Sả Chanh pdf
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (133.45 KB, 4 trang )
Sả Chanh
Công dụng:
Tinh dầu sả chanh là nguồn cung cấp citral, loại nguyên liệu quan
trọng trong công nghiệp hương liệu (tổng hợp và chuyển hóa các chất α-
ionon, β-ionon ), dược phẩm (làm thuốc sát trùng, diệt ký sinh trùng ngoài
da ), và thực phẩm (làm gia vị hoặc hương liệu trong sản xuất đồ hộp, chế
biến các loại nước uống có hoặc không chứa cồn) . . . Sả chanh được coi là
cây thuốc (giải cảm, chữa đau dạ dày, đau bụng, đau nhức đầu, ho, eczema,
đau nhức xương, kích thích, sát trùng ), cây gia vị và dùng nấu nước gội
đầu ở nước ta cũng như nhiều nơi trên thế giới. Sả chanh còn được dùng làm
cây phủ đất chống xói mòn, cây làm thức ăn cho đại gia súc. Đôi khi còn
được dùng làm nguyên liệu để sản xuất giấy.
Hình thái:
Cây thảo, sống nhiều năm, thân rễ sinh nhiều chồi bên tạo thành bụi,
toả rộng ra xung quanh. Mỗi bụi gồm 50 đến 200 tép; cao 1-2(-3)m. Bẹ lá và
chồi thường có màu tía hoặc trắng xanh. Phiến lá dài thuôn, kích thước 50-
100x0,5-2,0cm; đầu nhọn, màu xanh đậm, nhẵn, gân chính nổi rõ ở mặt
dưới. Cụm hoa to, dài tới 60cm, có 4-9 đốt; gồm nhiều bông nhỏ, không
cuống, mỗi bông nhỏ mang 2 hoa, màu tím hoặc nâu hồng. Hoa lưỡng tính,
không cuống, nhị 3, vòi nhuỵ 2; hoa đực có cuống dài 4-5mm. Quả gần hình
cầu hay hình trụ, rất nhỏ.
Phân bố:
- Việt Nam: Cây được trồng rải rác ở khắp các địa phương như một
cây gia vị hay một cây
thuốc tại gia. Thường được trồng từng khóm nhỏ trong vườn quanh
nhà.
- Thế giới: Nguồn gốc của sả chanh hiện còn nhiều ý kiến khác nhau.
Song rất có thể các khu vực Malaysian và Tây Ấn là quê hương của loài này.
Sả chanh đã được đưa vào trồng từ lâu đời tại các nước Đông Nam Á và Ấn
Độ. Sau Đại chiến thế giới lần thứ nhất, sả chanh được đưa vào sản xuất
hàng hóa tại nhiều khu vực thuộc Nam và Trung Mỹ. Sả chanh cũng đã được
du nhập vào một số nước châu Phi, Madagascar, miền Nam Liên bang Nga
và miền Bắc Australia.
Đặc điểm sinh học:
Sả chanh sinh trưởng thích hợp nhất ở những khu vực có khí hậu ấm
áp, ẩm được chiếu sáng nhiều và có độ cao dưới 500(-750)m so với mực
nước biển. Ở điều kiện nhiệt độ trung bình ngày khoảng 20-30
0
C, và biên độ
nhiệt ngày đêm nhỏ, sả chanh sinh trưởng nhanh, cho năng suất và chất
lượng tinh dầu cao. Khi điều kiện nhiệt độ cao (>30
0
C) và kéo dài trong thời
gian ngắn sả chanh sẽ sinh trưởng kém và sinh khối chất xanh cũng như hàm
lượng và chất lượng tinh dầu đều giảm. Trong quá trình sinh trưởng, nếu gặp
gió lào khô nóng chẳng những lá bị khô, cây sinh trưởng kém mà hàm lượng
và chất lượng tinh dầu cũng giảm. Lượng mưa thích hợp cho sinh trưởng của
sả chanh thường khoảng 2.000-2.500(-3.000)mm. Có thể trồng sả chanh trên
đất feralit, đất cát, đất đồi nghèo dinh dưỡng có pH 5,5-7,5. Sả chanh cũng
có thể sinh trưởng Bình thường trên đất sét có độ kiềm cao (pH 9,6) hoặc
trên đất than bùn chua (pH 4,5). Từ những tép sả ban đầu, cây sinh chồi tạo
thành những tép mới và sinh trưởng liên tục hình thành bụi lớn. Nếu thu hái
đều đặn thì các lá non được hình thành liên tục. Quá trình sinh tổng hợp và
tích luỹ tinh dầu xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu của những lá non. Trên các
quần thể sả chanh; nếu được thu hái đều đặn, chúng cũng sẽ sinh trưởng liên
tục và ít khi ra hoa. Ở điều kiện bình thường, sả chanh ra hoa vào các tháng
10-12 đến tháng 1-2 năm sau.
