Vài tên phố lạ của Hà Nội pptx
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (103.74 KB, 7 trang )
Vài tên phố lạ của Hà Nội
Thông thường người ta chia Hà Nội ra làm ba khu
vực: Khu phố cố có từ thế kỷ trước còn lại. Khu phố
cũ được xây dựng từ đầu thế kỷ 20, còn khu phố mới
bắt đầu từ năm 1954, sau ngày giải phóng. Chúng ta
quen với các phố có chữ “Hàng”, tên các danh
nhân… Tuy quen đấy, nhưng nhiều dòng tên cũng
đáng để hiểu thêm mà yêu quý một Hà Nội với hình
hài 10 thế kỷ, nhiều điều vừa quen vừa lạ
.
Quảng trường Đông kinh nghĩa
thụcHàng Ngang là gì? Có món ăn nào, món hàng
hóa nào tên là Ngang, hay ở đấy mọi ngôi nhà đều
xây ngang, mọi con người đều đi ngang (kiểu con
cua)? Nguyên vài ba thế kỷ trước, từ thời Phạm Đình
Hổ còn ngôi nhà mình ở Phương Hà Khẩu tức Hàng
Buồm nay, ông đã ghi lại. Thăng Long có phố người
Trung Hoa, mà lúc ấy mọi người phương Bắc bất cứ
là người Hán, ở Quảng Đông, Phúc Kiến… đều được
gọi là người Đường, tức Đường Nhân, người Pháp
dịch chữ đó thành người Quảng Đông, tức là
Cantonnais, và giọng nói lơ lớ mà thành “Ngang”.
Cũng có thuyết giải thích: Thời đó, phố này có cái
điếm canh nằm ngang nơi đầu phố nên gọi là Hàng
Ngang. Nhưng nghe không ổn, vì cũng có một phố
nữa có cái đình nằm ngang đầu phố như thế, từng có
ngôi nhà của Cao Bá Quát một danh sĩ lừng danh,
phố ấy nay còn có tên cũ: Phố Đình Ngang.
Hà Nội vẫn còn phố Hàng Chuối. Phố này buôn
chuối thời kỳ nào? Thưa không. Đây là khu bãi
hoang. Cho đến những năm 20 của thế kỷ 20 còn
hoang vắng lắm, đó chỉ là bãi trồng chuối cho quân
lính nuôi voi. Người Pháp mở mang phố, lấy luôn bãi
đó mà thành tên.
Ga Hàng Cỏ Nhưng có một phố theo thông lệ, bán
mặt hàng đó mà thành tên như Hàng Buồm bán vỉ
buồm, Hàng Giấy bán giấy, Hàng Bồ bán bồ… thì
Hàng Cỏ chính là bán cỏ. Nay Hàng Cỏ là phố Trần
Hưng Đạo, mà tên đầy đủ đáng lẽ phải gọi là: Tiết
chế quốc công Hưng Đạo đại vương Trần Quốc
Tuấn. Nguyên phố này khi chưa có đường rộng, chưa
có nhà ga xe lửa, còn là bãi trống, ngày ngày dân
ngoại ô mang cỏ vào đây bán. Các chú lính trong
thành ra mua về để nuôi voi nuôi ngựa. Tiếc là Hàng
Cỏ ghi lại một thời, nay đã biến mất tên.
Hà Nội có một phố nằm hơi chéo trục Bắc Nam, đó
là phố Nhà Hỏa. Tên hơi lạ. Nguyên là Hà Nội từ
trước đến thế kỷ 19, nhà cửa đều làm bằng nguyên
vật liệu thô sơ, dễ cháy như tre gỗ nên hỏa hoạn xảy
ra thường xuyên. Có những đám cháy lớn, thiêu trụi
hàng nghìn nóc nhà trong chốc lát, người ta phải lập
miếu thờ thần hỏa mong thần phù hộ dân chúng
không cho cháy. Ngôi miếu thờ ấy lọt vào cái khe
nhỏ, ở quãng số 28 phố Hàng Điếu, mà thủa ấy, miếu
thờ có ảnh hưởng ra cả khu vực, trong đó có phố Nhà
Hỏa hiện nay, mà thành tên một đường phố.
Hồ Thiền Quang là một hồ đẹp. “Thiền quang” nghĩa
là ánh sáng nhà Phật. Người Pháp đặt tên viên thị
chính Pháp là Halais (người dân thường đọc là Ha-
Le, trong tiếng Pháp, chữ “H” câm, đọc đúng phải là
A-Le). Sau giải phóng, tên chính thức là phố Nguyễn
Du. Cái tên Ha-Le chỉ nhắc lại một thời mất nước,
một thời nô lệ, vậy mà không hiểu tại sao nay lại nảy
ra một câu lạc bộ kèm theo nhà hàng ăn uống và nhảy
đầm (có lúc bị công an rút giấy phép) lấy tên cũ, tên
của thực dân làm tên nhà hàng mình?
Khu vực nhà máy cơ khí Trần Hưng Đạo một thời
thịnh vương, nhân dân quen gọi đây là Nhà Diêm, vì
trước đó, có nhà máy sản xuất diêm cho toàn xứ
Đông Dương. Nhưng trước đó nữa, những thế kỷ
trước, đây từng là đàn Nam Giao, xuân thu nhị kỳ,
Nhà vua từ trong Cấm thành ra đây làm lễ tế trời đất.
Trước khi đến đàn Nam Giao, nhà vua còn phải rẽ
vào phía sau thôn Hương Viên thay đổi quần áo. Chỗ
ấy có tên là đổi mã (thay cái mã bên ngoài- tiếng cổ)
và dần dần, nó thành phố Hòa Mã đến nay. Hương
Viên chính là chỗ chợ Đức Viên bây giờ.
Hàng Đào 1926Hàng Đào buôn bán vải vóc tơ lụa.
Nhưng kèm thêm nghề nhuộm, mà chỉ nhuộm màu
tươi như đỏ, vàng, hồng… vì thế mới có tên Hàng
Đào. Nối với nó là Hàng Ngang tên cũ gọi theo người
nhuộm, chuyên nhuộm các mầu như thanh nhẹ, như
xanh, lam, da trời, hồ thủy, vì thế Hàng Ngang từng
có tên là Hàng Lam. Những màu khác lại phải nhuộm
ở nơi khác. Vải đen nhộm ở phố Hàng Vải Thâm gần
đó. Vải nâu nhuộm ở làng Đồng Lầm, quãng làng
Kim Liên ngày nay, nổi tiếng về vải màu nâu may áo
dài phụ nữ Hà thành nhiều thế kỷ. Riêng ngôi đình
phố Hàng Vải Thâm thông thường có hàng nem rán
nhân cua bể ngon nổi tiếng, chỗ ngồi xuềnh xoàng
nhưng món thì thiệt ngon nên khách đông nghịt.
Một trong các chợ khá to là chơ Mơ. Tên ấy vì sao
mà có? Nguyên có chợ Hôm phía trên, bắt đầu đường
thiên lý vào Nam, chợ Hôm bị đuổi dạt xuống phía
nam là chợ Đuổi. Còn chợ Mơ xây mới nên gọi là
chợ Mới Mơ. Mơ là tên gọi của quả mai. Khu vực
này là đất trồng mai, đất phong của tướng Trần Khát
Chân đời nhà Trần, có các làng Thanh mai, Hồng
mai, Hoàng mai có thứ quả mơ ngon nổi tiếng, rượu
mơ cũng là đặc sản kinh kỳ. Thời Nguyễn kiêng tên
húy của vua Tự Đức là Hồng Nhậm nên các chữ tên
Hồng cũ phải đổi. Khu vực Hồng Mai thành Bạch
Mai, cả làng nay đã biến thành phố. Chợ ngày càng
mở rộng, Hồng Mai chỉ còn trong trí nhớ của người
già.
Liệu chúng ta có thể giữ gìn một Hà Nội hào hoa, với
những dòng tên thật đặc biệt mang theo bao dấu ấn
của nhiều thời đại đã qua?
theo Băng Sơn (dongtac.net
