Daniel Gabriel
Fahrenheit
Daniel Gabriel Fahrenheit (24 tháng 5 năm 1686 - 16 tháng 9 năm
1736) là một nhà vật lý người Đức. Ông đã phát triển nhiệt kế để đo nhiệt độ.
Ban đầu ông dùng rượu để đổ vào nhiệt kế nhưng sau đó thay bằng thủy
ngân để cho kết quả tốt hơn. Tên của ông đã được đặt cho thang độ
Fahrenheit (độ F).
Fahrenheitphát triển thangnhiệtđộ của ông saukhi viếng thăm nhà thiên
văn họcngười Đan mạchOle Rømer ởCopenhagen.Rømer đã tạo ra chiếcnhiệt
kế đầu tiênmà trongđó ông sử dụng haiđiểm chuẩn để phân định. Trong thang
Rømer thì điểmđóng băngcủa nước là7,5 độ, điểm sôi là60 độ, và thân
nhiệt trung bình của con người theo đó sẽ là 22,5 độ theo phép đocủa Rømer.
Fahrenheitchọnđiểm số không trên thang nhiệt độ của ông là nhiệt độ thấp
nhất của mùa đông năm 1708/1709, mộtmùa đôngkhắc nghiệt, ở thành
phố Gdansk (Danzig) quê hươngông.Bằng một hỗn hợp „nướcđá, nướcvà
Ammoniclorid (NH4Cl)“(còn gọi làhỗn hợp lạnh) sauđó ông có thể tạo lại điểm số
khôngcũng như là điểmchuẩn thứ nhất (−17,8°C) này. Fahrenheitmuốnbằng
cách đó tránh được nhiệt độ âm, như thườnggặp ở thangnhiệt độ Rømer-Skala
trong hoàn cảnhđời sống bình thường.
Năm 1714,ôngxác định điểm chuẩn thứ hai là nhiệt độ đóng băng của nước
tinh khiết (ở 32 °F) và điểm chuẩn thứ ba là "thânnhiệt của một người khỏe
mạnh"(ở 96 °F).
[1]
Theo các tiêu chuẩn hiện naythì các điểm chuẩn trênvà dưới khó có thể tạo
lại một cách thực sự chínhxác được.Vì thế mà thang nhiệtđộ này về sau đã được
xác định lại theo haiđiểm chuẩn mớilànhiệt độ đóng băngvà nhiệtđộ sôi của
nước, tức là 32°F và 212°F. Theo đó, thân nhiệt bình thường của conngười sẽ là
98,6 °F (37 °C), chứ không phải là96 °F (35,6 °C) như Fahrenheit đã xác định nữa.
Thang nhiệtđộ Fahrenheit đã được sử dụng khá lâu ở Châu Âu, cho tới khi bị
thaythế bởi thang nhiệt độ Celsius. Thang nhiệtđộ Fahrenheit ngày nayvẫn được
sử dụng rộng rãi ở Mỹ và một số quốc gia nói tiếng Anhkhác.

Thang nhiệtđộ Fahrenheit từng được sử dụng chủ yếu trongđo đạc thờitiết,
công nghiệp và y tế ở hầuhết các nước nóitiếng Anh chođến nhữngnăm 1960.
Vào nửacuối những năm 1960và 1970, thangnhiệtđộ Celsiusdần dần được các
chínhphủ đưa vào sử dụng trong kế hoạch chuẩn hóa hệ thốngđo lường.
Những người ủnghộ thang nhiệt độ Fahrenheitchorằng sự phổ biến của nó
trướckia là do yếu tố tiện dụng. Đơn vị của nó chỉ bằng 5⁄9 của một độ Celsius,
cho phép thể hiện chính xác hơn các đo đạc nhiệt độ mà không cần sử dụng đến
các đơnvị lẻ. Ngoài ra, nhiệt độ khôngkhí môi trường ở hầu hết cácvùng cư dân
trên thế giới thường cũngkhôngvượt xa giới hạn từ 0 °F đến100 °F, vì thế mà
thangnhiệt độ Fahrenheit đượccho là thể hiện nhiệt độ mà con người có thể cảm
nhậnđược, thể hiện theo từng cấp 10độ một trong hệ thống Fahrenheit.Hơn nữa,
đồngthời mức thay đổi nhiệt độ nhỏ nhất có thể cảm nhận đượclà một độ
Fahrenheit,nghĩalà một ngườibình thườngcó thể nhận biết nếu có chênh lệch
nhiệt độ ở mức chỉ một độ.
Nhưng cũngcó những người ủnghộ thangnhiệt độ Celsius lập luận rằng hệ
thống của họ cũng rấttự nhiên; ví dụ như họ có thể nói rằng nhiệtđộ từ 0–10°C là
lạnh, 10–20 °Clà mát mẻ, 20–30 °Clà ấm áp và30–40 °C là nóng.
Ở Mỹ, hệ thốngFahrenheit vẫn là hệ thống được chấp nhậnlà chuẩn cho
mục đích phi khoahọc. Mọi quốc gia khác đã áp dụng thang nhiệt độ chính là
Celsius. Fahrenheitđôi khivẫn đượcthế hệ cũ sử dụng,đặc biệt là để đo nhiệt độ ở
các mức cao.
Eratosthenes
Eratosthenes (tiếng Hy Lạp: Ερατοσθένης; 276 TCN – 194 TCN) là một
nhà toán học, địa lý và thiên văn người Hy Lạp. Những người cùng thời với
ông gọi ông là "Beta" do ông là người nổi tiếng thứ hai trên thế giới vào thời
đó trong nhiều lĩnh vực.
Tổng quan về cuộc đời của Eratosthenes
Ông sinhra tại Cyrene(ngày nay thuộc Libya), nhưnglàm việc vàmất tại
Alexandria(AiCập) thời kỳ Ptolemy.Ông được nhắc tới vìđã nghĩ rahệ thống kinh
độ vàvĩ độ cũng như tính toán ra kích thướccủa Trái Đất.

Eratosthenes nghiên cứu tại Alexandriavà mộtsố năm tại Athena(Hy Lạp).Năm
236 TCNông đượcPtolemyIII Euergetes I giao nhiệm vụ làm thủ thư tại Thư viện
Alexandria. Ôngđã cómột số cống hiến cho toán học và khoa học vàlà một người
bạn thân củaArchimedes.Khoảng năm 255TCN ôngđã phát minhra hỗn thiên
nghi, làthiết bị được sử dụng rộngrãi cho đến khi phát minhmô hình vũ trụ ra đời
vào thế kỷ 18.
Trongtác phẩm Trong các chuyển độngtròn của các thiên thể Cleomedes đã cho là
ông đã tính toán chu vi củaTrái Đất vàokhoảng năm 240 TCN, bằng sử dụngcác
phươngpháplượng giác vàkiến thức về góc lên của MặtTrời vào giữa trưa tại
AlexandriavàSyene (ngàynay là Aswan,Ai Cập).
Đo đạc Trái Đất
Eratosthenes đã biết rằng tại thời điểmhạ chí vàogiữa trưa tại khu vực ở trên
đườngbắc chí tuyến thìMặt Trời phải xuất hiện ở thiên đỉnh,ngay phía trên đầu
người quan sát — mặcdù Syenetrên thực tế là nằm ở phía bắc và rất sát với
đườngchí tuyến này.
Từ đo đạc ông cũngbiết rằngtại thànhphố quê hương củaông là Alexandriathì
góc lên của Mặt Trời là khoảng7° về phía namcủa thiên đỉnhvào cùng mộtthời
điểm. Giả sử là Alexandrianằm ở phía bắc của Syene- Alexandriatrênthực tế nằm
nghiêng nhiềuvề kinh độ phía tây - ông đã kết luận rằng khoảngcách từ
Alexandriatới Syene phải khoảng 7/360của chuvi Trái Đất.
Khoảngcách giữa hai thành phố đã được biết từ các chuyếnđi của cácđoàn lữ
hành là khoảng 5.000stadion.
Ở đây cómột số sai số trong tínhtoán này.Syene không nằm chính xáctrên bắc chí
tuyến và cũng không thẳngvề phíanam của Alexandria; cũngnhư Mặt Trời không
cách xa Trái Đất vô cùng lớn. (Eratosthenesđã biết điềunày, nhưngchúng ta
khôngnói/không biết là ông đã chỉnh điều nàychưa). Nghiêm túchơn nữa thì các
góc trongthời cổ đại chỉ có thể đo chính xácđến mức của độ hoặc1/4 độ vàviệc
đo đạc khoảngcách trênmặt đấtthì còn kém hơnnữa. Ông đã xác định giá trị cuối
cùng là 700stadiontrên một độ, điều nàyhàm ý chu vi TráiĐất là khoảng 252.000
stadion.Độ lớnchính xáccủa stadionmà ông đã sử dụng thì ngày nayngười ta

khôngbiết chínhxác (stadion phổ biến của người Attike là khoảng 185m), nhưng
nói chung người ta tin rằng giá trị mà Eratosthenes đưa ra tương ứng với khoảng
39.690 km- 46.620km. Chu vi củaTrái Đấtdọc theocác cực ngày nayđo được là
khoảng 40.008km. Phươngpháp của Eratosthenes khoảng 150năm sauđã được
Posidoniussử dụng.
Khoảngnăm 200TCN Eratosthenescũng được coi là ngườiđã nghĩ ra/chấp nhận
sử dụng từ γηγραφειν hay γειαγραφειν tức địa lý, là khoahọc môtả Trái Đất.
Các cống hiến khác của Eratosthenes còn có:
* Sàng Eratostheneslà cách thức tìm các số nguyên tố.
* Đo đạckhoảng cách Mặt Trời-Trái Đất, ngày nay gọi là đơn vị thiên văn(1
AU≈804.000.000stadion).
* Đo đạckhoảng cách tới Mặt Trăng (780.000 stadion).
* Đo đạcđộ nghiêng củamặt phẳng hoàngđạo với saisố góc 7'.
* Biên soạn một danhmục saochứa 675 ngôi sao,danh mục này naykhông còn.
* Bản đồ đường chảy của sông Nilxa đếntận Khartoum.
* Bản đồ về toànbộ phần đã biết của thế giới vàothời đó, từ quần đảo Anhtới
Ceylonvà từ biển Caspi tớiEthiopia.Chỉ cóHipparchus,Strabovà Ptolemy là có
khả năng tạo racác bản đồ chính xác hơn trong thế giới cổ điển và hậu cổ điển.
Eratosthenes còn được biết đến với tên gọi β,vì ôngcoi mình là thứ haitrên thế
giới trong nhiềulĩnh vực. Ông cũng được biết đến vì tính kiêucăng. Năm195 TCN
ông bị mù vànăm sau đó đã mất vì chết đói.
Tập hợpchắp vá các huyền thoại về bầu trời của người Hellen được gọi là
Catasterismi (Katasterismoi) đã được coi là của Eratosthenes, tên của một người
đáng nể, để tăngthêm sự tin tưởngvào nó.
Các tên gọi theo Eratosthenes
* Sàng Eratosthenesđể tìm các số nguyên tố.
* Miệng núi lửaEratosthenestrênMặt Trăng.
* Kỷ Eratosthenestrong niên đại địa chất củaMặt Trăng.
* Núingầm Eratosthenes ở phía đôngĐịa TrungHải