Để giảm căng thẳng
trong mùa thi
Khi hè đến, nhiều sinh
viên (SV), học sinh
(HS) lại phải nhồi
nhét” đủ loại kiến thức
vào trí nhớ, đặc biệt là
trong các “dùi mài
kinh sử” đi thi. Muốn
ôn tập tốt, SV, HS cần
có một tinh thần thoải
minh mẫn trong một cơ thể tráng kiện, để chế ngự
tình trạng căng thẳng thần kinh luôn đeo đuổi
trong suốt mùa thi.
Ăn thế nào cho tốt?
Não chỉ nặng 3% trọng lượng cơ thể nhưng lại sử
dụng đến 30% nguồn năng lượng của cơ thể. Nếu
sáng nhịn ăn điểm tâm rồi đến tối mới ăn lại thì năng
lượng cung cấp sẽ không đầy đủ trong suốt thời gian
ôn thi. Bữa điểm tâm cần cung cấp 25% năng lượng
và bữa trưa cần 45% lượng calori để não được dinh
dưỡng tốt, phục vụ cho việc vận dụng trí não liên tục.
Mặt khác, khi cường độ lao động trí tuệ tăng cao, cơ
thể rất cần các chất như tyrosine (amino-acid cần
thiết để tổng hợp noradrenaline, một chất trung gian
dẫn truyền thần kinh cần thiết cho sự tập trung),
choline (tìm thấy ở chất lécithine) dùng để tổng hợp
acétylcholine là chất dẫn truyền thần kinh làm tăng trí
nhớ, các vitamin nhóm B cũng cần thiết, nhất là
vitamin B1 sinh tố của năng lượng, vitamin PP.
Sự thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh thường gây ra
lổ hỗng của trí nhớ, thiếu tập trung cũng như ảnh
hưởng đến tính khí. Việc thoái hóa của nơ-ron thần
kinh dẫn đến sự mệt mỏi của trí óc.
Không nên lạm dụng chất kích thích
Trong các kỳ thi, não cần hoạt động nhiều nên SV,
HS thường có khuynh hướng dùng thêm chất kích
thích. Trà và cà phê là 2 chất không thể thiếu trong
mùa thi, tác dụng kích thích rõ nét và ảnh hưởng
nhiều đến giấc ngủ. Cà phê gây kích thích như
amphetamin nhưng chỉ sau 2 giờ thì tinh thần lại thiếu
hưng phấn, do thiếu ổn định về mặt năng lượng.
Cần chú ý là trong công thức một số thuốc thông
dụng thường có caffein gây kích thích, còn vitamin B1
giữ vai trò quan trọng trong hoạt động của hệ thần
kinh thì lại hấp thu ít nếu dùng chung với cà phê.
Ngoài ra, cà phê còn làm gia tăng sự hao hụt magiê
trong cơ thể qua đường nước tiểu làm cho tình trạng
buồn rầu, lo lắng tăng lên. Magiê là chất cần thiết cho
hoạt động của não bộ, trấn an thần kinh, dự phần xúc
tác cho khoảng 300 enzyme để biến dưỡng glucid,
protid, lipid và acid nucleic, đồng thời là yếu tố chống
stress.
Vì thế trà, cà phê cần thiết để tỉnh táo nhưng không
nên lạm dụng.
Thuốc lá gây hại não
Thuốc lá ngoài việc gây ra nhiều bệnh tim mạch và
ung thư đã được nói đến từ lâu thì nicotine trong
thuốc lá, cũng còn là chất kích thích sự chú ý và có
tác động làm giảm stress nhưng lại gây cho não
những tác hại như giết chết acid béo không no và
vitamin, nhất là vitamin C góp phần vào sự tổng hợp
các chất dẫn truyền thần kinh như noradrenaline, chất
giữ vai trò quan trọng cho sự tỉnh táo, chú ý và tập
trung.
Chống stress nhờ giữ giấc ngủ và hoạt động thể dục
thể thao
Khi học bài nhiều, trí óc bị bão hòa, hiện tượng suy
sụp tinh thần thường được biểu hiện:
- Khó ngủ, nhất là khi mới ngủ, dậy quá sớm hoặc
tỉnh dậy trong trạng thái căng thẳng. Giấc ngủ càng
không đạt chất lượng thì tinh thần càng dễ suy sụp.
- Nếu những rối loạn này lại kèm thêm tình trạng chán
ăn, tự ti mặc cảm, cùng những cơn lo âu, trầm cảm
thì cần được đi khám BS.
Với người trẻ, sự mất ngủ là một tình trạng bất
thường. Khi bị mất ngủ thì không nên ngủ trễ (quá
giấc), tránh sử dụng chất kích thích và không nên
chuyển từ bàn học qua giường để rồi lại trằn trọc.
Cách tốt nhất trong mùa thi cử là thư giãn trước khi đi
ngủ. Chính trong giấc ngủ mà não bộ làm việc, đưa
các dữ liệu mới nạp vào tiềm thức. Các thuốc an thần
giải lo âu, giúp dễ ngủ sẽ làm mất đi nhịp sinh lý tự
nhiên của giấc ngủ nên sẽ ngăn cản hoạt động của
não bộ. Vì vậy, không nên dùng thuốc an thần hóa
học tạo giấc ngủ nhân tạo trong mùa thi cử.
Bên cạnh đó, trong mùa ôn thi, những hoạt động thể
dục thể thao đều đặn cũng cần thiết để giúp não vơi
bớt sự bảo hòa, làm trí óc minh mẩn để có thể học dễ
nhớ mà lâu quên.
Đề phòng các tổn thương tâm lý
Để tránh mệt mắt và ít bị phân tâm, môi trường học
cần yên tĩnh và sáng sủa. Lượng ánh sáng đủ sẽ làm
mắt đỡ mệt nên ít bị đau đầu và làm tăng năng suất
học tập. Một nguồn sáng 60W là đủ. Trường hợp chữ
nhỏ, nhiều biểu đồ cần tập trung hơn thì đòi hỏi
nguồn sáng mạnh hơn.
Trong thời gian ôn thi và sắp sửa đi thi, SV, HS
thường dễ bị thương tổn tâm lý nên rất cần được sự
quan tâm giúp đỡ của cha mẹ, để vơi đi những lo
lắng vì thiếu tự tin vào năng lực của mình. Sự lo âu
thái quá có thể trở thành bệnh lý khi khả năng tập
trung giảm đi, làm cho kiến thức trở nên lộn xộn
không thể làm bài hay ôn tập được.
Khi bị stress, SV, HS cần được động viên và chăm
sóc của người thân thay vì bỏ mặc cho các em tự
mình xoay xở. Những cử chỉ thương yêu sẽ giúp con
em vượt qua khó khăn tinh thần và việc thường
xuyên hỏi han tâm sự sẽ giúp giải tỏa được những âu
lo. Các bậc cha mẹ thay vì làm thêm ở cơ quan, có
thể về nhà sớm để giúp mang lại sự quan tâm chăm
sóc mang lại tự tin cho con em mình.
Mùa thi là mùa hao tổn sức khỏe SV, HS rất nhiều,
ngày đêm lo dùi mài kinh sử để có mảnh bằng làm
hành trang vào đời. Đây cũng là thời điểm khó khăn
trong cuộc sống của con em chúng ta, với trạng thái
stress cùng các biến động tâm sinh lý. Chính sự quan
tâm của cha mẹ, việc chăm lo ăn uống đầy đủ chất
dinh dưỡng, động viên kịp thời những biểu hiện sa
sút tinh thần sẽ giúp tạo nên ổn định tâm lý và vượt
qua stress trong mùa thi.