- Trang chủ >>
- Khoa Học Tự Nhiên >>
- Vật lý
ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM - CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC pps
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (246.59 KB, 7 trang )
TRƯỜNG THPT MẠC ĐĨNH CHI VẬT LÝ 10
GV : ĐỖ HIẾU THẢO GA VL 10 BAN TN - 1
PHẦN 1 : CƠ HỌC
Chương 01 : ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM
Bài 1 :CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I / Mục Tiêu :
- Hiểu được các khái niệm cơ bản : Tính tương đối của chuyển động, chất điểm, hệ quy
chiếu, xác định vị trí của của một chất điểm bằng tọa độ, xác định thời gian bằng đồng
hồ, phân biệt khoảng thời gian và thời điểm.
- Hiểu rõ là muốn nghiên cứu chuyển động của chất điểm, đầu tiên cần chọn một hệ quy
chiếu để xác định vị trí của chất điểm và thời điểm tương ứng.
- Nắm vững cách xác định tọa độ và thời gian tương ứng của một chất điểm trên hệ trục
tọa độ
II / Chuẩn bị :
Tranh 1.1 ; 1.3 ; 1.5 và bảng giờ tàu Thống Nhất Bắc Nam S1
Thước và đồng hồ
III / Tổ chức hoạt động dạy học :
1 / Nội dung bài giảng:
Phần làm việc của Giáo Viên Phần ghi chép của học sinh
1) Chuyển động cơ học là gì ?
GV : Tiến hành thí nghiệm cho một vật
1) Chuyển động cơ học là gì ?
Chuyển động cơ học là sự dời
TRƯỜNG THPT MẠC ĐĨNH CHI VẬT LÝ 10
GV : ĐỖ HIẾU THẢO GA VL 10 BAN TN - 2
chuyển động trên mặt phẳng nghiêng từ điểm
A đến B
GV : Các em nhận thấy vị trí của vật như thế
nào ?
HS : Thưa Thầy vị trí của vật thay đổi.
GV Chuyển động cơ học và thí dụ.
GV đưa ra thí dụ như hình vẽ dưới đây
GV : Khi xe chuyển động, đối với người
đứng bên đường thì hành khách ngồi trên xe
như thế nào ?
HS : Hành khách chuyển động.
GV : Đối với bác tài xế thì hành khách như
thế nào ?
HS : Hành khách đứng yên.
chổ của các vật thể trong không
gian theo thời gian.
Thí dụ : Một người đứng và
quan sát ôtô đang chuyển động,
khoảng cách giữa ôtô và người đó
thay đổi.
Chuyển động cơ học có tính
tương đối.
Thí dụ : Ôto chuyển động so
với hàng cây bên đường, nhưng
đứng yên so với người ngồi trong
đó.
TRƯỜNG THPT MẠC ĐĨNH CHI VẬT LÝ 10
GV : ĐỖ HIẾU THẢO GA VL 10 BAN TN - 3
GV : Như vậy Một vật có thể đứng yên so
với vật này ( Vật mốc 1), nhưng có thể
chuyển động so với vật khác ( Vật mốc 2) .
Vậy, mọi chuyển động và mọi trạng thái
đứng yên đều có tính tương đối Chuyển
động cơ học có tính tương đối.
2) Chất điểm
GV:Thí dụ có một chiếc xe ôtô du lịch 12
chổ ngồi trong sân trường, khi ấy kích thước
ôtô có đáng kể không các em ?
HS : Kích thước ôtô đáng kể !
GV : Nếu như chiếc ôtô đó đang chuyển
động trên một đoạn đường rất dài từ
TP.HCM đến Biên Hòa. Thì kích thước ôtô
như thế nào so với chiều dài quãng đường
trên ?
HS : Rất nhỏ so với chiều dài quãng đường
trên
2) Chất điểm
Chất điểm là vật có kích thước
rất nhỏ có thể bỏ qua được so với
phạm vi chuyển động.
Thí dụ : Ôtô có kích thước nhỏ
so với quỹ đạo đi dược, nên ta coi
ôtô là chất điểm.
Khi một vật có kích thước rất
nhỏ so với chiều dài quỹ đạo mà
nó đi được, vật có thể coi là chất
điểm .
Khi chuyển động, chất điểm
vạch ra một đường trong không
gian gọi là quỹ đạo.
A
B
C
TRƯỜNG THPT MẠC ĐĨNH CHI VẬT LÝ 10
GV : ĐỖ HIẾU THẢO GA VL 10 BAN TN - 4
GV : Khi đó , ôtô được xem là một chất điểm
? vậy khi nào vật được xem là một chất điểm
?
HS : Khi vật có kích thước rất nhỏ so với
chiều dài quỷ đạo mà nó đi được
GV : Yêu cầu học sinh cho thêm ví dụ về
chất điểm
3) Xác định vị trí của một chất điểm
GV : ( Mời một em HS ) : Trường học xa
hay gần ?
HS (Giả sử) : Trường học xa !
GV : Trường học cách bao nhiêu ?
HS: Thưa Thầy cách 10 km !
GV : Em HS nói trường học xa và cách 10
km có nghĩa là em xác định vị trí trường học
so với địa điểm nào ?
HS: Xa so với ở nhà của em !
GV : ( Giảng giải ) Để xác định vị trí của
một vật trong không gian vào một thời điểm
nhất định , ta phải làm sao ?
3) Xác định vị trí của một chất
điểm.
Xét chuyển động của một chất
điểm trên một đường thẳng.
Chọn :
+ Trục tọa độ : Có phương trùng
với đường đi.
+ Gốc tọa độ : Tại một điểm O
trên đường đi.
+ Chiều dương : Như hình vẽ.
Vị trí của chất điểm tại
điểm M được xác định bằng tọa độ
:
x = OM
TRƯỜNG THPT MẠC ĐĨNH CHI VẬT LÝ 10
GV : ĐỖ HIẾU THẢO GA VL 10 BAN TN - 5
Chọn một vật làm móc ( Vật móc : Chẳng
hạn như ngôi nhà em ) và gắn vào đó một hệ
trục tọa độ để xác định vị trí của vật đó so
với vật mốc ! ( Chẳng hạn như cách xa 10
km là tính từ nhà em HS ấy ?
4) Xác định thời gian
GV : Từ nhà em đến trường, mất bao lâu ?
HS : Thưa Thầy mất 30 phút !
GV : Mất 30 phút nghĩa là tính từ lúc nào ?
HS : Tính từ lúc em bắt đầu đi học !
GV : Để xác định sự biến đổi vị trí của vật
theo thời gian ta phải chọn 1 lúc nào đó làm
móc thời gian, thường chọn thời điểm bắt
đầu khảo sát.
( Có thể nói rõ hơn : t = t – t
0
; Với t
0
: Thời
điểm đầu , hay là mốc thời gian ( Thường
chọn t
0
= 0 ) .
5) Chuyển động tịnh tiến
Nếu vật chuyển động cùng
chiều trục tọa độ thì : x > 0
Nếu vật chuyển động ngược
chiều trục tọa độ thì : x < 0
4) Xác định thời gian
Muốn xác định thời điểm, người
ta chọn một gốc thời gian và đo
khoảng thời gian từ gốc đến lúc đó
bằng đồng hồ. Đơn vị : giây ( s
)
SI .
Trong vật lý, người ta thường
chọn gốc thời gian là lúc bắt đầu
xảy ra một quá trình nào đó hoặc
lúc bắt đầu khảo sát một hiện
tượng.
* Khi khảo sát chuyển động của
một chất điểm : Ta chọn một vật
làm mốc và gắn vào đó một trục
tọa độ tức là ta đã chọn một hệ
quy chiếu. Đồng thời ta cũng chọn
gốc thời gian.
5) Chuyển động tịnh tiến
A
TRƯỜNG THPT MẠC ĐĨNH CHI VẬT LÝ 10
GV : ĐỖ HIẾU THẢO GA VL 10 BAN TN - 6
GV : Giả sử khi có một chiếc xe đang
chuyển động thẳng thì mọi người ngồi trên
xe đều có quỹ đạo là đường thẳng như quỹ
đạo của xe thì chuyển động của xe là chuyển
động tịnh tiến Chuyển động tịnh tiến !
GV : Đưa ra thí dụ về chiếc đu quay trong
công viên và yêu cầu học sinh cho biết :
Thân chiếc đu quay và người ngồi trong đu
quay chuyển động tịnh tiến hay không tịnh
tiến.
HS : Người chuyển động tịnh tiến còn đu
quay không chuyển động tịnh tiến
GV hướng dẫn thêm cho HS về chuyển động
tịnh tiến qua hình vẽ 1.1 SGV
Chuyển động tịnh tiến – Chuyển động quay
Chuyển động của một vật là tịnh
tiến khi đoạn thẳng nối hai điểm
bất kỳ của vật luôn luôn song song
với một phương nhất định.
Thí dụ : Khung ôtô, xe máy khi
chuyển động trên đường thẳng
3 / Cũng cố :
a / Chuyển động cơ học là gì ? b / Chất điểm là gì ?
c / Chuyển động tịnh tiến là gì ?
TRƯỜNG THPT MẠC ĐĨNH CHI VẬT LÝ 10
GV : ĐỖ HIẾU THẢO GA VL 10 BAN TN - 7
4 / Dặn dò :
Trả lời câu hỏi : 1 ; 2 ; 3 ; 4 ; Làm bài tập : 1 ; 2 ; 3
