âiãưu kiãûn v âàûc âiãøm kinh doanh ca doanh nghiãûp. Xong chụng âãưu phi tn theo
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
11
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
nhỉỵng ngun tàõc chung vãư kiãøm soạt näüi bäü. Vç váûy khi kiãøm toạn viãn tiãún hnh cạc
kho sạt vãư quạ trçnh kiãøm soạt näüi bäü tiãưn màût ca doanh nghiãûp cáưn xem xẹt cạc
ngun tàõc chung vãư kiãøm soạt tiãưn màût cọ âỉåüc thỉûc hiãûn âụng hay khäng, trãn cå såí
âọ âạnh giạ hãû thäúng kiãøm soạt näüi bäü vãư tiãưn màût ca doanh nghiãûp.
Thäng thỉåìng khi kho sạt quạ trçnh kiãøm soạt näüi bäü vãư tiãưn màût, kiãøm toạn
viãn tiãún hnh cạc cäng viãûc nhỉ sau:
Mäüt l, xem xẹt quy âënh trạch nhiãûm r rng trong viãûc phán cäng qun l tiãưn
màût åí qu. Gi sỉí cọ hai nhán viãn th qu cng âỉåüc giao trạch nhiãûm qun l mäüt
kẹt, thç âiãưu âọ khọ quy r trạch nhiãûm váût cháút cho tỉìng ngỉåìi. Nãúu cọ âiãưu gç sai sọt
trong qun l tiãưn åí kẹt s khọ xạc âënh ai l ngỉåìi cọ läùi. Vç váûy âãø gii quút váún âãư
ny thç mäùi nhán viãn th qu phi cọ mäüt kẹt âãø tiãưn riãng.
Hai l, mäüt ngun tàõc cå bạn ca kiãøm soạt näüi bäü tiãưn màût m kiãøm toạn viãn
cáưn phi xem xẹt, âọ l nhỉỵng ngỉåìi qun l tiãưn màût (th qu) v nhỉỵng ngỉåìi cọ
trạch nhiãûm duût chi tiãưn màût khäng âỉåüc giỉỵ säø kãú toạn tiãưn màût hồûc cạc säø kãú toạn
cọ liãn quan âãún tiãưn màût. Khi ngun tàõc ny âỉåüc thỉûc hiãûn v cháúp hnh thç th qu
hồûc ngỉåìi k duût chỉïng tỉì chi tiãưn hiãøu âỉåüc ràòng säø theo di tiãưn màût âang do mäüt

ngỉåìi khạc theo di, khäng thãø gian láûn hồûc biãøn th qu hồûc ngỉåìi k duût chỉïng
tỉì chi tiãưn hiãøu âỉåüc ràòng säø theo di tiãưn màût âang do mäüt ngỉåìi khạc theo di, khäng
thãø gian láûn hồûc biãøn th âỉåüc, âäưng thåìi ngỉåìi giỉỵ säø kãú toạn khäng âỉåüc tiãúp xục
våïi tiãưn, nãn cng khäng cọ l do gç âãø gi mảo säø kãú toạn. Nãúu kiãøm toạn viãn kho
sạt tháúy viãûc phán cäng trong phng kãú toạn vi phảm cạc ngun tàõc trãn thç kh nàng
gian láûn v sai sọt tiãưn màût s l låïn, cáưn phi tiãún hnh cạc bỉåïc tiãúp theo v måí räüng
phảm vi ca cüc kiãøm toạn.
Ngoi ra cng cáưn quan tám âãún viãûc bäú trê nhán viãn th qu cọ quan hãû våïi
nhán viãn kãú toạn tiãưn v ngỉåìi k duût phiãúu chi nhỉ thãú no, cọ vi phảm vãư viãûc täø
chỉïc cäng tạc kãú toạn nhỉ phạp lãûnh kãú toạn thäúng kã â nãu khäng. Màût khạc, nhán
viãn kãú toạn cng xem xẹt mäúi quan hãû ca nhán viãn th qu, kãú toạn tiãưn màût v
ngỉåìi k duût phiãúu chi nhỉ thãú no cọ kh nàng cọ sỉû thäng âäưng hay khäng nãúu
cọ sỉû thäng âäưng thç sỉû gian láûn v sai sọt s xy ra.
Ba l, tiãún hnh xem xẹt viãûc phán chia trạch nhiãûm trong váún âãư kiãøm tra xem
xẹt cạc th tủc, chỉïng tỉì liãn quan âãún cạc nghiãûp vủ thu, chi tiãưn màût. Thäng thỉåìng
nãúu cạc cäng viãûc thu hồûc chi tiãưn màût chè giao cho mäüt nhán viãn thỉûc hiãûn tỉì kháu
âáưu âãún kháu cúi, thç dãù dng cọ âiãưu kiãûn âãø cho nhán viãn âọ gian láûn hồûc sai sọt
hồûc biãøn th tiãưn.
Thê dủ : vãư nghiãûp vủ bạn hng, nãúu chè giao cho mäüt nhán viãn bạn hng táút c
cạc kháu, tỉì viãûc nháûn tiãưn ca khạch âãún viãûc âọng gọi, giao hng cho khạch, kháu
näüp tiãưn bạn hng vo ngán hng, khäng thäng qua mäüt sỉû kiãøm soạt no ca báút cỉï ai
thç näüp tiãưn khäng âáưy â, khäng këp thåìi vç nhán viãn bạn hng âọ cọ thãø sỉí dủng tiãưn
bạn hng thu âỉåüc vo mủc âêch riãng trong mäüt khong thåìi gian nháút âënh v.v.
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
12
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
Hồûc nãúu nghiãûp vủ mua hng, tỉì viãûc nháûn âån hng, nháûn hng v tr tiãưn cho
ngỉåìi bạn hng chè giao cho mäüt ngỉåìi hồûc mäüt bäü pháûn chëu trạch nhiãûm, thç s
khiãún cho viãûc kiãøm tra v cháút lỉåüng hng mua bë lng lo, gáy cáøu th trong viãûc

kiãøm tra tênh håüp lãû v sỉû chênh xạc cạc håüp âäưng, hoạ âån v chỉïng tỉì thanh toạn
hng mua, tháûm chê nhán viãn bạn hng låüi dủng chi tiãưn gian däúi.
Nhỉ váûy, phán chia trạch nhiãûm cho nhiãưu ngỉåìi, nhiãưu bäü pháûn liãn quan âãø
kiãøm tra, kiãøm soạt cạc nghiãûp vủ liãn quan âãún quạ trçnh thu, chi tiãưn màût thç hãû thäúng
kiãøm soạt näüi bäü tiãưn màût s cọ âäü tin cáûy cao hån.
Bäún l, xem xẹt quy trçnh xẹt duût cạc khon chi tiãưn màût v viãûc qun l cạc
biãn lai hồûc phiãúu bạn hng.
Nãúu quạ trçnh xẹt duût cạc khon chi tiãưn màût âỉåüc xem mäüt cạch k lỉåỵng cạc
chỉïng tỉì chỉïng minh v viãûc kiãøm tra näüi bäü mäüt cạch âáưy â ca ngỉåìi láûp phiãúu chi,
ca kãú toạn trỉåíng, ca th trỉåíng âån vë thç hãû thäúng kiãøm soạt näüi bäü vãư tiãưn màût
cng âạng tin cáûy.
Kiãøm toạn viãn cáưn âàûc biãût quan tám nhiãưu hån âãún nhỉỵng phiãúu chi liãn quan
âãún tiãưn màût, vç âa säú cạc khon biãøn th hồûc gian láûn låïn âãưu tỉì viãûc chi tiãưn màût.
Ngoi ra, cạc nghiãûp vủ thu tiãưn bạn hng liãn quan v âỉåüc qun l näüi bäü thäng qua
biãn lai thu tiãưn màût hồûc phiãúu bạn hng. Nãúu doanh nghiãûp quy âënh âạnh säú trỉåïc
âäúi våïi cạc biãn lai thu tiãưn hồûc phiãúu bạn hng thç viãûc kiãøm soạt cạc khon tiãưn thu
ca ngỉåìi bạn hng s chàût ch qua âọ giụp cho viãûc âäúi chiãúu, kiãøm tra giỉỵa nhán
viãn bạn hng v ngỉåìi thu tiãưn (th qu) vãư bạo cạo bạn hng v giáúy näüp tiãưn bạn
hng âãø tàng cỉåìng tênh kiãøm soạt.
Nàm l, xem xẹt viãûc cháúp hnh quy âënh vãư täưn qu tiãưn màût v viãûc näüp tiãưn
bạn hng thu âỉåüc vo ngán hng cọ âáưy â v këp thåìi hay khäng.
Nãúu doanh nghiãûp khäng cháúp hnh thỉåìng xun vãư chãú âäü kiãøm kã qu tiãưn
màût, khäng tän trng quy âënh toả chi tiãưn màût, tiãưn màût thu âỉåüc khäng näüp vo ngán
hng, täưn qu tiãưn màût låïn v.v. thç cå cáúu kiãøm soạt näüi bäü vãư tiãưn màût l cáưn phi
xem xẹt thãm. Båíi vç nãúu khäng kiãøm qu tiãưn màût hng ngy (nháút l âäúi våïi cạc
doanh nghiãûp låïn lỉåüng tiãưn thu, chi phạt sinh nhiãưu ) thç s tảo så håí lng lo cho
th qu v nhỉỵng ngỉåìi cọ trạch nhiãûm hồûc liãn quan s låüi dủng trong viãûc sỉí dủng
tiãưn gáy gian láûn hồûc sai sọt hồûc tiãưn thu vãư khäng näüp vo ngán hng m doanh
nghiãûp âãø lải chi tiãu ngay cng gáy khọ khàn trong viãûc qun l v kiãøm soạt, âäi khi
s lm cho täưn qu tiãưn màût låïn gáy nguy hiãøm trong viãûc bo qun tiãưn màût, s cọ ri

ro låïn.
Sạu l, xem xẹt viãûc bo vãû bo hiãøm ti sn tiãưn màût åí qu m viãûc k qu ca
nhán viãn th qu.
Kiãøm toạn viãn cáưn xem xẹt hãû thäúng bo vãû ca doanh nghiãûp âäúi våïi ti sn
tiãưn màût åí qu cọ âm bo an ton khäng (kẹt, hm, hãû thäúng bạo âäüng, )
Nãúu doanh nghiãûp cọ mua bo hiãøm tai hoả âäúi våïi ti sn nọi chung ca doanh
nghiãûp thç âiãưu âọ cng âỉåüc quan tám v thãø hiãûn ràòng doanh nghiãûp cng â cọ sỉû
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
13
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
coi trng viãûc qun l v bo âm an ton cho ti sn v tiãưn màût. Ngoi ra doanh
nghiãûp cọ quy âënh nhỉỵng nhán viãn th qu k qu thç â cọ nhỉỵng khuynh hỉåïng
ngàn chàûn nhỉỵng hnh vi àn càõp, gian láûn ca h. Båíi vç nhỉỵng nhán viãn â k qu thç
êt cọ kh nàng àn càõp hồûc gian láûn âãø tiãưn thiãúu hủt, vç h biãút chàõc ràòng nãúu tiãưn
trong qu máút hồûc thiãúu thç doanh nghiãûp s gii quút tỉì nhỉỵng khon tiãưn k qu
ca h.
Táút c nhỉỵng cäng viãûc tiãún hnh kho sạt hãû thäúng kiãøm soạt näüi bäü tiãưn màût
ca kiãøm toạn viãn l âãø âạnh giạ hãû thäúng kiãøm soạt näüi bäü v ri ro ca kiãøm soạt
näüi bäü âäê våïi tiãưn màût. Tỉì âọ xạc âënh mỉïc âäü v phảm vi ca cüc kho sạt nghiãûp
vủ v kho sạt chi tiãút säú dỉ ti khon tiãưn màût cáưn phi âỉåüc thỉûc hiãûn trong cüc
kiãøm toạn.
Cạc thãø thỉïc củ thãø theo cạc mủc tiãu kiãøm toạn ca quạ trçnh kho sạt kiãøm
soạt cạ thãø khại quạt theo bng sau:
THÃØ THỈÏC CẠC QUẠ TRÇNH KHO SẠT KIÃØM SOẠT NÄÜI BÄÜ
Mủc tiãu kiãøm
soạt näüi bäü
Quạ trçnh
kiãøm soạt näüi
bäü

Nhỉåüc
âiiãøm
nh hỉåíng
âãún sai säú
kh dé
Cạc kho
sạt kiãøm
soạt phäø
biãún
Cạc khon thu
chi tiãưn màût ghi
trãn säø kãú toạn l
thỉûc tãú cọ cå såí
phạp l.
Sỉû tạch biãût
trạch nhiãûm
giỉỵa th qu,
ngỉåìi duût
chi ngỉåìi mua
hng v kãú
toạn.
Sỉû kiãøm tra
cạc chỉïng tỉì
chỉïng minh vãư
thu chi tiãưn
màût trỉåïc khi
trçnh k do
mäüt ngỉåìi cọ
tháøm quưn
thỉûc hiãûn

Khäng cọ sỉû
tạch biãût trạch
nhiãûm r rng.
Cọ sỉû kiãm
nhiãûm khäng
tn theo quy
âënh
Tiãưm nàng
gian láûn hồûc
sỉí dủng tiãưn
cọ sỉû lảm
dủng.
Quan sạt xem
ai thỉûc hiãûn
cạc cäng viãûc
vãư th qu,
duût chi, ghi
säø tiãưn màût.
Tho lûn våïi
nhỉỵng ngỉåìi
liãn quan v
quan sạt.
Kiãøm tra dáúu
hiãûu ca quạ
trçnh kiãøm tra
näüi bäü.
Cạc nghiãûp vủ
thu, chi tiãưn màût
âãưu âỉåüc phã
chøn âụng âàõn

Sỉû phã chøn
ca nhỉỵng
ngỉåìi cọ trạch
nhiãûm trrãn
cạc chỉïng tỉì
Nãúu khäng cọ
sỉû phã chøn
trỉåïc cạc
khon chi.
Sỉû lng lo
gáy ra tiãưm
nàng ca sỉû
gian láûn chi
cạc khon
Kiãøm tra dáúu
hiãûu ca sỉû
phã chøn
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
14
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
chỉïng minh v
cạc phiãúu chi.
khäúng hồûc
khäng cọ
chỉïng tỉì håüp
lãû
Cạc nghiãûp vủ
thu chi tiãưn màût
âãưu âỉåüc ghi säø

âáưy d v âụng
âàõn.
Cạc phiãúu thu,
phiãúu chi, biãn
lai. Phiãúu bạn
hng âỉåüc
âạnh säú tỉì
trỉåïc, âỉåüc
theo di v
qun l.
Viãûc âäúi chiãúu
ca th qu v
kãú toạn våïi sỉû
kiãøm tra âäüc
láûp ca mäüt
nhán viãn cọ
trạch nhiãûm
Nãúu cạc phiãúu
âọ khäng âỉåüc
âạnh säú trỉåïc
hồûc khäng
âỉåüc theo di
v qun l.
Khäng cọ quạ
trçnh kiãøm tra
näüi bäü viãûc ghi
säø thu chi tiãưn
màût.
Tàng kh nàng
b sọt hồûc

máút chỉïng tỉì,
hồûc ghi trng
cọ thãø l vä
hồûc cäú ca
nhán viãn ghi
säø.
Theo di mäüt
chùi cạc
phiãúu thu v
phiãúu chi.
Quan sạt quạ
trçnh ghi säø,
kiãøm qu v
dáúu hiãûu kiãøm
tra näüi bäü.
Cạc khon tiãưn
thu âãưu âỉåüc k
gåíi vo ngán
hng theo âụng
säú tiãưn nháûn âỉåüc
Cạc bạo cạo
bạn hng v
giáúy näüp tiãưn
vo ngán hng
cng våïi ngán
hng gỉíi vãư
thỉåìng k
hng thạng.
Nãúu khäng
näüp âáưy â v

këp thåìi tiãưn
bạn hngvo
ngán hng thç
cọ nhỉåüc
âiãøm.
Vi phảm chãú
âäü toả chi tiãưn
màût, khạ nàng
lảm dủng tiãưn
màût khäng håüp
l cọ thãø xy
ra.
Quan sạt xem
cạc giáúy näüp
tiãưn v thäng
bạo ca ngán
hng vãư tiãưn
bạn hng näüp
vo ngán hng
cọ nháûn âỉåüc
khäng.
Quan sạt sỉû
âäúi chiãúu ca
kãú toạn våïi
ngán hng
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
15
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
Viãûc tênh toạn

thu , chi tiãưn màût
l âụng âàõn
Kiãøm tra näüi
bäü quạ trçnh
tênh toạn cạc
khon thu, chi
tiãưn màût
Kiãøm tra näüi
bäü vãư quạ trçnh
quy âäøi cạc
ngoải tãû , vng
bảc ,âạ qu
Viãûc tênh toạn
khäng âụng,
hồûc khäng cọ
sỉû kiãøm tra näüi
bäü
Dãù dng dáùn
âãún sai säú vãư
thu ,chi tiãưn
màût
Kiãøm tra dáúu
hiãûu ca sỉû
kiãøm tra näüi
bäü vãư viãûc tênh
toạn
Quy âäøi ngoải
tãû , vng bảc
âạ qu
- Cạc nghiãûp vủ

thu chi tiãưn màût
âỉåüc ghi säø këp
thåìi v âụng lục.
- Cạc th tủc
quy âënh ghi
säú tiãưn màût
ngay khi
chỉïng tỉì phạt
sinh
- Sỉû kiãøm tra
näüi bäü.
- Viãûc ghi säø
khäng këp thåìi
v âụng lục vãư
cạc khon thu
hồûc chi tiãưn.
- Tiãưm nàng
ca sỉû gian láûn
hồûc sỉí dủng
cạc khon tiãưn
thu âỉåüc
khäng âụng.
- Kiãøm tra cạc
th tủc quy
âënh vãư váún âãư
ny.
- Quan sạt liãûu
cạc chỉïng tỉì
cọ âỉåüc ghi säø
âụng lục

khäng.
- Kiãøm tra dáúu
hiãûu ca quạ
trçnh kiãøm tra
näüi bäü.
Cạc nghiãûp vủ
thu, chi tiãưn màût
âỉåüc phán loải
âụng âàõn (hảch
toạn âụng)
Så âäư hảch
toạn âáưy â
Kiãøm soạt näüi
bäü vãư quạ trçnh
hảch toạn
Phán loải hảch
toạn sai ti
khon
Dáùn âãún sai
sọt cạc nghiãûp
vủ khạc liãn
quan
Kiãøm tra så âäư
ti khon v
cạc th tủc
phán loải thu
chi tiãưn màût
Kiãøm tra dáúu
hiãûu ca quạ
trçnh kiãøm tra

näüi bäü
1.2 Kho sạt chi tiãút tiãưn màût::
CẠC THÃØ THỈÏC KHO SẠT CHI TIÃÚT TIÃƯN MÀÛT
Mủc tiãu kiãøm toạn Cạc th tủc kiãøm soạt chi tiãút tiãưn màût
- Cạc nghiãûp vủ thu, chi âãưu
âỉåüc phn ạnh âáưy â trãn
cạc säø kãú toạn
- Chn máùu mäüt säú thåìi k, liãût kã cạc chỉïng tỉì thu,
chi sau âọ âäúi chiãúu bng kã cạc chỉïng tỉì våïi säø kãú
toạn tiãưn màût trong k âọ âãø xạc âënh tênh âáưy â ca
chụng.
- Ngoi ra cáưn kãút håüp våïi kho sạt chi tiãút quạ trçnh
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
16
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
tiãu thủ v quạ trçnh mua hng v thanh toạn v âäúi
chiãúu cạc säú liãûu liãn quan âãø xem cọ sỉû b sọt hồûc
trng làûp ca nghiãûp vủ thu v chi tiãưn hay khäng.
Tênh këp thåìi v âụng lục
ca hảch toạn cạc nghiãûp vủ
thu, chi tiãưn màût
- Âäúi chiãúu vãư ngy, thạng ca nghiãûp vủ thu v chi
tiãưn våïi ngy láûp phiãúu thu, phiãúu chi våïi ngy ghi säø
kãú toạn cọ ph håüp khäng
- Kiãøm kã qu tiãưn màût, sau âọ âäúi chiãúu våïi säú liãûu
trãn säø qu ca th qu v säø kãú toạn tiãưn màût ca kãú
toạn
- Âäúi chiãúu giỉỵa ngy ghi säø näüp tiãưn vo ngán hng
våïi säú liãûu ca ngán hng

Sỉû cäng khai cạc khon thu,
chi tiãưn màût l âụng âàõn
- Kiãøm tra lải cạc biãn bn, håüp âäưng mua, bạn, âải l
hng vãư cạc khon chiãút kháúu, gim giạ, hoa häưng
hồûc cạc håüp âäưng vãư cho vay, âi vay tiãưn màût
- Xem xẹt v kiãøm tra lải nhỉỵng chãú âäü toả chi tiãưn
màût â tho thûn våïi ngán hng
- Xem xẹt lải cạc bạo cạo ti chênh âãø âm bo cạc
khon tiãưn màût âãưu âỉåüc cäng khai âáưy â.
Âäúi chiãúu säú liãûu chi tiãút trãn ti khon tiãưn màût våïi cạc ti khon liãn quan
âỉåüc thãø hiãûn ch úu thäng qua quan hãû âäúi ỉïng giỉỵa ti khon tiãưn màût våïi cạc ti
khon åí cạc chu k liãn quan.
Trong âọ cáưn lỉu máúy âiãøm sau cọ tênh cháút cọ nhiãưu sai sọt v gian láûn.
Vãư thu tiãưn màût (ghi Nåü ti khon 111- tiãưn màût) cáưn quan tám nhiãưu âãún thu
tiãưn bạn hng chëu cho khạch hng, cạc khon chiãút kháúu gim giạ, hng hoạ bë tr lải,
xoạ säø khon thu khọ âi v.v. Nhỉỵng khon ny phi cáưn âäúi chiãúu chi tiãút v cọ sỉû
xạc nháûn ca nhỉỵng khạch hng liãn quan (âäúi chiãúu våïi cạc TK 131,TK 139, TK 152,
TK 156 )
Âàûc biãût âäúi våïi viãûc bạn l cáưn phi âäúi chiãúu giỉỵa doanh thu (trãn TK 511-
doanh thu bạn hng) v tiãưn màût thu vãư trãn ti khon tiãưn màût.v.v
Vãư chi tiãưn màût (ghi Cọ TK 111 - tiãưn màût ) cáưn quan tám nhiãưu âãún chi tiãưn
mua hng, chi tr cạc khon chiãút kháúu, gim giạ, hng mua tr lải, hoa häưng âải
l.v.v (liãn quan âãún ti khon 311- phi tr cho ngỉåìi bạn, cạc ti khon hng täưn
kho; TK 152; TK 153; TK 156; TK521; TK531; TK532 )
Âàûc biãût cạc khon chi bàòng tiãưn màût, chi tiãưn thỉåíng ( liãn quan âãún cạc ti
khon chi phê: TK 6278; TK 6418; TK 6428 ) cáưn phi âỉåüc âäúi chiãúu chi tiãút c säú
tiãưn chi phê v näüi dung chi phê cọ håüp l, håüp lãû khäng
Ngoi ra, pháưn chi tảm ỉïng, chi cho cạc hoảt âäüng cho vay gọp väún cng cáưn
âỉåüc âäúi chiãúu chi tiãút tãn ngỉåìi, täø chỉïc v säú tiãưn tảm ỉïng, cho vay mỉåün väún hồûc
nháûn gọp väún.v.v

CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
17
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
Tuy váûy, cạc kho sạt chi tiãút cn tu thüc vo tỉìng âiãưu kiãûn củ thãø v viãûc
tiãún hnh cạc kho sạt, kiãøm soạt, kho sạt nghiãûp vủ â ạp dủng v nhỉỵng bàòng
chỉïng hồûc nhỉỵng nghi ngåì ca kiãøm toạn viãn vãư nhỉỵng khon mủc liãn quan âãún
kiãøm toạn v tiãún hnh måí räüng hồûc thu hẻp phảm vi ca cüc kho sạt chi tiãút vãư tiãưn
màût v cạc ti khon khạc.
Viãûc chn máùu âãø kho sạt chi tiãút cng tu thüc vo kãút qu ca cạc kho sạt
trỉåïc âọ v thãø thỉïc kho sạt chi tiãút ạp dủng, cn thåìi gian tiãún hnh tiãún hnh kho
sạt cn tu thüc vo quy mä máùu v cạc khon mủc â âỉåüc chn ca kiãøm toạn viãn.
Nọi tọm lải cạc kho sạt chi tiãút v cạch tiãún hnh củ thãø âäúi våïi tỉìng doanh nghiãûp cọ
thãø khạc nhau, khäng hon ton giäúng nhau.
2. Kiãøm Toạn Tiãưn Gåíi Ngán Hng (TGNH):
Tiãưn gỉíi ngán hng thỉåìng l mäüt khon mủc ch úu v säú dỉ ca nọ chiãúm t
trng låïn trong mủc Tiãưn trãn bạo cạo ti chênh ca doanh nghiãûp. So våïi khon mủc
Tiãưn màût thç Tiãưn gỉíi ngán hng cọ säú dỉ låïn hån ráút nhiãưu. Âàûc âiãøm ca Tiãưn gåíi
ngán hng tuy cọ khạc so våïi tiãưn màût song chụng cng cọ nhiãưu âiãøm giäúng nhau,
cng nhỉ mäúi quan hãû giỉỵa chụng våïi cạc ti khon hồûc cạc khon mủc khạc cng
gáưn giäúng nhau. Vç váûy quạ trçnh kiãøm toạn Tiãưn gåíi ngán hng cng gáưn giäúng våïi
kiãøm toạn tiãưn màût.
Nhỉỵng sai sọt hồûc gian láûn vãư Tiãưn gåíi ngán hng thỉåìng êt hån so våïi tiãưn
màût, båíi vç cạc khon thu, chi vãư Tiãưn gỉíi ngán hng ngoi sỉû kiãøm soạt näüi bäü doanh
nghiãûp cn cọ sỉû kiãøm soạt ca ngán hng. Âäưng thåìi cạc th tủc chỉïng tỉì v sỉû kiãøm
tra k duût cạc khon vãư tiãưn gỉíi ngán hng cng âỉåüc thỉûc hiãûn mäüt cạch chàût ch
qua nhiãưu kháu, nhiãưu bäü pháûn ca doanh nghiãûp cng nhỉ ca ngán hng
Tuy váûy nãúu sai sọt hồûc gian láûn vãư Tiãưn gỉíi ngán hng thỉåìng l cạc sai sọt
hồûc gian láûn trng úu våïi kiãøm toạn viãn, nháút l trong trỉåìng håüp cọ sỉû thäng âäưng
giỉỵa doanh nghiãûp våïi cạc ngán hng liãn quan âãún doanh nghiãûp våïi nhau

Quạ trçnh kiãøm toạn tiãưn gỉíi ngán hng cng âỉåüc kãút håüp cng våïi kiãøm toạn
cạc quạ trçnh (chu k) mua vo v thanh toạn; quạ trçnh bạn hng v thu tiãưn; âäưng thåìi
nọ cng âỉåüc xem xẹt v âäúi chiãúu cng våïi quạ trçnh kiãøm toạn Tiãưn màût. Ngun
nhán l:
- Cạc nghiãûp vủ vãư Tiãưn gỉíi ngán hng liãn quan nhiãưu âãún nghiãûp vủ mua hng
v thanh toạn våïi ngỉåìi bạn v ngỉåìi nháûn tháưu; liãn quan âãún thanh toạn våïi khạch
hng (quạ trçnh bạn hng).
- Màût khạc cạc nghiãûp vủ thanh toạn våïi ngỉåìi bạn ngỉåìi nháûn tháưu (chi tiãưn) v
thanh toạn våïi khạch hng (thu tiãưn ) nọ cn liãn quan âãún c thu hồûc chi bàòng tiãưn
màût chỉï khäng chè liãn quan âãún tiãưn gỉíi ngán hng. Vç âäi khi thanh toạn cạc khon
nåü phi tr hồûc cạc khon phi thu bàòng c tiãưn màût v tiãưn gỉíi ngán hng. Do váûy
khäng thãø tiãún hnh kiãøm toạn tiãưn màût v tiãưn gỉíi ngán hng tạch råìi nhau mäüt cạch
âäüc láûp âỉåüc.
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
18
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
Cạc th tủc ạp dủng âãø kiãøm toạn tiãưn gỉíi ngán hng cå bn cng tỉång tỉû nhỉ
kiãøm toạn tiãưn màût. Sau âáy l mäüt säú th tủc ạp dủng riãng v chụ hån âäúi kiãøm
toạn tiãưn gỉíi ngán hng.
2.1 Âäúi våïi kho sạt quạ trçnh kho sạt näüi bäü
Cạc th tủc kho sạt kiãøm soạt näüi bäü âäúi tiãưn gỉíi ngán hng cng tỉång tỉû nhỉ
âäúi våïi kiãøm toạn tiãưn màût. Nhỉỵng kho sạt cå bn cáưn âỉåüc nhàõc lải âọ l:
- Kho sạt sỉû tạch biãût hon ton trạch nhiãûm giỉỵa chỉïc nàng k phạt hnh sẹc
chi tiãưn v chỉïc nàng thỉûc hiãûn nghiãûp vủ thanh toạn.
- Kho sạt viãûc qun l sẹc chi tiãưn gỉíi ngán hng, nháút l viãûc k sẹc tràõng,
viãûc sỉí dủng sẹc ca doanh nghiãûp nhỉ thãú no, cọ âụng theo quy âënh vãư qun l sẹc
khängv.v
- Kho sạt sỉû kiãøm tra näüi bäü cọ âáưy â v thỉåìng xun khäng ( dáúu hiãûu kiãøm
tra) âàûc biãût viãûc xem xẹt k lỉåỵng chỉïng tỉì chỉïng minh cho cạc khon chi do ngỉåìi

k duût chi thỉïc hiãûn trỉåïc khi k
Kho sạt quạ trçnh âäúi chiãúu, täøng håüp, cán chènh hng thạng vãư thu, chi tiãưn gỉíi ngán
hng våïi cạc ngán hng cọ quan hãû cọ âỉåüc thỉûc hiãûn khäng v nãúu âỉåüc thỉûc hiãûn thç
do ai v ngỉåìi âọ cọ âäüc láûp våïi ngỉåìi ghi säø giao dëch våïi ngán hng khäng. Båíi vç
cäng viãûc kiãøm tra, âäúi chiãúu, täøng håüp âãø cán chènh ti khon tiãưn gỉíi ngán hng do
mäüt ngỉåìi âäüc láûp âäúi våïê viãûc qun l ghi säú tiãưn gỉíi ngán hng v giao dëch våïi ngán
hng thç âäü tin cáûy cao hån.
2.2. Âäúi våïi kho sạt chi tiãút säú dỉ tiãưn gỉíi ngán hng. Mủc tiãu âàûc th
ca kho sạt chi tiãút säú dỉ tiãưn gỉíi ngán hng âọ l:
- Tênh chênh xạc vãư k thût tênh toạn hảch toạn cạc khon vãư tiãưn gỉíi ngán
hng â âỉåüc phn ạnh trãn cạc bạo cạo ti chênh.
- Cạc khon vãư tiãưn gỉíi ngán hng â âỉåüc phn ạnh trãn cạc bạo cạo ti chênh
âãưu cọ càn cỉï håüp l
- Sỉû âạnh giạ âụng âàõn cạc khon tiãưn gỉíi ngán hng, nháút l cạc khon ngoải
tãû, vng bảc, âạ qụy.
- Cạc nghiãûp vủ liãn quan âãún tiãưn gỉíi ngán hng âãưu âỉåüc phn ạnh v ghi
chẹp trãn säø kãú toạn mäüt cạch âáưy â.
- Cạc nghiãûp vủ vãư thu chi tiãưn gỉíi ngán hng âãưu âỉåüc hảch toạn këp thåìi v
ghi säø âụng lục.
- Tiãưn gỉíi ngán hng â âỉåüc cäng khai âụng âàõn.
- Cạc th tủc kho sạt thäng thỉåìng cạc chi tiãút säú dỉ tiãưn gỉíi ngán hng cng
tỉång tỉû nhỉ âäúi våïi kiãøm toạn tiãưn màût. Song mäüt säú th tủc sau âáy âỉåüc ạp dủng
riãng âäúi våïi kiãøm toạn tiãưn gỉíi ngán hng.
a. Tiãún hnh u cáưu xạc nháûn ti khon tiãưn gỉíi ngán hng åí cạc ngán hng liãn quan.
Âiãưu lỉu trỉåïc hãút nãúu cạc doanh nghiãûp cọ quan hãû våïi nhiãưu ngán hng cọ
nhiãưu ti khon åí nhiãưu ngán hng khạc nhau, thç kiãøm toạn viãn cáưn xem xẹt viãûc
hảch toạn chi tiãút tiãưn gỉíi ngán hng ca cạc doanh nghiãûp nhỉ thãú no. Kiãøm toạn
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
19

TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
viãn s täøng håüp tiãưn gỉíi ngán hng åí táút c cạc ngán hng liãn quan âãø âäúïi chiãúu våïi
ti khon täøng håüp trãn säø Cại.
Viãûc u cáưu cạc ngán hng lm th tủc xạc nháûn cạc khon tiãưn thu, chi v tiãưn
gỉíi, kiãøm toạn viãn s nháûn trỉûc tiãúp bn xạc nháûn âọ tỉì cạc ngán hng cọ quan hãû våïi
doanh nghiãûp l cáưn thiãút âäúi våïi mäùi cüc kiãøm toạn tiãưn gỉíi ngán hng.
Kiãøm toạn viãn soản tho sàơn “ Bn u cáưu âỉåüc xạc nháûn ti khon ngán
hng” sau âọ gỉíi cho ngán hng liãn quan âãø u cáưu xạc nháûn. Tuy nhiãn “ Bn u
cáưu xạc nháûn ti khon ngán hng” cọ thãø âỉåüc soản tho theo máùu ca cäng ty kiãøm
toạn.
Sau khi nháûn âỉåüc bn xạc nháûn ca ngán hng vãư cạc khon tiãưn thu, chi v säú
dỉ â âỉåüc ngán hng xạc nháûn, kiãøm toạn viãn âäúi chiãúu våïi säú tiãưn thu, chi v säú dỉ
trãn säø kãú toạn hồûc bng kã tiãưn gỉíi ngán hng. Trong mi trỉåìng håüp nãúu thäng tin
khäng thäúng nháút thç phi tiãún hnh âiãưu tra cạc khon chãnh lãûch.
Trong bn u cáưu xạc nháûn ti khon gỉíi ngán hng, kiãøm toạn viãn cng cáưn
u cáưu ngán hng xạc nháûn c thåìi hản tênh ti khon tiãưn gỉíi ngán hng, tỉïc l thåìi
âiãøm gỉíi v rụt ngán hng. Sau âọ âäúi chiãúu våïi thåìi âiãøm ghi åí säø kãú toạn cạc khon
thu, chi tiãưn gỉíi ngán hng, cng nhỉ âäúi chiãúu våïi thåìi âiãøm thu tiãưn bạn hng âãø näüp
vo ngán hng hồûc rụt tiãưn tỉì ngán hng vãư cọ ph håüp hay khäng, nhàòm phạt hiãûn
nhỉỵng sai sọt trong viãûc sỉí dủng tiãưn khäng âụng mủc âêch, låüi dủng sỉí dủng tiãưn vo
nhỉỵng viãûc cạ nhán Nhỉỵng sai sọt âọ l cọ ch tám, do thãú âọ cng l mäúi quan tám
ca kiãøm toạn viãn
Thê dủ: nhán viãn rụt tiãưn tỉì ngán hng vãư nhỉng khäng âem vãư nháûp qu âån
vë ngay m låüi dủng sỉí dủng chụng mäüt thåìi gian sau måïi âem näüp vo qu. Hồûc tiãưn
bạn hng thu âỉåüc khäng näüp vo ngán hng ngay m sỉí dủng vo mủc âêch cạ nhán
trong mäüt khong thåìi gian sau âọ måïi âem näüp vo ti khon ngán hng
b. Cạc kho sạt quạ trçnh chuøn khon:
Âäi khi nhỉỵng gian láûn cng cọ thãø thỉûc hiãûn âỉåüc thäng qua chuøn khoïn tỉì
ngán hng ny sang ngán hng khạc. Theo kinh nghiãûm thỉûc tãú ca cạc kiãøm toạn viãn
thç nhỉỵng gian láûn ny nãúu cọ thç thỉåìng phạt sinh åí cạc nghiãûp vủ chuøn khon tiãưn

gỉíi ngán hng vo ngy cúi k bạo cạo ti chênh âỉåüc láûp. Viãûc gian láûn tiãưn gỉíi ngán
hng trong trỉåìng håüp ny l thỉåìng chuøn tỉì ngán hng ny sang ngán hng khạc v
ghi säø khäng âụng âàõn nghiãûp vủ âọ.
Gi sỉí âãún ngy láûp bạo cạo ti chênh, ngỉåìi cọ biãøn th tiãưn cäú tçnh che dáúu sỉû
thủt kẹt bàòng viãûc thỉûc hiãûn mäüt nghiãûp vủ chuøn tiãưn tỉì mäüt ngán hng sang mäüt
ngán hng khạc nhỉng chỉa ghi säú chuøn tiãưn ca ti khon ngán hng ghi gim tiãưn
gỉíi ngay, trong khi âọ â ghi tàng tiãưn tiãưn gỉíi ngán hng kia. Nhỉ váûy säú tiãưn âỉåüc
gỉíi ghi åí c hai ngán hng, lm tàng säú dỉ tiãưn gỉíi nhàòm che dáúu sỉû thiãúu hủt mäüt säú
tiãưn no âọ. Cạch lm hỉỵu êch nháút âãø kho sạt quạ trçnh chuøn tiãưn v ghi säø khäng
âụng ny l bàòng cạch kiãøm toạn viãn liãût kã táút c cạc khon tiãưn chuøn khon âỉåüc
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
20
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
thỉûc hiãûn mäüt vi ngy trỉåïc v sau ngy láûp bạo cạo ti chênh ca doanh nghiãûp v
âäúi chiãúu tỉìng nghiãûp vủ våïi kãú toạn âãø kiãøm tra viãûc ghi säø âụng âàõn khäng.
Âàûc biãût âäúi våïi nhỉỵng doanh nghiãûp cọ nhiãưu nghiãûp vủ chuøn khon nhỉ
cäng ty Âiãûn mạy v K thût cäng nghãû, nháút l quạ trçnh chuøn khon giỉỵa cạc ti
khon trong näüi bäü cäng ty, täøng cäng ty thç ráút khọ âm bo chàõc chàõn cạc quạ trçnh
âọ âỉåüc xỉí l âụng. Vç váûy viãûc láûp bng liãût kã chuøn khon cạc nghiãûp vủ gáưn ngy
láûp bạo cạo ti chênh v âäúi chiãúu våïi tỉìng nghiãûp vủ cọ âỉåüc ghi säø âụng âàõn khäng
l âiãưu ráút cáưn thiãút âäúi våïi kiãøm toạn tiãưn gåíi ngán hng.
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
21
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
PHÁƯN: II
ÂÀÛC ÂIÃØM TÇNH HÇNH CHUNG CA CÄNG TY ÂIÃÛN MẠY V
K THÛT CÄNG NGHÃÛ
I. QUẠ TRÇNH HÇNH THNH V PHẠT TRIÃØN CA CÄNG TY

ÂIÃÛN MẠY V K THÛT CÄNG NGHÃÛ:
1. Quạ trçnh hçnh thnh ca cäng ty:
Cäng ty Âiãûn mạy v K thût cäng nghãû cọ tãn giao dëch l GELIMEX, l âån
vë qúc doanh thüc Bäü thỉång mải.
Ngy 17/9/1975 : Càn cỉï quút âënh säú 75/NT/QÂT Bäü näüi thỉång (nay l bäü
thỉång mải) ra quút âënh thnh láûp cäng ty Âiãûn mạy cáúp I Â Nàơng . Âáy chênh l
tiãưn thán ca cäng ty Âiãûn mạy v K thût cäng nghãû .
Ngy 4/6/1981 : Cäng ty Âiãûn mạy cáúp I Â Nàơng chia thanh hai chi nhạnh :
- Chi nhạnh âiãûn mạy  Nàơng
- Chi nhạnh xe âảp  Nàơng
Ngy 20/12/1985 : Càn cỉï quút âinh säú 41/TC/TCT , Bäü näüi thỉång ra quút
âënh sạt nháûp hai chi nhạnh trãn thnh cäng ty Âiãûn mạy v xe âảp, xe mạy Miãưn trung
Ngy 28/05/1993 : càn cỉï quút âënh säú 607/TM/TCCB, Bäü thỉång mải quút âënh
thnh láûp cäng ty Âiãûn mạy Miãưn trung.
Ngy 15/06/2000 : Càn cỉï quút âinh säú 0892/BTM , cäng ty Âiãûn mạy Miãưn
trung âäøi thnh cäng ty Âiãûn mạy v K thût cäng nghãû cho âãún nay.
Cäng ty l mäüt doanh nghiãûp Nh nỉåïc, cọ tỉ cạch phạp nhán, thỉûc hiãûn chãú âäü
hảch toạn kinh tãú âäüc láûp v cọ ti khan tải cạc ngán hng .
Cäng ty hoảt âäüng kinh doanh trong khn khäø phạp lût v cọ sỉû chè âảo ca
Bäü thỉång mải.
Kãø tỉì ngy 16/5/1994 theo quút âënh 1148/TM-TCCB cäng ty Âiãûn mạy v
K thût cäng nghãû tạch ra khi täøng cäng ty Âiãûn mạy v xe âảp - xe mạy v l mäüt
cäng ty âäüc láûp trỉûc thüc Bäü thỉång mải. Tuy nhiãn, cäng ty â nhanh chng âi vo
nãư nãúp, sàõp xãúp täø chỉïc kinh doanh. Cäng ty ln cháúp hnh cạc chênh sạch, quy âënh
ca Nh nỉåïc v âëa phỉång, thỉûc hiãûn âáưy â nghéa vủ våïi ngán sạch Nh nỉåïc.
2. Chỉïc nàng hoảt âäüng ca cäng ty:
- Täø chỉïc kinh doanh cạc màût hng :
+ Âiãûn mạy , âiãûn tỉí âiãûn
+ Váût tỉ, kim khê .
+ Linh kiãûn , phủ tng , xe mạy, xe âảp , ä tä

+ Dëch vủ khạch sản
+ Váût liãûu xáy dỉûng
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
22
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
- Täø chỉïc sn xút , gia cäng làõp rạp , liãn doanh liãn kãút , håüp tạc âáưu tỉ våi
cạc täø chỉïc sn xút trong v ngoi nỉåïc, cạc täø chỉïc nghiãn cỉïu khoa hc nhàòm tảo ra
hng hoạ tiãu dng trong nỉåïc v xút kháøu .
- Kinh doanh xút nháûp kháøu cạc màût hng : Âiãûn mạy , Âiãûn tỉí , âiãûn lảnh , váût
tỉ kim khê, linh kiãûn, phủ tng, xe mạy, xe âảp, ä tä, váût liãûu xáy dỉûng v cạc màût hng
do liãn doanh liãn kãút tảo ra.
- Âải l mua bạn cạc màût hng thüc phảm vi kinh doanh, nháûn u thạc xút
nháûp kháøu, dëch vủ bo hnh, sỉía chỉỵa cạc màût hng âiãûn tỉí, âiãûn lảnh, xe mạy .
3.Nhiãûm vủ ca cäng ty :
Våïi chỉïc nàng hoảt âäüng nhỉ trãn , trong phảm vi quưn hản â âỉåüc phán cáúp
(theo quút âënh ), cäng ty cọ cạc nhiãûm vủ ch úu sau:
- Xáy dỉûng kãú hoảch ton diãûn v hàòng nàm trçnh Bäü thỉång mải phã duût,
thỉûc hiãûn kãú hoảch â âỉåüc duût .
- Täø chỉïc mảng lỉåïi bạn bn, bạn l khàõp c nỉåïc. Trỉûc tiãúp xút nháûp kháøu,
liãn doanh liãn kãút, håüp tạc âáưu tỉ trong v ngoi nỉåïc vãư cạc màût hng trong phảm vi
âàng k kinh doanh.
- Khai thạc cọ hiãûu qu cạc ngưn hng váût tỉ, ngun liãûu, sỉïc lao âäüng sàơn cọ
trong nỉåïc âãø âạp ỉïng nhu cáưu hng hoạ cho ngỉåìi tiãu dng.
- Nghiãn cỉïu kh nàng sn xút, nhu cáưu thë trỉåìng trong v ngoi nỉåïc nhàòm
xáy dỉûng v thỉûc hiãûn cạc phỉång ạn kinh doanh cọ hiãûu qu.
- Täø chỉïc khäúi lỉåüng hng hoạ âa dảng, phong phụ vãư cháút lỉåüng, cå cáúu chng
loải ph håüp våïi thë hiãúu ca khạch hng .
Nghiãn cỉïu v ỉïng dủng cäng nghãû nhàòm tảo ra sn pháøm måïi.
- Nháûn väún, bo ton, sỉí dủng cọ hiãûu qu v phạt triãøn väún Nh nỉåïc giao.

- Bçnh äøn giạ c cạc màût hng trong phảm vi kinh doanh tải cạc thë trỉåìng khạc
nhau trong c nỉåïc.
- Âo tảo, bäưi dỉåỵng, qun l ton diãûn cạn bäü cäng nhán viãn ca cäng ty, ạp
dủng thỉûc hiãûn cạc chênh sạch chãú âäü nh nỉåïc v Bäü thỉång mải quy âënh âäúi våïi
ngỉåìi lao âäüng.
II. ÂÀÛC ÂIÃØM TÄØ CHỈÏC HOẢT ÂÄÜNG KINH DOANH V TÄØ
CHỈÏC QUN L HOẢT ÂÄÜNG CA CÄNG TY:
1. Âàûc âiãøm täø chỉïc mảng lỉåïïi hoảt âäüng kinh doanh:
Sau ngy thnh láûp 17/09/1975 cäng ty Âiãûn mạy v K thût âàût trủ såí chênh
tải 124 Nguùn Chê Thanh - Thnh Phäú Â Nàơng . Qua nhiãưu nàm hoảt âäüng , cäng ty
â måí räüng âëa bn trãn phảm vi c nỉåïc. Âãún nay, mảng lỉåïi ca cäng ty gäưm cọ cạc
chi nhạnh, trung tám, xê nghiãûp âỉåüc thãø hiãûn qua så âäư sau :
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
23
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
SÅ ÂÄƯ TÄØ CHỈÏC MẢNG LỈÅÏI KINH DOANH
Ghi chụ
:quan hãû chè âảo
: quan hãû phäúi håüp
* Chỉïc nàng v nhiãûm vủ ca tỉìng âån vë trỉûc thüc:
Hai chi nhạnh tải H Näüi v thnh phäú HCM cọ nhiãûm vủ thu tháûp cạc thäng tin
kinh tãú cáưn thiãút vãư màût hng, ngưn hng, nhu cáưu, thë hiãúïu ca ngỉåìi tiãu dng, tiãúp
thë, thỉûc hiãûn giao nháûn hng cho cäng ty l âáưu mäúi v tiãu thủ hng cho cäng ty.
Trung tám trung tám tin hc v thỉång mải dëch vủ: cọ nhiãûm vủ kinh
doanhmàût hng mạy vi tênh, thiãút bë tin hc, âäưng thåìi täø chỉïc âo tảo, lm cạc dëch vủ
tin hc.
Trung tám kinh doanh dëch vủ 164 Bảch Âàòng: chun kinh doanh cạc loải
hng hoạ theo ngnh hng kinh doanh ca cäng ty.
Trung tám váût tỉ täøng håüp: chun kinh doanh cạc màût hng thüc váût liãûu xáy

dỉûng nhỉ sàõt, thẹp, trang trê näüi tháút.
Xê nghiãûp may xút kháøu: cọ nhiãûm vủ nháûn gia cäng cạc loải màût hng may
màûc.
Xê nghiãûp xe mạy: chun sn xút phủ tng, làõp rạp xe mạy dảng CKD.
* Mäúi quan hãû giỉỵa cạc âån vë trỉûc thüc våïi cäng ty:
Táút c cạc chi nhạnh, trung tám, xê nghiãûp trỉûc thüc cäng ty phi ch âäüng tçm
kiãúm ngưn hng, quan hãû giao dëch våïi khạch hng, våïi âäúi tạc kinh doanh âãø tiãu thủ
hng hoạ v phạt triãøn, náng cao cháút lỉåüng sn pháøm. Cạc âån vë trỉûc thüc ny cọ
vai tr nhỉ mäüt âån vë âäüc láûp nhỉng cọ tỉ cạch phạp nhán khäng âáưy â. Vç váûy m
cạc phỉång ạn kinh doanh âãưu phi âỉåüc sỉû phã duût ca ban lnh âảo måïi âỉåüc thỉûc
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
24
CÄNGTY
Chi nhạnhtải
H Näüi
Chi nhạnhtải
Tp HCM
Trung tám kinh
doanh 164 Bảch
Âàòng
Trung tám tin hc
v thỉång mải dëch
vủ
Trung tám
váût tỉ täøng
håüp
Xê
nghiãûp xe
mạy

Xê nghiãûp
may xút
kháøu
Chi nhạnh
Ninh Thûn
Xê nghiãûp k
thût cäng nghãû
SGn
TRỈÅÌNG ÂẢI HC KINH TÃÚ & QTKD KHOA KÃÚ TOẠN
thi. Viãûc thnh láûp, gii thãø cạc täø chỉïc sn xút kinh doanh trỉûc thüc do Giạm âäúc
cäng ty quút âënh theo sỉû phán cáúp qun l ca Bäü.
2. Cäng tạc täø chỉïc qun l:
Lnh âảo cäng ty täø chỉïc bäü mạy theo dảng kãút håüp vỉ tham mỉu, vỉìa trỉûc
tuún cọ sỉû phán cäng u quưn cho cạc Phọ giạm âäúc giụp viãûc.
SÅ ÂÄƯ TÄØ CHỈÏC BÄÜ MẠY QUN L
Ghi chụ:
: quan hãû chè âảo
: quan hãû phäúi håüp
* Chỉïc nàng ca cạc bäü pháûn:
- Giạm âäúc: l ngỉåìi âỉïng âáưu cäng ty, âiãưu hnh mi hoảt âäüng ca cäng ty
theo chãú âäü ca mäüt ch trỉåíng. Giạm âäúc do Bäü trỉåíng Bäü thỉång mải bäø nhiãûm hồûc
miãùn nhiãûm.
- Phọ giạm âäúc: giụp viãûc cho giạm âäúc v gii quút mäüt säú viãûc củ thãø âỉåüc
Giạm âäúc u quưn bàòng vàn bn. Phọ giạm âäúc l ngỉåìi do giạm âäúc âãư nghë, Bäü
trỉåíng Bäü thỉång mải bäø nhiãûm hồûc miãùn nhiãûm.
- Phng täø chỉïc hnh chênh v thanh tra bo vãû: tham mỉu cho Giạm âäúc trong
cäng tạc cạn bäü, âo tảo, tuøn dủng, náng lỉång, bo vãû näüi bäü, lỉu trỉỵ v phạt hnh
cäng vàn, p dủng cạc chênh sạch, chãú âäü hiãûn hnh cho cạn bäü cäng nhán viãn, thi
âua, khen thỉåíng.
- Phng kãú toạn ti chênh: täø chỉïc hảch toạn v tham mỉu cäng tạc ti chênh,

huy âäüng ngưn v sỉí dủng väún cọ hiãûu qu, âụng phạp lût quy âënh.
CHUN ÂÃƯ TÄÚT NGHIÃÛP 
Trang
25
GIẠM ÂÄÚC
Phọ giạm âäúc Phọ giạm âäúc
Phng täø
chỉïc hnh
chênh v
thanh tra
bo vãû
Phng kãú
toạn ti
chênh
Phng thë
trỉåìng v
âäúi ngoải
Phng kinh
doanh xút
nháûp kháøu
Cạc âån vë trỉûc
thüc