Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Nội dung chủ đề #8: Chi phí - Doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp
0 Chi phí của doanh nghiệp
 Khái niệm
 Phân loại chi phí của doanh nghiệp
 Quản lý chi phí
 Giá thành sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp
0 Doanh thu của doanh nghiệp
 Khái niệm
 Các loại doanh thu của doanh nghiệp
 Các nhân tố ảnh hưởng và biện pháp tăng doanh thu
 Lập kế hoạch doanh thu
0 Các loại thuế chủ yếu đối với doanh nghiệp
0 Lợi nhuận và phân phối lợi nhuận trong doanh nghiệp
 Lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận
 Kế hoạch hoá lợi nhuận của doanh nghiệp
 Phân phối và sử dụng lợi nhuận doanh nghiệp
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
0 Chi phí của doanh nghiệp
 Chi phí sản xuất và chi phí tiêu thụ sản phẩm
 Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
 Chi phí hoạt động tài chính và chi phí hoạt động bất thường
0 Doanh thu tiêu thụ sản phẩm và thu nhập của doanh nghiệp
 Tiêu thụ sản phẩm và doanh thu tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp
 Doanh thu của doanh nghiệp
0 Lợi nhuận của doanh nghiệp (Thu nhập của doanh nghiệp)
 Khái niệm lợi nhuận của doanh nghiệp
 Phân phối lợi nhuận
0 Một số loại thuế chủ yếu đối với doanh nghiệp
 Thuế giá trị gia tăng (VAT)

 Thuế tiêu thụ đặc biệt
 Thuế thuế Thu nhập doanh nghiệp
0 Một số loại thuế khác
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Chi phí của doanh nghiệp

Chi phí sản xuất và chi phí tiêu thụ sản phẩm
Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
Chi phí hoạt động tài chính và chi phí hoạt động bất thường
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Khái niệm
Trong quá trình sản xuất - kinh doanh, doanh nghiệp phải tiêu hao các loại vật tư, nguyên
vật liệu, hao mòn máy móc thiết bị, trả công cho những người lao động v.v Do vậy, có
thể hiểu chi phí sản xuất của một doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của tất cả các hao
phí về vật chất và về lao động mà doanh nghiệp phải bỏ ra để sản xuất sản phẩm trong
một thời kz nhất định.
0 tính thường xuyên
0 gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm
 với từng vị trí sản xuất,
 với từng loại sản phẩm và từng loại hoạt động sản xuất - kinh doanh,
việc tổng hợp, tính toán chi phí sản xuất cần được tiến hành trong từng khoảng
thời gian nhất định, không phân biệt các sản phẩm sản xuất đã hoàn thành hay
chưa hoàn thành.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Phân loại
0 Thứ nhất: Phân loại chi phí sản xuất
theo yếu tố, tức là sắp xếp các chi phí
có cùng tính chất kinh tế vào một loại,
mỗi loại là một yếu tố chi phí, theo
cách phân loại này chi phí sản xuất bao

gồm 3 nhóm yếu tố bên 

0 Thứ hai: Phân loại chi phí sản xuất
theo khoản mục tính giá thành.
Cách phân loại này dựa vào công dụng
kinh tế và địa điểm phát sinh của chi
phí để sắp xếp chi phí thành những
khoản mục nhất định, qua đó, phân
tích tác động của từng khoản mục chi
phí đến giá thành.

0 Thứ ba: Phân loại chi phí sản xuất
thành chi phí cố định và chi phí biến
đổi.
Phân loại theo
yếu tố
Vật tư
Nhân công trực
tiếp
Chi phí sản xuất
chung
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Chi phí tiêu thụ sản phẩm
0 Chi phí lưu thông sản phẩm bao gồm:
 chi phí trực tiếp tiêu thụ sản phẩm; chi phí hỗ trợ marketing và phát triển.
0 Chi phí trực tiếp tiêu thụ sản phẩm bao gồm:
 chi phí chọn lọc, đóng gói; chi phí bao bì, vận chuyển, bảo quản; chi phí thuê kho,
bến bãi v.v
0 Chi phí hỗ trợ marketing và phát triển bao gồm:
 chi phí điều tra nghiên cứu thị trường; chi phí quảng cáo, giới thiệu sản phẩm; chi

phí bảo hành sản phẩm v.v Tỷ trọng của chi phí này có xu hướng tăng trong điều
kiện nền kinh tế thị trường phát triển.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Giá thành sản phẩm
0 Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền
toàn bộ chi phí của doanh nghiệp bỏ ra để
hoàn thành việc sản xuất hoặc để sản xuất
và tiêu thụ một loại sản phẩm nhất định.
0 So sánh giữa Giá thành sản phẩm và Chi phí
sản xuất ?
 giống nhau: ? khác nhau: ?
 Trả lời: chi phí sản xuất hợp thành giá
thành phẩm, nhưng không phải toàn bộ
chi phí sản xuất phát sinh trong kz đều
được tính vào giá thành sản phẩm trong
kz. Giá thành sản phẩm phản ánh lượng
chi phí để hoàn thành sản xuất hoặc sản
xuất và tiêu thụ 1 đơn vị hay 1 khối
lượng sản phẩm nhất định, còn chi phí
sản xuất và lưu thông sản phẩm thể hiện
số chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để sản
xuất và tiêu thụ sản phẩm trong một
thời kz nhất định, thời kz này thường là
một năm.
0 Phân biệt giá thành sản xuất sản phẩm và
giá thành tiêu thụ sản phẩm.
 Giá thành sản xuất sản phẩm (đối với
sản phẩm xây dựng là giá thành thi công)
bao gồm toàn bộ chi phí bỏ ra để hoàn
thành việc sản xuất sản phẩm. Giá thành

tiêu thụ sản phẩm còn được gọi là giá
thành toàn bộ sản phẩm bao gồm toàn
bộ chi phí để hoàn thành cả sản xuất và
tiêu thụ sản phẩm.
0 Trên giác độ kế hoạch hoá, giá thành sản
phẩm của doanh nghiệp được phân biệt
thành giá thành kế hoạch và giá thành thực
tế.
0 Doanh nghiệp phải quan tâm tới việc giảm
chi phí, hạ giá thành sản phẩm  tiêu thụ
tốt sản phẩm + để tăng lợi nhuận.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Giá thành sản phẩm
0 Các nhân tố ảnh hưởng tới chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm doanh nghiệp:
 Sự tiến bộ của khoa học - kỹ thuật và công nghệ.
 Tổ chức lao động khoa học và chiến lược sử dụng lao động.
 Tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh và quản lý tài chính.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
0 Chi phí hoạt động kinh doanh bao gồm:
 Chi phí nguyên vật liệu, nhiên liệu,
động lực (gọi tắt là chi phí vật tư).
 Chi phí vật tư phụ thuộc vào 2 yếu tố
là mức tiêu hao vật tư và giá vật tư.
 Chi phí khấu hao tài sản cố định
(KHTSCĐ); Chi phí KHTSCĐ được xác
định dựa vào nguyên giá TSCĐ cần
tính khấu hao và tỷ lệ KHTSCĐ
 Chi phí tiền lương và các khoản phụ
cấp có tính chất lương.

 Chi phí bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế
và kinh phí công đoàn.
 Chi phí dịch vụ mua ngoài.
 Thuế và các chi phí khác.


0 Dựa vào nội dung các yếu tố chi phí: chi
phí hoạt động kinh doanh được chia
thành các khoản mục chi phí trực tiếp và
chi phí gián tiếp.
 Chi phí sản xuất trực tiếp bao gồm:
Chi phí vật tư trực tiếp
Chi phí nhân công trực tiếp
Chi phí sản xuất chung
 Giá thành sản xuất
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
0 Giá thành sản xuất




0 Giá vốn hàng bán




 Riêng với các doanh nghiệp thương mại



Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
0 Chi phí bán hàng
 gồm các chi phí phát sinh trong quá
trình tiêu thụ sản phẩm hàng hoá và
dịch vụ như: tiền lương, các khoản
phụ cấp phải trả cho nhân viên bán
hàng, tiếp thị, đóng gói, bảo quản,
khấu hao TSCĐ, chi phí vật liệu, bao bì,
dụng cụ, đồ dùng, chi phí dịch vụ mua
ngoài, chi phí bảo hành, quảng cáo.
0 Chi phí quản lý doanh nghiệp
 chi phí quản lý kinh doanh,
 quản lý hành chính, và
 các chi phí chung khác có liên quan tới
toàn bộ hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp như : tiền lương và các
khoản phụ cấp trả cho ban giám đốc
và nhân viên quản lý ở các phòng ban,
chi phí vật liệu để dùng cho văn
phòng, KHTSCĐ dùng chung cho
doanh nghiệp, các khoản thuế, lệ phí,
bảo hiểm, chi phí dịch vụ mua ngoài
thuộc văn phòng doanh nghiệp và các
chi phí khác chung cho toàn doanh
nghiệp như , lãi vay, dự phòng, phí
kiểm toán, tiếp tân, tiếp khách, công
tác phí v.v
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Chi phí hoạt động tài chính và chi phí hoạt động bất thường

0 Chi phí hoạt động tài chính:
 chi phí liên doanh liên kết,
 chi phí thuê tài sản,
 chi phí vay nợ,
 chi phí mua, bán chứng khoán.
0 Chi phí hoạt động bất thường
 chi phí nhượng bán thanh lý TSCĐ,
 giá trị tổn thất sau khi đã giảm trừ, và
 chi phí bất thường khác.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Doanh thu tiêu thụ sản phẩm và thu nhập của doanh nghiệp
0 Tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp được coi là hoạt động xuất bán sản phẩm cho
đơn vị mua để nhận được số tiền về sản phẩm đó.
0 Việc chọn thời điểm để xác định quá trình tiêu thụ sản phẩm hoàn thành là một trong
những khâu quan trọng liên quan đến rất nhiều vấn đề khác trong hoạt động quản lý
tài chính doanh nghiệp như: công tác quản lý thu thuế, quản lý tiền mặt, quản lý
khoản phải thu v.v
0 Quá trình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp được coi là hoàn thành khi doanh
nghiệp nhận được chấp nhận trả tiền của bên mua hàng.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Doanh thu tiêu thụ sản phẩm và thu nhập của doanh nghiệp
0 Doanh thu là nguồn để doanh nghiệp
trang trải các chi phí, thực hiện tái sản
xuất giản đơn và tái sản suất mở rộng,
thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.
0 Doanh thu của doanh nghiệp: căn cứ vào
nguồn hình thành  3 nhóm:
 Doanh thu từ hoạt động kinh doanh
 Doanh thu từ hoạt động tài chính
 Doanh thu từ hoạt động bất thường.

0 Khác nhau giữa các ngành:
 Đối với các cơ sở sản xuất, khai thác,
chế biến v.v Doanh thu là toàn bộ
tiền bán sản phẩm, nửa thành phẩm,
bao bì, nguyên vật liệu.
 Đối với ngành xây dựng: Doanh thu là
giá trị công trình hoàn thành bàn giao.
 Đối với ngành vận tải: Doanh thu là
tiền cước phí.
 Đối với ngành thương nghiệp, ăn
uống: Doanh thu là tiền bán hàng.
 Đối với hoạt động đại lý, uỷ thác:
Doanh thu là tiền hoa hồng.
 Đối với ngành kinh doanh dịch vụ:
Doanh thu là tiền bán dịch vụ.
 Đối với hoạt động kinh doanh tiền tệ:
Doanh thu là tiền lãi.
 Đối với hoạt động bảo hiểm: Doanh
thu là phí bảo hiểm.
 Đối với hoạt động cho thuê: Doanh
thu là tiền thuê.
 Đối với hoạt động biểu diễn văn hoá,
nghệ thuật, thể dục thể thao: doanh
thu là tiền bán vé.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Thu nhập của doanh nghiệp
Lợi nhuận của doanh nghiệp (thu nhập của doanh nghiệp)
Lợi nhuận trước thuế: phần
chênh lệch giữa doanh thu và
chi phí bỏ ra để đạt được

doanh thu đó  cơ sở để
tính thuế thu nhập doanh
nghiệp.








Lợi nhuận trước thuế từ các
hoạt động là tổng lợi nhuận
trước thuế của doanh nghiệp.
Lợi nhuận trước thuế
từ hoạt động kinh doanh
khoản chênh lệch giữa
tổng doanh thu tiêu thụ
sản phẩm, hàng hoá, dịch
vụ và chi phí hoạt động
kinh doanh
từ hoạt động tài chính
chênh lệch giữa doanh thu
hoạt động tài chính và chi
phí hoạt động tài chính.
từ hoạt động bất thường
chênh lệch giữa doanh thu
hoạt động bất thường và
chi phí hoạt động bất
thường.

Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Thu nhập của doanh nghiệp
Lợi nhuận của doanh nghiệp (thu nhập của doanh nghiệp)
0 Lợi nhuận trước thuế
0 Lợi nhuận sau thuế (thu nhập sau thuế)
 Lợi nhuận sau thuế là chênh lệch giữa
lợi nhuận trước thuế và thuế thu nhập
doanh nghiệp.
 Thuế thu nhập doanh nghiệp = Lợi
nhuận trước thuế x Thuế suất thuế
TNDN
 Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước
thuế - Thuế thu nhập DN
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Phân phối lợi nhuận
0 Phân phối lợi nhuận nhằm mục đích chủ
yếu tái đầu tư mở rộng năng lực hoạt
động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp, khuyến khích người lao động
nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
0 Về nguyên tắc, lợi nhuận sau thuế của
doanh nghiệp được sử dụng một phần để
chia lãi cổ phần, phần còn lại là lợi nhuận
không chia.
0 Tỷ lệ phần lợi nhuận chia lãi và lợi nhuận
không chia tuz thuộc vào chính sách của
Nhà nước (đối với doanh nghiệp Nhà
nước) hay chính sách cổ tức cổ phần của
đại hội cổ đông (đối với các doanh nghiệp

khác) trong từng thời kz nhất định.
0 Đối với các doanh nghiệp Nhà nước Việt
Nam, lợi nhuận sau thuế, sau khi nộp
phạt và các khoản khác nếu có, được trích
lập các quỹ của doanh nghiệp:
 quỹ đầu tư phát triển,
 quỹ dự phòng tài chính,
 quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm,
 quỹ khen thưởng và phúc lợi.
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Phương pháp tối ưu hóa doanh thu - chi phí sản xuất
0 Mô hình
 Các bước xây dựng mô hình phân tích số liệu quản lý
 Balanced scorecard
 Kano model
 Quản lý bằng phương thức chia nhỏ công việc (WBS - work breakdown structure)
 Bảng cân đối kế toán (balance sheet)
0 Bài toán
 Dự báo (forecast)
 Xác suất – Thống kê (probabilities, statistics)
 Tối ưu hoá (optimization)
 Phân ca lao động; Phân công lao động; Lựa chọn tổ hợp các hạng mục đầu tư trong một
năm; Phương án v chuyển có tổng chi phí/khoảng cách nhỏ nhất; Phương án vận chuyển
giữa 2 điểm cho lưu lượng lớn nhất; Phương án sử dụng nguyên vật liệu tối ưu.
 Mô phỏng (simulation): Mô hình sắp hàng; Mô hình tìm số lao động tối ưu
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Xây dựng mô hình phân tích dữ liệu
Bước I: Mô tả vấn đề quản lý
Bước II: Xây dựng các tiêu chuẩn và chỉ tiêu đánh giá
Bước III: Xây dựng mô hình phân tích

Bước IV: Tìm kiếm giải pháp
Bước V: Phân tích độ nhạy các quyết định và giải pháp
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Xây dựng mô hình phân tích dữ liệu
Bước I: Mô tả vấn đề quản lý
 Các vấn đề quản lý trong thế giới thực tại luôn hết sức phức tạp  đòi hỏi nql phải
biết trừu tượng hoá, đơn giản hoá các vấn đề =
nhận dạng các yếu tố căn bản cấu thành vần đế đó
loại bỏ các yếu tố thứ yếu không có mấy tác động đến bản chất của vấn đề.
đảm bảo không làm mất đi những thuộc tính bản chất của vấn đề, không làm
méo mó các kết quả phân tích.
Bước II: Xây dựng các tiêu chuẩn và chỉ tiêu đánh giá
Bước III: Xây dựng mô hình phân tích
Bước IV: Tìm kiếm giải pháp
Bước V: Phân tích độ nhạy các quyết định và giải pháp
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Xây dựng mô hình phân tích dữ liệu
Bước I: Mô tả vấn đề quản lý
Bước II: Xây dựng các tiêu chuẩn, chỉ số, và chỉ tiêu đánh giá
 …để đánh giá hiệu quả của các quyết định khác nhau
 …là mục tiêu, là căn cứ, và là chỗ dựa cho người ra quyết định trong quá trình tìm
kiếm giải pháp.

Bước III: Xây dựng mô hình phân tích
Bước IV: Tìm kiếm giải pháp
Bước V: Phân tích độ nhạy các quyết định và giải pháp
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Xây dựng mô hình phân tích dữ liệu
Bước I: Mô tả vấn đề quản lý
Bước II: Xây dựng các tiêu chuẩn và chỉ tiêu đánh giá

Bước III: Xây dựng mô hình phân tích
 mô tả các khái niệm đầu vào trong một sơ đồ các mối quan hệ logic, nhân – quả
 đơn giản hoá các khái niệm đầu vào (nguyên nhân) để dễ dàng tính toán các đầu
ra (kết quả).
 Mục tiêu: một MH đơn giản nhất mà vẫn có thể giúp dự báo được các kết cục có
thể có hợp lý và chặt chẽ, chứ không phải là xây dựng một MH càng giống với thực tiễn càng tốt
 Lợi ích của xây dựng mô hình:
Đem lại cái nhìn tổng thể về vấn đề, giúp các thành viên khác nhau trong nhóm công tác có được sự
thống nhất trong cách trình bày, diễn đạt và ý niệm về vấn đề cần giải quyết.
Tiết kiệm thời gian, tiền bạc trong công tác phân tích. Nâng cao đáng kể tốc độ và hiệu quả phân tích đánh
giá
Khi cần, MH có thể dễ dàng được sửa đổi để phản ánh các thực tại mới nhất.
Bước IV: Tìm kiếm giải pháp
Bước V: Phân tích độ nhạy các quyết định và giải pháp
Quay lại nội dung
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Xây dựng mô hình phân tích dữ liệu
Bước I: Mô tả vấn đề quản lý
Bước II: Xây dựng các tiêu chuẩn và chỉ tiêu đánh giá
Bước III: Xây dựng mô hình phân tích
Bước IV: Tìm kiếm giải pháp
Bước V: Phân tích độ nhạy các quyết định và giải pháp
Hưng Nguyễn | Khoa Tài chính – Kế toán | Học viện Công nghệ Bưu chính – Viễn thông
Xác suất thống kê (1)
Tại một hạng mục có 100 máy công nghiệp Tự lực (giống hệt nhau về hình thức và chất
lượng) đang hoạt động. XÁC SUẤT một máy bị hỏng là như nhau, P = 0,05
 Trung bình trong một ca sản xuất có bao nhiêu máy hỏng?
 Xác suất trong ca có ít nhất một máy tốt?
 Giả sử trong 1 ca, 1 kỹ sư chỉ có thể đảm bảo sửa chữa kịp thời 3 máy hỏng. Hỏi
cần bố trí bao nhiêu kỹ sư trong một ca để có thể đảm bảo sửa chữa tất cả máy

hỏng trong ca?