Trẻ xem truyền hình quá nhiều: nguy hại
Cha mẹ và cô giáo bận làm việc nên
truyền hình được sử dụng cho trẻ như một
người vú nuôi. Tuy nhiên, truyền hình không
thể thay thế việc đọc hoặc chơi, vốn rất cần
thiết cho lứa tuổi này
Hằng ngày, tại phòng khám tâm lý của
Bệnh viện (BV) Nhi Đồng 1 TPHCM, các bác sĩ thường nghe lời than phiền, bức
xúc của cha mẹ trước những hành vi bất thường của trẻ: hiếu động, bạo lực, thức
giấc nửa đêm, hành vi kích dục
Trẻ chậm nói vì thiếu giao tiếp
Có khoảng 40% trẻ từ 3 đến 5 tuổi đến khám tại BV Nhi Đồng 1 vì lý do chậm
nói. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chậm nói ở trẻ được ghi nhận là hầu
hết các trẻ được tiếp xúc với truyền hình rất sớm và thời gian xem truyền hình
không được giới hạn. Theo khảo sát của đơn vị tâm lý BV Nhi Đồng 1, gần 100%
trẻ từ vài tháng tuổi đã được tiếp cận với màn ảnh truyền hình nhiều hơn giao tiếp
với những người thân. Theo bác sĩ Phạm Ngọc Thanh, Trưởng đơn vị tâm lý, đây
là giai đoạn trẻ bắt đầu thiết lập các kỹ năng và các mối quan hệ xã hội thông qua
sự giao tiếp. Khi được hỏi về sinh hoạt giải trí của trẻ, cha mẹ thường cho biết là
trẻ đã từng được xem truyền hình từ vài tháng tuổi, nhất là phần quảng cáo. Hầu
hết nhiều bậc phụ huynh hiểu sai rằng truyền hình là một phương tiện giúp trẻ ăn
đối với những trẻ khó ăn. Khi trẻ biết đi, biết chạy, thì cha mẹ dùng truyền hình để
giảm sự hiếu động của trẻ. Ngoài gia đình, trẻ cũng được xem truyền hình tại nhà
trẻ hoặc trường mẫu giáo để cô giáo có thể làm việc khác.
Việc chậm nói ở những trẻ xem truyền hình quá nhiều là do thiếu kích thích khi trẻ
được nuôi dưỡng trong môi trường thiếu giao tiếp bằng lời nói. Theo bác sĩ Phạm
Ngọc Thanh, không nên dùng truyền hình như một dụng cụ thay thế cho cha mẹ,
thầy cô, người nuôi trẻ.
Quảng cáo và phim hoạt hình cũng gây lệch lạc
Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đã khuyến cáo là trẻ trên 2 tuổi chỉ xem truyền
hình không quá 2 giờ mỗi ngày và trẻ dưới 2 tuổi không được khuyến khích xem
truyền hình. Đối với trẻ trên 2 tuổi, truyền hình có thể là một công cụ giúp trẻ phát
triển với điều kiện phụ huynh hiện diện bên cạnh trẻ và đối thoại với trẻ. Ngay
trong phim hoạt hình, trẻ chịu ảnh hưởng của bạo lực qua những màn đấm đá, giết
hại nhau với tần suất khoảng 20 lần mỗi giờ. Trẻ xem những hình ảnh bạo lực qua
truyền hình nhiều giờ trong tuần sẽ có những hành vi bạo lực như đánh, đấm, cắn
cha mẹ, anh chị em, bạn bè. Truyền hình còn giới thiệu những hình ảnh khơi dục,
rượu, thuốc lá trong những phim dành cho người lớn. Còn với những hình ảnh
quảng cáo thực phẩm hay bia rượu, trẻ có khuynh hướng cho rằng những thực
phẩm được quảng cáo tốt cho sức khỏe và không quan tâm đến tầm quan trọng của
rau quả trong chế độ ăn. Trẻ xem truyền hình nhiều sẽ ít vận động thể chất, dễ tăng
cân dẫn đến tình trạng béo phì. Trẻ cần chơi cách sáng tạo để phát triển giao tiếp
xã hội. Truyền hình cũng ảnh hưởng đến thị lực của trẻ nếu trẻ tập trung nhìn màn
hình trong thời gian kéo dài.
Trong xã hội hiện đại, nhiều vị cha mẹ bận công tác ngoài xã hội và trẻ thường
được người giúp việc hoặc người giữ trẻ chăm sóc suốt ngày. Lúc này, điều quan
trọng là sự tương tác giữa người chăm sóc và trẻ. Theo bác sĩ Phạm Ngọc Thanh,
người chăm sóc trẻ nên giúp trẻ thực hiện đầy đủ những sinh hoạt thường ngày tại
nhà như: tắm rửa, thay quần áo, đi vệ sinh, ăn uống, nghe nhạc, đọc sách. Cha mẹ
đừng vội cho trẻ học ngoại ngữ quá sớm trước khi trẻ nói rành tiếng mẹ đẻ. Cha
mẹ nên chọn lọc chương trình truyền hình phù hợp với lứa tuổi của trẻ và nên tắt
truyền hình khi đã hết chương trình dành cho trẻ nhỏ. Cha mẹ cũng nên làm gương
cho trẻ bằng cách tự giới hạn thời gian xem truyền hình. Đừng sử dụng truyền
hình như một phần thưởng hoặc cấm xem như một hình phạt. Khi cùng xem quảng
cáo với trẻ, cha mẹ nên giải thích cho trẻ hiểu những thực phẩm nào có lợi cho sức
khỏe.
Gần 60% trẻ chậm nói do xem truyền hình một mình
Tại Thái Lan, có một nghiên cứu bao gồm 110 trẻ chậm nói và 110 trẻ phát triển
ngôn ngữ bình thường trong lứa tuổi từ 15 đến 48 tháng. Sau khi đã loại bỏ những
trẻ chậm nói do các bệnh lý như rối loạn tự kỷ, bệnh lý di truyền, vấn đề thính lực,
bại não, rối loạn thần kinh, chậm phát triển tâm thần toàn diện đã ghi nhận có 56
trẻ chậm nói vì những tác động của truyền hình, chiếm hơn 50%. Đặc biệt, những
trẻ này thiếu sự tương tác với người nuôi trong lúc trẻ xem truyền hình, trẻ xem
truyền hình trước 12 tháng tuổi, thời gian xem truyền hình hơn 2 giờ mỗi ngày và
tập trung nhiều hơn ở bé trai. Ngoài ra, còn có thêm yếu tố là trẻ xem chương trình
truyền hình của người lớn. Riêng các trẻ bắt đầu xem truyền hình trước 12 tháng
tuổi và thời gian xem hơn 2 giờ mỗi ngày có nguy cơ chậm nói gấp 6 lần. Trong
nghiên cứu trên, gần 60% trẻ chậm nói do được xem truyền hình một mình . Các
trẻ này có nguy cơ chậm nói gấp hơn 8 lần so với các trẻ được giao tiếp với người
chăm sóc trong lúc xem truyền hình.