Thức ăn chăn nuôi ở dạng viên pot
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (104 KB, 6 trang )
Thức ăn chăn nuôi ở dạng viên
1. Thức ăn viên có từ bao giờ ?
Thức ăn viên cũng là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh nhưng sản xuất ở
dạng viên (không ở dạng bột thông thường)
Thức ăn viên xuất hiện chưa lâu trên thị trường Việt Nam, và người
chăn nuôi Việt Nam cũng mới làm quen với nó; thức ăn viên thực ra đã được
sử dụng gần nửa thế kỷ, và bắt đầu từ những người nuôi gà ở Anh.
ở miền Nam, người chăn nuôi sử dụng thức ăn viên sớm hơn ở miền
Bắc (chỉ mới có giữa những năm 80, sau khi xây dựng nhà máy thức ăn
Hương Canh). Thời kỳ đó, có quan niệm không đúng, cho rằng do thức ăn
chất lượng kém, mới cần đem ép viên (nên người chăn nuôi nghi ngờ, khó
chấp nhận). Qua hiện tượng này, càng thấy khi trình độ chăn nuôi còn thấp,
thì việc đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất không phải dễ. Ngày xưa, thức ăn
viên được sản xuất dưới 2 dạng: dạng viên và dạng mảnh. Ngày nay, với
thiết bị và công nghệ chế biến mới, sản xuất thức ăn viên lấn át sản xuất thức
ăn mảnh (thức ăn mảnh hầu như bị lãng quên).
2. Lợi ích của thức ăn viên
Trên thế giới, có rất nhiều thí nghiệm nghiên cứu hiệu quả của thức ăn
viên, và kết luận chung là :
- công nghiệp nuôi bằng thức ăn viên, so với nuôi bằng thức ăn bột,
khối lượng xuất chuồng lúc 49 ngày tuổi cao hơn 4-7%. Lợn thịt được nuôi
bằng thức ăn viên, so với thức ăn dạng bột, cho tăng trọng cao hơn 3-6%
- Nuôi gia súc bằng thức ăn viên giảm lãng phí thức ăn (do ít bị rơi
vãi)
- Thức ăn viên ít bụi nên gia súc thích ăn; thức ăn viên an toàn về vệ
sinh và dinh dưỡng
- Thức ăn viên yêu cầu về thùng chứa nhỏ hơn
- Sử dụng thức ăn viên rất thuận tiện cho quá trình cơ giới hoá và tự
động hoá với khâu vận chuyển và phân phối thức ăn
3. Tại sao thức ăn dạng viên có nhiều ưu thế hơn thức ăn dạng bột
?
Nhiều cách giải thích: có ý kiến cho rằng công nghệ chế biến làm thay
đổi tính chất hoá học của thức ăn; ý kiến khác, cho rằng thức ăn viên ngon
miệng hơn. Vì có nhiều cách giải thích chưa thoả đáng nên các nhà nghiên
cứu phân tích tiếp tục " truy tìm nguyên nhân", bằng cách phân tích tập tục
ăn hàng ngày của vật nuôi. Quan sát thấy, trong 1 ngày với gà ăn cùng một
lượng thức ăn ở dạng viên cũng như ở dạng bột nhưng thời gian ăn hết lượng
thức ăn dạng bột lâu hơn thức ăn dạng viên. Một con gà 20-28 ngày tuổi một
ngày ăn thức ăn dạng bột được 38 gam, ăn thức ăn dạng viên được 37 gam;
thế nhưng, thời gian để ăn lượng thức ăn dạng bột đó tiêu tốn 103 phút,
trong lúc đó, ăn thức ăn viên chỉ 37 phút. Nhật Bản cũng nghiên cứu tập tục
ăn của lợn, nhận thấy, trong 24 giờ, 80-90% thời gian trong ngày là lợn nằm
yên, thời gian ăn chiếm 5-20%; ăn thức ăn dạng bột, hết 252 phút, ăn dạng
viên chỉ 128 phút. Từ những nghiên cứu, dẫn đến kết luận là cho ăn thức ăn
dạng viên thì con vật tiết kiệm được năng lượng vận động, thu nhặt và tiêu
hoá thức ăn (năng lượng tiết kiệm này sẽ chuyển hoá thành năng lượng sản
phẩm thể hiện dưới dạng cho tăng trọng cao hơn). Vì lý do này, năng lượng
thuần của thức ăn dạng viên cao hơn năng lượng thuần của thức ăn dạng bột.
Dung tích thùng chứa thức ăn ít hơn, gọn hơn so với thức ăn dạng bột,
vì thức ăn viên nén chặt (cùng một khối lượng nhưng thể tích thức ăn viên
nhỏ hơn)
Thức ăn viên thuận tiện cho hệ thống cơ giới hoá và tự động hoá khâu
phân phối thức ăn, vì thức ăn viên dễ trôi chảy hơn hẳn thức ăn dạng bột.
Cho gà ăn thức ăn dạng bột, gà có tập tính chọn ăn những mảnh to, và
do các thành phần đều được nghiền mịn, gà không chọn ăn được nên có thể
bị thiếu chất dinh dưỡng. Ngược lại, trong thức ăn viên, các thành phần dinh
dưỡng không rời nhau, nên cho gia súc ăn thức ăn viên, thì bảo đảm được đủ
dinh dưỡng).
Thức ăn viên an toàn về vệ sinh hơn (nhờ nhiệt độ cao trong quá trình
tạo viên tiêu diệt được một số vi khuẩn gây bệnh, nhất là Salmonella), còn
khử được một số "chất kháng dinh dưỡng ".
4. Công nghệ sản xuất thức ăn viên
Gồm 2 công đoạn chính: công đoạn đầu, sản xuất thức ăn hỗn hợp
hoàn chỉnh dạng bột, và công đoạn 2, ép viên thức ăn. (Công đoạn 2 cần đến
thiết bị và kỹ thuật phức tạp hơn công đoạn 1 ).
Công đoạn ép viên chia ra 3 tiểu công đoạn, diễn ra liên tiếp ở buồng
điều hoà, khuôn ép viên và buồng làm nguội thức ăn viên. ở thiết bị điều
hoà, hơi nóng được phun vào thức ăn (bổ sung chất kết dính, nếu cần thiết);
sau đó, thức ăn đi vào khuôn tạo viên (có nhiều loại khuôn ép với các lỗ
thoát kích cỡ khác nhau, để thay đổi của viên thức ăn (to, nhỏ), dao cắt để
cắt viên thức ăn (dài, ngắn theo yêu cầu từng loại gia súc). Sau khi ra khỏi lỗ
thoát còn ẩm và nóng nhiệt độ có thể từ 105 - 110
0
C) thức ăn viên được
chuyển vào phòng làm nguội, sau cùng, được cân đong, đóng gói rồi đưa ra
tiêu thụ.
5. chất lượng thức ăn viên
Có 2 tiêu chuẩn chất lượng chính, là độ cứng (biểu thị bằng kg) và độ
dai (tỷ lệ vụn nát), biểu thị bằng tỷ lệ %. Độ cứng tốt nhất của thức ăn viên
đạt 6-7 kg; tỷ lệ vụn nát, tốt nhất dưới 5%; độ ẩm thức ăn viên (sau khi đã
làm nguội) ở mức 12-14%.
6. Vấn đề tồn tại của thức ăn viên
- Hiệu quả của thức ăn viên được thừa nhận, tuy nhiên vẫn còn tài liệu
nêu lên tác dụng xấu của thức ăn viên. Khoa Chăn nuôi gia cầm Trường Đại
học Georgia (Hoa Kỳ) cho biết ở Colombia, Mexico, đã 30 năm nay ở
những cơ sở nuôi gà công nghiệp tại vùng cao, ở gà cho ăn thức ăn viên, số
đông bị "bệnh báng nước (ascite)"
- Hiện nay gà trống được nuôi riêng và gà trống nếu nuôi dài ngày, thì
kinh tế hơn nhưng quan sát thấy, ở gà trống nuôi dài ngày được ăn thức ăn
viên, thường xuất hiện “Hội chứng đột tử”
-Trong quá trình ép viên, cho xử lý thức ăn bằng hơi nóng cũng do ma
sát lúc vận chuyển qua lỗ thoát của bàn ép, do nhiệt độ lên cao đã làm giảm
hoạt lực của vitamin, nhất là các vitamin hoà tan trong dầu và vitamin B2
- Tiêu tốn năng lượng ở công đoạn ép viên gấp đôi, so với công đoạn
nghiền trộn thức ăn hỗn hợp dạng bột, vì vậy giá thức ăn viên bao giờ cũng
đắt hơn thức ăn dạng bột.
