Phát sinh chủng loại của động vật da gai docx
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (177.88 KB, 6 trang )
Phát sinh chủng loại
của động vật da gai
1. Động vật da gai hoá thạch
Các dẫn liệu về hoá thạch cho thấy động vật da
gai vốn là nhóm có đối xứng 2 bên và cấu tạo
đối xứng toả tròn của phần lớn động vật da gai
hiện sống chỉ là hiện tượng thứ sinh. Mặt khác
sự phân cắt trứng phóng xạ, hình thành thể
xoang theo kiểu lõm ruột chứng tỏ động vật da
gai có quan hệ gần gũi với các nhóm động vật
có miệng thứ sinh khác.
Động vật da gai xuất hiện rất sớm trong lịch sử
phát triển của trái đất. Từ đầu kỷ Cambri đã xuất
hiện động vật da gai đầu tiên. Có nhiều lớp hiện
nay đã tuyệt chủng như lớp Ophiocistia (Phân
ngành Eleutherozoa), các lớp Carpoidea,
Blastoidea, Edrioasteroidea (phân ngành
Pelmalthozoa). Còn các đại diện hiện sống đã
trải qua một thời kỳ phát triển địa chất rất lâu
dài.
2. Nguồn gốc và tiến hoá
Thật khó khăn để xác định vị trí của động vật da
gai nếu không dựa vào đặc điểm phát triển của
động vật da gai hiện sống và đặc điểm hình thái
của động vật da gai hoá thạch. Ấu trùng có đối
xứng 2 bên của tất cả các nhóm động vật da gai
hiện sống giúp cho chúng ta hình dung các đặc
điểm chính của tổ tiên. Tổ tiên giả thiết có cơ
thể đối xứng hai bên 2 bên, bò trên đáy, miệng
ở phía trước, hậu môn ở phía sau trên đường
bụng, có 3 đôi túi thể xoang và đôi thứ nhất
thông với bên ngoài.
Tổ tiên này có lẽ cũng là tổ tiên chung của tất cả
động vật có miệng thứ sinh (deuterostomia).
Bằng chứng là ấu trùng của ngành Nửa dây
sống và Có dây sống đều có 3 đôi túi thể xoang
ở giai đoạn đầu và hình dạng của ấu trùng
mang ruột cũng rất giống ấu trùng dipleurula của
động vật da gai (hình 11.24).
Có thể cho rằng tổ tiên của động vật da gai đã
dùng phần trước (phần đầu) bám vào giá thể.
Khởi đầu đặc điểm đối xứng toả tròn thể hiện
trên sự sắp xếp tấm xương, sau đó chuyển dần
vào cơ quan bên trong như hệ thống ống dẫn
nước, thần kinh, tuần hoàn và sau đó là tiêu hoá
và sinh dục. Kết quả quá trình này là cơ thể
động vật da gai chuyển từ đối xứng 2 bên sang
đối xứng toả tròn.
Lớp Cầu biển (Cystoidea) là lớp nguyên thuỷ
nhất trong ngành, rồi đến các lớp khác trong
Pelmathozoa như Nụ biển (Blastoidea) và Huệ
biển (Crinoidea) tiến hoá theo hướng hình thành
cánh.
Trong Eleutherozoa thì Sao biển (Asteroidea),
Đuôi rắn (Ophiuroidea) có quan hệ gần gũi với
nhau. Hải sâm còn giữ được đặc điểm nguyên
thuỷ như có tấm sàng và lỗ sinh dục trên cực
miệng, chỉ có 1 tuyến sinh dục, ruột hình ống
chứng tỏ chúng rất gần với tổ tiên chung. Cầu
gai có vị trí chưa rõ, nhóm động vật cầu gai
không đều có cấu trúc cơ thể trở lại đối xứng 2
bên, nhưng có thể là nhóm xuất hiện sau cùng.
Do lối sống ít di động, phần lớn động vật da gai
hiện nay vẫn có cơ thể đối xứng toả tròn.
Thảo Dương
