Cách chăm trẻ sốt xuất
huyết tại nhà
Những ứng xử theo kinh nghiệm dân gian hoặc tuỳ tiện
trong chăm sóc trẻ sốt xuất huyết tại nhà có thể dẫn đến
những nguy hiểm cho tính mạng của trẻ.
Hiện bệnh sốt xuất huyết chưa có thuốc đặc trị nên việc
chăm sóc và dinh dưỡng hợp lý tại nhà được coi là phương
thức quan trọng nhằm nâng cao kết quả điều trị, giảm nguy
cơ diễn tiến nặng, đồng thời giúp trẻ sớm hồi phục.
Việc dùng quần áo quá dày hoặc ủ kín trẻ sốt xuất huyết có
thể làm trẻ sốt cao hơn. (ảnh chỉ mang tính minh hoạ).
Ảnh: C.T.V
Dấu hiệu phát hiện trẻ bệnh
Sốt xuất huyết là bệnh sốt gây ra bởi siêu vi trùng Dengue
nên có tên gọi đầy đủ là sốt xuất huyết Dengue. Đây là
bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ em, truyền từ người
bệnh sang người lành, qua vết đốt của muỗi vằn. Bệnh hay
gặp vào mùa mưa, bắt đầu với ba dấu hiệu: sốt đột ngột, sốt
cao, sốt liên tục. Kèm theo sốt, nhiều trẻ còn phát ban, đau
bụng, ói mửa,… Thể điển hình sau khi bị muỗi đốt từ 2 – 7
ngày, trẻ đột ngột sốt, nhiệt độ cơ thể lên đến 39,5°C hoặc
cao hơn 41°C.
Triệu chứng xuất huyết biểu hiện bằng những chấm xuất
huyết ở da, dạng nhỏ li ti, khi căng da vẫn còn, thường xảy
ra sau khi bắt đầu sốt một vài ngày với nhiều hình thức:
nôn ói ra máu, tiêu ra máu, chảy máu cam, chảy máu dưới
da,…
Những ứng xử sai lầm
- Cắt lể theo kinh nghiệm
dân gian: cách này không
những không hạ được sốt
mà còn gây chảy máu
Cần lưu ý, xuất huyết không
phải là dấu hiệu bắt buộc của
bệnh, bởi có trẻ tuy mang bệnh
này nhưng lại hoàn toàn không
có triệu chứng xuất huyết. Và dù
có hoặc không triệu chứng xuất
huyết thì bệnh vẫn có thể dẫn tới
một biến chứng vô cùng nguy
hiểm, có thể khiến trẻ tử vong,
đó là sốc (một hội chứng gồm ba
tình trạng suy giảm: giảm tri
giác, giảm nhiệt độ, giảm huyết
áp).
Hạ sốt đúng cách
Trẻ bệnh cần nghỉ ngơi, chơi,
ngủ ở nơi thoáng mát, không
chạy nhảy nhiều. Tránh dùng
quần áo quá dày, hoặc ủ kín. Trẻ
đang sốt cần theo dõi nhiệt độ
khó cầm, dẫn đến mất
máu.
- Cho trẻ cữ nước, tránh
gió: làm tình trạng mất
nước của trẻ nặng hơn.
- Tự ý tăng liều thuốc hạ
sốt, số lần uống: gây hại
thêm cho gan, ngộ độc.
- Kiêng ăn, cữ uống:
khiến trẻ càng suy nhược,
mất nước.
- Khi trẻ hạ sốt cho rằng
trẻ đã khỏi bệnh nên
không theo dõi nữa: điều
này dễ dẫn đến nguy cơ
bỏ qua, không phát hiện
kịp thời dấu hiệu trở
nặng của bệnh.
thường xuyên mỗi ngày hai lần vào sáng, chiều và mỗi khi
sốt đột ngột.
Sau khi uống thuốc hạ sốt một giờ, cần đo lại nhiệt độ.
Quan sát các dấu hiệu chảy máu, lượng nước tiểu, các biểu
hiện bất thường, tình trạng ăn uống, chơi của trẻ. Khi hạ sốt
từ ngày thứ ba trở đi phải theo dõi kỹ hơn. Nếu trẻ vẫn chơi
bình thường, ăn uống được là đang hồi phục. Ngược lại, trẻ
chơi kém, lừ đừ, than đau bụng nhiều hay có bất kỳ dấu
hiệu trở nặng nào khác cũng cần đưa đi khám ngay.
Việc dùng thuốc phải đúng chỉ định bác sĩ. Thường các bác
sĩ sẽ cho trẻ uống thuốc hạ sốt Paracetamol (10 – 15mg/kg).
Đặc biệt, tránh cho trẻ dùng các thuốc nhóm Aspirine vì
các loại thuốc Aspirine có thể làm tăng nguy cơ chảy máu
và gây một số tai biến khác. Đã có trẻ tử vong do người nhà
thiếu hiểu biết, tự ý cho dùng Aspirine.
Khi trẻ sốt cao trên 40°C dùng thêm những phương pháp hạ
nhiệt vật lý như lau mát, nằm phòng lạnh, để quạt, uống
nước lạnh. Lau mát bằng nước ấm hoặc nước thường trong
vòng 20 phút lên đầu, lên trán trẻ; đắp khăn ướt ở những
vùng có mạch máu lớn nằm sát da như nách, bẹn…
Đảm bảo trẻ ăn đủ chất
Sự chịu đựng nhiệt độ trên 39°C trong thời gian dài sẽ dẫn
đến trẻ bị mất nước và các chất điện giải kèm theo, dẫn đến
rối loạn thần kinh, thậm chí co giật. Vì vậy cho trẻ uống
nước đầy đủ là điều rất cần thiết. Có thể cho trẻ uống
Oresol (chất thường dùng để bù nước trong bệnh tiêu chảy)
hoặc uống nước cam, chanh, nước khoáng, nước lọc đun
sôi…
Khi mắc bệnh, trẻ thường có triệu chứng ói mửa, miệng lạt
không chịu ăn, dẫn đến không ăn đủ lượng thức ăn cần thiết
nên dễ bị hạ đường huyết. Để đảm bảo cho trẻ ăn đủ chất,
cần tiếp tục cho trẻ ăn các thức ăn hàng ngày, dễ tiêu, đầy
đủ chất dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng cơ thể.
Nếu trẻ bị nôn ói, giảm số lượng thức ăn mỗi bữa, phải cho
ăn thành nhiều bữa, ăn từ từ, tránh đầy bụng gây nôn ói.
Tránh thức ăn nhiều mỡ. Ăn nhiều hơn vào buổi sáng cũng
giúp trẻ dễ chịu. Nếu trẻ chán ăn nên chọn thức ăn lỏng như
cháo, hủ tiếu, bánh canh…; thức ăn trẻ ưa thích, hợp khẩu
vị để ăn được nhiều. Dùng thêm sữa để cung cấp đủ chất
dinh dưỡng cho trẻ.