Xác định Hoạt động Kinh tế
Một số biểu thức kinh tế quan trọng
Dòng luân chuyển giúp chúng ta hiểu làm sao để nhận thấy và
xác định tổng sản phẩm hay GDP của một nền kinh tế.
● Việc sản xuất diễn ra trong các doanh nghiệp, những người trả
thu nhập cho các yếu tố sản xuất (Y) để sản xuất ra các hàng hoá
và dịch vụ để bán cho người tiêu dùgn (tiêu dùng (C)), cho các
doanh nghiệp khác (chi phí đầu tư (I)), cho chính phủ (G) và cho
phần còn lại của thế giới (EX - IM).
● Doanh số bán ra của doanh nghiệp bằng với tổng chi tiêu hàng
hoá và dịch vụ, bởi vì chúng là hai vế của cùng một giao dịch.[4]
● Toàn bộ chi tiêu này được gọi là Tổng chi tiêu (E), và trong
dòng luân chuyển
(1) E = C +I+G IM.
● NHƯNG giá trị của tổng bán hàng (E)chỉ là giá thị trường của
tổng sản phẩm, hay GDP, hay
GDP = E = C + I + G + EX - IM.[5]
● Nếu chúng ta nhận ra rằng các doanh nghiệp phải dùng tất cả
các khoản thu từ bán hàng và phân phối nó cho các yếu tố sản
xuất (bao gồm cả lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp), thì chúng ta
có thể thấy tổng thu nhập trong nước (Y) sẽ bằng với số thu của
doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là Y=E.
● Điều này cho phép chúng ta có được đẳng thức cơ bản từ dòng
luân chuyển:
(2) Y=E=C+I+G IM.
Chúng ta sẽ sử dụng đẳng thức này trong phần II. A trong khi
xem xét chi tiết về hàng hoá và dịch vụ.
Chúng ta có thể suy ra rằng những khoản rò rỉ bằng với những
khoản được đưa vào:
● Từ khu vực hộ gia đình, chúng ta có thể thấy rằng các hộ gia
đình phân bổ thu nhập của họ vào tiêu dùng, thuế và tiết kiệm:

(3) Y = C + S + T.
● Do đó chúng ta có thể lưu ý từ đẳng thức (2) và (3):
C + S + T = C + I + G + EX - IM, hay
(4) S + T + IM = I + G + EX.
● Điều này có nghĩa là tổng giá trị của các khoản rò rỉ từ dòng
luân chuyển (S+T+IM) bằng với tổng giá trị của các khoản đưa
vào trong dòng luân chuyển (I+G+EX).
● Chúng ta sẽ dùng những đẳng thức (2), (3) và (4) trong những
phân tích sau này.
3) Xác định hiện trạng của nền kinh tế
Các nhà thống kê ở Canada cố gắng xác định GDP ở Canada
như là một phương pháp xác định hiện trạng của nền kinh tế.
● Họ muốn thực tế xác định sản xuất một các trực tiếp, nhưng
điều này thường khó thực hiện, do đó họ xác định GDp theo hai
cách khác nhau, dựa trên ý tưởng từ dòng luân chuyển rằng thu
nhập = tổng sản phẩm = tổng chi tiêu.
● Các nhà thống kê Canada xác định GDP bằng cách sử dụng
phương pháp thu nhập yếu tố, bằng cách sử dụng tổng thu nhập
nội địa bởi các yếu tố sản xuất (bao gồm chủ doanh nghiệp) trong
một năm - đây là một ước đoán về tổng số của dòng thu nhập
yếu tố của hộ gia đình từ doanh nghiệp.
● Các nhà Thống kê ở Canada cũng xác định GDP bằng phương
pháp chi tiêu, bằng cách dự tính tổng lượng tiền chảy vào doanh
nghiệp từ việc bán hàng hoá và dịch vụ của họ (C + I + G + EX -
IM).
Sử dụng hai phương pháp này, và thực hiện việc sửa chữa các
lỗi trong quá trình xác định, các nhà Thống kê Canada có được
một ước đoán khả quan về tổng sản phẩm thực tế trong nước
trong một năm.
● Sau đó họ tiến hành chỉnh sửa lại theo mức lạm phát, để đạt

đến GDP thực tế.
● Nếu chúng ta quan tâm đến hiện trạng kinh tế của người dân
Canada nói chung, thì chúng ta có thể chia GDP thực tế theo dân
số để có được giá trị GDP thực tế theo đồng vốn.
Bảng dưới đây trình bày các tính toán GDP thực tế theo đồng vốn
ở Canada từ 1926 đến 1994.
Năm GDP thực tế theo
đồng vốn
1926 4654
1936 4332
1966 11,567
1986 19,945
1994 22,074
Tỷ lệ 1994/1926 47 và 1
Nghiên cứu tình huống: Có phải cuộc sống của chúng ta tốt
hơn cách đây 30 năm?
Mặc dù chúng ta thường nói rằng, cuộc sống ngày nay kém hơn
một thế hệ trước đây, sử dụng GDP theo đầu người như là một
cách thức để xác định hiện trạng kinh tế, bảng trên cho thấy rằng
cuộc sống đã được cải thiện đáng kể so với trước đây. Ví dụ
như, chúng ta có thể thấy rằng GDP thực tế theo đầu người gần
gấp đôi so với năm 1966!
Để giúp các bạn hiểu được vấn đề này, hãy xem xét dữ liệu sau
đây so sánh Canada năm 1997 với 1971:[6]
● Tuổi thọ của nam tăng 6.5 năm, tuổi thọ của nữ tăng 5.1 năm.
● Tỷ lệ tử vong trẻ em thấp hơn rất nhiều, 5.6 trên 1,000 so với
7.9 trên 1,000 năm 1986.
● Số lượng trung bình nhà mới xây cao gấp đôi.
● 78% gia đình có máy giặt, so với 38% năm 1971.
● 98% các gia đình có TV màu, so với 15%.

● 32% các gia đình có máy vi tính, so với 0 năm 1971.
● 85% các gia đình có lò vi sóng so với 0 năm 1971.
● Chúng ta có thể bổ sung vào rất nhiều các sản phẩm tiêu dùng
khác (dàn CD, túi khí, du lịch, v.v.).
Một loạt những luận điểm đáng lưu ý được đưa ra bởi J. B.
DeLong của Trường Đại học California (Berkeley) trong một bài
viết tựa đề "Tăng trưởng Kinh tế tăng nhanh như thế nào?", bạn
có thể xem tại

● Ông lập luận rằng biện pháp tin tưởng để xác định sự tăng
trưởng kinh tế ở Hoa Kỳ chỉ ra một mức độ khá chắc chắn của
tăng trưởng kinh tế được xác định bởi GDP thực trên mỗi đồng
vốn.
● Tuy nhiên, tuy nhiên ông lập luận rằng phương pháp này không
xác định hết biện pháp chân thực để xác định tăng trưởng kinh tế,
bởi vì nó không tính đến một thực tế là có tồn tại nhiều loại hàng
hoá và dịch vụ khác nhau, thường là giá thấp, mà mọi người
trong quá khứ không muốn sử dụng.
● Ví dụ như, thuốc kháng sinh cứu hàng nghìn mạng sống người
dân Canada, nhưng những người sống trước năm 1955 không có
cơ hội tiếp cận với loại thuốc này.
● Cách đây 25 năm, nếu bạn muốn xem phim tại gia đình, bạn sẽ
phải sao chép lại toàn bộ thước phim đó với một chi phí cực lớn -
nhưng hiện nay bạn có thể mua một VCR với giá 200 đô la.
● Chúng ta có thể tiếp tục bổ sung rất nhiều thứ vào danh sách
này - máy điều hoà, bộ lò sưởi, TV, máy tính, máy fax, v.v.,
những hàng hoá không có cách đây 50 năm, hoặc thậm chí trong
một vài trường hợp là 20 năm.
● DeLong giới thiệu một số luận điểm thú vị và những ví dụ mà
tôi nghĩ là các bạn nên đọc.

Chúng ta nên lưu ý rằng có rất nhiều vấn đề tiềm tàng khác sử
dụng đến GDP thực tế như là một biện pháp để xác định hiện
trạng của nền kinh tế, đặc biệt là khi chúng ta muốn thực hiện
những sự so sánh quốc tế.
● Tìm ra một chỉ số giá chuẩn đối với GDP danh nghĩa có thể rất
khó khăn giữa những nước không mua những loại hàng hoá dịch
vụ giốn nhau. Ví dụ như, ở Trung Quốc nhiều loại hàng hoá như
là chăm sóc y tế, nhà cửa, trường học được doanh nghiệp cung
cấp miễn phí, và không thể hiện được một cách trực tiếp chỉ số
thu nhập.
● Hơn nữa, GDP nhấn mạnh đến các hoạt động thị trường, và do
đó bỏ qua nhiều hoạt động không có trên thị trường, hoặc bị ẩn
dấu trong thị trường.
● Cơ sở của nền kinh tế bao gồm những hoạt động có tính tội
phạm và những hoạt động không được phản ánh trong báo cáo
thuế để trốn thuế - những hoạt động này có thể chiếm đến 10%
GDP thực tế.
● Công việc ở nhà như chăm sóc gia đình.v.v, thường không
được tính đến, ngay cả khi công việc này chiếm khoảng 1/3 tổng
thời gian làm việc!
● Các hoạt động nghỉ ngơi cũng không được tính đến, mặc dù
những hoạt động này đáng giá đối với mọi người. Ví dụ, thời gian
làm việc trung bình của mỗi người Canada là 58.6 giờ trên tuần,
so với 35 giờ ngày nay. Sự tăng lên đáng kể về thời gian nghỉ
ngơi này cũng KHÔNG được xác định trong GDP thực tế.
Bổ sung vào cơ sở của nền kinh tế, thời gian làm việc gia đình và
hoạt động nghỉ ngơi đã làm tăng lên những cách thức của chúng
ta để xác định hiện trạng của nền kinh tế. Tuy nhiên, ở khía cạnh
ngược lại (tiêu cực) chúng ta sẽ xem xét thấy rằng những hoạt
động tạo ra GDP thực tế thường gây ra ô nhiễm, suy giảm tài

nguyên.
● Thực tế, nếu chúng ta cho phép một nhà phát triển đốn tất cả
các cây trong Công viên Quốc gia Banff, điều này sẽ được ghi
nhận như là sự tăng lên về GDP thực tế. Tuy nhiên hầu hết mọi
người đều đồng ý rằng hành động này sẽ làm cho Canada trở
nên tồi tệ hơn.
● Các nhà hoạt động môi trường lâu nay không hài lòng với cách
thức mà GDP thực tế được sử dụng để xác định hiện trạng của
nền kinh tế, bởi vì nó bỏ qua những yếu tố làm ngăn trở sự phát
triển đó.
● Một ví dụ có thể được nhìn thấy trong ví dụ về thảm hoạ môi
trường là sự cố tràn dầu - những chi phí cho việc khắc phục sự
cố đó lại làm tăng GDP thực tế!
● Một bài báo đăng trên Nhà kinh tế, với tựa đề "Một môi trường
vô giá trị," ngày 18 tháng Tư năm 1998, bàn đến một số nỗ lực để
tạo nên một "GDP xanh".
Cuối cùng, rõ ràng tăng trưởng kinh tế làm cho cuộc sống của
con người trở nên tốt hơn. Tuy nhiên, nó cũng đồng nghĩa với
một cái giá mà chúng ta phải trả cho việc làm nguy hại đến môi
trường, cũng như những chi phí khác như là sự thay đổi không
chắc chắn và nhanh chóng trong nghề nghiệp và văn hoá mà sẽ
có tác động đến những lợi ích.
5) Xác định lạm phát.
Như chúng tôi đã lưu ý ở trên, chúng ta quan tâm đến sức mua
thực tế trong thu nhập của người dân, chúng ta quan tâm đến
GDP thực tế.
● Chúng ta có được GDP thực tế bằng cách tính toán GDP danh
nghĩa, và sau đó xác định bằng cách sử dụng chỉ số giảm phát
GDP.
● Chỉ số giảm phát GDP cho chúng ta biết giá cả của hàng hoá

và dịch vụ được sản xuất tăng lên như thế nào.
● Chúng ta cũng quan tâm đến ảnh hưởng của lạm phát đối với
chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình - chúng ta sử dung Chỉ số
Giá Tiêu dùng (Consumer Price Index CPI), chỉ số này xác định
giá trung bình của hàng hoá.
● So với chỉ số giảm phát GDP, CPI cho chúng ta mốt cái nhìn tốt
hơn về chi phí sinh hoạt của gia đình. Tuy nhiên, chỉ số giảm phát
GDP là cái mà chúng ta nên lưu ý, khi chúng ta muốn giải thích
GDP thực tế và nền kinh tế.
Tại sao lạm phát lại làm tổn hại đến nền kinh tế?
● Lạm phát gây ra những vấn đề bởi vì nó tạo nên sự thay đổi
không thể dự đoán được trong giá trị của đồng tiên.
● Giá trị của đồng tiền là số lượng hàng hoá và dịch vụ có thể
mua được với một lượng tiền xác định.
● Khi nền kinh tế trải qua lạm phát, giá trị của đồng tiền giảm
xuống - bạn sẽ phải mua hàng hoá với số lượng ít hơn với cùng
một số tiền so với năm trước đó.
● Để minh hoạ điều này, hãy xem xét những dữ liệu dưới đây về
giá cả của một thanh sô cô la trong vòng 46 năm qua:[7]
Năm

Giá một thanh Sô cô
la (Cent):
Số thanh mà một đô
la mua được
1950

10 10.00
1966


15 6.67
1976

30 3.33
1986

75 1.33
1996

100 1.00
● Bảng trên cho thẩy rằng tác động cộng dồn của lạm phát trong
giai đoạn này, cũng như hệ quả là đồng đô la giảm trị tương ứng
- sức mua của nó ở năm 1996 đã giảm đi 1/10 so với năm 1950.
Nếu ông của bạn nói với bạn rằng "một đô la không có được giá
trị như nó đã từng có," thì ông bạn đang nói đến sự thật!
● Sự thay đổi về giá trị của đồng tiền sẽ gây ra những rắc rối đặc
biệt nếu nó là không thể dự đoán - nếu nó biến động từ năm này
qua năm khác. ở Canada trong hai mươi năm qua, tỷ lệ lạm phát
biến động từ 12.4% đến 0.2%.
● Sự biến động này gây nên việc lợi và lỗ ngẫu nhiên đối với mọi
người.
● Sự ngẫu nhiên này có xu hướng gây bất công - ví dụ như,
những người hưu trí sẽ bị lỗ trong trường hợp này.
● Hơn nữa, sự ngẫu nhiên này buộc mọi người phải cố gắng bảo
vệ chính họ từ lạm phát - có một sự thay đổi về các nguồn lực
như là lao động và vốn từ sản xuất đối với dự báo về lạm phát.
● Sự thay đổi này là vô hiệu. Ví dụ mà tôi thường đưa ra là hệ
quả của lạm phát rất cao ở Đức trong những năm 1920, người
lao động được trả lương hai lần mỗi ngày, và họ sử dụng thời
gian nghỉ để tiêu những tờ séc lương. Việc mất giá của đồng tiền

rất nghiêm trọng, bạn không muốn giữ nó trong túi thậm chí chỉ
trong vài giờ. Tuy nhiên, hệ quả là sự mất mát lớn về những
nguồn lực sản xuất.
Hiện nay chúng ta đã đưa ra một số biến số cơ bản đáng quan
tâm, và xem xét cách chúng được xác định, và những lý do khiến
chúng ta quan tâm. Bây giờ, chúng ta quay lại việc xây dựng
những mô hình kinh tế để giải thích điều gì quyết định đến những
biến này. Chúng ta sẽ bắt đầu với mô hình tổng cầu, tổng cung.