Giáo án Ngữ văn 8 kì II
Soạn ngày: 8/03/2010
Thực hiện: 8B: 10/3/2010
Tiết 105 - Văn bản
Thuế máu
(Trích Bản án chế độ thực dân Pháp - Nguyễn ái Quốc)
I/ Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:
- Hiểu rõ bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp qua việc
dùng ngời dân bản xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc
chiến tranh tàn khốc.
- Số phận bi thảm của những ngời bị bóc lột thuế máu .
- Thấy rõ tính chiến đấu, cách mạng rất sâu, rất mạnh, ngòi bút lập luận sắc bén
trào phúng sâu cay của Nguyễn ái Quốc trong văn chính luận.
II/ Tiến trình các hoạt động dạy học:
1, ổ n định tổ chức : 8B:
2, Kiểm tra bài cũ :
? Mục đích chân chính của việc học là gì? Muốn học tốt, Nguyễn Thiếp đã khuyên vua
QT thực hiện những chính sách gì? Em nhận xét gì về những chính sách ấy?
3, Bài mới
GV: Giới thiệu bài: Chúng ta biết rằng 20 năm đầu của thế kỷ 20, là thời kỳ hoạt động
sôi nổi của ngời chiến sĩ trẻ tuổi, kiên cờng Nguyễn ái Quốc. Trong suốt 20 năm đầu thế
kỷ 20 đó, Ngời đã bôn ba ở nớc ngoài, chủ yếu là ở Pa ri để tìm hiểu chủ nghĩa thực dân
là nh thế nào ? và tìm hiểu hệ thống thuộc địa của chúng trên toàn thế giới nói chung
cũng nh ở Đông Dơng nói riêng. Cũng trong thời gian n y Ngời đã hoàn thành Bản án
chế độ thực dân Pháp. Vậy tác phẩm nổi tiếng đó phản ánh điều gì ? Hôm nay chúng ta
trực tiếp tìm hiểu một đoạn trích trong tác phẩm là chơng I- Thuế máu.
(Ghi đầu bài)
Hoạt động của Thầy và Trò Nội dung cơ bản
HĐ 1: Tìm hiểu chung
Mời một em đọc phần chú thích * tr90
Phần tác giả, tác phẩm SGK đã trình bày rất rõ, các em đọc

và nghiên cứu trong SGk tr90
I/ Tìm hiểu chung
1. Tác giả:, Tác phẩm: SGK
Page 1
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
Trình chiếu: Chân dung NAQ - HCM (Các em quan sát
lên màn hình, đây là chân dung Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí
Minh) Ngoài thông tin trong SGK cô cung cấp thêm:
Cuộc đời Nguyễn ái Quốc gắn liền với với những thăng
trầm của lịch sử Việt Nam, Cả cuộc đời Ngời hoạt động
cách mạng, Ngời là nhà chính trị thiên tài, lỗi lạc, là danh
nhân văn hoá Thế giới. Ngời còn là nhà văn nhà thơ lớn với
những tác phẩm nổi tiếng nh: Nhật kí trong tù, Những trò
lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu, Đờng Cách mệnh
GV Nhấn mạnh:
Trong suốt thời gian hoạt động sối nổi đó. NAQ đã sử
dụng văn chơng để làm vũ khí đấu tranh rất có hiệu quả.
BACĐTDP là một minh chứng rất rõ cho điều này.
Trình chiếu: Tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp.
GV: Giới thiệu cuốn Bản án chế độ thực dân Pháp:
- Bản án chế độ thực dân Pháp là tác phẩm đợc Nguyễn
ái Quốc dành nhiều thời gian, đầu t nhiều công sức nhất
trong những năm 1922- 1925. Để hoàn thành tác phẩm,
Ngời đọc rất nhiều tài liệu, gặp gỡ nhiều nhân chứng để
thu thập dẫn chứng xác thực cho bài viết của mình.
Hoạt động 2: HD đọc và tìm hiểu thể loại VB.
- Bản chế độ TDP gồm 12
chơng và một phần phụ lục -
viết bằng tiếng Pháp - xuất
bản tại Pa ri 1925.

- Đoạn trích Thuế máu
nằm trong chơng I của "Bản
án CĐ thực dân Pháp"
2. Đọc - Thể loại.
Page 2
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
GV: Kết hợp nhiều giọng điệu: khi mỉa mai, châm biếm;
khi đau xót, đồng cảm; khi căm hờn, phẫn nộ; khi giễu
nhại, trào phúng; khi bác bỏ mạnh mẽ
- Nhấn mạnh các từ: chiến tranh vui tơi, những đứa con
yêu, những ngời bạn hiền ấy thế mà , Đùng một cái ,
nhất là hai đoạn văn có sử dụng nhiều câu hỏi ở cuối phần
II và phần III
GV đọc mẫu -> HS đọc (3 ) -> nhận xét
Hớng dẫn học sinh tìm hiểu một số chú thích khó
? Văn bản thuộc thể loại gì?
GV: Nhấn mạnh:
Toàn bộ bài viết của NAQ và những câu hỏi trong SGK
cho thấy, BACĐTDP đã thể hiện bằng một nghệ thuật trào
phúng rất sắc sảo. Tác phẩm là một phóng sự và phóng sự
này đã đạt tới tầm cỡ quốc tế. NAQ đã dùng giọng văn ch-
ơng trào phúng để phản ánh hiện thực Thuế máu mà
thực dân thực hiện ở thuộc địa.
? Văn bản có bố cục mấy phần?
HS: Trình bày
=> Bố cục rất độc đáo, gây ấn tợng, đẩy đủ 3 phần.
? Nhận xét và giải thích ý nghĩa nhan đề tác phẩm?
(Nhan đề Thuế máu gợi cho em cảm nhận gì?)
- Tên chơng: Thuế máu => gây ấn tợng mạnh cho ngời
nghe. Ngời dân thuộc địa phải gánh chịu nhiều thức thuế

bất công vô lí. Song có lẽ một trong các thứ thuế tàn nhẫn,
phũ phàng nhất là bị bóc lột xơng máu, mạng sống.
- VBNL- chính trị:
(Phóng sự - Chính luận)
3. Bố cục: 3 phần
4. ý nghĩa nhan đề Thuế
máu: Bị bóc lột xơng máu,
mạng sống.
Page 3
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
Thuế máu là cách gọi của NAQ, trên thực tế không có
thứ thuế này, cách đặt tên nh vậy là nhằm phản ánh một
thủ đoạn bóc lột tàn nhẫn của chế độ thực dân ở các nớc
thuộc địa: biến ngời dân nơi đây thành vật hy sinh của
cuộc chiến tranh phi nghĩa >bộc lộ trực tiếp quan điểm
phê phán, tố cáo của NAQ.
Hoạt động 3: HD tìm hiểu văn bản
- Học sinh chú ý phần 1.
Phần 1 nói đến nội dung gì?
GV: Trong phần này, tác giả nói đến cuộc chiến tranh vui
tơi
H : Nói đến cuộc chiến tranh vui t ơi , em hiểu NAQ
muốn nói đến cuộc chiến tranh nào?
- Đó là cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914
1918). Đó là cuộc xung đột ác liệt giữa các nớc đế quốc
đang tranh giành ảnh hởng và quyền lợi thời kì bấy giờ.
? Vì sao Nguyễn ái Quốc lại gọi đây là "cuộc chiến
tranh vui tơi"? (Đã là chiến tranh thì có thể vui tơi đợc
không?)
- Tính từ vui tơi thể hiện sự mỉa mai thâm thuý, đây là

nghệ thuật trào phúng mà tác giả dùng xuyên suốt toàn văn
bản này. Thực chất đây là cuộc chiến tranh đầy đau khổ,
đẩy ngời dân vào tình cảnh đau thơng, thì lấy đâu ra sự vui
tơi!
Trong chiến tranh thế giới I các nớc đế quốc thi nhau xâu
xé và bóc lột thuộc địa để thoả lòng tham về vật chất, thế
II - Phân tích
1. Chiến tranh và ng ời
bản xứ
Page 4
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
còn thái độ của của chúng đối với ngời dân bản xứ ra sao
(ghi bảng)
HS theo dõi SGK từ đầu đến "tự do" (Chiếu cho học sinh
quan sát bức hình tr87, Bức tranh cho em biết điều gì?)
? So sánh thái độ của các quan cai trị đối với ngời dân
thuộc địa ở 2 thời điểm: Trớc chiến tranh & khi cuộc
chiến tranh xảy ra?
HS: trình bày GV chiếu bảng phụ.
Trớc chiến tranh
(Trớc năm 1914)
. Bị xem là giống ngời hạ
đẳng, bị đối xử đánh đập
nh súc vật.
Khi chiến tranh xảy ra
(Sau năm 1914)
.Con yêu, bạn hiền,
chiến sĩ bảo vệ công lý,
tự do
? Tại sao bọn thực dân lại có thái độ thay đổi nhanh

chóng đến nh vậy? >Vạch trần thủ đoạn bỉ ổi của
chính quyền thực dân.
H : ở đây, em thấy tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?
Việc đặt những cụm từ Con yêu, bạn hiền, chiến sĩ
bảo vệ công lý, tự do trong dấu ngoặc kép có dụng ý
nghệ thuật gì?
=> Đây chính là nghệ thuật trào phúng đặc sắc của
NAQ.
a)Thái độ của quan cai trị
đối với ngời dân bản xứ.
- Trớc chiến tranh:
Dân bản xứ bị khinh miệt, rẻ
rúng, làm phu xe, bị đánh
đập
Miệt thị, coi thờng
- Khi chiến tranh xảy ra:
Đợc tâng bốc vỗ về, đợc
phong danh hiệu cao quý
Tâng bốc, phỉnh nịnh
-> Coi dân bản xứ là vật hi
sinh, là bia đỡ đạn.
NT: Đối lập, tơng phản.

-> Mỉa mai châm biếm sự
giả dối, thâm độc của chính
quyền thực dân Pháp.
Page 5
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
Thực chất ngời dân bản xứ không phải là "những đứa con
yêu, bạn hiền, chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do" mà họ là

những vật hi sinh, họ phải đóng một thứ thuế không nằm
trong văn bản luật thông thờng: Đó là thuế máu=> Một thứ
thuế phải nộp bằng xơng máu, tính mạng con ngời.
HS đọc VB: Đọc thầm đoạn tiếp
? Nội dung của đoạn vừa đọc?
? Tìm những chi tiết thể hiện số phận của ngời bản xứ
trong chiến tranh ? (Khi xảy ra chiến tranh họ phải làm
gì? Tình cảnh của họ ra sao? Những luận cứ nào chứng
minh điều đó?)
- Phải đột ngột xa gia đình, quê hơng
- Chết thảm nơi chiến trờng xa lạ.
=> Rời xa qh vì mục đích vô nghĩa, đem mạng sống mà
đánh đổi lấy những vinh dự hão huyền.
- Kẻ ở lại hậu tuyến chẳng khác nào ngời ra trận đằng
nào cũng thế thôi có mà chạy đằng trời trớc cuộc chiến
tranh để bảo vệ công lí và tự do mà chính họ không đợc
hởng một tí nào.
- Cách dùng từ ngữ, lập luận: ấy thế mà lập tức
đi phơi thây (T86)
- bảo vệ Tổ Quốc của các loài thuỷ quái đ a thân
cho ng ời ta tàn sát lấy máu mình t ới lên vòng
b/ Số phận của ngời dân
thuộc địa trong chiến
tranh:
- ở chiến trờng: Chết thảm.
- ở hậu tuyến: Kiệt sức trong
các công xởng, nhà máy.v.v
-> Họ bị biến thành vật hi
sinh cho lợi ích, danh dự của
những kẻ cầm quyền Pháp.

Page 6
Gi¸o ¸n Ng÷ v¨n 8 k× II
ngut q,” “lÊy x ¬ng m×nh ch¹m nªn nh÷ng chiÕc
gËy cđa ngµi thèng chÕ”
-> Sư dơng mét lo¹t ®éng tõ m¹nh: "®a th©n, lÊy m¸u, tíi
lªn, ch¹m nªn ." ®©y lµ c¸ch dïng tõ rÊt ®¾t, rÊt s¾c s¶o,…
giµu h×nh ¶nh lµm nỉi râ b¶n chÊt "th m¸u".
? Em nhËn xÐt g× vỊ c¸ch lËp ln vµ giäng ®iƯu cđa
®o¹n v¨n?
- Dẫn chứng bằng hình ảnh, số liệu cụ thể, sinh động ,
có sức thuyết phục.
? C¸ch lËp ln Êy cho thÊy b¶n chÊt g× cđa bän thùc
d©n?
§ång thêi cho thÊy sè phËn bi ®¸t, th¶m th¬ng cđa ngêi
d©n thc ®Þa.
- HS: quan s¸t ®o¹n ci (T¸c gi¶ ®· nªu nh÷ng
con sè ®¸ng chó ý vỊ sè ngêi b¶n xø ®· bá m¹ng trªn
®Êt Ph¸p trong c/ tg thø nhÊt: 8v¹n/ 70 v¹n ngêi )
? ViƯc nªu c¸c con sè cơ thĨ ë ci ®o¹n 1 cã ý nghÜa g×?
-V× cc chiÕn tranh phi nghÜa nµy mµ rÊt nhiỊu ngêi d©n
b¶n xø ®· mÊt m¹ng –> ChÝnh nh÷ng con sè ®ã ®·
Liªn hƯ: Chỵ §ån ta còng lµ mét ®Þa ph¬ng chÞu sù bãc lét
d· man vµ thđ ®o¹n cđa TDP cơ thĨ lµ ë má kÏm ch× B¶n
Thi, biÕt bao ngêi d©n ®Þa ph¬ng ta ®· bÞ ®¸nh ®Ëp tµn
NT:
-> Giäng ®iƯu trµo phóng,
s©u cay, lËp ln s¾c s¶o.

-> B¶n chÊt tr¸o trë, lõa bÞp
x¶o qut cđa bän thùc d©n.

–>Tè c¸o m¹nh mÏ téi ¸c
cđa bän thùc d©n, thĨ hiƯn
lßng c¨m thï phÉn né cđa
ngêi d©n b¶n xø.
Page 7
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
nhẫn, thậm chí phải mất mạng trong hầm mỏ, mãi mãi
không bao giờ còn nhìn thấy mặt trời. Đó chẳng phải là sự
bóc lột kiệt cùng "Thuế máu" hay sao?
? Qua văn bản "Thuế máu" em hiểu thêm gì về
Nguyễn ái Quốc?
- Yêu nớc, thơng ngời dân thuộc địa, Căm thù bọn thực
dân, quỷ quyệt, tàn bạo; Thể hiện sự đồng cảm sâu sắc, xót
thơng với ngời dân các nớc thuộc địa. "Thuế máu" bên
cạnh việc phản ánh hiện thực còn mang một giá trị nhân
văn cao cả. -> Thấy rõ ngòi bút sắc sảo trong những bài
viết chính luận của Nguyễn ái Quốc.
? Bản thân em có thái độ ntn với các cuộc chiến tranh?
- HS tự bộc lộ: Chiến tranh dù lớn hay nhỏ cũng làm xáo
trộn cuộc sống bình yên của con ngời. Chúng ta may mắn
đợc sống trong hoà bình vì thế hãy cùng nhau xây dựng
một cuộc sống đẹp, an bình, nhân văn: "Ngời với ngời
sống để yêu nhau".
? Qua phần 1 em hiểu đợc những gì về bản chất của
bọn thực dân Pháp?
GV: Chốt nội dung tiết học.
Trong suốt 80 năm thống trị nớc ta, thực dân Pháp đã đặt
ra hàng trăm thứ thuế vô lí, bóc lột dân ta đến tận xơng
tuỷ. Su thuế dã man làm tan nát, điêu linh bao gia đình.
Đọc chơng Thuế máu trong BACĐTDP , ta càng

thấy rõ bộ mặt kinh khủng đáng ghê tởm của bọn thực dân
Pháp. Thuế máu là một trong những tội ác tày trời của
Page 8
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
chúng.
VB Thuế máu đã bóc trần luận điệu khai hoá, bảo
hộ của chế độ thực dân trong chiến tranh thế giới.
P2, 3 của VB sẽ cho ta thấy rõ bộ mặt xảo trá của TDP, giờ
sau chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp.
4. Củng cố: Hệ thống bài
5. Dặn dò: - Về nhà học kĩ bài
- Đọc lại toàn bộ văn bản
- Soạn phần tiếp theo.
Page 9
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
Thực hiện
Tiết 106:
Văn bản: Thuế máu (tiếp theo)
(Nguyễn ái Quốc)
I/Mục tiêu cần đạt
- Hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của TDP qua việc dùng ngời
dân các nớc thuộc địa làm vật hy sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh
đế quốc tàn khốc. Số phận bi thảm của những ngời bị bóc lột thuế máu theo trình tự kết án
của tác giả.
- Thấy rõ tính chiến đấu, tính cách mạng rất sâu, rất mạnh, ngòi bút lập luận sắc
bén, trào phúng sâu cay của Nguyễn ái Quốc trong văn Chính luận.
II/ Các bớc:
1, ổ n định tổ chức :
2, Kiểm tra bài cũ:
? Hãy phân tích nguyên nhân, ý nghĩa của sự thay đổi thái độ của TD Pháp đối với ng-

ời bản xứ khi cha có chiến tranh, và trong CT?
(Dùng những T
2
- DT hào nhoáng, đẹp đẽ => thủ đoạn lừa dối, mỵ dân để che dấu b/c tàn
bạo, độc ác của TD Pháp.
3, Bài mới
Hoạt động của Thầy và Trò Ghi bảng
Gọi HS đọc, tóm tắt phần 2
? Em hiểu ntn là "Tình nguyện"?
- Là tự giác, sẫn sàng
? Thực dân Pháp đã huy động đội quân lính tình
2, Chế độ lính tình
nguyện
Page 10
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
nguyện này ntn?
- Đầu tiên thì bắt con nhà nghèo sau đó chúng mới đòi đến
con nhà giàu.Nếu cứng cổ chống đối chúng sẽ tìm ngay ra
dịp để sinh chuyện
? Em có nhận xét gì về kiểu huy động quân của TDP?
- Tiến hành lùng bắt, cỡng bức ngời ta phải đi lính.
- Lợi dụng việc bắt lính mà doạ nạt, xoay sở kiếm tiền nhà
giàu.
- Sẵn sàng trói xích, nhốt nh ngời ta nhốt súc vật, sẵn sàng
đàn áp dã man nếu có chống đối.
? Kiểu huy động quân nh vậy đã gây ra hậu quả ntn?
- Gây ra những vụ nhũng lạm hết sức trắng trợn
? Em hiểu những vụ "Nhũng lạm" là gì?
GV: Là cơ hội làm giàu của bọn quan chức trên tính
mạng ngời bản xứ

- Là cơ hội để chúng củng cố địa vị, thăng quan tiến chức,
tỏ lòng trung thành
? Qua những chi tiết vừa phân tích ,em có nhận xét gì
về chế độ lính tình nguyện của TDP?
GV nhấn manh:
Bản thân cụm từ chế độ lính tình nguyện đã là một
cách gọi giễu cợt mỉa mai nhằm che đậy một sự thật bên
trong hoàn toàn ngợc lại. Thực chất tình nguyện ở đây
là chế độ cỡng bức, bắt lính một cách tàn bạo, dã man.
GV: Các em quan sát tiếp từ "Những ngời bị tóm đi
nh thế đến mủ bệnh lậu"
- Thực chất là chế độ cỡng
bức, bắt lính một cách tàn
bạo, dã man.
Page 11
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
? Nội dung của đoạn văn này?
- Phản ứng của những ngời bị bắt lính tình nguyện
? Phản ứng của họ có gì khác thờng?
- Tìm mọi cơ hội đế trốn thoát
- Tự làm cho mình nhiễm phải những bệnh nặng nhất: Đau
mắt toét chảy mủ gây ra bằng cách xát vào mắt nhiều thứ
chất độc "
? Tại sao họ lại tự hủy hoại thân mình nh vậy ?
- Vì họ không muốn lìa bỏ quê hơng, không muốn chết
thay cho bọn chủ tây
? Thực trạng nh vậy thì còn đúng nghĩa với chữ "Tình
nguyện" không?
GV: Điều đáng buồn cời và mỉa mai ở chỗ là đã tình
nguyện mà phải vây bắt

? Trong khi làm những điều cỡng bức thanh niên bản
xứ đi lính, chính quyền thực dân vẫn rêu rao và tuyên
bố điều gì?
- "Các bạn đã tấp nập đầu quân
Các bạn đã không ngần ngại rời bỏ quê hơng hiến x ơng
máu, hiến dâng cánh tay nh ngời thợ
? Nhận xét về lời lẽ của bon chúng?
? Trong thực tế, những sự thật nào về lính tình nguyện
đợc phơi bày?
- Tốp thì bị xích tay tốp bị nhốt ở tr ờng TH Sài Gòn,
những vụ bạo động ở SG
? Để cho ngời đọc thấy rõ đợc hành động và việc làm
- Nhng đợc che dấu bởi lời
lẽ bịp bơm, giả dối của bọn
cầm quyền.
Page 12
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
của chính quyền thực dân, tác giả đã sử dụng cách lập
luận nh thế nào?
- Đối lập , tơng phản giữa sự thật và lời nói
? ý nghĩa của cách lập luận đó? (Từ chế độ bắt tình
nguyện đợc nói đến trong bài, em hiểu gì về thái độ
của tác giả)
? Em có nhận xét gì về giọng điệu của tác giả trong
phần cuối của đoạn văn?
- Giọng điệu giễu cợt, phản bác, mỉa mai làm nổi bật mâu
thuẫn trào phúng.
GV bình giảng.
Sau khi công việc bắt lính đã hoàn tất, phủ toàn quyền
Đông Dơng đã tuyên bố một cách trịnh trọng, vui vẻ:

Các bạn đầu quân, không ngần ngại .trìu mến để
ngời thì hiến xớng máu của mình, nh lính thợ. Sự
thật trong việc bắt lính đã bị nhà cầm quyền xuyên tạc đi,
tô hồ lên một cách đáng hổ thẹn. Đó là một gian dối
không có lơng tâm nhằm lừa bịp dự luận cho những kẻ
chủ trơng. T/g đã vạch trần cái dụng ý tối tăm đằng sau
những mĩ từ kệch cỡm.Lời lẽ đoạn văn cuối tuy nhẹ nhàng
nhng sự thật đa ra nh một cái tát vả vào miệng kẻ ăn
không nói có không biết ngợng mồm: Nếu quả thật ngời
An phấn khởi đi lính đến thế , tại sao đạn lên
nòng sẵn
Sự tơng phản giữa lời lẽ tâng bốc, phỉnh nịnh hết lời mà
hoàn toàn giả dối với những câu nghi vấn bắt nguồn từ sự
thật của việc bắt lính.
=> Lập luận tơng phản, đối
lập giữa sự thật và lời nói
-> T/g tố cáo thủ đoạn lừa
phỉnh của chính quyền thực
dân đối với ngời bản xứ.
3, Kết quả của sự hy sinh
Page 13
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
GV: chuyển ý
? Đọc phần 3?
? Ai hy sinh và họ đã hy sinh những gì?
- Những thanh niên bản sứ
- Họ đã phải dời bỏ quê hơng, vợ con, gia đình, có ngời thì
bỏ xác hoặc một phần thân thể khi bị bắt đi lính tình
nguyện.
? Những ngời bị bắt lính ấy đợc đãi ngộ ntn khi chiến

tranh kết thúc?
- Bị lột hết của cải
- Bị kiểm soát, đánh đập vô cớ
- Cho ăn nh cho lợn ăn
- Bị nhốt xuống hầm tầu ẩm ớt
- Nếu bị thơng hoặc chết thì vợ con đợc cấp môn bài bán
lẻ thuốc phiện
? Em có nhận xét ntn về cách đối đãi của bọn thực dân
và bọn cầm quyền đối với những ngời đã bảo vệ
chúng?
- Vô cùng tồi tệ( không chỉ với ngời bản sứ mà ngay lính
Pháp cũng chung số phận vì đó là bản chất của bọn thực
dân)
? Trong khi chỉ ra cho mọi ngời thấy cách đối xử của bọn
chúng , tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật và kiểu
câu nào?
- Điệp cấu trúc câu: Chẳng phải đó sao
- Câu nghi vấn
? Tác dụng?
- Tạo sự nhịp nhàng cho lời văn
- Không đợc hởng bất kì
lợi ích nào, bị đánh đập vô
cớ, đối sử thô bỉ và bị đẩy
vào con đờng nham hiểm ,
độc ác
Thái độ tráo trở, nham
hiểm, độc ác của thực dân
Pháp đối với ngời lính
Page 14
Giáo án Ngữ văn 8 kì II

- Tăng sức thuyết phục của lý lẽ và chứng cớ.
GV: Các câu nghi vấn này không dùng với mục đích hỏi
mà dùng để khẳng định sự thật, bộc lộ tình cảm, cảm xúc-
sự căm phẫn về thái độ tráo trở của thực dân cai trị ->
Hành động nói gián tiếp và cũng chính là ý nghĩa trào
phúng của tiêu đề này
? Trong những chính sách hậu chiến của TD Pháp, những
chính sách nào là độc ác, thâm hiểu, phi nhân tính nhất?
- Chiến sĩ bảo vệ tự do -> giống ngời bẩn thỉu
- Lột hết của cải, kiểm soát, đánh đập vô cớ, cho ăn nh
lợn ăn, xếp xuống hầm tàu chật, bẩn
- Bây giờ không cần nữa, cút đi.
- Cấp môn bài bán lẻ thuốc phiện.
? Qua lời nói và hành động của TD Pháp em đã nhận ra
bản chất gì của bọn thực dân cai trị?
- Độc ác, giả dối
? Qua cách lột tả đó, em hiểu thái độ nào của ngời viết đợc
bộc lộ ntn?
- Khinh bỉ và căm thù, lên án chính quyền thực dân giả
nhân giả nghĩa "Đã phạm 2 tội ác với nhân loại" chúng
không ngần ngại đầu độc cả một dân tộc để vơ vét cho đầy
túi.
.Trong văn nghị luận ngời ta không chỉ có những luận cứ
xác thực mà còn có cả những yếu tố biểu cảm bộc lộ cảm
xúc
Thảo luận nhóm:
? Em có nhận xét gì về trình tự bố cục của các phần trong
chơng "Thuế máu"?
thuộc địa nói chung và ng-
ời lính Việt Nam nói riêng.

III- Tổng kết
1. Nghệ thuật:
- NT lập luận trào phúng,
mỉa mai châm biếm.
- Sử dụng thành công NT
phản bác.
- Yếu tố TS & yếu tố B/c đ-
ợc kết hợp chặt chẽ, hài
hoà.
- Bố cục theo trình tự .
Page 15
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
- Đợc sắp xếp theo trình tự thời gian: trớc, trong và sau
khi xảy ra chiến tranh thế giới thứ nhất
? Cách sắp xếp ấy có dụng ý gì?
- Thấy đợc bộ mặt giả nhân, giả nghĩa trơ trẽn, bản chất
tàn bạo ,của cờng quyền thực dân Pháp xung quanh việc
bóc lột "thuế máu" đợc phơi bày toàn diện, triệt để, đồng
thời thấy đợc thân phận thảm thơng của ngời dân nô lệ ở
xứ thuộc địa.
? Hãy PT nghệ thuật châm biếm, đả kích sắc sảo, tài tình
của T/g?
- Giọng điệu trào phúng , ngôn từ mỉa mai châm biếm.
- Cách lập luận tơng phản, đối lập
? Qua bài học em hiểu thêm
ntn về "Thuế máu"?
? Gọi 2 HS đọc ghi nhớ
? Nêu nhận xét của em về
những yếu tố biểu cảm trong
đoạn trích.

2. Nội dung:
"Thuế máu" cho ta thấy lòng căm phẫn kẻ thống trị tàn
ác, niềm xót xa thơng cảm cho thân phận ngời dân nô
lệ bị lợi dụng của tác giả Nguyễn ái Quốc.
* Ghi nhớ: SGK.
IV- Luyện tập:
- Kể để nêu ra những bằng chứng rõ ràng, các sự kiện,
con số đều lấy từ thực tế.
- Các hình ảnh đợc xây dựng mang tính biểu cảm cao,
từ đó toát lên số phận đáng thơng của ngời dân thuộc
địa, bộ mặt bỉ ổi của cờng quyền thực dân.
- Yếu tố TS chứa đựng, bao hàm yếu tố biểu cảm
chúng đợc thể hiện qua nhau.
4. Củng cố:
? Văn bản "Thuế máu" đã thể hiện 1 cách viết nghị luận độc đáo ntn?
Page 16
Giáo án Ngữ văn 8 kì II
- Gọi HS đọc phần cuối của VB đảm bảo sắc thái biểu cảm.
5. Hớng dẫn HS học bài:
- Đọc lại 3 phân của VB, đọc diễn cảm.
- Học thuộc ghi nhớ.
- Soạn bài "Đi bộ ngao du"
Page 17