Bé cũng bị tiểu đường
Bệnh đái tháo
đường (ĐTĐ)
không chỉ gặp ở
người lớn mà
còn gặp ở trẻ
em. Tỷ lệ mắc ở
trẻ em chiếm
khoảng 10%
tổng số người bị
mắc bệnh ĐTĐ. Ngày nay, tỷ lệ trẻ em mắc bệnh
ĐTĐ, đặc biệt ở trẻ béo phì đang tăng lên đáng kể.
Hiếm gặp ĐTĐ ở trẻ em dưới một tuổi và tỷ lệ mắc
đang có xu hướng tăng dần theo tuổi, tuổi mắc
bệnh cao nhất lúc 10 – 14 tuổi.
Ở nước ta, tỷ lệ phát hiện bệnh sớm ở trẻ em còn
thấp, đa số cha mẹ thấy trẻ ăn nhiều, người gầy
nhưng chưa quan tâm đưa trẻ đi khám bệnh ngay mà
thường để đến lúc trẻ hôn mê hoặc có biến chứng
mới đưa đến viện. Hiện nay, khoa nội tiết bệnh viện
Nhi trung ương đang điều trị khoảng 150 cháu bị
bệnh ĐTĐ, trong đó 30% số bệnh nhân đến bệnh viện
đã có biến chứng về mắt, thận, chậm phát triển thể
lực hoặc dậy thì muộn.
Nguyên nhân gây bệnh
ĐTĐ ở trẻ em liên quan đến quá trình viêm tự miễn
làm phá hủy cấu trúc tế bào bêta của tuyến tụy dẫn
đến tình trạng thiếu insulin trầm trọng. Vì vậy, khác
với người lớn, điều trị bệnh ĐTĐ ở trẻ em là liệu pháp
thay thế tiêm hocmon insulin suốt đời. Do đó, ĐTĐ ở
trẻ em còn gọi là ĐTĐ phụ thuộc insulin hoặc ĐTĐ
type 1.
Biểu hiện của bệnh
ĐTĐ điển hình ở trẻ em bởi 4 dấu hiệu: đái nhiều,
uống nhiều, ăn nhiều và gầy sút cân. Nếu bệnh nhân
đến viện muộn, trẻ thường có các biến chứng như
thể lực phát triển chậm, chậm dậy thì, giảm thị lực và
đục thủy tinh thể.
Ngoài ra, còn gặp 25% trẻ mới mắc bệnh ĐTĐ với
diễn biến cấp tính, đái nhiều, uống nhiều, mất nước
nặng và nhiễm toan chuyển hoá.
Kết quả xèt nghiệm đường máu (ít nhất phải kiểm tra
từ 2 lần trở lên):
Đường máu (ngẫu nhiên) tăng cao > 11,1mmol/l
(>200mg/dl)
Đường máu khi đói > 7mmol/l (>140mg/dl)
HbAlC > 7%
Khí máu thay đổi khi có rối loạn chuyển hóa
thăng bằng kiềm toan.
Đường niệu (+), xêtôn niệu có thể (+) hoặc (-)
Điều trị: Trẻ bị ĐTĐ phải tiêm insulin thay thế suốt
đời với liều lượng:
Trẻ nhỏ 1 - 10 tuổi: 0,5 - 0,8đv/Kg/ngày
Tiền dậy thì 10 - 13 tuổi: 0,8 - 1đv/kg/ngày
Dậy thì trên 13 tuổi: 1,2 - 1,5đv/kg/ngày
Dùng 2 mũi tiêm/ngày kết hợp insulin thường và
bán chậm, tiêm trước bữa ăn 30 phút vào các bữa
sáng và chiều tối.
Chế độ ăn
Không kiểm soát chặt chẽ như người lớn vì cơ thể trẻ
đang phát triển. Trẻ cần hạn chế ăn bánh, kẹo, nước
ngọt giải khát. Trong khẩu phần ăn tinh bột chiếm 55-
60% calo; protein 12-20% và lipit <30%.
Biến chứng thường gặp nếu kiểm soát ĐTĐ kém:
Hạ đường huyết là một biến chứng thường gặp nhất
trong điều trị ĐTĐ ở trẻ em. Do não trẻ em cần được
cung cấp đường hằng định, nên khi hạ đường huyết
làm ảnh hưởng trực tiếp đến não, làm giảm sự phát
triển của não. Kết quả giảm trí thông minh và giảm thị
lực nếu tình trạng hạ đường huyết kéo dài hoặc xãy
ra thường xuyên.