Trẻ em ngộ độc
thuốc - Lỗi của
người lớn
Có rất nhiều lý do dẫn tới ngộ độc thuốc ở trẻ em. Phần lớn, trẻ bị ngộ độc
thuốc là do sự thiếu kiến thức và vô ý của người lớn. Khi ngộ độc, trẻ
thường bị dị ứng, nặng hơn nữa là tổn thương gan, thận, sốc phản vệ, nếu
không được cấp cứu kịp thời sẽ nguy hiểm tới tính mạng hoặc để lại những
di chứng lâu dài.
Nguyên nhân gây ngộ độc thuốc ở trẻ em
Ở trẻ em, nguyên nhân bị ngộ độc nói chung và ngộ độc thuốc nói riêng có
rất nhiều, nhưng chủ yếu ở đường tiêu hóa (ngoài ra còn do tiếp xúc, qua
đường hô hấp, máu ), các tình huống ngộ độc chủ yếu xảy ra dưới các hình
thức sau đây:
Ngộ độc không cố ý: Ngộ độc xảy ra do trẻ tự ăn, uống thuốc do cha mẹ để
không cẩn thận, thường xảy ra chủ yếu ở trẻ nhỏ, chập chững biết đi (tuổi
trung bình là 2,5 tuổi).
Ngộ độc do tự tử: Thường xảy ra ở tuổi tiền dậy thì (trên 10 tuổi). Những trẻ
này cần phải được khám và tư vấn về mặt tâm lý và xã hội học.
Ngộ độc do thầy thuốc gây ra: Một số trường hợp bị ngộ độc có thể do chỉ
định sử dụng thuốc, liều lượng, đường dùng, phối hợp thuốc chưa hợp lý.
Tuy vậy, cũng có những trường hợp ngộ độc xảy ra ngay cả khi dùng đúng
liều, đúng chỉ định do cơ thể quá nhạy cảm đối với thuốc.
Lạm dụng thuốc và sự thiếu hiểu biết: Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới các tai
nạn thuốc ở trẻ em là do sự thiếu hiểu biết của người lớn. Các bà mẹ theo
thói quen tự đi mua thuốc điều trị theo kinh nghiệm của mình khi trẻ bị bệnh
hoặc nghe theo lời mách bảo của những người xung quanh đã dẫn tới tình
trạng lạm dụng thuốc hoặc dùng không đúng thuốc, không đúng liều hoặc
đúng thuốc nhưng dùng quá liều mà không biết rằng thuốc có thể gây hại
cho trẻ. Hơn nữa, tình trạng các bà mẹ tự ý bỏ hay tăng liều thuốc hoặc sử
dụng lại đơn thuốc cũ, lấy thuốc của trẻ này cho trẻ khác dùng, thậm chí có
người còn lấy thuốc của người lớn rồi tự phân liều cho trẻ uống dẫn đến
nguy cơ ngộ độc thuốc.
Ngoài ra, sự tương tác thuốc do dùng quá nhiều thuốc một lúc cũng gây ra
ngộ độc thuốc, thậm chí làm thay đổi chức năng gan, gây độc thận trong
khi trẻ vẫn ăn, chơi bình thường, chỉ khi làm các xét nghiệm mới phát hiện
ra. Trường hợp này người ta gọi là các tác hại khó thấy khi dùng đồng thời
quá nhiều thuốc. Tốt nhất chỉ nên dùng ít thuốc nhất có thể được.
Phần lớn các trường hợp trẻ bị ngộ độc thuốc là do
người lớn vô ý và thiếu kiến thức chăm sóc sức khỏe
cho trẻ.
Biện pháp phòng ngừa
Ngộ độc thuốc là một nguy cơ lớn ảnh hưởng đến sức khoẻ và sự phát
triển toàn diện của trẻ. Để phòng ngừa ngộ độc thuốc ở trẻ em, các bậc
cha mẹ cần lưu ý các vấn đề sau:
- Phải dùng thuốc theo đúng đơn của bác sĩ cho mỗi lần khám. Không
dùng đơn thuốc trong lần khám trước hay đơn thuốc của trẻ khác hay
của người lớn cho trẻ.
- Thuốc nên được bảo quản cẩn thận trong lọ kín với bông chống ẩm,
nút chặt và có nhãn mác ghi tên thuốc, hạn sử dụng rõ ràng nhằm tránh
hiện tượng thuốc biến chất và sử dụng nhầm thuốc.
- Thuốc phải được cất giữ xa tầm trẻ với để tránh việc trẻ tò mò tự ý lấy
thuốc uống.
- Không nên cho trẻ uống thuốc không rõ loại, không rõ nguồn gốc xuất
xứ, đặc biệt là các loại thuốc Đông y bán dạo.
- Phải đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu bất
thường sau khi uống thuốc như khó thở, mẩn ngứa, hôn mê, co giật…
- Trong trường hợp phát hiện trẻ tự uống thuốc với liều lượng lớn phải
lấy thuốc ra từ trong miệng trẻ. Trong trường hợp trẻ lớn (trên 5 tuổi)
nên gây nôn cho trẻ nếu trẻ uống thuốc trong vòng 30 phút và trẻ trong
tình trạng tỉnh hoàn toàn sau đó chuyển trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.
- Đối với bác sĩ khi kê đơn thuốc nhất thiết phải xem xét về tuổi, cân
nặng. Cố gắng dùng ít nhất thuốc có thể, dùng thuốc từ thấp đến cao.
Không được quan niệm là phải dùng nhiều thuốc, thuốc mới, đắt tiền
mới khỏi bệnh. Dùng ít thuốc mà khỏi bệnh mới là tốt. Khi phải dùng
nhiều thuốc phải xem xét các thuốc này có tương tác với nhau hay
không. Khi kê đơn thuốc phải ghi rõ ràng, rành mạch tên thuốc, liều
dùng, đặc biệt phải hướng dẫn cặn kẽ cách sử dụng thuốc cho người
trong gia đình biết cách sử dụng khi cho trẻ uống thuốc. Người bán
thuốc không được kê đơn thuốc cho bệnh nhân.
Tóm lại, trẻ ngộ độc thuốc phần lớn là do sự thiếu kiến thức và vô ý của
người lớn nên về phía người nhà, gia đình của trẻ cần truyền thông,
giáo dục cho họ có kiến thức trong chăm sóc sức khỏe cho trẻ và trong
vấn đề sử dụng thuốc. Không được để thuốc trong tầm với của trẻ. Khi
trẻ bị ốm, cần cho trẻ đi khám bệnh để có phương pháp điều trị thích
hợp.