Có nên phối hợp đông dược với tân dược không?
Nếu phối hợp không đúng, sẽ phát sinh các tác dụng phụ, thậm
chí có thể đưa đến những hậu quả nghiêm trọng.
Nếu phối hợp không đúng, sẽ phát sinh các tác dụng phụ, thậm chí
có thể đưa đến những hậu quả nghiêm trọng.
Hiện nay, theo đà phát triển của công tác kết hợp y học hiện đại và
y học cổ truyền, việc phối hợp sử dụng tân dược (thuốc tây) và
đông dược (thuốc ta) có xu hướng ngày càng gia tăng.
Tuy nhiên, có một câu hỏi không dễ tìm lời giải đáp luôn được đặt
ra là: có nên cùng dùng cả hai loại thuốc tây và thuốc ta với nhau
hay không?
Có hai ý kiến trái ngược với nhau về vấn đề này:
1. Cho rằng hoàn toàn không nên, bởi lẽ lý luận chỉ đạo, đặc tính
và cách dùng hai loại thuốc là rất khác nhau, nếu dùng chung sẽ
không thể kiểm soát được và dễ xảy ra các tai biến không mong
muốn
2. Cho rằng nên, bởi lẽ phương thức kết hợp sẽ tạo nên tác dụng
cộng hưởng và phát huy triệt để thế mạnh của từng loại thuốc.
Kỳ thực, cả hai quan niệm trên đều không tránh khỏi tính chủ quan
và phiến diện. Bởi lẽ, câu trả lời chính xác chỉ có thể có được dựa
trên kết quả nghiên cứu một cách khoa học và nghiêm túc.
Cẩn thận khi dùng cùng lúc cả thuốc Đông y và Tây y. (Ảnh:
Internet)
Thực tế đã chứng minh rằng nếu sự phối hợp đó là hợp lý thì có
thể nâng cao hiệu quả và mở rộng phạm vi điều trị, giảm bớt các
tác dụng phụ của mỗi loại thuốc; nếu sự phối ngũ đó không hợp lý
thì chẳng những công hiệu của dược vật bị hạn chế mà có khi còn
làm nặng hơn hoặc phát sinh các tác dụng phụ, thậm chí có thể đưa
đến những hậu quả nghiêm trọng.
Cho đến nay, các nhà khoa học đã phát hiện khá nhiều tân dược và
đông dược khi phối hợp với nhau sẽ làm tăng hiệu quả trị liệu.
Ví như, kim ngân hoa phối hợp với Bezyl penicillin có tác dụng ức
chế khả năng kháng Penicillin của tụ cầu vàng.
Các vị thuốc đông y thuộc nhóm thanh nhiệt giải độc như bồ công
anh, diếp cá, lô căn, thạch cao, trúc diệp, bản lam căn… phối hợp
với Penicillin G có tác dụng nâng cao hiệu quả trị liệu đối với các
đợt bùng phát cấp tính của bệnh viêm phế quản mạn tính.
Những đông dược kiềm tính như bằng sa, ngoã lăng tử khi dùng
kết hợp với Oxacillin và Erythromycin có thể ngăn được sự phá
huỷ của dịch vị, làm tăng khả năng hấp thu và hiệu lực kháng
khuẩn của hai loại kháng sinh này.
Griseofulvin là một kháng sinh chống nấm thường khó hấp thu và
dễ gây ra các phản ứng bất lợi như buồn nôn, nôn, đi lỏng, đau
đầu…nếu phối hợp với nhân trần có thể làm tăng độ dung giải,
nâng cao hiệu lực sinh học và có thể giảm lượng dùng của
Griseofulvin từ 33 – 55%.
Diphenhydramine (Benadryl) phối hợp với ma hoàng và
Clenbuterol phối hợp với dương kim hoa (cà độc dược) đều có tác
dụng hiệp đồng nâng cao hiệu quả điều trị bệnh hen phế quản.
Mặt khác, không ít sự phối hợp giữa thuốc tây và thuốc ta còn có
tác dụng mở rộng phạm vi ứng dụng của mỗi loại thuốc.
Ví như, Aminazine khi phối hợp với bột trân châu không những
hiệu quả trị liệu được nâng cao rõ rệt mà còn có thể dùng được cho
cả những bệnh nhân chức năng gan bị rối loạn do bột trân châu có
khả năng cải thiện hoạt động của tế bào gan và dự phòng các
thương tổn gây nên do Aminazine.
Phức hợp dã cúc hoa – Eutonyl trong chế phẩm “Dã lạc phiến”
không chỉ có hiệu năng giảm áp ở người bị huyết áp cao mà còn
được mở rộng dùng cho người bị di chứng liệt nửa người do rối
loạn tuần hoàn não.
Dịch tiêm đan sâm và sinh mạch tán (bài thuốc gồm ba vị : nhân
sâm, mạch môn và ngũ vị tử) phối hợp với Hyoscyamine không
những làm tăng nhịp tim ở người có hội chứng yếu nút xoang (sick
sinus syndrome – SSS) mà còn có tác dụng cải thiện tuần hoàn
huyết dịch, cải thiện tình trạng thiếu máu cơ tim, giải quyết cả
“ngọn” và “gốc” của vấn đề.
Một số dược liệu khi phối hợp với thuốc tây còn có khả năng làm
giảm thiểu các tác dụng không mong muốn.
Ví như, Streptomycin nếu dùng quá dài ngày có thể dẫn đến tình
trạng giảm thính lực và chóng mặt do tổn thương hệ thống tiền
đình.
Khi dùng phối hợp với cam thảo các tác dụng phụ này sẽ được
giảm thiểu bởi lẽ Glycyrrhizic acid có trong thành phần của cam
thảo sẽ kết hợp với gốc kiềm tính của Streptomycin để tạo nên
Streptomycin glycyrrhizinate có độc tính thấp hơn nhưng năng lực
kháng khuẩn vẫn được giữ nguyên.
Cyclophosphamide là thuốc chữa ung thư nhưng thường có các tác
dụng phụ ở đường tiêu hoá như nôn, buồn nôn, đi lỏng…
Khi dùng kết hợp với bạch cập và hải phiêu tiêu thì các rối loạn
này được phòng chống một cách tích cực nhờ vào khả năng chỉ
huyết, tiêu thũng và bảo vệ niêm mạc dạ dày và ruột của hai vị
thuốc này.
Thập toàn đại bổ là một bài thuốc cổ có tác dụng vừa bổ khí vừa
bổ huyết, khi dùng phối hợp với Rifamixin (thuốc kháng lao) sẽ
giảm thiểu chứng hạ bạch cầu do thuốc này gây nên, đồng thời
nâng cao hiệu lực kháng lao của nó.