Bài mở đầu
khái quát chung về Đtcs
I.Khái quát chung về ĐTCS:
1. Khái niệm, đối t ợng và mục tiêu, nội dung môn
học:
Khái niệm:
Điện tử công suất (ĐTCS) là một chuyên ngành của kỹ
thuật điện tử nghiên cứu và ứng dụng các phần tử bán dẫn công
suất trong các bộ biến đổi nhằm biến đổi và khống chế nguồn
năng l ợng điện với các thông số không thay đổi đ ợc thành
nguồn năng l ợng điện với các tham số có thể thay đổi, cung
cấp cho các phụ tải điện.
Đối t ợng nghiên cứu:
- Các bộ biến đổi (BBĐ) công suất.
- Các van bán dẫn công suất.
Mục tiêu môn học:
- Cung cấp kiến thức cơ bản về các thiết bị và linh kiện
công suất cho sinh viên chuyên ngành Điện - Điện tử.
- Giúp ng ời học nhận biết vai trò, ứng dụng của thiết bị
công suất
- Hình thành kỹ năng tính toán và thiết kế các mạch
công suất đơn giản.
Néi dung m«n häc:
Bµi 1: Kh¸i qu¸t chung vÒ ®iÖn tö c«ng suÊt
Bµi 2: C«ng t¾c ®iÖn tö
Bµi 3: §iÒu khiÓn c«ng suÊt
Bµi 4: BiÕn ®æi c«ng suÊt kh«ng ®iÒu khiÓn
Bµi 5: BiÕn ®æi c«ng suÊt cã ®iÒu khiÓn
II. Các van bán dẫn công suất và các bộ BBĐ công suất
1. Đặc điểm chung của các van bán dẫn công suất:
- Chỉ cho dòng chảy qua theo một chiều khi đ ợc đặt d ới điện
áp phân cực thuận.
- Làm việc theo chế độ van: khi mở cho dòng chảy qua thì
điện trở t ơng đ ơng rất nhỏ (R0), khi khóa thì điện trở t ơng đ
ơng rất lớn (R=)
Phân loại các van bán dẫn:
- Van bán dẫn không điều khiển (Diode )
- Van bán dẫn điều khiển hoàn toàn (Transistor, MOSFET )
- Van bán dẫn điều khiển không hoàn toàn (Thyristor (SCR),
Triac )
2. C¸c BB§ c«ng suÊt:
Ph©n lo¹i c¸c BB§ c«ng suÊt:
AC → DC Bé chØnh l u
DC → AC Bé nghÞch l u
DC → DC Bé biÕn ®æi ®iÖn ¸p mét chiÒu
AC → AC Bé biÕn ®æi ®iÖn ¸p xoay chiÒu
Ưu điểm của các bộ biến đổi công suất sử dụng phần tử bán dẫn công
suất:
- Đóng cắt dòng điện không gây nên tia lửa điện, không bị
mài mòn theo thời gian.
- Đóng cắt các dòng điện lớn nh ng chỉ cần dùng tín hiệu công
suất nhỏ để điều khiển các van bán dẫn.
- Quy luật đóng cắt phụ thuộc vào sơ đồ BBĐ và phụ thuộc
cách thức điều khiển các van trong BBĐ.
- Quá trình biến đổi điện năng đ ợc thực hiện với hiệu suất cao
vì tổn thất trong bộ biến đổi chỉ là tổn thất trên khóa điện tử.
- Các bộ biến đổi còn có khả năng cung cấp cho phụ tải nguồn
năng l ợng với các đặc tính theo yêu cầu, đáp ứng các quá trình
điều chỉnh, điều khiển trong một thời gian ngắn nhất, với chất l
ợng phù hợp trong các hệ thống tự động hoặc tự động hóa.
III. Bộ chỉnh l u:
Chỉnh l u là quá trình biến đổi năng l ợng dòng xoay
chiều thành năng l ợng dòng một chiều.
1. Cấu trúc và phân loại:
U
AC
; I
AC
U
DC
; I
DC
BA CL L
Mạch
điều khiển
Mạch
phản hồi
Biến áp: Phối hợp mức điện áp giữa l ới điện và điện áp ở
đầu vào của bộ chỉnh l u.
Chỉnh l u: Biến đổi điện áp và dòng điện xoay chiều
thành điện áp và dòng điện một chiều có biên độ thay đổi.
Lọc: San phẳng dòng điện và điện áp một chiều có biên
độ thay đổi thành điện áp và dòng điện một chiều có biên
độ ổn định.
Mạch phản hồi: gồm các khâu đo l ờng tín hiệu nh dòng
điện, điện áp phục vụ cho chức năng điều chỉnh, các mạch
bảo vệ hệ thống.
Mạch điều khiển: Tạo ra các xung điều khiển đồng pha
với điện áp l ới và có khả năng thay đổi góc điều khiển
Ph©n lo¹i:
S¬ ®å
chØnh
l u
1 pha
3 pha
n pha
H×nh tia
H×nh cÇu
Kh«ng ®iÒu khiÓn
§iÒu khiÓn hoµn toµn
§iÒu khiÓn kh«ng hoµn toµn
2. Các tham số cơ bản của mạch chỉnh l u:
Phía nguồn:
Điện áp tức thời thứ cấp MBA: u
2
Điện áp và dòng điện hiệu dụng thứ cấp MBA: U
2
, I
2
Phía tải:
Điện áp, dòng điện một chiều sau chỉnh l u: u
d
, i
d
Điện áp, dòng điện trung bình sau chỉnh l u: U
d
, I
d
Công suất: P, Q, S
Nội dung trọng tâm
1.Khái niệm và đối t ợng nghiên cứu của ĐTCS
2.Đặc điểm và phân loại các van bán dẫn công suất
3.Đặc điểm và phân loại các BBĐ công suất
4.Khái niệm, sơ đồ cấu trúc, phân loại, các tham số cơ bản
của bộ chỉnh l u