- Trang chủ >>
- Khoa Học Tự Nhiên >>
- Vật lý
Quan sát bầu trời mùa đông (Đặng Vũ Tuấn Sơn) docx
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (590.77 KB, 9 trang )
Quan sát bầu trời mùa đông
Vậy là thời tiết của chúng ta đã bắt đầu bước sang mùa đông. Lần
trước tôi đã có dịp gửi đến độc giả những điểm đáng lưu ý khi quan sát bầu
trời vào mùa thu. Hôm nay xin tiếp tục gửi đến độc giả bài viết về bầu trời
trong mùa đông này. Phần lớn bài viết này do tôi tham khảo từ tài liệu tiếng
Pháp mang tên Atlas d'Astronomie và có đính chính, bổ sung cho hợp với
toạ độ khi quan sát tại Việt Nam.
Phía Bắc:
Chòm sao Con Gấu Lớn lúc này hiện diện ở phía Đông Bắc, phần
cong của nó hướng về phía dưới. Ở bên phải của cái đoạn cong đó là chòm
sao Chó Săn Cannes Venatici. Kéo dài 5 lần đoạn cong cuối cùng của chòm
Gấu Lớn (Ursa Major) về bên trái bạn sẽ đến được ngôi sao Pollaris, chòm
sao Gấu Nhỏ (Ursa Minor) được tạo thành bởi các ngôi sao khi bạn đi về
góc dưới bên phải của ngôi sao Pollaris này.Thấp hơn trên chân trời Bắc, có
3 ngôi sao khá sáng lập nên cái đầu của con rồng Draco. Từ đó, bạn bắt đầu
quan sát thấy chòm sao Draco này. Con rồng trải dài về bên trái và tạo thành
một con đường nằm giữa pollaris và chân trời. Tiếp đó, sau khi hướng về
bên phải, nó đi vuông góc lên và vòng vào giữa 2 con gấu Lớn và Nhỏ.Gần
chân trời Bắc - Tây Bắc, bạn sẽ bắt gặp Deneb, ngôi sao sáng nhất của chòm
sao Cygnus (Thiên Nga), nhưng một phần lớn của chòm sao này thì đã bi
che khuất (Invisible)Phía trên của Deneb, bạn có thể thấy chòm sao Cepheus
và cao hơn nữa là chòm Cassiopeia với hình dạng của một chữ W. Khoảng
không nằm giữa Thiên Đỉnh và sao Pollaris được choán chỗ bởi chòm sao
Camelopadalis (Hươu cao cổ). Phía Tây Bắc, khoảng 20 đến 30 độ tính từ
chân trời và chếch một chút sang phía trái của Deneb là chòm sao nhỏ
Lacerta (Lézard/ thằn lằn)
Phía Đông:
Con sư tử Leo vừa mọc lên. Regulus, ngôi sao sáng nhất của nó nằm
rên độ cao khoảng 25 độ tính từ đường chân trời. Denebola, ngôi sao tạo
thàh cái đuôi của nó có thể bắt gặp ở chỗ thấp hơn gần chân trời.Phía Đông,
Đông Bắc, bên trái của con Sư Tử là chòm sao Coma Berenices (Mái tóc của
Berenices), mọc lên khá thấp gần chân trời. Tuy nhiên ở vị trí này, các ngôi
sao của nó khó mà nhận ra được. Phía trên chân trời Đông Nam xuất hiện cơ
thể con mãng xà Hydra với ngôi sao sáng Alphard của nó. Gần khoảng giữa
của 2 sao Regulus và Alphard là 1 chòm sao của Thiên Văn Học hiện đại:
Sextans (kính lục phân)Trên cao, khoảng giữa Thiên Đỉnh và chân trời, có
chòm sao Cancer (con cua), một chòm sao khá khép kín
Phía Nam:
Ở hướng này chúng ta có thể quan sát thấy tất cả các chòm sao có thẻ
có vào mùa đông.Orion, chòm sao nằm trên khá cao của bàu trời phía Nam,
chiếm một diện tích khá lớn của vùng trời tuyệt đẹp với vô số các vì sao này.
Bạn sẽ lại thấy Beltelgeuse và Bellatrix, 2 ngôi sao rất sáng của chòm sao
này. 3 ngôi sao của cái thắt lưng, 2 ngôi sao tạo thành 2 cái chân (mà sáng
nhất là cái chân phải - sao Rigel) đều rất sáng và sắc nét.Bằng cách kéo dài
cái thắt lưng của Orion về bên phải và hướng lên phái trên một chút, bạn tìm
thấy ngôi sao Aldebaran, ngôi sao sáng nhất của chòm sao Taurus. Cũng như
Beltelgeuse, ngôi sao này phát ra ánh sáng có sắc đỏ. Bên phải của sao
Aldebaran, bạn lại thấy nhóm sao Thất tinh (Pleiades) ngay phía trên một
chút cái đầu của con bò mộng Taurus.Xuống phía dưới một chút về bân trái,
trên đường kéo dài của cái thắt lưng của orion, bạn bắt gặp ngôi sao Sirius,
ngôi sao sáng nhất của chòm sao Con Chó Lớn (Canis Major), đây cũng là
ngôi sao sáng nhất mà bạn có thể nhìn thấy từ Trái Đất.Phía dưới chân của
chòm sao Orion là sự có mặt của con thỏ Lepus gồm những ngôi sao ở độ
sáng trung bình. Phía trên bên trái của của Sirius, có thể nhận thấy ngôi sao
Procyon, sao sáng của chòm sao Con Chó Nhỏ (Canis Minor)Cao hơn nữa
phía phía Nam, Tây Nam bạn sẽ gặp 2 sao sáng Castor và Pollux, 2 ngôi sao
tạo thành 2 cái đầu của 2 anh em sinh đôi Gemini. Đôi chân của 2 anh em
này hướng về phía của sao Beltelgeuse.Gần thiên đỉnh, có sự xuất hiện của
ngôi sao Capella, ngôi sao sáng nhất của chòm sao Auriga (nguời đánh xe/
Ngự Phu).Capella, Aldebaran, Procyon, Sirius, Rigel và Castor tạo thành
một hình lục giác gồm 6 ngôi sao sáng trên bầu trời, đó là lục giác mùa đông
( hexagone d'hiver)Cũng như nhiều chòm sao khác, bạn cũng có thể thấy
chòm sao Eridanus (con sông địa ngục) phía Nam, Tây Nam. Phía dưới sao
Rigel một chút là chòm sao Kì Lân (Monoceros). Trân chân trời Nam, trong
khoảng không nằm giữa Orion, Canis Major và Gemini, có sự choán chỗ của
các chòm sao : Vela (cánh buồm), Carina (sống thuyền) và Puppis (đuôi
thuyền) – đây là những chòm sao hợp thành con tàu Argos củangười anh
hùng Jason trong thần thoại.
Phía Tây:
Phía trên chân trời hướng Tây lúc này, bạn sẽ thấy hình vuông của
chòm sao Pegasus (ngựa bay). Ngôi sao thấp nhất của hình vuông này ở khá
gần chân trời và rất khó đẻ có thể nhận biết được. Ngôi sao bạn sẽ thấy theo
đường chéo của hình vuông này là Sirrah, ngôi sao sáng nhất của chòm sao
Andromeda. Tinh vân Andromeda (M31) nằm trên cao khoảng 40 độ tính từ
chân trời.Cao hơn một chút, gần đường trung tuyến trời, bạn sẽ gặp các ngôi
sao tạo thành chòm sao Perseus. Bằng cách đi lên cao hơn và tiến về phía
Thiên đỉnh, bạn gặp lại sao Capella, ngôi sao sáng nhất chòm sao
Auriga.Một chút nữa về bên trái, bạn sẽ gặp chòm sao Triangalum (Tam
Giác) và bên trái hình tam giác đó là chòm sao Aries (Con cừu - Bạch
Dương))
Một phần trời Tây và Tây Nam bị chiếm chỗ bởi chòm sao Pisces
(Song Ngư), xa hơn về hướng Tây Nam là chòm sao Cetus (Cá voi) mà một
phần nhỏ của nó lúc này đã biến mất dưới chân trời.
Các hiện tượng thiên văn cơ bản
Mùa đông này bạn sẽ có cơ hội quan sát thấy nhiều trânh mưa sao
băng lớn
Mưa sao băng Orionids diễn ra vào ngày 21-22 tháng 10
Mưa sao băng Leonids diễn ra vào ngày 17 tháng 11
Mưa sao băng Geminids diễn ra vào ngày 13-14 tháng 12 - đây
cũng là trận mưa sao băng đẹp nhất trong năm mà hiện nay chúng ta có thể
quan sát - hơn cả mưa sao băng Perseids
