CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 48

cho cú thïí, chïë biïën mốn ùn hâng ngây cêìn phưëi húåp nhiïìu loẩi thûåc
phêím tûâ 4 nhốm thûác ùn chđnh. Nhốm lûúng thûåc gưìm gẩo, ngư,
khoai, sùỉn, mò lâ ngìn cung cêëp nùng lûúång ch ëu trong bûäa
ùn. Nhốm giâu chêët àẩm gưìm thûác ùn ngìn gưëc àưång vêåt nhû thõt,
cấ, trûáng, sûäa vâ ngìn thûåc vêåt nhû àêåu àưỵ (nhêët lâ àêåu tûúng vâ
cấc sẫn phêím chïë biïën tûâ àêåu tûúng nhû àêåu ph vâ sûäa àêåu
nânh). Trong cấc thûåc phêím ngìn gưëc àưång vêåt nhû thõt, cấ, trûáng
sûäa thò cêìn tùng cûúâng ùn cấ vâ thu sẫn (tưm, cua, ưëc) vò nûúác ta
cố nhiïìu, ùn bưí, ngon, dïỵ tiïu vâ cố giấ rễ hún so vúái thõt. Ngoâi ra,
trong bûäa ùn cêìn cố nhốm giâu chêët bếo vâ nhốm rau quẫ. Do mưỵi
loẩi thûåc phêím cung cêëp mưåt sưë chêët dinh dûúäng, nïëu hưỵn húåp
nhiïìu loẩi thûác ùn, ta cố thïm nhiïìu chêët dinh dûúäng vâ chêët nổ bưí
sung cho chêët kia, ta sệ cố mưåt bûäa ùn cên àưëi, à chêët, giấ trõ sûã
dng sệ tùng lïn. Trung bònh ngây ùn 3 bûäa. Khưng nïn nhõn ùn
sấng vâ bûäa tưëi khưng nïn ùn quấ no.
3. Ni con bùçng sûäa mể. Sûäa mể lâ thûác ùn tưët nhêët vâ ph
húåp nhêët àưëi vúái trễ sú sinh. Trong thúâi k ni con b, bâ mể cêìn
àûúåc ùn no, ëng à, ng tưët vâ tinh thêìn thoẫi mấi àïí cố à sûäa
ni con. Trong 4 thấng àêìu sau àễ nïn ni con hoân toân bùçng
sûäa mể, khưng nïn cho trễ ùn ëng thïm thûác ùn hay nûúác ëng gò
khấc. Cho trễ ùn sam tûâ thấng thûá 5, ch àïën chêët lûúång ca thûác
ùn bưí sung nhû tư mâu àơa bưåt, thïm dêìu ùn àïí tùng àêåm àưå nùng
lûúång vâ hêëp thu tưët cấc vitamin tan trong dêìu múä. Tu theo lûáa
tíi, trễ cêìn àûúåc ùn nhiïìu bûäa àïí àẫm bẫo nhu cêìu dinh dûúäng.
Khưng nïn cai sûäa trûúác 12 thấng tíi, cố àiïìu kiïån nïn cho b kếo
dâi túái 18-24 thấng.
4. Khưng nïn ùn mùån. Mëi ùn lâ loẩi gia võ sûã dng hâng
ngây, nhûng thûåc ra chó cêìn mưåt lûúång rêët đt. Nhiïìu cưng trònh
nghiïn cûáu cho thêëy cố sûå liïn quan giûäa mëi ùn vâ bïånh cao

huët ấp; câng ùn mùån thò t lïå mùỉc bïånh cao huët ấp câng tùng,
do àố nïn hẩn chïë mëi ùn. Tđnh bònh qn àêìu ngûúâi nïn ùn dûúái
300 gam/thấng/ngûúâi (dûúái 10g/ngây).
5. Ùn đt àûúâng. Àûúâng hêëp th nhanh vâ thùèng vâo mấu nïn cố
tấc dng trong trûúâng húåp hẩ àûúâng huët. Tuy nhiïn khưng nïn
lẩm dng àûúâng, àùåc biïåt àưëi vúái ngûúâi nhiïìu tíi vò ngûúäng bâi tiïët
àûúâng giẫm thêëp, cố thïí dêỵn àïën bïånh tiïíu àûúâng. Khưng cho trễ
em vâ cẫ ngûúâi lúán ùn bấnh, kểo, ëng nûúác ngổt trûúác bûäa ùn.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 49

Khưng nïn ùn nhiïìu àûúâng, mưỵi thấng bònh qn khoẫng 500 gam
àûúâng/ngûúâi.
6. Ùn chêët bếo cố mûác àưå. Ch ùn thïm dêìu thûåc vêåt. Mưỵi
thấng khoẫng 600 gam/ngûúâi. Nïn tùng cûúâng ùn vûâng, lẩc; mưỵi gia
àònh cố mưåt lổ mëi vûâng, lẩc nhẩt.
7. Ùn nhiïìu rau, c, quẫ. Trong cấc loẩi rau, c, quẫ cố nhiïìu
vitamin, chêët khoấng cêìn thiïët cho cú thïí, àưìng thúâi cố nhiïìu chêët
xú cố tấc dng quết nhanh chêët àưåc vâ cholesterol thûâa ra khỗi ưëng
tiïu hoấ. Nïn ùn rau, quẫ hâng ngây, àùåc biïåt cấc loẩi rau lấ xanh
vâ quẫ, c mâu vâng (àu à, câ rưët, bđ ngư ). Trong nhûäng loẩi thûåc
phêím nây chûáa nhiïìu bï ta-caroten lâ chêët cố khẫ nùng phông
chưëng ung thû. Mûác cêìn àẫm bẫo 300 gam rau/ngûúâi/ngây hóåc 10
kg rau/ngûúâi/thấng.
8. Àẫm bẫo vïå sinh thûåc phêím. Song song vúái viïåc àấp ûáng nhu
cêìu dinh dûúäng, àẫm bẫo vïå sinh thûåc phêím rêët quan trổng àïí thûác
ùn khưng lâ ngìn gêy bïånh. Thûåc phêím cố thïí bõ ư nhiïỵm tûâ nhiïìu
con àûúâng: do àêët vâ nûúác trong quấ trònh trưìng trổt; trong quấ
trònh bẫo quẫn vâ chïë biïën, vêån chuín; hóåc do con ngûúâi vâ chåt
bổ tiïëp xc vúái thûác ùn. Nïn cố thối quen rûãa tay sẩch trûúác khi ùn,
trûúác khi chïë biïën thûác ùn vâ sau khi àẩi tiïíu tiïån. ëng nûúác sẩch

vâ à. Hẩn chïë ëng rûúåu, bia vâ nûúác ngổt.
9. Tưí chûác tïët bûäa ùn gia àònh. Phất triïín ư dinh dûúäng trong
hïå sinh thấi VAC gia àònh àïí cố nhiïìu loẩi thûåc phêím tûúi vâ sẩch
àẫm bẫo cho bûäa ùn gia àònh à dinh àûúâng, ngon lânh, tònh cẫm
vâ tiïët kiïåm. Mưỵi bûäa ùn nïn kïët húåp nhiïìu loẩi thûåc phêím vâ gưìm
cấc mốn ùn nhû cúm, canh, rau, mốn giêìu àẩm (thõt, cấ, trûáng ), cố
chêët bếo (dêìu, múä, lẩc, vûâng), mốn ùn trấng miïång vâ nûúác ëng.
Mốn ùn cêìn àa dẩng kïët húåp nhiïìu loẩi thûåc phêím, thûúâng xun
thay àưíi mốn ùn àïí gip cho ùn ngon miïång vâ à chêët.
10. Duy trò nïëp sưëng nùng àưång, lânh mẩnh. Mën ùn ngon
miïång, tiïu hoấ tưët vâ khoễ mẩnh cêìn duy trò nïëp sưëng nùng àưång,
lânh mẩnh. Khưng ht thëc. Hẩn chïë bia rûúåu. Ngûúâi đt hoẩt àưång
thïí lûåc, sưëng tơnh tẩi thûúâng cố nguy cú thûâa cên, bếo phò vâ nguy
cú mùỉc cấc bïånh tim mẩch. Cêìn tùng cûúâng cấc hoẩt àưång thïí dc
thïí thao àïìu àùån vâ ph húåp vúái cấc lûáa tíi vâ tònh trẩng sûác
khỗe.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 50

DINH DÛÚÄNG CHO TRỄ EM

NI CON BÙÇNG SÛÄA MỂ
Ts. Cao Thõ Hêåu

Tûâ ngân àúâi nay, cấc bâ mể Viïåt nam àïìu mong mën àûúåc
ni con bùçng chđnh dông sûäa ca mònh, àố lâ àiïìu ph húåp vúái têåp
quấn ni con vâ àng khoa hổc.
1. Vò sao chng ta lẩi nối sûäa mể lâ thûác ùn tưët nhêët cho trễ em
nhêët lâ trễ trong nùm àêìu ca cåc àúâi:
Àiïìu àố cố nhiïìu l do:
a. Trûúác hïët, sûäa mể lâ thûác ùn hoân chónh nhêët, thđch húåp

nhêët àưëi vúái trễ, vò trong sûäa mể cố à nùng lûúång vâ chêët dinh
dûúäng cêìn thiïët nhû àẩm, àûúâng, múä, vitamin vâ mëi khoấng vúái
tó lïå thđch húåp cho sûå hêëp th vâ phất triïín cú thïí trễ. B mể, trễ sệ
lúán nhanh, phông àûúåc suy dinh dûúäng.
b. Sûäa mể lâ dõch thïí sinh hổc tûå nhiïn chûáa nhiïìu chêët khấng
khín, tùng cûúâng sûác àïì khấng cho trễ. Trong sûäa mể cố nhûäng
ëu tưë quan trổng bẫo vïå cú thïí mâ khưng mưåt thûác ùn nâo cố thïí
thay thïë àûúåc àố lâ: cấc globulin miïỵn dõch, ch ëu lâ IgA cố tấc
dng bẫo vïå cú thïí chưëng cấc bïånh àûúâng råt vâ bïånh nhiïỵm
khín. Do tấc dng khấng khín ca sûäa mể nïn trễ àûúåc b sûäa
mể sệ đt mùỉc bïånh.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 51

c. Sûäa mể cố tấc dng chưëng dõ ûáng. Trễ b mể đt bõ dõ ûáng,
ezema nhû ùn sûäa bô.
d. Cho con b sûäa mể sệ thån lúåi vâ kinh tïë. Cho trễ b sûäa
mể rêët thån lúåi vò khưng ph thåc vâo giúâ giêëc, khưng cêìn phẫi
àun nêëu, dng c pha chïë. Trễ b sûäa mể sệ kinh tïë hún nhiïìu so
vúái ni nhên tẩo bùçng sûäa bô hóåc bêët cûá loẩi thûác ùn nâo khấc, vò
sûäa mể khưng mêët tiïìn mua. Khi ngûúâi mể ùn ëng àêìy à, tinh
thêìn thoẫi mấi thò sệ à sûäa cho con b.
e. Ni con bùçng sûäa mể cố àiïìu kiïån gùỉn bố mể con, ngûúâi mể,
cố nhiïìu thúâi gian gêìn gi tûå nhiïn àố lâ ëu tưë têm l quan trổng
gip cho sûå phất triïín hâi hoâ ca àûáa trễ.
g. Cho con b gốp phêìn hẩn chïë sinh àễ, vò khi trễ b, tuën
n sệ tiïët ra prolactin. Prolactin ûác chïë rng trûáng, lâm giẫm khẫ
nùng sinh àễ, cho con b côn lâm giẫm tó lïå ung thû v.
Chđnh vò nhûäng l do trïn, cấc bâ mể cêìn thûåc hiïån ni con
bùçng sûäa mể. Àiïìu quan trổng cấc bâ mể khi ni con b cêìn biïët
cấch cho con b vâ cố à sûäa ni con.

2. Cấch cho con b.
a. Nhiïìu bâ mể, sau khi sinh chó thûúâng cho con v khi cỴ•ng
sûäa, ngûúâi ta thûúâng quen gổi lâ "xëng sûäa", nhû vêåy lâ khưng
àng, câng lâm sûäa xëng chêåm vâ câng dïỵ bõ mêët sûäa. Tưët nhêët,
ngay sau khi sinh trong vông nûãa giúâ àêìu ngûúâi mể nïn cho trễ b.
B câng súám câng tưët. Vò sûäa mể tiïët ra theo phẫn xẩ, b súám cố tấc
dng kđch thđch bâi tiïët sûäa súám. Trễ àûúåc b sûäa non sệ phông
bïånh àûúåc tưët. Àưång tấc b cố tấc dng co hưìi tûã cung vâ cêìm mấu
cho ngûúâi mể sau àễ.
Àïí tẩo àiïìu kiïån thån lúåi cho ngûúâi mể cho con b, cêìn cho trễ
nùçm gêìn mể sët ngây.
b. Sưë lêìn cho trễ b khưng gô bố theo giúâ giêëc mâ tu thåc vâo
u cêìu ca trễ. Ban àïm vêỵn cố thïí cho trễ b nïëu trễ khốc àôi ùn.
úã nhûäng bâ mể đt sûäa, nïn cho trễ b nhiïìu àïí kđch thđch bâi tiïët
sûäa tưët hún.
c. Khi cho trễ b, ngûúâi mể úã tû thïë thoẫi mấi, cố thïí nùçm hóåc
ngưìi cho b, àïí toân thên trễ sất vâo ngûúâi mể: miïång trễ ngêåm sêu
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 52

vâo qìng àen bao quanh nm v àïí àưång tấc mt àûúåc tưët hún.
Thúâi gian cho b tu theo àûáa trễ. Cho trễ b àïën khi trễ no, tûå rúâi
v mể. Sau khi b xong mưåt bïn, nïëu trễ chûa à no thò chuín
sang v bïn kia.
d. Cho trễ b sûäa mể hoân toân trong 4-6 thấng àêìu. Khi trễ bõ
bïånh, ngay cẫ khi trễ bõ tiïu chẫy, vêỵn tiïëp tc cho trễ b. Trễ àễ
non ëu khưng mt àûúåc v mể, hóåc trûúâng húåp mể bõ ưëm nùång, bõ
mêët mưåt sưë bïånh khưng cho trễ b àûúåc, cêìn vùỉt sûäa cho trễ ùn
bùçng cưëc.
e. Nïn cho trễ b kếo dâi 18 - 24 thấng hóåc cố thïí lêu hún,
khưng cai sûäa cho trễ trûúác 12 thấng.

Khi cai sûäa cho trễ cêìn ch :
- Khưng nïn cai sûäa cho trễ quấ súám, khi chûa à thûác ùn thay
thïë hoân toân nhûäng bûäa b mể.
- Khưng nïn cai sûäa cho trễ vâo ma hê nống nûåc, trễ kếm ùn.
- Khưng nïn cai sûäa cho trễ àưåt ngưåt dïỵ gêy sang chêën tinh
thêìn lâm cho trễ qëy khốc biïëng ùn.
- Khưng cai sûäa cho trễ khi trễ bõ ưëm nhêët lâ khi bõ tiïu chẫy vò
thûác ùn thay thïë trễ chûa thđch nghi àûúåc câng bõ rưëi loẩn tiïu hoấ,
dïỵ gêy hêåu quẫ suy dinh dûúäng.
Sau khi cai sûäa, cêìn cố cấc chïë àưå ùn thay thïë àẫm bẫo à chêët
dinh dûúäng cho trễ, nhêët lâ chêët àẩm (thõt, cấ, trûáng, àêåu, àưỵ )
chêët bếo (dêìu, múä) vâ cấc loẩi rau quẫ.
3. Bẫo vïå ngìn sûäa mể
a. Mën cố sûäa cho con b thò ngûúâi mể ngay trong thúâi k cố
thai cêìn àûúåc ùn ëng àêìy à cấc chêët dinh dûúäng, cố chïë àưå nghó
ngúi, lao àưång húåp l, tinh thêìn thoẫi mấi, gip ngûúâi mể tùng cên
tưët (10 - 12kg), àố lâ ngìn dûå trûä múä àïí sẫn xët sûäa sau khi sinh.
b. Khi ni con b, àiïìu trûúác tiïn cêìn phẫi quan têm lâ ngûúâi
mể cêìn àûúåc ùn à, ëng à ng àêỵy giêëc. Ngûúâi mể nïn ùn ëng
bưìi dûúäng. Khêíu phêìn ùn cêìn cao hún mûác bònh thûúâng. Hâng ngây
ùn thïm vâi bất cúm, mưåt đt thõt, cấ, hóåc trûáng, mưåt đt rau àêåu.
Nïn ùn thïm quẫ chđn àïí cố à vitamin. Cấc mốn ùn cưí truìn nhû
chấo chên giô gẩo nïëp, dơ thûúâng cố tấc dng kđch thđch bâi tiïët
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 53

sûäa. Nïn hẩn chïë cấc thûác ùn gia võ nhû úát, hânh, tỗi cố thïí qua sûäa
gêy mi khố chõu, trễ dïỵ bỗ b.
Khi cho con b, nïn hẩn chïë dng thëc vò mưåt sưë thëc cố thïí
qua sûäa gêy ngưå àưåc cho trễ vâ lâm giẫm tiïët sûäa.
c. Ngûúâi mể cho con b nïn ëng nhiïìu nûúác nhêët lâ chấo, nûúác

quẫ, sûäa (mưỵi ngây khoẫng mưåt lđt rûúäi àïën hai lđt).
d. Vò sûäa mể àûúåc tiïët theo cú chïë phẫn xẩ, cho nïn tinh thêìn
ca ngûúâi mể phẫi thoẫi mấi, tûå tin trấnh nhûäng cùng thùèng, cẫm
xc bìn phiïìn, lo êu, mêët ng. Chïë àưå lao àưång nghó ngúi sau khi
sinh àễ cố ẫnh hûúãng àïën bâi tiïët sûäa.
e. Àiïìu quan trổng àïí tẩo nhiïìu sûäa, ngûúâi mể cêìn cho con b
thûúâng xun vâ b àng cấch. Trễ ngêåm bùỉt b àng sệ b cố hiïåu
quẫ vâ trấnh àau rất v.
Àïí phông chưëng uy dinh dûúäng cho trễ, cấc bâ mể cêìn thûåc
hiïån ni con bùçng sûäa mể búãi vò sûäa mể lâ thûác ùn tưët nhêët cho trễ,
cêìn cho trễ b súám 30 pht sau khi sinh, cho trễ b hoân toân 4
thấng àêìu, khưng nïn cai sûäa trûúác 12 thấng, nïn cho trễ b àïën
18-24 thấng. Trong thúâi gian ni con ngûúâi mể cêìn àûúåc ùn ëng
àêìy à, tinh thêìn thoẫi mấi, lao àưång nghó ngúi húåp l, àûúåc sûå
quan têm ca mổi ngûúâi trong gia àònh
ÙN BƯÍ SUNG HÚÅP L
Sûäa mể lâ thûác ùn ùn àêìu tiïn vâ tưët nhêët àưëi vúái trễ, nhûng àïí
trễ phất triïín tưët thưng minh vâ khoễ mẩnh cêìn cho trễ ùn bưí sung
húåp l.
1. Ùn bưí sung lâ gò?
Ùn bưí sung lâ cho trễ ùn cấc loẩi thûác ùn khấc ngoâi sûäa mể
nhû : Bưåt, chấo, cúm, rau, hoa quẫ, sûäa àêåu nânh, sûäa bô
2. Khi nâo nïn bùỉt àêìu cho trễ ùn bưí sung?
Trong 4 - 6 thấng àêìu chó cêìn cho trễ b mể
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 54

Tûâ thấng thûá 5 hóåc thûá 6, ngoâi sûäa mể, trễ cêìn àûúåc ùn bưí
sung cấc loẩi thûåc phêím khấc
3. Khi cho trễ ùn bưí sung cấc bâ mể cêìn bâ mể cêìn ch nhûäng
àiïìu gò?

Cho trễ ùn tûâ lỗng àïën àùåc, tûâ đt àïën nhiïìu, têåp cho trễ quen
dêìn vúái thûác ùn múái.
Sưë lûúång thûác ùn vâ bûäa ùn tùng dêìn theo tíi, àẫm bẫo thûác
ùn húåp vúái khêíu võ ca trễ.
Chïë biïën cấc thûác ùn hưỵn húåp giâu dinh dûúäng, sûã dng cấc
thûác ùn sùén cố tẩi àõa phûúng.
Khi chïë biïën àẫm bẫo thûác ùn mïìm dïỵ nhai vâ dïỵ nët.
Tùng àêåm àưå nùng lûúång ca thûác ùn bưí sung: Cố thïí thïm
dêìu, múä hóåc vûâng, lẩc (mê, àêåu phưång) hóåc bưí sung bưåt men tiïu
hốa lâm cho bất bưåt vûâa thúm, vûâa bếo, mïìm, trễ dïỵ nët lẩi cung
cêëp thïm nùng lûúång gip trễ mau lúán.
Têët cẫ dng c chïë biïën phẫi sẩch sệ, rûãa tay sẩch trûúác khi
chïë biïën thûác ùn vâ khi cho trễ ùn.
Cho trễ b mể câng nhiïìu câng tưët.
Cho trễ ùn nhiïìu hún trong vâ sau khi bõ ưëm, cho trễ ùn ëng
nhiïìu chêët lỗng hún àùåc biïåt khi bõ óa chẫy vâ sưët cao.
Khưng nïn cho trễ ùn mò chđnh vò khưng cố chêët dinh dûúäng lẩi
khưng cố lúåi.
Khưng cho trễ ùn bấnh kểo, ëng nûúác ngổt trûúác bûäa ùn vò cho
ùn chêët ngổt sệ lâm tùng àûúâng huët gêy ûác chïë tiïët dõch võ lâm
cho trễ chấn ùn, trễ sệ bỗ bûäa hóåc ùn đt ài trong bûäa ùn.
4. Khi ùn bưí sung trễ ùn àûúåc nhûäng loẩi thûác ùn nâo?
Àïí phất triïín tưët trễ cêìn ùn nhiïìu loẩi thûác ùn khấc nhau, têët
cẫ cấc loẩi thûác ùn tûúi, sẩch, giâu dinh dûúäng mâ ngûúâi lúán ùn
àûúåc hâng ngây àïìu cố thïí cho trễ ùn àûúåc, trûâ rûúåu, bia vâ cấc loẩi
gia võ chua, cay
Trễ nhỗ khưng cêìn kiïng dêìu, múä, rau xanh, cấ, tưm, cua,
trûáng, thõt vò mưåt lûúång nhỗ cấc loẩi thûác ùn nây cng gip cho
trễ khoễ mẩnh.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 55


Thûác ùn bưí sung gưìm 4 nhốm :
+ Nhốm cung cêëp chêët àẩm : thõt, cấ, tưm, cua, trûáng, sûäa, àêåu
àưỵ, lẩc, vûâng
+Nhốm tinh bưåt : Gẩo, mò, khoai ngư
+ Nhốm chêët bếo: dêìu, múä, lẩc, vûâng
+ Nhốm giâu vitamin vâ chêët khoấng: Rau, quẫ, àùåc biïåt cấc
loẩi rau cố mâu xanh thêỵm nhû : Rau ngốt, rau mëng, rau giïìn,
rau cẫi, mưìng túi vâ cấc loẩi quẫ cố mâu àỗ hóåc vâng: chëi, àu
à, xoâi
Mưåt ngây phẫi cho trễ ùn à 4 nhốm thûåc phêím trïn
5. Tư mâu bất bưåt cho trễ cố nghơa lâ gò?
Lâm cho bất bưåt ca trễ cố mâu sùỉc ca cấc loẩi thûåc phêím
Mâu xanh ca rau (rau mëng, rau ngốt, rau cẫi, rau dïìn )
Mâu vâng ca trûáng, câ rưët, bđ àỗ vâ cấc loẩi thûác ùn cố mâu
vâng, mâu da cam
Mâu nêu ca thõt, cấ, tưm, cua, lûún, nhưång, lẩc, vûâng
6. Trễ nïn ùn mêëy bûäa mưåt ngây?
5 - 6 thấng: B mể lâ chđnh + 1 - 2 bûäa bưåt loậng vâ nûúác quẫ
7 - 9 thấng :B mể + 2 - 3 bûäa bưåt àùåc (10%) + nûúác quẫ hóåc
hoa quẫ nghiïìn.
10 - 12 thấng: B mể + 3 - 4 bûäa bưåt àùåc + hoa quẫ nghiïìn
13 - 24 thấng : B mể + 4 - 5 bûäa chấo + hoa quẫ
25 - 36 thấng : 2 bûäa chấo hóåc sp + 2 - 3 bûäa cúm nất + sûäa
bô hóåc sûäa àêåu nânh + hoa quẫ
Tûâ 36 thấng trúã ài : Cho trễ ùn cúm nhû ngûúâi lúán nhûng phẫi
àûúåc ûu tiïn thûác ùn (thûác ùn nêëu riïng) nïn cho ùn thïm 2 bûäa
ph : Chấo, phúã, bn, sp, sûäa
Trong mưåt ngây khưng nïn cho trễ ùn mưåt mốn giưëng nhau.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 56


7. Lûúång chêët àẩm (Thõt, cấ, tưm, trûáng ) cho trễ mưåt ngây lâ bao
nhiïu?
Trễ 5 - 6 thấng : 20 - 30 g Thõt (cấ, tưm) khoẫng 2 - 3 thòa câ
phï bùm nhỗ chia 2 bûäa, nïëu ùn trûáng : 1/2 lông àỗ trûáng gâ hóåc 2
lông àỗ trûáng chim ct.
Trễ 7 - 12 thấng : 100 - 120 g thõt hóåc 150g cấ, tưm, hóåc 200g
àêåu ph trong 1 ngây chia 3 - 4 bûäa (nïëu cho trễ ùn cẫ thõt, cấ, tưm
thò mưỵi thûá chó cêìn 30 - 40g/ngây), hóåc 1 lông àỗ trûáng gâ/bûäa. Mưåt
tìn cho trễ ùn tûâ 3 - 4 quẫ trûáng.
Trễ 13 - 36 thấng : 120 - 150 g thõt hóåc 150 - 200 cấ, tưm, hóåc
250g àêåu ph/ngây, hóåc 1 quẫ trûáng gâ/bûäa (ùn cẫ lông trùỉng) 1
tìn ùn tûâ 3 - 4 quẫ trûáng.
Trễ tûâ 36 thấng trúã lïn: 200g thõt hóåc 250g cấ, tưm, hóåc 300g
àêåu ph, mưỵi ngây cố thïí cho trễ ùn 1 quẫ trûáng nhûng phẫi giẫm
búát thõt hóåc cấ ài (30 thõt nẩc lûúång àẩm tûúng àûúng vúái 1 quẫ
trûáng gâ)
8. Cấch chïë biïën thûác ùn cho trễ nhû thïë nâo?
Trễ câng nhỗ câng phẫi xay nhỗ, bùm nhỗ, giậ nhỗ. Khi bùỉt àêìu
ùn bưí sung phẫi cho trễ ùn cẫ cấi, khưng nïn chó ùn nûúác, kïí cẫ rau
cng phẫi ùn cẫ cấi.
Nêëu bưåt cho trễ 5 - 6 thấng tíi :
+ Bưåt gẩo 2 thòa câ phï (10g bưåt)
+ Lông àỗ trûáng gâ: 1/2 quẫ hóåc thay thïë bùçng 2 thòa câ phï
thõt, tưm, cấ (Giậ nhuỵn , bùm nhỗ ùn cẫ cấi)
+ 10 g rau xanh (1 thòa câ phï bưåt rau giậ nhỗ) cho rau khi bưåt
àậ chđn àun sưi nhùỉc ra ngay
+ Dêìu ùn hóåc múä : 1/2- 1 thòa câ phï.
Nêëu bưåt cho trễ 7 - 12 thấng tíi:
+ Bưåt gẩo 4 - 5 thòa câ phï( 20 - 25g bưåt)

+ Lông àỗ trûáng gâ: 1 quẫ hóåc thay thïë bùçng 3 thòa câ phï
thõt, tưm, cấ (Giậ nhuỵn, bùm nhỗ ùn cẫ cấi)
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 57

+ 20 g rau xanh (2 thòa câ phï bưåt rau bùm nhỗ) cho rau khi bưåt
àậ chđn àun sưi nhùỉc ra ngay
+ Dêìu ùn hóåc múä : 1 - 2 thòa câ phï.
Nêëu chấo cho trễ 13 - 24 thấng:
Cố thïí nêëu mưåt nưìi chấo trùỉng nhûâ àïën mưỵi bûäa mc mưåt bất
vâo xoong con rưìi cho thïm thõt, cấ, trûáng, tưm, gan, àêåu ph +
rau xanh vâ dêìu múä nhû nêëu bưåt nhûng sưë lûúång nhiïìu hún.
Nêëu cúm nất cho trễ tûâ 24 - 36 thấng tíi:
Nêëu cúm nhiïìu nûúác hún bònh thûông rưìi nêëu canh thõt, cấ,
tưm, cua trưån vúái cúm cho trễ ùn, khưng nïn chó cho trễ ùn nûúác rau
låc trưån cúm.
Hóåc cố thïí nêëu kiïíu cúm nất thêåp cêím nhû sau: dng cấc loẩi
c nhû: Bđ àỗ, su hâo, khoai têy cùỉt nhỗ 2 x 3 cm, àun chđn nhûâ
nghiïìn nất cho gẩo vâo nûúác rau c àïí nêëu cúm, thõt, cấ bùm nhỗ
mưìi bûäa 30 – 40g cho vâo hêëp khi cúm àậ chđn, nïëu dng thõt nẩc,
cấ, tưm thò phẫi cho thïm 1 - 2 thòa dêìu múä trưån àïìu cho trễ ùn.
Trễ trïn 36 thấng : cố thïí ùn cúm nhû ngûúâi lúán nhûng cêìn ûu
tiïn thûác ùn vâ ùn thïm cấc bûäa ph.
Cêìn xoấ bỗ quan niïåm cho rùçng trễ ùn cúm súám sệ cng cấp,
hóåc ùn xûúng ưëng, xûúng chên gâ sệ chưëng àûúåc côi xûúng, mâ nïn
nhúá rùçng trễ cêìn àûúåc ùn nhiïìu loẩi thûác ùn khấc nhau, ùn àûúåc
nhiïìu thò trễ sệ mau lúán vâ cûáng cấp d àố lâ thûác ùn lỗng vâ mïìm.
Mën biïët trễ àậ àûúåc ùn ëng àng vâ àêìy à chûa, hậy theo
dội cên nùång ca trễ trïn biïíu àưì phất triïín, nïëu trễ lïn cên àïìu
àùån tûúng ûáng vúái kïnh A trïn biïíu àưì lâ trễ àậ àûúåc ni dûúäng
tưët. Côn khưng lïn cên, hóåc tt cên, tûác lâ àûúâng biïíu diïỵn cên

nùång nùçm ngang hóåc ài xëng thò cố thïí trễ bõ bïånh hóåc ni
dûúäng khưng àng.
NI DÛÚÄNG TRỄ TÛÂ 1 ÀÏËN 3 TÍI
Trễ tûâ 1 àïën 3 tíi phất triïín nhanh cẫ vïì thïí lûåc vâ trđ tụå,
nïëu àûúåc chùm sốc, ni dûúäng àêìy à sệ phất triïín tưët, đt ưëm àau
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 58

bïånh têåt. ÚÃ lûáa tíi nây nhu cêìu dinh dûúäng ca trễ tđnh theo trổng
lûúång cú thïí cao hún so vúái ngûúâi lúán, mùåt khấc do sûác khỗe ca trễ
cố hẩn, bưå mấy tiïu hốa vâ cấc chûác nùng tiïu hốa, hêëp thu chûa
thêåt hoân chónh. Vò thïë cấc thiïëu sốt trong ni dûúäng vâ chùm sốc
trễ cố thïí dêỵn àïën suy dinh dûúäng.
ÚÃ lûáa tíi nây bûäa ùn hâng ngây ca bế rêët quan trổng àïí gip
bế phất triïín tưët cẫ vïì thïí lûåc, trđ tụå vâ lâm àâ tưët cho sûå tùng
trûúãng ca nhûäng thúâi k tiïëp theo. Nïn têån dng sûäa mể àïí hưỵ trúå
thïm cho bế dinh dûúäng vâ khấng thïí. Cưë gùỉng cho trễ b àïën 18 -
24 thấng. Khêíu phêìn ùn ca trễ cêìn àûúåc cung cêëp à nùng lûúång,
chêët àẩm, chêët bếo, vitamin vâ mëi khoấng.
1. Nùng lûúång: nùng lûúång cêìn à cho hoẩt àưång cú thïí ca trễ
vâ àïí tđch ly gip thc àêíy sûå lúán lïn ca cấc tưí chûác. úã lûáa tíi
nây tiïu hao nùng lûúång ca trễ lúán do trễ chúi, àa nghõch nhiïìu vò
lc nây trễ àậ biïët ài, biïët chẩy, biïët tiïëp xc vúái mưi trûúâng xung
quanh. Nhu cêìu nùng lûúång úã lûáa tíi nây lâ 110Kcal/kg cên nùång,
ûúác chûâng trễ nùång khoẫng 9 - 13 kg do àố nùng lûúång cung cêëp lâ
900 = 1300 kcal. Nùng lûúång cêìn àûúåc cung cêëp à qua bûäa ùn ca
trễ gưìm cố: Chêët bưåt nhû bưåt, chấo, cúm nất (àêy lâ ngìn cung cêëp
nùng lûúång chđnh trong khêíu phêìn); chêët àẩm, chêët bếo ngoâi vai
trô quan trổng vúái quấ trònh phất triïín cú thïí cng cố vai trô cung
cêëp nùng lûúång. T lïå giûäa cấc thânh phêìn sinh nùng lûúång nïn lâ:
Àẩm: Bếo: Àûúâng bưåt = 15: 20: 65.

2. Chêët àẩm: chêët àẩm rêët cêìn cho sûå phất triïín cú thïí trễ, àùåc
biïåt lâ cấc tïë bâo nậo. Vúái trễ nhỗ cêìn ûu tiïn cấc loẩi àẩm àưång vêåt
nhû: thõt, sûäa, trûáng, cấ, tưm vò chng cố giấ trõ cao, cố à cấc axit
min cêìn thiïët cho sûå tùng trûúãng vâ phất triïín ca trễ, ngoâi ra
àẩm àưång vêåt côn giâu cấc ëu tưë vi lûúång nhû sùỉt, kệm, vitamin A
gip cho cú thïí trễ khỗe mẩnh, tùng sûác àïì khấng vúái bïånh têåt.
Lûúång àẩm àưång vêåt trong khêíu phêìn ùn ca trễ nïn àẩt tûâ 50 -
60%. Tuy nhiïn nïëu phưëi húåp tưët àẩm àưång vêåt vúái àẩm thûåc vêåt
(àêåu àưỵ, vûâng, lẩc ) sệ tẩo nïn sûå cên àưëi gip hêëp thu vâ sûã dng
àẩm tưët hún. Nhu cêìu chêët àẩm ca trễ tûâ 1 -3 tíi lâ 28g/ ngây.
Chêët àẩm rêët cêìn thiïët vò nố cố nhiïìu vai trô quan trổng trong cú
thïí. Khi chïë àưå ùn thiïëu àẩm sệ lâm cho trễ chêåm lúán, kếm thưng
minh, nhûng nïëu cho trễ ùn quấ nhiïìu àẩm cng khưng tưët vò gêy
gấnh nùång cho gan, thêån. Mùåt khấc, trong quấ trònh tiïu hốa chêët
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 59

àẩm tẩo ra nhiïìu sẫn phêím gêy thưëi rûäa, àưåc hẩi. Trong bûäa ùn ca
trễ chêët àẩm chó phất huy tấc dng cao khi cố à nùng lûúång.
Nïëu khêíu phêìn ùn à àẩm nhûng thiïëu nùng lûúång trễ vêỵn cố
thïí bõ suy dinh dûúäng.
3. Chêët bếo: Dêìu múä vûâa cung cêëp nùng lûúång cao, lâm tùng
cẫm giấc ngon miïång lẩi gip trễ hêëp thu vâ sûã dng tưët cấc
vitamin tan trong chêët bếo nhû vitamin A, vitamin D, vitamin E,
vitamin K rêët cêìn cho trễ. Mưỵi bất bưåt, bất chấo, ngoâi cấc thânh
phêìn khấc (gẩo, thõt, rau ) cêìn cho thïm 1 - 2 thòa câ phï múä hóåc
dêìu. Múä lúån, múä gâ rêët tưët cho trễ vò trong thânh phêìn cấc loẩi múä
àố cố cấc axit bếo khưng no cêìn thiïët nhû: axit lioleic, axit liolemc,
axit arachidonic rêët cêìn thiïët cho quấ trònh phất triïín ca trễ. Nïëu
trễ àậ ùn cúm thò nïn cho múä hóåc dêìu vâo xâo, rấn, kho vúái thûác
ùn àïí trễ ùn àûúåc.

4. Cấc chêët khoấng: Cấc chêët khoấng rêët cêìn cho sûå tẩo xûúng,
tẩo rùng, tẩo mấu vâ cấc hoẩt àưång chûác nùng sinh l ca cú thïí. úã
lûáa tíi nây can xi vâ photpho cêìn àûúåc ch àïí cung cêëp à cho
trễ, hâng ngây trễ cêìn 400 - 500mg can xi. Can xi cố nhiïìu trong
sûäa vâ cấc loẩi nhuỵn thïí (tưm, cua, ưëc, trai ), photpho cố nhiïìu
trong cấc loẩi lûúng thûåc, ng cưëc. Cêìn cố mưåt t lïå thđch húåp giûäa
can xi vâ photpho múái gip trễ hêëp thu vâ sûã dng àûúåc hai loẩi
khoấng chêët nây. T lïå tưët nhêët giûäa can xi/photpho = 1/1,5.
Chuín hốa can xi vâ photpho trong cú thïí àûúåc àiïìu hôa búãi
vitamin D, vitamin D lẩi cố trong lông àỗ trûáng, thõt, gan vâ dûúái
tấc dng ca ấnh nùỉng mùåt trúâi tiïìn vitamin D dûúái dẩng dûå trûä
dûúái da sệ chuín thânh vitamin D hoẩt àưång. Do vêåy ngoâi ùn
ëng à, thónh thoẫng cêìn cho trễ ra ngoâi tùỉm nùỉng.
Chêët sùỉt rêët cêìn cho sûå tẩo mấu, sùỉt côn tham gia vâo thânh
phêìn nhiïìu men quan trổng trong cú thïí. Mưỵi ngây trễ cêìn àûúåc
cung cêëp 6 - 7 mg sùỉt qua thûác ùn. Ngìn sùỉt tưët cố trong thûác ùn
àưång vêåt lâ cấc nưåi tẩng: tim, gan, bêìu dc. Ngìn sùỉt tưët cố trong
thûác ùn thûåc vêåt lâ àêåu àưỵ vâ cấc loẩi rau cố mâu xanh sêỵm. Sùỉt cố
trong thûác ùn àưång vêåt hêëp thu tưët hún trong thûác ùn thûåc vêåt
nhûng trong rau quẫ lẩi cố nhiïìu vitamin C gip cú thïí hêëp thu vâ
sûã dng sùỉt cố hiïåu quẫ hún. Ûu tiïn ngìn thûác ùn àưång vêåt, phưëi
húåp vúái cấc àêåu àưỵ vâ rau quẫ nhùçm àẫm bẫo à sùỉt cho cú thïí.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 60

5. Vitamin: Mổi vitamin àïìu cêìn cho trễ nhûng úã lûáa tíi nây
ngûúâi ta quan têm àïën vitamin A vâ vitamin C. Hai vitamin nây
rêët cêìn cho sûå phất triïín bònh thûúâng ca trễ, cêìn cho sûå tẩo mấu,
tùng cûúâng àïì khấng chưëng àúä vúái cấc ëu tưë khưng thån lúåi. úã lûáa
tíi nây nhu cêìu vitamin A chđnh chó cố trong cấc thûác ùn àưång vêåt
nhû trûáng, gan Rau quẫ cố mâu vâng, àỗ, da cam vûâa lâ ngìn

cung cêëp caroten (tiïìn vitamin A) vûâa lâ ngìn cung cêëp vitamin C.
Àïí àẫm bẫo nhu cêìu vitamin cêìn cho trễ ùn rau, quẫ thûúâng xun.
Nhûäng àiïím cêìn lûu trong ni dûúäng trễ tûâ 1 àïën 3 tíi:
Thûác ùn ca trễ cêìn chïë biïën tûâ mïìm àïën cûáng, tûâ đt àïën nhiïìu
àïí trễ quen dêìn. Tuy nhiïn úã lûáa tíi nây trễ àậ mổc rùng hâm, cêìn
tẩo àiïìu kiïån cho trễ luån rùng, luån cú nhai. Do vêåy khưng cêìn
thiïët phẫi cho mổi thûác ùn vâo mấy xay sinh tưë nghiïìn nất mâ nïn
thấi, bùm tûâ rêët nhỗ àïën nhỗ vûâa; nêëu tûâ rêët mïìm àïën mïìm vûâa
àïën cûáng àïí tẩo cẫm giấc ngon miïång vâ gip rùng lúåi, cú nhai, cú
tiïu hốa phất triïín.
Sau khi cai sûäa cêìn cố chïë àưå ùn riïng cho trễ, khưng bùỉt trễ ùn
chung quấ súám vúái ngûúâi lúán sệ ẫnh hûúâng túái tiïu hốa ca trễ.
Thûúâng xun thay àưíi cấch chïë biïën àïí tẩo cẫm giấc ngon
miïång.
Hẩn chïë cho trễ ùn àưì ngổt (àûúâng, bấnh kểo). Àûúâng ngổt lâm
cho trễ cố cẫm giấc no giẫ tẩo nïn khưng mën ùn cấc thûác ùn khấc,
mùåt khấc nố côn ûá lẩi trong miïång rưìi chuín thânh axit dïỵ lâm
hỗng rùng. Chó nïn cho trễ ùn bấnh, kểo sau bûäa ùn.
Cêìn cho trễ ëng à nûúác: nûúác gip trễ tiïu hốa vâ hêëp thu tưët
cấc loẩi dinh dûúäng, nûúác côn cố vai trô vêån chuín gip thẫi trûâ
cấc sẫn phêím cùån bậ, àưåc hẩi ca quấ trònh chuín hốa ra khỗi cú
thïí.
Ts. Ho âng Kim Thanh

CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 61


CHÙM SỐC DINH DÛÚÄNG KHI TRỄ EM ƯËM
Trễ ưëm ngoâi àiïìu trõ thëc theo hûúáng dêỵn ca thêìy thëc,
ngûúâi mể cêìn phẫi ch chùm sốc vâ cho trễ ùn ëng àêìy à.

Khi trễ ưëm thûúâng chấn ùn nïn dïỵ st cên vâ cố thïí bõ suy dinh
dûúäng. Do trễ mïåt mỗi, chấn ùn nïn cêìn cho trễ ùn thânh nhiïìu bûäa
hún vúái thûác ùn loậng hún vâ mưỵi bûäa cho trễ ùn cêìn nhiïìu thúâi
gian hún.
1. Àưëi vúái trễ dûúái 4 thấng àang b mể:
Vêỵn tiïëp tc cho trễ b bònh thûúâng, tùng sưë lêìn b vâ thúâi
gian mưỵi lêìn b cêìn kếo dâi hún vò trễ mïåt khẫ nùng mt v ca trễ
kếm hún. Àưëi vúái trễ bõ tùỉc mi hóåc mïåt quấ khưng b àûúåc thò
ngûúâi mể cêìn vùỉt sûäa ra vâ cho trễ ùn bùçng thòa.
2. Trễ tûâ 5 thấng trúã lïn:
Ngoâi sûäa mể cêìn cho trễ ùn thïm nhiïìu bûäa vâ tûâng đt mưåt vúái
cấc thûác ùn giêìu dinh dûúäng nhû thõt, trûáng, sûäa, cấ vâ cho thïm
dêìu, múä àïí tùng thïm nùng lûúång ca khêíu phêìn. Thûác ùn cêìn
mïìm, nêëu k, loậng hún bònh thûúâng àïí dïỵ tiïu hoấ. Cho trễ ùn
ngay sau khi nêëu àïí àẫm bẫo vïå sinh vâ giẫm nguy cú bưåi nhiïỵm.
Cho trễ ùn thïm quẫ chđn hay nûúác quẫ chđn nhû chëi, cam,
chanh, soâi, àu à àïí tùng cûúâng vitamin vâ chêët khoấng.
3. Ùn ëng ca trễ sau khi khỗi ưëm:
Sau khi khỗi ưëm, àïí gip trễ hưìi phc nhanh vâ trấnh suy dinh
dûúäng cêìn cho trễ ùn thïm mưỵi tìn 2 bûäa trong 2 tìn liïìn. Vúái trễ
bõ tiïu chẫy kếo dâi thò phẫi cho trễ ùn thïm mưỵi ngây 1 bûäa vâ kếo
dâi tưëi thiïíu lâ 1 thấng.
Mưåt sưë àiïím ch vïì chùm sốc dinh dûúäng khi trễ ưëm:
- Cho trễ ùn nhiïìu bûäa hún vúái sưë lûúång mưỵi bûäa đt hún.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 62

- Thûác ùn cho trễ ưëm cêìn nêëu loậng vâ giêìu chêët dinh dûúäng
hún.
- Khi trễ ưëm khưng cêìn kiïng khem cấc loẩi thûåc phêím nhû
tưm, cấ, dêìu múä vâ rau xanh.

- Khi trễ ưëm cêìn cho trễ ëng nhiïìu nûúác, nhêët lâ àưëi vúái trễ bõ
tiïu chẫy. Sp, nûúác chấo mëi, dung dõch Oresol chó lâ cấc dõch àïí
b nûúác, khưng nïn coi lâ thûác ùn vò khưng cung cêëp à chêët dinh
dûúäng.
- Trễ bõ tiïu chẫy trấnh cho ùn cấc thûác ùn cố nhiïìu àûúâng,
nûúác ngổt cố ga vò cố thïí lâm tiïu chẫy nùång hún. Àưìng thúâi cêìn
trấnh cấc thûác ùn cố nhiïìu chêët xú, đt dinh dûúäng nhû cấc loẩi rau
thư, tinh bưåt ngun hẩt nhû ngư àưỵ gêy khố tiïu.
- Khi trễ ưëm ngûúâi mể vâ gia àònh cêìn dânh nhiïìu thúâi gian
hún àïí chùm sốc, dưỵ dânh trễ ùn àûúåc nhiïìu. Vúái trễ bõ viïm nhiïỵm
hư hêëp bõ sưí mi, gêy khố thúã cêìn lâm thưng thoấng mi cho trễ
bùçng bưng gẩc àïí gip trễ b mể vâ ùn ëng dïỵ dâng. Gia àònh cêìn
têåp trung quan têm chùm sốc trễ khi trễ ưëm, nhû trễ sưët phẫi theo
dội nhiïåt àưå hay trễ bõ tiïu chẫy thò cêìn theo dội sưë lêìn ài ngoâi,
nhû vêåy gia àònh sệ súám phất hiïån nhûäng dêëu hiïåu nguy hiïím àïí
àûa trễ àïën bïånh viïån kõp thúâi.
PHÔNG CHƯËNG SUY DINH DÛÚÄNG TRỄ EM
1. Têìm quan trổng ca suy dinh dûúäng:
Suy dinh dûúäng do thiïëu protein - nùng lûúång (thûúâng gổi lâ
suy dinh dûúäng) lâ tònh trẩng thiïëu dinh dûúäng quan trổng vâ phưí
biïën úã trễ em nûúác ta. Biïíu hiïån ca suy dinh dûúäng lâ trễ chêåm lúán
vâ thûúâng hay mùỉc bïånh nhiïỵm khín nhû tiïu chẫy vâ viïm
àûúâng hư hêëp, trễ bõ giẫm khẫ nùng hổc têåp, nùng sët lao àưång
kếm khi trûúãng thânh.
Nùm 2000 úã nûúác ta cố 2,5 triïåu trễ em dûúái 5 tíi bõ suy dinh
dûúäng, ch ëu lâ suy dinh dûúäng thïí nhể vâ vûâa. Tuy vêåy, cấc thïí
suy dinh dûúäng nây cng cố nghơa quan trổng vò àûáa trễ dïỵ mùỉc
bïånh, tùng nguy cú tûã vong vâ thûúâng kêm theo thiïëu ht cấc vi
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 63


chêët dinh dûúäng. Àấng ch lâ trễ bõ suy dinh dûúäng thïí nhể vâ
vûâa đt àûúåc ngûúâi mể, cấc thânh viïn khấc trong gia àònh ch túái
vò trễ vêỵn bònh thûúâng. úã mưåt cưång àưìng (xốm, lâng, xậ) cố nhiïìu trễ
suy dinh dûúäng, ta câng khố nhêån biïët àûúåc vò chng àïìu "nhỗ bế"
nhû nhau. Do àố, suy dinh dûúäng trễ em cêìn àûúåc sûå quan têm ca
mổi ngûúâi.
2. Lâm thïë nâo àïí biïët trễ bõ suy dinh dûúäng?
Theo dội cên nùång hâng thấng lâ cấch tưët nhêët àïí nhêån ra àûáa
trễ bõ suy dinh dûúäng hay khưng. Trễ bõ suy dinh dûúäng khi khưng
tùng cên, nhể cên hún àûáa trễ bònh thûúâng cng tíi.
3. Tẩi sao trễ bõ suy dinh dûúäng?
Thiïëu ùn, bûäa ùn thiïëu sưë lûúång, thiïëu cấc chêët dinh dûúäng cêìn
thiïët àïí phất triïín:
Trễ dûúái 5 tíi cố nhu cêìu dinh dûúäng cao àïí phất triïín cú thïí.
Àïí àấp ûáng nhu cêìu àố, cêìn cho trễ ùn ëng àêìy à theo lûáa tíi.
Trễ dûúái 4 thấng tíi cêìn àûúåc b mể hoân toân. Sûäa mể lâ thûác ùn
l tûúãng ca trễ nhỗ. Tûâ thấng thûá 5 trễ bùỉt àêìu ùn thïm ngoâi sûäa
mể. Tûâ thấng tíi nây, thûåc hânh ni dûúäng trễ cố nghơa quan
trổng àưëi vúái suy dinh dûúäng. Nhiïìu bâ mể chó cho trễ ùn bưåt mëi,
thûác ùn sam (dùåm) thiïëu dêìu múä, thûác ùn àưång vêåt, rau xanh, hoa
quẫ. Àêy lâ nhûäng têåp quấn ni dûúäng chûa húåp l cêìn àûúåc khùỉc
phc. Mùåc khấc, àïí àẫm bẫo nhu cêìu dinh dûúäng, trễ cêìn àûúåc ùn
nhiïìu bûäa trong ngây vò trễ nhỗ khưng thïí ùn mưåt lêìn vúái khưëi
lûúång lúán nhû trễ lúán hóåc ngûúâi lúán. Àiïìu nây cố liïn quan àïën vêën
àïì chùm sốc trễ.
Ngûúâi mể bõ suy dinh dûúäng: Ngûúâi mể trûúác vâ trong khi
mang thai ùn ëng khưng àêìy à dêỵn àïën bõ suy dinh dûúäng vâ cố
thïí àễ ra àûa con nhể cên, côi cổc. Àûáa trễ bõ suy dinh dûúäng tûâ
trong bâo thai sệ dïỵ bõ suy dinh dûúäng sau nây. Ngûúâi mể bõ suy
dinh dûúäng, ùn ëng kếm trong nhûäng thấng àêìu sau àễ dïỵ bõ thiïëu

sûäa hóåc mêët sûäa, do àố àûáa con dïỵ bõ suy dinh dûúäng.
Cấc bïånh nhiïỵm khín nhû viïm àûúâng hư hêëp, tiïu chẫy, cấc
bïånh k sinh trng: Àêy lâ tònh trẩng hay gùåp úã nûúác ta. Chïë àưå
ni dûúäng khưng húåp l khi trễ bïånh lâ mưåt ngun nhên dêỵn àïën
suy dinh dûúäng sau mùỉc bïånh úã trễ dûúái 5 tíi.