Qua bảng số liệu đó chúng ta thấy được công tác quản lý của các cán bộ
thuế thực tế chưa có hiệu quả lắm, số hộ chưa quản lý được tương đối lớn mặc dù
các cán bộ thuế đã cố gắng hết sức để làm giảm được số lượng hộ chưa quản lý
được này. Tuy nhiên, trong công tác này các cán bộ quản lý thuế của chi cục thuế
Quận Ba Đình cũng đã có những nỗ lực và thu được các kết quả nhất định:
Tuy số hộ chưa đưa vào quản lý năm 1999 cao hơn số hộ chưa đưa vào
quản lý năm 1998 (từ 7,6% lên 9,3%) nhưng thực chất cán bộ quản lý đã có nhiều
tích cực bám sát địa bàn, thường xuyên kiểm tra số hộ nhưng cũng không thể
kiểm tra hết được những hộ buôn bán lặt vặt, ngồi vỉa hè, cán bộ công nhân viên
nhà nước đi làm ban ngày sớm tối ra bán hàng thêm.
Đồng thời với số liệu điều tra của cơ quan thống kê là cao hơn so với số
được cấp phép đăng ký kinh doanh. Cụ thể, năm 1999 theo số liệu điều tra của cơ
quan thống kê trên địa bàn Quận Ba Đình hiện có 4530 hộ nhưng được cấp giấy
đăng ký kinh doanh là 4159 hộ và số hộ đã đưa vào diện quản lý là 4109 hộ. Như
vậy so sánh giữa số hộ hiện kinh doanh và số hộ đã đưa vào quản lý thu thuế thì
chênh lệch là 421 hộ nhưng nếu so sánh giữa số hộ đã cấp đăng ký kinh doanh và
hộ đã đưa vào quản lý thu thuế chênh lệch là 50 hộ, điều này chứng tỏ cán bộ
quản lý thuế đã hết sức cố gắng trong công tác quản lý về hộ kinh doanh.
Còn có sự chênh lệch 421 hộ khi so sánh giữa hộ thực tế kinh doanh và hộ
ã đưa vào quản lý là do có nhiều hộ buôn bán kinh doanh nhỏ, thu nhập thấp và
theo luật định thì cơ quan thuế cùng các cơ quan hữu quan đang xem xét giải
quyết miễn thuế. Đồng thời trong số hộ này còn có những hộ kinh doanh sớm, tối
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


mà thực sự ngành thuế đã có cố gắng trong công tác quản lý nhưng vẫn không
quản lý được hết.
Tuy đã có rất nhiều cố gắng như vậy nhưng nhìn chung hiệu quả của công
tác quản lý đối tượng nộp thuế của các cán bộ quản lý chưa cao. Số lượng hộ

chưa quản lý còn nhiều nên còn dẫn đến thất thu thuế. Có thể chia ra làm 2 dạng
thất thu ở những hộ đã quản lý được và thất thu ở những hộ chưa quản lý được.
A. Thất thu ở những hộ đã quản lý được:
Những hộ đã quản lý được là những hộ có cửa hàng, cửa hiệu kinh doanh
cố định tại các địa điểm cố định và có hoạt động kinh doanh. Trên thực tế những
hộ đã quản lý được chiếm một tỷ lệ rất lớn cho nên nếu thất thu ở những hộ này
là thất thu lớn nhất.
Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng thất thu thuế ở những hộ đã quản lý
được là do nhiều lý do :
- Do có nhiều hộ núp dưới hình thức bên ngoài là nộp đơn xin nghỉ kinh
doanh tạm thời hoặc lâu dài nhưng trên thực tế vẫn kinh doanh. Hình thức nghỉ
giả này là do tinh thần trách nhiệm chưa cao của các cán bộ thuế nên đã không
kiểm soát thường xuyên hoặc do cán bộ thông đồng tiêu cực với chủ kinh doanh.
- Do có những hộ mới ra kinh doanh được cán bộ thuế đưa vào bộ quản lý
nhưng những tháng đầu được hưởng ưu đãi miễn giảm thuế. Nhưng trên thực tế
những hộ mới ra kinh doanh lại là những hộ cũ nhưng đã đổi tên, chuyển địa
điểm, thay đổi quy mô. Tuy nhiên số lượng hộ này rất ít.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


- Do công tác thanh tra, kiểm tra của phòng thanh tra chưa thường xuyên
sâu sát, đồng thời thủ tục chấp nhận cho nghỉ kinh doanh chưa chặt chẽ nên các
hộ kinh doanh vẫn dựa vào đó nhằm trốn thuế.
Tuy vậy nguyên nhân nghỉ giả của các hộ kinh doanh nhằm trốn thuế là vấn đề
nan giải nhất.Thực tế cho thâý những hộ nghỉ giả đều thuộc các ngành thương
nghiệp, ăn uống bởi lẽ kinh doanh ở các ngành này không phức tạp như các
ngành khác, lại dễ di chuyển địa điểm kinh doanh, số hộ của 2 ngành này lớn nên
gây khó khăn phức tạp cho quản lý.
Xảy ra tình trạng trên là do việc lấn chiếm vỉa hè làm nơi kinh doanh, bộ
máy nhà nước có sự biên chế lại dẫn đến nhiều người bị thiếu việc làm buộc họ

phải ra đường tham gia vào kinh doanh và cạnh tranh trên thị trường. Hiện tượng
người người kinh doanh, nhà nhà kinh doanh đã trở nên phổ biến cho số lượng
người bán nhiều lên, giá cả lại đắt đỏ, hàng ngoại tràn ngập lại rẻ nên muốn bán
được hàng phải hạ giá dẫn đến xu hướng muốn kinh doanh có lãi thì người kinh
doanh phải trốn lậu thuế.
B. Thất thu đối với những hộ chưa quản lý được:
Hộ chưa quản lý được là những hộ chưa có đăng ký kinh doanh nhưng lại
vẫn kinh doanh. Những hộ này thường không thu được thuế, nếu có thu được chủ
yếu vẫn ở các khoản tiền phạt, và số thu này chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng số
thuế.
Những hộ thuộc loại này là những hộ hoạt động trong ngành thương
nghiệp, ngành ăn uống nhỏ, buôn bán ở vỉa hè, bán hàng rong, người sửa chữa lặt
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


vặt Theo tính chất nghề nghiệp những người này thường không ngồi cố định để
kinh doanh và thời gian kinh doanh không thường xuyên. Thông thường những
hộ này thường có thu nhập thấp, cũng có một số hộ kinh doanh có quy mô lớn
song những trường hợp này mới ra kinh doanh chưa có đăng ký kinh doanh hoặc
đã xin thôi kinh doanh nhưng vẫn còn nấn ná hoạt động thêm.
Xét về mặt khách quan là như vậy nhưng xét về mặt chủ quan thì việc thất
thu thuế từ những hộ chưa quản lý là do cán bộ thuế chưa quản lý chặt chẽ,
không kiểm tra đều đặn thường xuyên và còn quá nhiều hiện tượng tiêu cực trong
một số cán bộ thuế.
Nói tóm lại, nguyên nhân việc không quản lý hết hộ kinh doanh ngoài
nguyên nhân khách quan còn có nguyên nhân chủ quan sau: Các cán bộ thuế
chưa bám sát địa bàn, đa số mới chỉ quan tâm ở những ngành hàng, mặt hàng lớn
mà quên mất những ngành hàng, mặt hàng nhỏ. Các cán bộ thuế mới chỉ làm
trong giờ hành chính mà chưa quan tâm tới ngoài giờ hành chính. Việc đôn đốc
thu nộp chưa linh hoạt, dồn vào cuối tháng nên còn mang tính quan liêu. Chưa có

biện pháp xử lý kiên quyết với những hộ cố ý trây ỳ, còn mang nặng tính doạ nạt,
thiếu tuyên vận động.
Mặt khác số lượng hộ kinh doanh trên địa bàn lớn nhưng với số lượng cán
bộ thuế ít ỏi chưa đủ để quản lý hết nếu như chưa nói đến trình độ chuyên môn
chưa cao, chưa có sự quan tâm đúng mức của ngành, các cấp. Việc phối hợp giữa
các ban ngành còn mang tính bị động, công tác tuyên truyền chưa cao.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


Có thể nói, thất thu về hộ hiện nay còn rất lớn trong khi đó để đảm bảo
nguồn thu cho NSNN thì ngoài việc phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát các hộ
sản xuất kinh doanh trên địa bàn thì ta còn phải quản lý chặt chẽ đối với những
hộ đã quản lý được và không có biện pháp nào khác là phải tăng cường công tác
quản lý căn cứ tính thuế.
2. Quản lý căn cứ tính thuế:
Theo luật thuế Giá trị gia tăng các hộ nộp thuế theo phương pháp trực tiếp
có thể đăng ký nộp thuế theo 1 trong 3 phương pháp sau:
- Phương pháp kê khai trực tiếp trên Giá trị gia tăng.
- Phương pháp trực tiếp trên doanh thu.
- Phương pháp khoán.
Để được nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên Giá trị gia tăng các hộ
phải thực hiện việc mua, bán có đầy đủ hoá đơn chứng từ ghi chép sổ sách kế
toán.
Đối với hộ đã thực hiện đầy đủ hoá đơn bán hàng( bán hàng lập đầy đủ
hoá đơn bán hàng) xác định đúng doanh thu bán hàng nhưng không có đủ hoá
đơn mua hàng hoá, dịch vụ thì có thể nộp đăng ký nộp thuế theo pháp trực tiếp
trên doanh thu.
Đối với hộ chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đủ việc mua, bán hàng có
hoá đơn. Cơ quan thuế căn cứ vào tình hình kinh doanh của từng hộ ấn định mức
doanh thu tính thuế ( phương pháp khoán)

Giá trị gia tăng Doanh thu ấn định x Tỷ lệ giá trị gia tăng
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


Của hàng hoá, dịch vụ = (%) theo quy định
Trong thực tế, do đặc điểm tình hình kinh doanh trên địa bàn quận Ba
Đình phần lớn là kinh doanh nhỏ nên hầu hết các hộ đăng ký nộp thuế theo
phương pháp khoán, còn số lượng hộ đăng ký nộp thuế theo phương pháp kê khai
là rất nhỏ.
Biểu số 5: Quản lý doanh thu tính thuế đối với hộ cá thể trên địa bàn Quận
Ba Đình:
Đơn vị tính: 1.000 đồng
Nhìn vào bảng số liệu trên ta thấy doanh thu tính thuế tăng. Năm 1999
doanh thu tính thuế 3 tháng đầu năm so với 3 tháng cuối năm 1998 tăng là:
28.909.345 - 19.077.576 = 9.831.769 nghìn đồng( tăng 51%).
Cụ thể:
Ngành sản xuất tăng: 601.924 nghìn đồng, tương đương 49%
Ngành dịch vụ tăng: 4.181.197,5 nghìn đồng, tương đương 84%
Ngành thương nghiệp tăng: 3.731.681 nghìn đồng, tương đương 38%
Ngành ăn uống tăng: 130.797,5 nghìn đồng, tương đương 3%
Ngành vận tải: 1.186.169 nghìn đồng, tương đương 100%
Việc tăng doanh thu là do tăng về số hộ và quy mô kinh doanh.
Nhìn vào số liệu đã tính toán ở trên trong 2 năm 1998 và 1999 ta thấy doanh thu
ở các ngành đều tăng nhưng tốc độ tăng không đồng đều, tập trung vào các ngành
ăn uống, thương nghiệp sau đó đến dịch vụ và cuối cùng là ngành sản xuất. ở
Quận Ba Đình trong một vài năm gần đây có thêm loại dịch vụ cho người nước
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


ngoài thuê nhà ở và do vậy ngành dịch vụ có diễn biến tăng một cách đáng kể.

Ngoài ra cơ quan thuế đã có sự điều chỉnh doanh thu kịp thời trước sự biến động
của thị trường.
Mặc dù doanh thu tính thuế qua các năm đều tăng nhưng không phải là
không xảy ra hiện tượng thất thu thuế ở Chi cục thuế Quận Ba Đình. Có thể quy
về do các nguyên nhân chủ yếu sau:
+ Trường hợp 1: Thất thu do không điều chỉnh doanh thu kịp thời so với
tốc độ trượt giá dẫn tới mức thuế thu được ở giai đoạn sau lạc hậu so với mức
thuế thu ở giai đoạn trước về giá trị. Xảy ra tình trạng trên có thể do cán bộ chưa
bám sát sự biến động của giá cả, hoạt động kinh doanh của các hộ.
+ Trường hợp 2: Thất thu về doanh thu do việc định doanh thu tính thu
tính thuế chưa phù hợp với mức độ kinh doanh thực tế. Với hộ áp dụng doanh thu
tính thuế là doanh thu khoán: Mức khoán doanh thu được xác định trên cơ sở
đIều tra và hiệp thương giữa cán bộ thuế và người kinh doanh. Trong trường hợp
cơ sở kinh doanh không chấp nhận hiệp thương thì cán bộ thuế có quyền ấn định
doanh thu khoán trên cơ sở đã điều tra. Như vậy không có một cơ sở nào để xác
định một cách chính xác doanh thu tính thuế là phù hợp với thực tế kinh doanh
mà hoàn toàn tuỳ thuộc vào ý muốn chủ quan của cán bộ thuế. Chính vì mức
doanh thu khoán không được xác định chính xác nên đã làm thất thoát tiền thuế.
Để khắc phục việc này tại các phường đ• có các hội đồng tư vấn thuế giám sát,
đồng thời Chi cục cũng thường xuyên cho đội kiểm tra rà soát doanh thu tính
thuế nhưng cũng không làm được một cách chính xác với tất cả các hộ.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


Tóm lại, có thể nhận thấy rất rõ thất thu doanh số là do các nguyên nhân:
- Khách quan:
+ Số hộ kinh doanh lớn, qui mô vốn nhỏ, nằm rải rác dẫn đến việc khó quản lý
trong khi đội ngũ cán bộ thuế mỏng, một cán bộ quản lý quá nhiều đối tượng
( có cán bộ quản lý ở khu vực chợ Long Biên quản lý đến 106 hộ) vì vậy chưa thể
sâu sát, nắm được hoạt động kinh doanh thực tế tại địa bàn.

+ Doanh thu khoán mang tính chủ quan nên chưa phản ánh đúng thực tế kinh
doanh của đối tượng nộp thuế, thường thấp hơn nhiều so với doanh thu thực tế.
+ ý thức chấp hành luật thuế của các đối tượng chưa cao, thường có phản ứng
chống đối khi cơ quan thuế điều chỉnh doanh thu khoán.
- Chủ quan:
+ Tuyên truyền, giải thích nội dung luật thuế cho các đối tượng thực hiện chưa
tốt.
+ Công tác giám sát địa bàn thực hiện chưa đồng đều, thường xuyên.
+ Còn có sự thoả hiệp giữa cán bộ thuế và đối tượng nộp thuế nhằm thương
lượng để 2 bên cùng có lợi và chỉ có nhà nước là chịu thiệt thòi.
+ Công tác điều chỉnh doanh thu tiến hành chưa kịp thời, chưa bám sát sự biến
động của thị trường vv
• Với phương pháp quản lý doanh thu tính thuế của các hộ kê khai, việc
tính thuế có cơ sở chính xác hơn nên việc xác định doanh số tương đối sát với
thực tế phát sinh. Doanh thu tính thuế đã được nâng lên rõ rệt. Tuy nhiên việc áp
dụng thu thuế theo kê khai là phương pháp mới nên không tránh khỏi những tồn
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


tại mà một sớm một chiều chưa thể khắc phục được ngay. Với phương pháp này
số lượng các hộ đăng ký nộp thuế trên địa bàn quận tương đối ít, chỉ chiếm
khoảng 30% tổng số hộ quản lý trên sổ bộ.
Biểu số 6: Quản lý doanh thu một số hộ điển hình.
Đơn vị tính: 1.000 đồng.
1 Ngành sản xuất
Lê Mai Anh
2 Ngành thương nghiệp
Trần Minh Tâm
3 Ngành ăn uống
Đặng Anh Thư

Qua biểu số liệu trên ta thấy doanh thu thực tế qua điều tra cao hơn so với doanh
thu tính thuế( doanh thu tính thuế chỉ đạt 58% đến 65% doanh thu thực tế) và
doanh thu thực tế vượt xa doanh thu kê khai.Việc thất thu trong quản lý doanh
thu tính thuế đối với hộ kê khai còn là vấn đề nan giải vì bản thân nền kinh tế
nước ta nói chung và khu vực kinh tế cá thể nói riêng đang ở giai đoạn chuyển
đổi, phức tạp.
Nguyên nhân của tình trạng trên có thể do:
- Việc thực hiện chế độ sổ sách , hoá đơn chứng từ mới chỉ là hình thức
chưa theo đúng quy định pháp lệnh kế toán thống kê ( chưa ghi chép đầy đủ kịp
thời chính xác những doanh thu ,chi phí hàng ngày).
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -


- Vì mới áp dụng nên hầu hết các cơ sở kinh doanh này chưa có kế toán
được đào tạo cơ bản nên trình độ kế toán non yếu còn hạch toán sai
- Công tác thanh tra kiểm tra của Chi cục chưa thường xuyên và kịp thời
để phát hiện uốn nắn những sai sót.
- Khi đối tượng nộp thuế vi phạm chế độ hoá đơn chứng từ thì Chi cục
chưa xử lý nghiêm theo quy định.
- Cán bộ thuế được giao quản lý đối tượng, hiểu biết về kế toán chưa sâu,
việc tuyên truyền giải thích kém thuyết phục cũng là một nguyên nhân cho những
tồn tại trên
3. Quản lý khâu thu nộp tiền thuế:
Việc quản lý khâu thu nộp tiền thuế cũng được chia ra làm 2 chế độ thu
cho thích hợp:
- Đối với hộ thu theo hình thức kê khai thì theo luật định cứ ngày 5
hàng tháng cơ sở phải nộp tờ khai tính thuế Giá trị gia tăng cho cán bộ quản lý.
Sau đó cán bộ quản lý kiểm tra xem xét nếu đúng ký xác nhận vào tờ khai và
chuyển cho bộ phận nghiệp vụ của Chi cục để tính toán số thuế phải nộp của cơ
sở. Sau khi tính toán số thuế phải nộp bộ phận nghiệp vụ trình lãnh đạo chi cục

duyệt rồi ra thông báo cho cơ sở và yêu cầu cơ sở phải nộp số tiền thuế đó vào
kho bạc theo một hạn định nhất định.
- Đối với hộ thu theo hình thức khoán doanh thu: Cũng ngày 5 hàng
tháng bộ phận kiểm tra sau khi nhận đơn xin nghỉ kinh doanh của các hộ xin nghỉ
kinh doanh ở các địa bàn( các đơn này đều phải có xác nhận của UBND phường
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -