Chương
Bộ môn Tài chính
Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh
Hệ thống tài chính
và chính sách
tài chính quốc gia
2
Môn Tài chính - Tiền tệ
2-2
Nội dung chính
•
Hệ thống tài chính
Hệ thống tài chính
–
Khái niệm
–
Cấu trúc
–
Đặc điểm các khâu chủ yếu trong hệ thống
•
Chính sách tài chính quốc gia
Chính sách tài chính quốc gia
–
Khái niệm
–
Mục tiêu quan điểm
–
Nội dung chủ yếu
2-3
1. Hệ thống tài chính
2-4

1.1 Hệ thống tài chính – Khái niệm

Hệ thống tài chính là tổng thể các hình thức thể hiện
Hệ thống tài chính là tổng thể các hình thức thể hiện
tài chính trong thực tiễn gắn với các quỹ tiền tệ đặc
tài chính trong thực tiễn gắn với các quỹ tiền tệ đặc
trưng có quan hệ hữu cơ với nhau.
trưng có quan hệ hữu cơ với nhau.

Các bộ phận của hệ thống tài chính phải thoả mãn:
Các bộ phận của hệ thống tài chính phải thoả mãn:
-
Gắn với sự vận động các luồng tiền tệ để hình thành các “tụ
Gắn với sự vận động các luồng tiền tệ để hình thành các “tụ
điểm” tài chính với quỹ tiền tệ tương ứng.
điểm” tài chính với quỹ tiền tệ tương ứng.
-
Đồng nhất về hình thức các quan hệ tài chính và tính mục đích
Đồng nhất về hình thức các quan hệ tài chính và tính mục đích
của quỹ tiền tệ
của quỹ tiền tệ
-
Gắn với các chủ thể tương ứng trong phân phối và quản lý
Gắn với các chủ thể tương ứng trong phân phối và quản lý
2-5
1.2. Hệ thống tài chính –
Cấu trúc theo hình thức sở hữu
Hình thức sở hữu nguồn tài chính:
Hình thức sở hữu nguồn tài chính:
-

Sở hữu nhà nước
-
Sở hữu khác
2-6
Hệ thống tài chính
- Cấu trúc theo mục đích sử dụng nguồn tài chính
Theo mục đích sử dụng nguồn tài chính:
Theo mục đích sử dụng nguồn tài chính:
-
Tài chính công
-
Tài chính tư
2-7
Hệ thống tài chính
- Cấu trúc theo các khâu của hệ thống
Theo các khâu của hệ thống tài chính :
Theo các khâu của hệ thống tài chính :
-
Tài chính công
-
Tài chính doanh nghiệp
-
Tài chính các tổ chức trung gian
-
Tài chính các tổ chức xã hội
-
Tài chính hộ gia đình
2-8
TC công
TCDN

TC các tổ chức
trung gian
Tài chính các
TCXH
Tài chính hộ
gia đình
ThÞ tr êng
tµi chÝnh
Hệ thống tài chính –
Cấu trúc theo các khâu của hệ thống
2-9
1.3. Đặc điểm chủ yếu của
các khâu của hệ thống tài chính
•
Tài chính công
Tài chính công
•
Tài chính doanh nghiệp
Tài chính doanh nghiệp
•
Tài chính các tổ chức trung gian
Tài chính các tổ chức trung gian
•
Tài chính các tổ chức xã hội
Tài chính các tổ chức xã hội
•
Tài chính hộ gia đình
Tài chính hộ gia đình
2-10
1.3.1 Tài chính công

•
Sự xuất hiện của nhà nước
Sự xuất hiện của nhà nước


tài chính công. Vai trò
tài chính công. Vai trò
của nhà nước càng lớn
của nhà nước càng lớn


tài chính công càng lớn.
tài chính công càng lớn.
•
Tài chính công gắn liền với nhà nước
Tài chính công gắn liền với nhà nước
Tài chính công phải thực hiện được mục tiêu và các
Tài chính công phải thực hiện được mục tiêu và các
chức năng của nhà nước
chức năng của nhà nước
•
Chức năng:
Chức năng:
- Phân phối nguồn lực tài chính
- Phân phối nguồn lực tài chính
- Điều tiết thu nhập
- Điều tiết thu nhập
- Ổn định kinh tế vĩ mô
- Ổn định kinh tế vĩ mô
2-11

Ti chớnh cụng c in
- Từ thế kỷ 19 về tr ớc
- Từ thế kỷ 19 về tr ớc
- Kinh tế hàng hoá đơn giản
- Kinh tế hàng hoá đơn giản
- Nhà n ớc ch a có nhiệm vụ kinh tế, tài chính công phục vụ hoạt động chính trị, hành chính, t pháp, quốc phòng
- Nhà n ớc ch a có nhiệm vụ kinh tế, tài chính công phục vụ hoạt động chính trị, hành chính, t pháp, quốc phòng
Khi nhà n ớc chuyển sang giai đoạn mới, tài chính công cổ điển bị thay đổi
Khi nhà n ớc chuyển sang giai đoạn mới, tài chính công cổ điển bị thay đổi
2-12
Ti chớnh cụng hin i
- Nhà n ớc tham gia các hoạt động kinh tế
- Nhà n ớc tham gia các hoạt động kinh tế
- Hạn chế khuyết tật của tự do cạnh tranh
- Hạn chế khuyết tật của tự do cạnh tranh
- Hạn chế ảnh h ởng biến đổi chu kỳ kinh tế
- Hạn chế ảnh h ởng biến đổi chu kỳ kinh tế
- Sử dụng hệ thống luật pháp và các công cụ KT
- Sử dụng hệ thống luật pháp và các công cụ KT
TC công hiện đại thể hiện sự can thiệp của NN vào các
TC công hiện đại thể hiện sự can thiệp của NN vào các
hoạt động KT-XH
hoạt động KT-XH
2-13
§Æc ®iÓm
-
-
Thuéc SH nhµ n íc
Thuéc SH nhµ n íc
- Phôc vô ho¹t ®éng c«ng v× lîi Ých KT-XH

- Phôc vô ho¹t ®éng c«ng v× lîi Ých KT-XH
- T¹o ra hµng ho¸ c«ng céng
- T¹o ra hµng ho¸ c«ng céng
2-14
Vai trò tài chính công
- Huy động nguồn tài chính bảo đảm nhu cầu chi tiêu của
- Huy động nguồn tài chính bảo đảm nhu cầu chi tiêu của
NN
NN
- Thúc đẩy chuyển dịch CCKT, bảo đảm tăng tr ởng kinh tế
- Thúc đẩy chuyển dịch CCKT, bảo đảm tăng tr ởng kinh tế
ổn định và bền vững
ổn định và bền vững
- Góp phần ổn định thị tr ờng
- Góp phần ổn định thị tr ờng
- Tái phân phối thu nhập xã hội giữa các tầng lớp dân c ,
- Tái phân phối thu nhập xã hội giữa các tầng lớp dân c ,
thực hiện công bằng xã hội
thực hiện công bằng xã hội
2-15
1.3.2 Tài chính doanh nghiệp
N
N
ơi tạo ra nguồn tài chính và thu hút nguồn
ơi tạo ra nguồn tài chính và thu hút nguồn
tài chính trong nền kinh tế
tài chính trong nền kinh tế
Kh
Kh
âu cơ sở của hệ thống tài chính

âu cơ sở của hệ thống tài chính
M
M
ục tiêu hướng tới lợi nhuận
ục tiêu hướng tới lợi nhuận


2-16
-
Tổ chức huy động và phân phối sử dụng các nguồn lực tài chính có hiệu quả
Tổ chức huy động và phân phối sử dụng các nguồn lực tài chính có hiệu quả
-
Tạo lập các đòn bẩy tài chính để kích thích điều tiết các hoạt động kinh tế doanh nghiệp
Tạo lập các đòn bẩy tài chính để kích thích điều tiết các hoạt động kinh tế doanh nghiệp
-
Kiểm tra đánh giá các hoạt động kinh doanh
Kiểm tra đánh giá các hoạt động kinh doanh
Vai trũ ti chớnh doanh nghip
2-17
c im ti chớnh doanh nghip
- Quan h ti chớnh vn hnh theo c ch kinh t th trng
- Quan h ti chớnh vn hnh theo c ch kinh t th trng
- Mc tiờu li nhun
- Mc tiờu li nhun




Lợi nhuận là một tiền đề sống còn của mỗi nhà kinh doanh và
Lợi nhuận là một tiền đề sống còn của mỗi nhà kinh doanh và

nó cần thiết nh là không khí đối với con ng ời.
nó cần thiết nh là không khí đối với con ng ời.
Giống nh con ng ời sống không phải chỉ để thở, nhà kinh doanh
Giống nh con ng ời sống không phải chỉ để thở, nhà kinh doanh
thúc đẩy hoạt động kinh tế cũng không phải chỉ để kiếm lợi
thúc đẩy hoạt động kinh tế cũng không phải chỉ để kiếm lợi


He r ma n n J . A b s. De ut sc h e B a n k AG
He r ma n n J . A b s. De ut sc h e B a n k AG
2-18
1.3.3 Tài chính các tổ chức trung gian
Loại hình: ngân hàng thương mại, các tổ chức tài chính phi
Loại hình: ngân hàng thương mại, các tổ chức tài chính phi
ngân hàng (công ty BH, quỹ đầu tư, công ty tài chính,…)
ngân hàng (công ty BH, quỹ đầu tư, công ty tài chính,…)
Kinh doanh dưới hình thức tài chính gián tiếp
Kinh doanh dưới hình thức tài chính gián tiếp
Tập trung nguồn lực tài chính trong xã hội thông qua giá cả
Tập trung nguồn lực tài chính trong xã hội thông qua giá cả
đồng vốn
đồng vốn
Chuyển vốn từ các chủ thể có sinh lợi thấp
Chuyển vốn từ các chủ thể có sinh lợi thấp


sinh lợi cao.
sinh lợi cao.
§©y lµ c¸c TGTC cung øng c¸c nguån vèn gi÷a c¸c chñ thÓ vµ
§©y lµ c¸c TGTC cung øng c¸c nguån vèn gi÷a c¸c chñ thÓ vµ

thÞ tr êng tµi chÝnh
thÞ tr êng tµi chÝnh


2-19
1.3.4 Tài chính các tổ chức xã hội
Tính phân tán
Tính phân tán
Tính chất tiêu dùng
Tính chất tiêu dùng
Mục tiêu: phi lợi nhuận, lợi ích
Mục tiêu: phi lợi nhuận, lợi ích
Nguồn: đóng góp, hỗ trợ
Nguồn: đóng góp, hỗ trợ


Chi: tiêu dùng, đầu tư
Chi: tiêu dùng, đầu tư
2-20
1.2.5 Tài chính hộ gia đình
Tài chính không tập trung
Tài chính không tập trung
Mục tiêu lợi ích
Mục tiêu lợi ích
Tính chất tiêu dùng
Tính chất tiêu dùng
Nguån: thu nhËp tõ L§SX, ®Çu t , thõa kÕ,
Nguån: thu nhËp tõ L§SX, ®Çu t , thõa kÕ,
Chi: tiªu dïng, tÝch luü, ®Çu t
Chi: tiªu dïng, tÝch luü, ®Çu t

2-21
2. Chính sách tài chính quốc gia
•
Khái niệm
Khái niệm
•
Mục tiêu, quan điểm
Mục tiêu, quan điểm
•
Nội dung cơ bản
Nội dung cơ bản
2-22
2.1 Chính sách tài chính quốc gia –
Khái niệm
•
Chính sách tài chính quốc gia là hệ thống các quan
Chính sách tài chính quốc gia là hệ thống các quan
điểm, chủ trương biện pháp của nhà nước trong việc
điểm, chủ trương biện pháp của nhà nước trong việc
sử dụng các công cụ tài chính - tiền tệ để tác động vào
sử dụng các công cụ tài chính - tiền tệ để tác động vào
hệ thống tài chính nhằm thực hiện các mục tiêu phát
hệ thống tài chính nhằm thực hiện các mục tiêu phát
triển kinh tế - xã hội trong chiến lược phát triển từng
triển kinh tế - xã hội trong chiến lược phát triển từng
giai đoạn của đất nước.
giai đoạn của đất nước.
•
Các điểm chính
Các điểm chính

- Hệ thống các chính sách của CP
- Sử dụng công cụ tài chính - tiền tệ
- Tác động vào hệ thống tài chính
- Mục tiêu
2-23
2.2 Chính sách tài chính quốc gia –
Mục tiêu, quan điểm
Các thảo luận về mục tiêu
Các thảo luận về mục tiêu
•
Chính sách tài chính quốc gia nhằm tăng tiềm lực tài chính cho đất nước
Chính sách tài chính quốc gia nhằm tăng tiềm lực tài chính cho đất nước
•
Kiểm soát lạm phát
Kiểm soát lạm phát
•
Tạo công ăn việc làm
Tạo công ăn việc làm


(Nguyễn Hữu Tài – Lê văn Tề- Nguyễn Văn Hà)
(Nguyễn Hữu Tài – Lê văn Tề- Nguyễn Văn Hà)
•
Tăng khả năng và tiềm lực tài chính quốc gia trên cơ sở khai thác và sử
Tăng khả năng và tiềm lực tài chính quốc gia trên cơ sở khai thác và sử
dụng có hiệu quả nguồn vốn trong nước, ngoài nước
dụng có hiệu quả nguồn vốn trong nước, ngoài nước
•
Tạo vốn và sử dụng vốn có hiệu quả trong nền kinh tế
Tạo vốn và sử dụng vốn có hiệu quả trong nền kinh tế

•
Ổn định và lành mạnh hoá môi trường kinh tế vĩ mô (ổn định tiền tệ: giá
Ổn định và lành mạnh hoá môi trường kinh tế vĩ mô (ổn định tiền tệ: giá
trị đồng nội tệ, kiểm soát lạm phát, tỷ giá linh hoạt; Về tài chính: giảm
trị đồng nội tệ, kiểm soát lạm phát, tỷ giá linh hoạt; Về tài chính: giảm
bội chi, bảo đảm dự trữ tài chính- Nâng cao vai trò quản lý và điều tiết vĩ
bội chi, bảo đảm dự trữ tài chính- Nâng cao vai trò quản lý và điều tiết vĩ
mô thông qua các chính sách,luật pháp, công cụ)
mô thông qua các chính sách,luật pháp, công cụ)


(Dương Thị Bình Minh và các tác giả)
(Dương Thị Bình Minh và các tác giả)
2-24
2.2 Chính sách tài chính quốc gia –
Mục tiêu, quan điểm
Các thảo luận về quan điểm
Các thảo luận về quan điểm
•
Phải thúc đẩy quá trình đổi mới cơ chế quản lý tài chính đặc biệt
Phải thúc đẩy quá trình đổi mới cơ chế quản lý tài chính đặc biệt
đổi mới quản lý NSNN, thuế, lãi suất, tỷ giá theo hướng tăng hiệu
đổi mới quản lý NSNN, thuế, lãi suất, tỷ giá theo hướng tăng hiệu
quả và năng lực quản lý NN, phát huy vai trò công cụ tiền tệ trong
quả và năng lực quản lý NN, phát huy vai trò công cụ tiền tệ trong
điều tiết giám sát các hoạt động KT- XH
điều tiết giám sát các hoạt động KT- XH
•
Phải hướng vào mở rộng khả năng tăng nhanh tốc độ tạo vốn bằng
Phải hướng vào mở rộng khả năng tăng nhanh tốc độ tạo vốn bằng

nhiều hình thức và biến pháp đa dạng đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư
nhiều hình thức và biến pháp đa dạng đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư
nhà nước và xã hội trên cơ sở coi trọng nguồn vốn trong nước
nhà nước và xã hội trên cơ sở coi trọng nguồn vốn trong nước
•
Phải phù hợp với quan điểm phát triển kinh tế thị trường hội nhập
Phải phù hợp với quan điểm phát triển kinh tế thị trường hội nhập
quốc tế
quốc tế
•
Phải quản lý bằng luật pháp bảo đảm kỷ cương tài chính
Phải quản lý bằng luật pháp bảo đảm kỷ cương tài chính


(Dương Thị Bình Minh và các tác giả)
(Dương Thị Bình Minh và các tác giả)
2-25
2.2 Chính sách tài chính quốc gia –
Mục tiêu, quan điểm
Các thảo luận về quan điểm
Các thảo luận về quan điểm
•
Chuyển cơ chế quản lý chính sách tài chính - tiền tệ sang phân quyền tự chủ,
Chuyển cơ chế quản lý chính sách tài chính - tiền tệ sang phân quyền tự chủ,
tự chịu trách nhiệm tài chính theo cơ chế thị trường định hướng XHCN
tự chịu trách nhiệm tài chính theo cơ chế thị trường định hướng XHCN
•
Phân biệt rõ chức năng, nhiệm vụ tài chính nhà nước và doanh nghiệp; tài
Phân biệt rõ chức năng, nhiệm vụ tài chính nhà nước và doanh nghiệp; tài
chính nhà nước và ngân hàng

chính nhà nước và ngân hàng
•
Thực hiện cơ chế tài chính mở lành mạnh
Thực hiện cơ chế tài chính mở lành mạnh
•
Giải phóng nguồn vốn trong nước và thu hút vốn nước ngoài
Giải phóng nguồn vốn trong nước và thu hút vốn nước ngoài
•
Phân phối sử dụng tốt nguồn tài chính tao ra cơ cấu kinh tế hợp lý và có hiệu
Phân phối sử dụng tốt nguồn tài chính tao ra cơ cấu kinh tế hợp lý và có hiệu
quả, chú trọng tăng thu ngoại tệ, sử dụng lao động và phát triển công nghệ
quả, chú trọng tăng thu ngoại tệ, sử dụng lao động và phát triển công nghệ
•
Bảo đảm đồng bộ hệ thống chính sách tài chính quốc gia với các chính sách
Bảo đảm đồng bộ hệ thống chính sách tài chính quốc gia với các chính sách
tiền tệ - tín dụng, giá cả, thu nhập, ngoại hối…
tiền tệ - tín dụng, giá cả, thu nhập, ngoại hối…
•
Chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế
Chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế
•
Coi trọng tính pháp lý của hoạt động tài chính, tăng cường kỷ cương tài chính
Coi trọng tính pháp lý của hoạt động tài chính, tăng cường kỷ cương tài chính


(Nguyễn Hữu Tài – Lê văn Tề- Nguyễn Văn Hà)
(Nguyễn Hữu Tài – Lê văn Tề- Nguyễn Văn Hà)