Cách thi t k bình đ và tr c d c khi g p ðS cũ, đư ng ơ tơ, c u,
h m.
10. Cách thi t k tr c d c đ m b o tàu ch y an tồn (khơng b đ t móc t i
đi m đ i d c).
Cách thi t k tr c d c ñ m b o tàu ch y liên t c khi qua ñư ng cong,
qua h m,trư c khi vào ga,
CHƯƠNG 3. V CH TUY N
3.1. NHI M V V CH TUY N, CÁC PHƯƠNG ÁN V
HƯ NG TUY N.
3.1.1. Nhi m v v ch tuy n.
1. Nhi m v v ch tuy n: Vi c xác đ nh v trí h p lý c a tim đư ng trong khơng
gian là công vi c t ng h p v kh o sát và thi t k . ð gi i quy t v n đ này c n có
cái nhìn t ng th v các m t đ a hình, ñ a ch t, thu văn... v m t xây d ng và khai
thác, v các m t kinh t có liên quan.
2. Khái ni m v ch tuy n: là t ng h p các quá trình kh o sát nh m ñ xu t, ch nh
lý, l a ch n phương án tuy n bao g m c ngồi th c đ a và n i nghi p.
M i phương án tuy n c n ñ m b o tương quan h p lý gi a chi u dài, kh i
lư ng cơng tác, chi phí xây d ng và chi phí khai thác. Nó ph i đ m b o nh ng yêu
c u nh t ñ nh sau:
a. Bình đ và tr c d c ph i phù h p v i chu n t c c a quy ph m thi t k c a
lo i c p ñư ng y.
b. N n ñư ng và các cơng trình trên tuy n ph i đ m b o các yêu c u v
an toàn và khơng làm gián đo n ch y tàu.

n đ nh,

Nh ng y u t nh hư ng ñ n vi c ch n tuy n:
a. Y u t kinh t : ý nghĩa tuy n đư ng, tính ch t và lư ng hàng hố chun ch ,
đi u ki n phân b ga ñ u, ga cu i, ñi u ki n ch n ga n i v i tuy n ñư ng s t cũ và
v i các ñư ng giao thông khác.
b. Y u t t nhiên: ñ a hình, ñi u ki n xây d ng, ñ a ch t và ñ a ch t thu văn,

vi c ch n ñ t các c u c ng ... các đi u ki n v khí h u (gió, mưa, nhi t đ ..).

3.1.2. Nêu các phương án v hư ng tuy n.
T c là ñ xu t ra nh ng phương án có th v hư ng tuy n gi a hai ñi m ñ u,
cu i và các ñi m kh ng ch gi a chúng n u th y c n thi t. Như v y khi thi t k m t
tuy n ñư ng s t m i có r t nhi u phương án v hư ng tuy n và tuỳ theo t ng giai

86


ño n kh o sát thi t k mà ta lo i b d n các phương án kém giá tr và ch n ra đư c
phương án có l i nh t.
Trên hình v chúng ta xem xét các phương án v hư ng tuy n ñư ng s t A - B.
Ngồi đi m đ u A và ñi m cu i B tuy n c n ñi qua m t ñi m trung gian C (ñi m
kinh t ). ð c t ñư ng phân thu chúng ta ch n ñư c hai ñi m th p nh t là a, b và
khi tránh h ch n ñư c ñi m c và d (ñi m kh ng ch ). T p h p các ñi m ta ñư c hai
phương án cơ b n v hư ng tuy n, đó là phương án phía B c qua các ñi m A - C - a
- c - B và phương án phía Nam qua các đi m A - C - b - d- B.

Hình 3-1. Phương án hư ng tuy n

3.1.3. ðư ng chim bay và ñi m kinh t , chư ng ng i và ñi m kh ng ch .
1. ðư ng chim bay:
ðư ng chim bay là ñư ng ng n nh t lư n theo hình c u c a qu ñ t, n i li n
gi a hai ñi m ñ u, cu i và qua các ñi m kinh t .
Trong đa s các trư ng h p vì ñi u ki n ñ a hình, ñ a ch t cơng trình đư ng s t
s ph i đi ch ch kh i hư ng tuy n ng n nh t, như v y ñư ng chim bay là ch d a ñ
ngư i ta d n tuy n làm sao cho h n ch ñư c chi u dài tuy n ñư ng.
2. ði m kinh t :
Là các ñi m t o hàng, khu dân cư l n, b n tàu, b n xe, khu ñ u m i giao

thông...
3. Chư ng ng i:
Nh ng chư ng ng i v đ a hình và đ a ch t b đư ng chim bay c t qua có th
phân ra hai nhóm:
a. Chư ng ng i bình di n: sơng l n, vùng dân cư, h , đ m l y, vùng ñ a ch t
x u, vùng m khu v c c m...
b. Chư ng ng i tr c d c: ñư ng phân thu cao, các gị đ t cao, v c th m, b
sơng l ...
4. ði m kh ng ch :

87


ðó là nh ng đi m xác đ nh tuy n có th ho c khơng th đi tránh ho c ñi qua các
chư ng ng i.
ð i v i m i chư ng ng i c n ñ nh ra các phương án v v trí c a đi m kh ng
ch ñ tránh chư ng ng i (n u có th đư c) ho c là đi qua nó.
+ N u đi tránh tuy n s dài hơn nhưng l i làm gi m ñư c kh i lư ng cơng trình.
+ N u đi qua tuy n s ng n hơn nhưng thư ng làm tăng kh i lư ng cơng trình
và giá thành xây d ng , có khi đi u ki n khai thác g p nhi u khó khăn.

3.2. PHÂN LO I V CH TUY N.
Tuỳ theo ñi u ki n s d ng ñ a hình, ñ a th và các ñ d c mà trong th c t
kh o sát thi t k ngư i ta phân ra lo i v ch tuy n theo hai ñ c ñi m sau:
- V ch tuy n theo ñi u ki n ñ a hình, t c là l i d ng hình th c a m t ñ t.
- V ch tuy n theo ñi u ki n s d ng d c h n ch hay là các d c gi i h n khác.

3.2.1. V ch tuy n theo ñi u ki n đ a hình.
1. V ch tuy n khơng c t đư ng phân thu chính: t c là không chuy n tuy n t
h th ng sông này sang h th ng sông khác, bao g m:

a. Tuy n men sơng (a)
b. Tuy n ven đư ng phân thu
c. Tuy n men sư n núi (c)

(b)

a
c
b

Hình 3-2. V ch tuy n men sông
2. V ch tuy n c t m t hay m t s ñư ng phân thu chính: t c là khi tuy n đi t
h th ng sông này sang h th ng sông khác, nơi c t thư ng là nơi trũng th p ñó là
ñèo (tuy n ñư ng s t qua ñèo H i Vân). Ki u tuy n này ph i h p nhi u đo n tuy n
khi thì đi men sông, khi theo sư n núi, lúc c t ñư ng phân thu .

88


A

Hình 3-3. Tuy n vư t đèo

3.2.2. V ch tuy n theo ñi u ki n s d ng d c gi i h n.
V ch tuy n lo i này ñư c xác ñ nh b i tương quan gi a đ d c thiên nhiên
trung bình itntb và ñ d c v ch tuy n ivt.
D c thiên nhiên trung bình itntb tính cho t ng đo n tuy n m t theo nh ng ñi m
ñ c bi t trên đ a hình và b qua nh ng thay ñ i cao ñ m t ñ t trên đo n đó.
D c v ch tuy n ivt là d c cho phép l n nh t c a m t đo n tr c d c, nó là d c
gi i h n tr ñi giá tr trung bình d c tương đương l c c n ñư ng cong.

ivt = ip - ir (icb - ir ; igc - ir)
ñây ir - ñư c l y m t cách t ng quát tuỳ theo ñ a hình do khi v ch tuy n chưa
bi t s l n đ i chi u và góc quay.
+ V i vùng ñ ng b ng ir = 0,5‰ tương ñương v i t ng s góc quay 400 trên
1km
+ V i vùng trung du ir = 1‰ tương ñương v i t ng s góc quay 800 trên 1km
+ V i vùng núi ir = 1,5‰ tương ñương v i t ng s góc quay 1200 trên 1km
đây ta chưa c n chính xác đ i lư ng ir b i vì sau này khi ti n hành gi m d c
tuy có s thay đ i trong đ i lư ng ir nhưng chi u dài tuy n s khơng thay đ i bao
nhiêu.
Theo đi u ki n s d ng d c gi i h n khi v ch tuy n ta có th phân ra:
- N u itntb < ivt - v ch tuy n t do
- N u itntb ≥ ivt - v ch tuy n khó khăn
+ N u itntb ≈ ivt - v ch tuy n khó khăn khơng phát tri n đư ng
+ N u itntb >> ivt - v ch tuy n khó khăn có phát tri n đư ng.

3.3. NHI M V VÀ PHƯƠNG PHÁP V CH TUY N T
TUY N KHÓ KHĂN.

DO VÀ V CH

89


3.3.1. Nhi m v và phương pháp v ch tuy n t do.
1. Nhi m v v ch tuy n t do.
Trên tuy n t do khơng có nh ng cao đ ph i vư t l n, do đó nhi m v cơ b n
c a v ch tuy n t do là ñ t tuy n gi a các ñi m kh ng ch v i ñ l ch t i thi u kh i
chi u tuy n ng n nh t. Mu n th ph i:
a. V ch tuy n ñi t chư ng ng i này sang chư ng ng i khác và do n tuy n gi a

các chư ng ng i ph i ñ t sao cho ng n nh t.
b. Ph i l p lu n đư c góc quay và tr s c a nó cũng như c tránh hư ng tuy n
ñi xa hư ng tuy n ng n nh t.
c. ð nh góc quay đ i di n v i chư ng ng i và chư ng ng i n m phía trong góc
quay.
d. Nên dùng góc quay nh đ kh i tăng thêm chi u dài.
e. Chi u ñi c a ga trùng v i hư ng tuy n, n u l ch thì ph i h n ch ñ l ch
b ng cách h n ch góc quay.
N3

α 4 IV

B

B
I
α2

α1

A

II

α3

III

N2
N1

N

Hình 3-4. V ch tuy n t do
M c dù v ch tuy n t do d dàng ch ít ph i vư t qua nh ng chư ng ng i cao
th p nhưng công vi c này không đơn gi n vì có th có r t nhi u phương án v ch
tuy n mà ta ph i tìm ra nh ng phương án t t nh t.

90


Hình 3-5. L a ch n v trí đ nh góc quay khi v ch tuy n t do
a. Tr c d c gi n lư c AbcdE
b. Tr c d c gi n lư c AghiE
2. Phương pháp v ch tuy n t do.
V ch tuy n b ng cách th d n v i n i dung sau:
a. l n th ñ u tiên ñ t tuy n theo chi u ng n nh t qua các chư ng ng i r i lên
tr c d c.
b. Ti n hành phân tích tr c d c nh n ñư c và ñ xu t ra các phương án ñi tr ch
kh i hư ng ñi ng n nh t cho t ng ño n hay là cho c m t ño n tuy n dài ñ tránh
chư ng ng i.
c. V ch tuy n theo phương án ñi tránh, sau đó phân tích và k t lu n nên ñi theo
phương án ñi tránh hay phương án cũ.

3.3.2. Nhi m v và phương pháp v ch tuy n khó khăn.
1. Nhi m v v ch tuy n khó khăn.
Là ñ t tuy n qua nh ng chư ng ng i cao th p b ng nh ng ñ d c ñư c n ñ nh
trư c, ch nh ng nơi th t c n thi t m i ph i kéo dài tuy n ra, nói chung tr c d c lý
thuy t ño n v ch tuy n khó khăn có d ng sau:

91



h

H1
0

H2
0

i vt

0

i vt

i vt

i vt

0

Hình 3-6. Tr c d c tuy n khó khăn.
a. V ch tuy n khó khăn khơng phát tri n đư ng: có hai trư ng h p:
- Khi ivt ≈ ithtb
- Khi ivt < itntb khơng nhi u thì cũng có th khơng tri n tuy n b ng cách đào m t
lư ng ∆h
ít

đ nh ho c ñ p m t lư ng ∆h


chân ho c là đào m t ít

trên và đ p m t

d i.
H2

i vt
h=H 2H 1
-

i tntb

h = h đắp h - i vtlo
=
H1

lo
H2

H2

i tntb
h = h ® o h - i vtlo
=

h = H 2- H 1

i tntb


i vt
lo

H1

h = H 2- H 1

i vt

lo

H1

Hình 3-7. V ch tuy n khó khăn khơng tri n tuy n
b. V ch tuy n khó khăn có phát tri n đư ng.
Khi ivt << itntb ñ gi m ñ p cao ñào sâu b t bu c ph i phát tri n ñư ng và lư ng
tri n tuy n là ∆l = l - l0

92


H2

i tntb

h = h - ivt lo

i vt


h

H1
lo
l

Hình 3-8. V ch tuy n khó khăn có phát tri n đư ng
đây:
l - chi u dài đo n tuy n có phát tri n ñư ng
l0 - chi u dài ñư ng chim bay (chi u dài ño n tuy n theo ñư ng
th ng)
l=

H 2 − H1
h
=
ivt
ivt

∆l =

(3-2)

h − ivt .l 0 ∆h
h
− l0 =
=
ivt
ivt
ivt


(3-3)

ð gi m b t lư ng tri n tuy n ∆l thì đ nh đèo ph i ñào thêm, chân ñèo ph i ñ p
thêm.

∆l =

( H 2 − hdao ) − ( H 1 + hdap )
ivt

- l0

(3-4)

N u chi u dài ño n tuy n khó khăn có nhi u khu gian thì chi u dài tuy n t i
thi u:
lmin =

( H 2 − hdao ) − ( H 1 + hdap )
ivt

+ ∆lpg = l + ∆lpg

(3-5)

ñây ∆lpg - lư ng tri n tuy n do phân b ga.
+ N u các ga đ t trên đư ng th ng thì

∆lpg = n.lsga

Trong đó:
n - s ga
lsga - chi u dài sân ga
+ N u các ga ñ t trên d c thì ∆lpg s nh hơn và n u đo n khó khăn là đo n r t
dài nên xác ñ nh chính xác s ga r t ph c t p thì

∆lpg = αpgl

93


ñây αpg - h s ph thu c vào tiêu chu n phân b ñi m phân gi i, vào d c
h n ch ip, vào chi u dài sân ga lsga ; α = 0,08 ÷ 0,10 - đư ng c p 1,2; α = 0,06 ÷
0,10 - đư ng c p 3. (α l y giá tr l n v i tuy n có lsga l n và ip nh ).
2. Phương pháp v ch tuy n khó khăn.
Là sơ b ñ t ñư ng kh i lư ng khơng, t c là đư ng mà cao đ thi t k trùng v i
cao ñ m t ñ t. B n ch t c a phương pháp v ch tuy n khó khăn là ch :
- Bi t hi u s c a hai ñư ng ñ ng m c là ∆hđm, ta có th đ t gi a hai ñư ng
ñ ng m c m t ño n ñư ng di v i ñ d c cho trư c ivt:
di =

∆hdm
ivt

(3-6)

- Dùng compa ñ t nh ng ño n di liên ti p nhau t ñư ng ñ ng m c này sang
ñư ng ñ ng m c khác. N i li n các ño n di ta có đư ng gãy khúc, đó là đư ng kh i
lư ng khơng tương ng v i đ d c cho trư c.
- Tuy n chúng ta ph i v ch bám vào ñư ng kh i lư ng khơng như v y s đ m

b o chi u dài và kh i lư ng cơng trình h p lý.

d1
i 1 i2

i3

d1
d2

d2

d1

d1
d2
d3

d1
d2
d3

d3

d2
d3

d3

Hình 3-9. ðư ng kh i lư ng khơng

b. u c u ch y u khi đ t tuy n khó khăn.
ð t tuy n ph i đ m b o ñư c chi u dài lý thuy t đã tính trư c, khơng tri n
tuy n m t cách vơ ích, mu n v y nên v ch tuy n t cao xu ng th p ñ khơng t n
th t cao đ , ph i t n lư ng ñi h t d c v ch tuy n.
V ch tuy n ph i d a vào tr c d c lý thuy t, ph i ch n cao ñ m t ñ t th nào
cho phù h p v i tr c d c lý thuy t.

94


Ph i ch n v trí và tr s góc quay th nào ñ ñ m b o ñư c chi u dài tuy n hay
ño n tri n tuy n đã tính trư c.
Vi c đ t ga trên ño n b ng hay trên d c ph i l a ch n phù h p v i chi u đi c a
tuy n và itntb ≈ iga.
C

l

B
h

A

0

i

vt

i

vt

i

vt

0

i

vt

0

i

0

i

vt

0

Hình 3-10. Không s d ng h t ivt và t n th t cao ñ trên ño n v ch tuy n khó khăn.

3.3.3. Các lo i hình tri n tuy n.
Th c t kh o sát thi t k ngư i ta phân ra hai lo i hình tri n tuy n:
1. Tri n tuy n ñơn gi n.

Là cách ñ t vài ba ñư ng cong v i góc quay thư ng không quá 900 và chi u dài
tri n tuy n ∆L khơng l n l m đ gi m kh i lư ng ñào d p ho c tranh th đ cao khi
v ch tuy n khó khăn.

Hình 3-11. Tri n tuy n đơn gi n
a. Tuy n u n lư n; b. Tuy n bao su i ngang
2. Tri n tuy n ph c t p.

95


a. Tuy n lư n sông nhánh ho c khe su i: Trư ng h p này tuy n ñi men sông và
quay l i ch ng 1800, nhi u khi g p đ a hình q khó khăn ph i ñ p cao ho c làm c u
c n, ñào sâu ho c ph i làm h m... Tuy n lư n sông nhánh ho c khe su i khác, tuy n
bao su i ngang

ch góc quay r t l n, ñ t t i 1800 ho c l n hơn.

Hình 3-12. Tuy n hình phích nư c
b. Tuy n hình lư n bóng đèn: cũng c n đi m t góc kho ng 1800 đ lư n theo
đ a hình. Tuy n có th lư n m t l n t o ra m t bóng đèn ho c lư n nhi u l n t o ra
nhi u bóng đèn.

96


Hình 3-13. Tuy n hình bóng đèn
a. m t bóng b. ba bóng
c. Tuy n lư n hình xo n c: Tuy n quay đi m t góc đ n 3600 hay hơn n a, có
khi m t đi m nào đó trên bình đ tuy n l i c t ngang b n thân mình nhưng khơng

đ ng m c v i vi c s d ng h m hay c u c n.
d. Tuy n lư n theo hình dích d c (ch chi): trư ng h p dùng đư ng cong trịn
góc quay q l n khơng l i thì có th dùng ki u ch chi, tuy nhiên nó có như c đi m
làm cho v n t c khu đo n và kh năng thơng qua gi m.

Hình 3-14. Tuy n hình xo n c
a. m t giao c t b. ba giao c t c. chi ti t đo n có ba giao c t

97


Hình 3-15. Tuy n hình ch chi

3.4. ð C ðI M V CH TUY N THEO NH NG ðI U KI N ð A HÌNH,
ð A TH VÀ ð A CH T KHÁC NHAU.
3.4.1. V ch tuy n men sông.
Lưu v c sơng thư ng đư c đ ý ngay c khi ch có th l i d ng đư c t ng ph n
c a lưu v c vì lưu v c sơng có ưu đi m sau:
a. Có th ñ t tuy n theo nh ng ñ d c tho i.
b. Tuy n ch vư t nh ng cao ñ nh .
c. N u c n thi t có th tri n tuy n theo các sơng nhánh m t cách d dàng.
d. Cung c p nư c cho ga ti n l i.
e. Có đi u ki n thu n l i ñ kh o sát, thi cơng và khai thác đư ng s t do có th
chuyên ch máy móc, v t li u nh c ng sơng.
Lưu v c sơng có ba lo i:
a. Lưu v c sơng vùng đ ng b ng và đ i tho i, sơng
D c m t đ t c a lưu v c này r t nh .
b. Lưu v c

đây r ng, ít khúc khu u.

vùng đi cao th p thư ng h p và u n khúc, d c thiên nhiên ñã

khá l n, nhi u khi đ a hình có nh ng khe v c.
c. Lưu v c sông vùng núi r t h p, nhi u khi g p nh ng núi c t ngang và g p
nh ng vách đá sát b sơng.
Nh ng khuy t đi m c a tuy n men sơng là:
a. Dịng sơng hay u n lư n nên tuy n ph i vòng vèo nhi u khi tr ch kh i hư ng
tuy n ng n nh t.
b. Tuy n ph i c t các sông nhánh nên công trình nhân t o nhi u.
c. Do đ d c d c thiên nhiên khác nhau
tuy n b ng ñ d c h n ch duy nh t.

thư ng lưu và h lưu do đó khó v ch

d. Nhi u khi g p vùng ñ a ch t x u như ñ m l y, h nên n n ñư ng b đe do .
N u tuy n men sơng g p đo n sơng ngo n nghèo đi tránh nó b t bu c ph i tri n
tuy n l n thì bên c nh phương án đi tránh (a) c n xét ñ n phương án kéo th ng b ng
cách ñi qua hai c u (b) ho c là phương án c i dịng sơng (c). (ðo n tuy n đư ng s t
men sơng H ng Yên Bái - Lào Cai).

98


c

b

a

Hình 3-16. C i sơng

3.4.2. V ch tuy n ven theo ñư ng phân thu .
Vi c v ch tuy n này ph thu c nhi u vào tính ch t c a ñư ng phân thu .
ðư ng phân thu có th b ng ph ng và r ng, cũng có th h p u n lư n và l i lõm
như ñư ng vi n ñ nh núi.
N u g p ñư ng phân thu r ng, b ng ph ng thì tuy n đi theo đư ng phân thu
có nh ng ưu đi m:
a. Bình đ tuy n đơn gi n.
b. Kh i lư ng cơng tác đ t nh .
c. Ít có c u c ng, n u có thì kh u đ nh và n u ñ t tuy n gi a ñư ng phân thu
thì hồn tồn khơng có c u c ng.
d. Nói chung ñ a ch t t t.
N u ñư ng phân thu h p u n lư n và l i lõm thì các ưu đi m trên m t d n và
xu t hi n m t lo t khuy t ñi m so v i tuy n men sơng:
a. ð a hình khó khăn hơn so v i trư ng h p tuy n men sông trên cùng ño n ñó.
b. Ph i vư t nhi u cao ñ vì ñư ng phân thu khi lên khi xu ng.
c. G p khó khăn và t n kém khi c p nư c cho ga.
N u g p ñư ng phân thu ph c t p thì đi tr ch xu ng phía sư n, khi y tuy n
men sư n núi.

3.4.3. V ch tuy n men sư n núi.
Thư ng đ a hình sư n núi tương đ i n ñ nh (d c theo m t chi u), có khi g p
khe v c và sư n d c l n.
Ưu ñi m c a tuy n men sư n núi là:
a. D l a chon d c h n ch vì sư n có đ d c nghiêng nên d l a ch n cao ñ
m t ñ t theo ñ d c v ch tuy n ivt.
b. Ít có d c ngư c nh ng ño n dài nên tuy n ít ph i lên xu ng.
Khuy t ñi m c a tuy n men sư n núi là:

99


a. V đ a hình n u sư n núi có nhi u khe v c thì vì tránh nó ph i cho tuy n
lư n do đó bình đ vịng vèo, có th ph i dùng bán kính nh , có khi kh i lư ng đ t
đá l n.
b. S cơng trình nhân t o s nhi u hơn so v i tuy n men sơng vì trên sư n núi
có nhi u su i, sơng con. Thư ng tuy n càng đi trên cao thì càng nhi u c ng (vì trên
cao nhi u su i).
c. ð t ga trên sư n núi khó khăn và kh i lư ng công tác l n, nhi u khi ph i ñ t
trên ñư ng cong.
d. Tuỳ theo ñ a hình sư n núi có th ph i xây kè, tư ng ch n, đ phịng đá rơi.
Nhi u khi sư n núi còn xu t hi n nh ng ngu n nư c ng m hay là hang ñ ng. Xét
v quan ñi m này thì phương án men sư n núi b c l rõ như c ñi m so v i tuy n
men sông và men ñư ng phân thu .

B
A

i p = 10 (% )
i p = 8 (% )
i p = 6 (% )

Hình 3-17. Tuy n men sư n núi
Tuy n ñư ng s t t Ga Ph Tráng (B c Giang) ñi L ng Sơn là tuy n men theo
sư n núi.

3.4.4. V ch tuy n c t ñư ng phân thu .
ðây là trư ng h p ph c t p và khó khăn vì ph i vư t qua các chư ng ng i cao
th p, nó có khuy t ñi m sau:

a. Chi u dài ño n v ch tuy n khó khăn l n, lư ng tri n tuy n l n.
b. Ph i vư t ñ cao l n.
c. Kh i lư ng ñ t ñá l n, ñ c bi t là

nơi giao gi a ñư ng phân thu và thung

lũng.
d. Nhi u khi ph i làm h m trên ñ nh ñèo và c u c n dư i chân ñèo (Tuy n
ñư ng s t vư t qua ðèo H i Vân).

3.4.5. V ch tuy n theo ñi u ki n ñ a ch t ph c t p.

100


Trong trư ng h p đ a ch t khó khăn thì y u t

nh hư ng nhi u đ n tuy n

khơng ph i là đ a hình mà là ñ a ch t và ñ a ch t thu văn. Vì v y vi c v ch tuy n
ph i ti n hành song song v i vi c ñi u tra ñ a ch t và ñ a ch t thu văn nơi tuy n ñi
qua (chi u ngang 1 ÷ 5 km, có khi l n hơn).
1. ð t trư t.
T t nh t là tránh vùng ñ t trư t, n u ñi qua vùng ñ t trư t kh c ph c b ng cách:
a. Tuy n đi phía trên cao và bên ngồi m t trư t b ng n n đào nơng (Vì trên đó
cư ng đ trư t y u hơn, khơng đi b ng n n đ p vì s t o thêm tr ng lư ng trư t).
b. H m ñi dư i m t trư t.
c. C u c n có móng dư i m t trư t.

nỊn đ o

cầu cạn
mặt trợt
hầm
Hỡnh 3-18. Tuy n ủi qua ủ a ch t ph c t p
2. V ch tuy n qua vùng có hang đ ng (qua vùng castơ).
Hang ñ ng d gây s t n n ñư ng t t nh t là nên tránh qua nó.
N u th y tránh mà không l i v kinh t thì gi i quy t b ng n n đ p nông và
dùng m t s bi n pháp ch ng l i hi n tư ng Castơ như thoát nư c m t t t cho n n
ñư ng, ñánh s p hang ho c là phun v a bê tơng l p đ y hang (ðo n tuy n đư ng s t
D c Xây - Ninh Bình).
3. V ch tuy n qua vùng ñ m l y.
Ph i thăm dị đ đánh giá chi u sâu và tính ch t c a l p bùn, ph i xét ñ n
nguyên nhân phát sinh bùn l y, ngu n nư c cung c p ñ ñ ra bi n pháp khai thơng
và làm khơ vùng đó. Vi c ch n phương án đi vịng hay là đi qua ñ m l y là theo
quan ñi m kinh t .
N u đi qua vùng đ m l y thì:
a. Tuy n ph i ñi qua vùng bùn l y h p nh t và nơi m t đáy khơng có d c ngang.
b. Nên lái tuy n đi g n nơi có đ t t t có th dùng ñ ñ p n n ñư ng.
(ðo n tuy n ñư ng s t

ñ u c u Hàm R ng phía b c qua đ m l y).

3.5. V CH TUY N QUA SÔNG.

101


Ch n v trí c u ph i phù h p v i hư ng tuy n, không nên làm xa hư ng tuy n
nhi u quá.
a. C u l n thì đư ng theo c u.

b. C u nh và c u trung thì c u theo đư ng.
V m t thu văn và đ a hình đ a m o.
a. Lịng sơng ph i n đ nh, th ng đ u (n u khơng s b xói mịn)
b. Sơng ph i h p, bãi nh , lịng sơng c n, khơng có nhánh, khơng có bãi n i và
bùn l y.
c. C u ph i vng góc v i sông (t c là nên ch n nơi nào thung lũng sơng và
dịng ch song song v i nhau). N u khó khăn c u có th làm vng góc v i dịng ch
và l ch v i thung lũng sơng 5 ÷ 100 đ i v i sơng có thơng thuy n hay ngư c l i
vng góc v i thung lũng sông và l ch v i dịng ch 5 ÷ 100 n u sơng khơng có
thơng thuy n.
d. Khơng nên đ t góc quay bãi sơng, n u b t bu c ph i ñ t góc quay thì ph i
phù h p v i hư ng nư c ch y (vì đ t ngư c s t o ra xoáy làm h ng m tr ).
e. T n lư ng đ t v trí c u cách xa bãi b i.
V m t ñ a ch t c g ng ch n nơi có t ng đá cơ b n g n đáy sơng, đ a ch t b
sơng n đ nh, khơng s t l , khơng có castơ.
Tuy n Hà N i - L ng Sơn qua Sông H ng, Sông ðu ng, Sông C u, Sông
Thương; Tuy n Hà N i - H i Phịng qua Sơng Thái Bình H i Dương; tuy n ñư ng
s t Hà N i - Thanh Hoỏ qua Sụng ỏy Ph Lý, Ninh Bỡnh.

Đờng
giới hạn
nớc lên
khi lũ

đạt

không đạt

Hỡnh 3-19. V ch tuy n qua sụng

3.6. NH GIÁ VI C V CH TUY N.

102


L a ch n ñúng tuy n s ñem l i hi u qu kinh t l n, còn ch n tuy n khơng
đúng s kéo theo tăng m t cách vơ ích chi phí xây d ng cơng trình cũng như chi phí
khai thác sau này.
ð đánh giá vi c v ch tuy n ngư i ta dùng các ch tiêu tuy n sau:
a. Chi u dài tuy n L: bao g m chi u dài các ño n th ng và chi u dài các ñư ng
cong.
b. Chi u dài tri n tuy n thêm ∆L = L - L0 (km)
L0 - chi u dài ñư ng chim bay ño tr c ti p trên b n ñ ho c tính tốn
thơng qua to đ các đi m ñ u, ñi m cu i và ñi m kinh t n u có.
c. H s tri n tuy n λ =

L
; trong trư ng h p tương ñ i thu n l i λ = 1,05 ÷
L0

1,15
d. Chi u dài và t l % ño n v ch tuy n t do, v ch tuy n khó khăn cho phép
ñánh giá xem vi c ch n d c h n ch ip và hư ng tuy n h p lý hay chưa (Ví d n u
h s tri n tuy n l n λ > 1,25 và ño n ñi v i v ch tuy n khó khăn chi m > 50% thì
đ gi m chi u dài tuy n c n xem xét phương án ñi d c h n ch ip l n hơn. Ngư c l i
n u h s tri n tuy n nh và ño n v ch tuy n khó khăn cũng chi m t l nh thì đ
tăng chi u dài đo n v ch tuy n khó khăn có th dùng d c h n ch ip nh hơn, trong
trư ng h p này d c h n ch ip nh khơng đư c kéo theo lư ng tri n tuy n l n mà ch
làm tăng khơng đáng k kh i lư ng cơng tác đ t đá).

3.7. QUY ð NH B N V BÌNH ð VÀ TR C D C TUY N, CÁC S
ðO BÌNH ð VÀ TR C D C.
1. Quy ñ nh chung.
B n v ñư c th c hi n trên gi y có kh 297 mm ho c khi c n thi t 594 mm và
chi u dài là b i s c a 210 mm.
2. Bình đ tuy n.
Bình đ tuy n đư ng thư ng là 1/10.000 ho c 1/25.000 (giai ño n kh thi);
1/2000 ho c là 1/5000, 1/1000 (thi t k k thu t). Trên bình đ khi c n thi t có sơ
ho đ a hình, có đ nh góc quay, có các y u t đư ng cong, có ñi m ñ u và ñi m cu i
ñư ng cong (tính c đư ng cong hồ hỗn), có lý trình, có nhà c a và cơng trình, có
ga, có ñư ng ngang ... Trên bình ñ ch ra c ph m vi chi m ñ t ñ xây d ng đư ng.
Khi thi t k chi ti t bình ñ ñ thu n ti n cho vi c ñ nh v và b o dư ng ñư ng
cong nên ch n chi u dài ñư ng cong ch n ñ n 10 m ho c 5m, ñi u nàycó th th c
hi n ñư c b ng cách thay đ i khơng đáng k góc quay.

103


3. Tr c d c tuy n.
Tr c d c thư ng ñư c v theo t l 1/10000 - chi u dài; 1/1000 - chi u cao
(ho c là t l c a chi u dài theo t l c a bình đ ).
Trên tr c d c đưa ra ñư ng cao ñ m t ñ t thiên nhiên (ñư ng màu ñen), ñư ng
cao ñ vai ñư ng thi t k (ñư ng màu ñ ), cao ñ m c nư c (màu xanh).
Phía trên c a ñư ng thi t k ñánh ký hi u các ga và lý trình ga, đư ng ngang.
lo i và kh u đ các cơng trình thốt nư c, các thi t b trên m t ñ t và ngang m t ñ t,
ghi chi u cao ñ p nh ng đi m đ p cao nh t.
Phía dư i ñư ng thi t k ghi chi u cao ñào
hi u các cơng trình thốt nư c.

104

nh ng đi m ñào sâu nh t, ñánh ký