Dạy con không thành "đầu gấu" - Phần 1 pdf
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.85 MB, 6 trang )
Dạy con không thành
"đầu gấu" - Phần 1
Liệu giáo viên có thể luôn
vào lớp kịp thời để ngăn
học sinh bắt nạt nhau?
Liệu phụ huynh có thể
luôn ngăn được tất cả
những hành vi không tốt
của con mình? Câu trả lời
luôn là "Không!" Giải pháp
ngăn những đứa trẻ bắt
nạt cần được thực hiện ngay từ lúc nhỏ, trước khi
tính hung bạo bắt đầu được hình thành.
Ngày càng có nhiều nhà thần kinh học, tâm lý học và cả các
nhà giáo dục học thừa nhận rằng tình trạng bắt nạt hay bạo
lực có thể được ngăn ngừa bằng cách khuyến khích sự cảm
thông của bọn trẻ từ khi chúng còn nhỏ. Nhiều thập kỷ trôi
Bé từ 14 tháng tuổi đã
có thể tự động biết giúp
đỡ người khác
qua, các nghiên cứu về sự cảm thông – hay khả năng đặt
mình vào vị trí của người khác – đã cho thấy rằng điều này
cần được đặt ở vị trí quan trọng trong việc giáo dục nhân
cách, đạo đức và quan hệ xã hội của trẻ em nói riêng và con
người nói chung.
Bản chất của con người vẫn bị coi là ích kỷ, nhưng gần đây
điều này đã bị các nhà khoa học bác bỏ. Những biểu hiện
đầu tiên của sự cảm thông của con người thường xuất hiện
từ rất sớm: những em bé sơ sinh khóc khi nghe thấy một bé
sơ sinh khác đang khóc, và các nghiên cứu đã chỉ ra rằng
trẻ nhỏ mới 14 tháng tuổi đã có thể tự động biết đề nghị
giúp đỡ một người lớn đang cố với lấy thứ gì đó. Các em
cũng cho thấy một sự yêu thích rõ ràng đối với những
người lớn giúp đỡ em hơn những người hay gây trở ngại.
Nhưng cũng giống như ngôn ngữ, sự phát triển của xu
hướng tất yếu này thường chịu sự chi phối bởi những trải
nghiệm từ lúc nhỏ. Có thể lấy một minh chứng từ xa xưa,
thời Hy Lạp cổ đại, về việc nuôi dưỡng, dạy bảo, huấn
luyện cho trẻ em ở Sparta và Athens.
Ở Sparta, những người được ca ngợi thường là những chiến
binh được nuôi dưỡng và giáo dục trong một môi trường
nghiêm khắc đến tàn bạo – những đứa trẻ 7 tuổi đã được
đưa tới trại, bị bỏ đói để khuyến khích sự đấu tranh sinh tồn
trong chúng, khuyến khích sự tính toán để biết lấy cắp thức
ăn và trở thành những kẻ giết người tàn nhẫn. Trái lại, ở
Athen, những nhà lãnh đạo tương lai được nuôi dưỡng
trong môi trường hòa nhã và thanh bình, thường là tại nhà
với mẹ và bảo mẫu, bắt đầu học âm nhạc và thơ ca từ năm
6 tuổi. Về sau, chính những đứa trẻ này đã trở thành những
người tiên phong của nền dân chủ, nghệ thuật, ca kịch và
văn hóa.
"Thiên thần" hay "quỷ
Những trực cảm của người Hy
Lạp cổ đại ngày càng được
nhiều cuộc nghiên cứu hiện nay chứng minh là đúng.
Thời thơ ấu – có thể bắt đầu từ giai đoạn vài tháng
tuổi – được công nhận là thời kỳ quan trọng đối với
sự phát triển của sự cảm thông. Trẻ em có thể có sự
kiên cường đến mức đáng kinh ngạc, vẫn sống sót và
phát triển mạnh mẽ cho dù phải trải qua những tổn
thương khi bị lạm dụng hay ruồng bỏ; nhưng nhiều
nghiên cứu cho thấy những người đã từng trải qua
những vết thương tâm lý thường có nhiều nguy cơ
trở thành những người hung dữ hoặc thậm chí là mắc
những chứng bệnh tâm thần về sau, mà biểu hiện rất
thường thấy là bắt nạt và làm tổn thương những
người khác hoặc tự bản thân mình.
Đối với trẻ em, sự bỏ rơi của cha mẹ có thể gây nên những
tổn hại rất nặng nề. Vào năm 2007, các nhà nghiên cứu đã
thực hiện một cuộc điều tra ngẫu nhiên về những đứa trẻ
được nuôi lớn lên trong trại trẻ mồ côi; và kết quả của cuộc
nghiên cứu này hoàn toàn trùng khớp với kết quả của một
cuộc nghiên cứu khác về những đứa trẻ mồ côi ở Rumani.
sứ"? (Ảnh: Inmagine)
Các cuộc nghiên cứu đã cho thấy: so với những trẻ mồ côi
được nhận về nuôi tại gia đình thì trẻ mồ côi lớn lên trong
trại trẻ thường có chỉ số thông minh IQ thấp hơn, tốc độ
tăng trưởng thể chất chậm hơn. Ngoài ra, những trẻ này còn
gặp phải nhiều vấn đề trong việc hòa nhập với mọi người
và có sự khác biệt trong hoạt động của các vùng não liên
quan đến sự phát triển tình cảm.
Những đứa trẻ được lớn lên
trong cô nhi viện thường
không cảm nhận được việc là
trung tâm, được cả gia đình
yêu thương và chú ý. Thiếu
sự gần gũi và chăm sóc chu
đáo từ người thân sẽ khiến trẻ
dần cảm thấy bị tổn thương
khi chúng bắt đầu nhận thức
được điều đó. Nhiều đứa trẻ
trong số đó, ngay từ nhỏ đã
cảm nhận rằng thế giới này là một nơi không an toàn
và không đáng tin cậy; và khi nhu cầu tình cảm không
Bé rất cần cảm nhận
được tình yêu thương
(Ảnh: Inmagine)
được đáp ứng, chúng sẽ khó lòng cảm nhận hoặc
thấu hiểu cảm xúc của người khác.
Gần 90% sự tăng trưởng não bộ diễn ra trong những
năm đầu đời, vậy nên cũng không có gì ngạc nhiên
khi những đứa trẻ bị bỏ rơi hoặc bị tổn thương
thường không cảm nhận được mối liên hệ tình cảm
giữa người với người và gặp nhiều khó khăn trong
việc cảm nhận và thể hiện tình yêu thương sau này.
“Bạn có thể phát triển sự cảm thông của trẻ em thông
qua cách đối xử với chúng, và bạn cũng có thể giết
chết đức tính này của trẻ nếu để chúng phải lớn lên
trong môi trường có sự trừng phạt khắc nghiệt,”
Martin Hoffman – giáo sư tâm lý học tại Đại học New
York và là một trong những người đi tiên phong trong
việc nghiên cứu sự cảm thông – cho biết.
