Giúp con đối phó khi bị bắt
nạt
Đang bán hàng, thấy con trai chạy ra mếu
máo "Anh Béo lại đánh con", chị Dung
mắng nó là đồ vô tích sự rồi hứa sẽ trừng trị
"thằng kia".
Hằng ngày phải tất bật với công việc buôn
bán ở chợ Đồng Xuân, Hà Nội, chị Dung phát bực khi
thấy cậu con trai hơi tí lại khóc mếu vì bị bạn bè trong
khu phố bắt nạt. Có lần, chị rình tóm được cu Béo, kẻ
cầm đầu, cho nó mấy cái bạt tai rồi dọa dẫm: "Liệu
thần hồn đấy. Mày mà còn đụng đến nó nữa thì chết với
tao".
Nhưng sau đó, cậu con chị chẳng những vẫn phải chịu đòn
mà còn bị đám trẻ cùng khu tẩy chay, không cho chơi cùng.
Nó đi học về chỉ biết ở nhà xem TV và co rúm người lại
mỗi khi mẹ mắng.
Còn chị Trang ở Kim Mã, Hà Nội gần đây cũng đau đầu về
việc cô con gái bị nhóm đầu gấu ở trường dọa dẫm. Bé Mi
10 tuổi, khá xinh, ngoan, học giỏi nhưng lại ít chơi với các
bạn trong lớp.
Mấy tháng trước, chị thấy kết quả học tập của con sa sút
hẳn. Mi còn hay xin tiền mẹ để mua sách vở, dụng cụ học
tập bị mất, trong khi nó vốn là đứa rất cẩn thận. Thấy lạ,
chị để ý và gặng hỏi mới biết trong trường con có một
nhóm "anh chị" lớp 7 gồm 5 đứa con gái, thường "xin đểu"
hay gây sự với các em bé hơn. Và Mi là một nạn nhân.
"Các chị ấy dọa nếu con nói với ai hoặc không chịu ‘cống
nạp’ thì sẽ bị ăn đòn", Mi thút thít nói với mẹ.
Vừa thương con, vừa bực, chị Trang tìm đến gặp cô giáo
chủ nhiệm của Mi, nhưng càng thất vọng khi biết, ban giám
hiệu cũng "bó tay" với nhóm học sinh này. Chị đang phân
vân không biết có nên chuyển trường cho con.
Theo Phó giáo sư Nguyễn Công Khanh, chuyên gia tâm lý
giáo dục và tâm lý trẻ em, Đại học Quốc Gia Hà Nội, trẻ bị
bắt nạt, tùy mức độ và thời gian, sẽ hay lo lắng, sợ hãi, kết
quả học tập sút kém. Các cháu sẽ ngày càng nhút nhát và
hay nghĩ sai về người khác, có khi còn ngấm ngầm tìm
cách trả thù và khi trưởng thành sẽ kém thích nghi với môi
trường sống.
Có ba kiểu bắt nạt thường gặp ở trẻ là: Bằng hành động
(cắn, đá, xô đẩy, chèn, nhổ nước bọt), bằng lời nói ("gán"
biệt hiệu, đe doạ, chế nhạo, chòng ghẹo, đồn đại, và vu
khống), bằng cách tẩy chay.
Phó giáo sư Khanh cho rằng, khi biết con bị "khủng bố",
trước hết, bố mẹ nên chú ý lắng nghe, chớ phê phán con
cũng như "thủ phạm", đồng thời khơi gợi để trẻ kể tường
tận sự việc. Sau đó, tùy từng tình huống mà phụ huynh có
cách ứng xử cho thích hợp, chẳng hạn: Gặp "đối tượng" để
cảnh báo, bình tĩnh trao đổi với phụ huynh trẻ gây rối hay
kết hợp với thày cô giáo ở trường để giải quyết vấn đề đến
cùng.
"Điều cần nhất, bạn phải dạy cho con kỹ năng ứng xử để
cháu biết tự bảo vệ mình ở các tình huống khác nhau", tiến
sĩ Khanh nói. Tất nhiên, đừng xúi con tấn công lại ngay
cũng như cam chịu cung phụng cho kẻ đàn áp mình.
Ông Khanh cũng khẳng định, ngay từ lúc con nhỏ, bố mẹ
nên giáo dục cho trẻ đức tính tự lập, tự tin, đồng thời phát
triển kỹ năng giao tiếp, hòa nhập cộng đồng.
Phụ huynh cũng đừng đợi đến lúc con bị bắt nạt mới dạy
trẻ về cách đối phó với kẻ hung bạo. Chẳng hạn, bạn có thể
hướng dẫn con, khi bị cà khịa, cần tỏ ra bình tĩnh, nhìn
thẳng và hỏi lại đối tượng: "Tại sao cậu lại đánh / đẩy / nói
với tớ như vậy?". Câu nói này giúp tạm dừng hành vi của
đối tượng, cho trẻ cơ hội để giải thích và làm dịu bầu không
khí căng thẳng.
Nếu sau đó, vẫn bị tấn công, trẻ có thể tùy từng tình huống
mà lựa chọn cách xử sự như: Nhờ người lớn ở gần đó can
thiệp giúp, tự vệ, lảng tránh, nói lại bằng giọng cứng rắn
hoặc có thể tạm thời chấp nhận yêu cầu nếu không quá
đáng.
Dạy trẻ các kỹ năng giải quyết vấn đề theo các bước, từ tìm
hiểu bản chất sự việc (Tại sao mình lại bị đánh / dọa nạt)
đến tìm ra các giải pháp tháo gỡ và chọn cách tốt nhất đến
thực hiện nó. Điều này sẽ giúp các em biết tự tin khi đối
mặt với những khó khăn trong cuộc sống.