1



HỌA SĨ NỔI DANH


VINCENT VAN GOGH - HỘI HỌA
QUỐC TẾ - Biên Soạn: Vũ Thái Hòa





Đầu tháng 3 năm 2009, Họa Sĩ Vũ Thái Hòa (Troyes, France) trong Ban Biên Tập của Cỏ Th
ơm
cho biết là anh sẽ bắt đầu một loạt chương trình giới thiệu các họa sĩ quốc tế qua hình thức
phóng ảnh slideshow. Trong phóng ảnh, anh sẽ giới thiệu một chút về tiểu sử họa sĩ và những
tranh nổi tiếng. Đây là một việc làm rất đáng quý của anh Vũ Thái Hòa không ngoài mục đích
để phổ biến các tác phẩm nghệ thuật quốc tế đến độc giả khắp nơi.
Series đã bắt đầu với những tác phẩm của Danh Họa Picasso, người Tây Ban Nha, và hôm
nay mời quý vị thưởng thức tiếp các tác phẩm của Danh Họa Vincent van Gogh, người Hòa
Lan, trường phái Ấn Tượng (Impressionism)
Để tải xuống phóng ảnh, mời quý vị bấm vào:
2

VINCENT van GOGH- 1 , VINCENT van GOGH-2 , VINCENT van GOGH-3
Phan Anh Dũng
(Richmond, Virginia - 16 tháng 4, 2009)
VINCENT VAN GOGH ( 1853-1890 )

Chân Dung Tự Họa ( 1888 )
3


Mùa Xuân Câu Cá Bên Cầu Clichy (1887)

4

Hoa Iris Vùng Saint Rémis (1889)

Một Con Đường ở Auvers Sau Cơn Mưa (1890)

Hiên Quán Cà Phê Buổi Tối (1888)
5


Đêm Đầy Sao Ở Saint Rémis (1889
Bấm vào tên người trình bày để nghe bản nhạc Vincent (Starry, Starry Night)
Tiếng hát: Don McLean (tác giả bản nhạc) Tiếng hát: Julio Iglesias

Starry starry night, paint your palette blue and grey
Look out on a summer’s day with eyes that know the darkness in my soul
Shadows on the hills, sketch the trees and the daffodils
Catch the breeze and the winter chills, in colors on the snowy linen land

Now I understand what you tried to say to me
How you suffered for your sanity
How you tried to set them free
They would not listen they did not know how, perhaps they’ll listen now


Starry starry night, flaming flowers that brightly blaze
Swirling clouds in violet haze reflect in Vincent’s eyes of china blue
Colors changing hue, morning fields of amber grain
Weathered faces lined in pain are soothed beneath the artist’s loving hand

For they could not love you, but still your love was true
And when no hope was left in sight, on that starry starry night
You took your life as lovers often do,
But I could have told you, Vincent,
6

This world was never meant for one as beautiful as you

Starry, starry night, portraits hung in empty halls
Frameless heads on nameless walls with eyes that watch the world and can’t forget.
Like the stranger that you’ve met, the ragged man in ragged clothes
The silver thorn of bloody rose, lie crushed and broken on the virgin snow

Now I think I know what you tried to say to me
How you suffered for you sanity How you tried to set them free
They would not listen they’re not listening still
Perhaps they never will.



PICASSO - HỘI HỌA QUỐC TẾ - Biên
soạn: Vũ Thái Hòa






Tuần trước, Họa Sĩ Vũ Thái Hòa (Troyes, France) trong Ban Biên Tập của Cỏ Thơm cho biết là
anh sẽ bắt đầu một loạt chương trình giới thiệu các họa sĩ quốc tế qua hình thức phóng ảnh
slideshow. Trong phóng ảnh, anh sẽ giới thiệu một chút về tiểu sử họa sĩ và những tranh nổi
7

tiếng. Đây là một việc làm rất đáng quý của anh Vũ Thái Hòa không ngoài mục đích để phổ
biến các tác phẩm nghệ thuật quốc tế đến độc giả khắp nơi. Cám ơn anh đã cho tôi hân
hạnh đóng góp nhỏ qua phần chuyển ngữ.
Để bắt đầu series, mời quý vị thưởng thức tác phẩm của Danh Họa Picasso, cha đẻ của
trường phái Lập Thể (Cubism).
Mời quý vị bấm vào: Họa Sĩ PICASSO 1 hay Họa Sĩ PICASSO 2 để tải xuống phóng ảnh.
Sau đó bấm F5 để hình và nhạc chạy tự động.
Phan Anh Dũng
(Richmond, Virginia - 8 tháng 3, 2009)

(1881-1972)

Chân Dung Picasso - tự họa (1907)
8


Thiếu Nữ ở Avignon (1907)

Chân Dung Marie-Therese Walter (1937)
9


Tình Nhân (1923)


Cái Chết Của Một Người Đấu Bò (1933)
10



TÌNH TỰ DÂN TỘC TRONG TRANH
CỦA THÁI TUẤN - Biên soạn: Phan
Anh Dũng






11



Tang lễ cố hoạ sĩ Thái Tuấn chắc chắn sẽ có rất nhiều “anh em cũ” đến tiễn đưa “lão làng” v
ề
nơi an nghỉ cuối cùng. Nguyễn Nghiệp Nhượng nói với tôi như thế trước khi tôi từ Lộc Ninh về
Sài Gòn .Tôi hiểu “anh em cũ” có nghĩa là những anh em hoạt động trong lãnh vực văn học
nghệ thuật trước năm 1975 ở miền Nam, chứ chẳng riêng gì ở Sài Gòn. Hoạ sĩ Thái Tuấn đã
trở thành một trong số vài nghệ sĩ nhiều tuổi nhất còn sống ở thành phố này. Ông trở thành
“cây đại thụ”, cũng như những hàng cây cổ thụ mà từ khi những người Bắc di cư vào Nam
năm1954, đã nhìn thấy trên những con đường đẹp nhất “đô thành” thời bấy giờ.
Xin đọc tiếp bài của Văn Quang: Những người “anh em cũ” trong tang lễ cố Họa Sĩ Thái
Tuấn
Vào những ngày cuối năm, có hai tin vui về hội hoạ. Một ông ở bên Tây về Việt Nam triển

lãm. Còn một ông ở Việt Nam lại đi Mỹ triển lãm.
Ông thứ nhất chính là lão hoạ sĩ Thái Tuấn, năm nay 88 tuổi rồi, ông đã di chuyển sang Paris
từ sau năm 1975. Giữa năm nay, ông lừng lững trở về Việt Nam, và như tôi đã có dịp tường
trình với bạn đọc trong một số trước, ông “quyết tâm” sáng tác để có thể ra mắt những tác
phẩm mới nhất vào dịp cuối năm này. Ông đã đạt được ước mong đó. Triển lãm Thái Tuấn
được mang tên “Về Nguồn”, từ ngày 9 đến 21 tháng 12 -2006, tại Phòng tranh Tự Do đường
Hồ Tùng Mậu Sài Gòn.
Xin đọc tiếp bài của Nhà Văn Văn Quang: Triển Lãm Tranh Thái Tuấn
Thái Tuấn tên thật là Nguyễn Xuân Công, sinh ngày 11-9-1918 tại phố Hàng Bông Thợ
Nhuộm, Hà Nội – trong một gia đình công chức khá giả – đồng tuế và đồng môn với họa sĩ
Nguyễn Tư Nghiêm. Anh có vào học trường Mỹ Nghệ Gia Định, và theo lớp dự bị tại trường
Cao Đẳng Mỹ Thuật Hà Nội, cùng khóa với Phan Tại, Đặng thế Phong, khoảng 1938-1940, rồi
bỏ dở.
Thời chiến tranh chống Pháp, Thái Tuấn về sống ở quê ngoại Thanh Hóa, vẽ tranh cổ động,
quảng cáo và quan hệ với nhiều nhà văn kháng chiến như Thanh Châu, Quang Dũng, Hồ
Dzếnh, Nguyễn Tuân. Sau hiệp định Genève 1954, anh di cư thẳng từ Thanh Hóa vào Sài Gòn,
sống vào nghề vẽ quảng cáo và trang trí. Mãi đến khoảng 1956-1957 anh mới thật sự vẽ tranh
sơn dầu nghệ thuật và dùng bút danh Thái Tuấn. Cùng với các họa sĩ di cư khác : Ngọc Dũng,
Duy Thanh, Tạ Tỵ, Thái Tuấn đã góp phần xây dựng nền hội họa hiện đại tại Sài Gòn, được
xem như có tham vọng làm thủ đô một nền văn hóa mới. Bốn họa sĩ nói trên đều là nhà văn,
nhà thơ ; riêng Thái Tuấn thường viết lý luận về hội họa và mỹ thuật trên các báo Sáng Tạo,
Bách Khoa, và Văn, thịnh hành lúc đó ; bài viết của anh ít tính cách kỹ thuật và chuyên môn,
nên nhẹ nhàng, cởi mở và phổ quát, giúp nhiều độc giả làm quen với hội họa, là một ngành
nghệ thuật mới đối với đại chúng. Những bài viết kết hợp với tác phẩm hội họa đ
ẹp và dễ hiểu,
tạo cho Thái Tuấn một uy tín : anh tham gia hội đồng giám khảo ở nhiều giải thư
ởng và phòng
tranh. Những cuộc triển lãm cá nhân 1958, 1970, 1973 được dư luận đánh giá cao – về nghệ
thuật và thương mãi.
Thái Tuấn đến với sơn dầu ở tuổi bốn mươi, nên tranh anh ít sắc cạnh, khai phá, mà giàu chất

hoài niệm và tính văn học, tạo không gian thoáng rộng, u hoài, thi vị. Đề tài, ưu tiên là ph
ụ nữ
trong nhan sắc, dáng dấp, cử chỉ, y phục thuần túy Việt Nam trên nền màu sắc dịu nhẹ, dung
dị mà tế nhị.
Nhan sắc ở đây chủ yếu không phải chỉ là nữ sắc mà là một thoáng đẹp giữa trần gian. Thái
Tuấn vẽ nét đẹp của phụ nữ hơn là phụ nữ đẹp, người đàn bà hóa thân làm vẻ đẹp trong
tranh, diễm ảo mà hư ảo, một thoáng hồng nhan, như một lời thơ. Họa sĩ Đinh Cường, tâm
giao và thâm giao với anh từ non nửa thế kỷ, đã có lần nhận xét Thái Tuấn biến bức tranh
12

thành một cấu trúc tiềm ẩn (1). Anh chỉ vẽ tiếng hát chứ không vẽ người mẫu, mà vẫn nhìn ra
(ca sĩ) ; anh thường tâm sự : vẽ người mà không vẽ người. Vẽ như không vẽ mới đã
Vẽ phụ nữ, Thái Tuấn quan tâm đến mái tóc, đôi khi mái tóc vận hành cấu trúc bức tranh, nh
ư
bức Cội Nguồn, 1970 ; nhưng mái tóc trong tranh còn là một trời thu tạnh mơ say hương
nồng. Anh có bức chân dung thiếu nữ, 1964, đặt tên bằng tiếng Pháp « Tes Yeux » (Mắt
Em) ,
nhắc câu thơ mắt em là một dòng sông ; 1974 bức Bông Hồng Bạch, là hồn của bông hường
trong hơi phiêu bạt, như một lẵng hoa vắng cả bông hoa / un bouquet absent de fleurs, theo
một ý của Mallarmé.
Đến với hội họa ở tuổi bốn mươi, trải qua nhiều kinh nghiệm văn chương, Thái Tuấn để lại
nhiều họa phẩm phảng phất chất văn học – có khi là một bài hát, như Dư Âm, hay Dòng sông
cũ (vẫn xuôi niềm thương… )
Tiếng Pháp gọi họa sĩ làartiste-peintre ; ở Thái Tuấn, chất artiste nhiều hơn chất peintre, anh
là nghệ sĩ hơn là họa nhân, anh là thi sĩ vẽ tranh, gọi anh là họa sĩ - thi nhân, như một Vương
Duy thời Đường, có lẽ đúng. Trong mỗi họa sĩ, có một nghệ sĩ và một nghệ nhân : nghệ nhân
lấy bức tranh làm đối tượng, nghệ sĩ lấy Cái Đẹp làm cứu cánh. Mà chữ Đẹp viết hoa là cõi Vô
Cùng. Từ đó mỗi bức tranh Thái Tuấn dù đã hoàn tất và toàn bích, vẫn còn, vẫn là nỗi chờ
mong – thiếu vắng. Đó là cách đọc những khoảng mông mênh trong tranh Thái Tuấn, những
trời thu xanh ngắt, quạnh vắng chiều sông, nắng chia nửa bãi, đ

ể mộng tàn lây, nhớ nhà châm
điếu thuốc… một không gian tư lự, u hoài và mơ ước trong mùa xuân chưa đi, mùa thu chưa
đến. Đời Thái Tuấn là một bức tranh duy nhất và dở dang. Vẽ hoài mãi vẫn chưa xong m
ột vạt
trăng tơ, một tà nắng lụa.
Giới phê bình thường nhận xét : tranh hiện đại, tây phương của Thái Tuấn vẫn giàu chất Á
Đông và dân tộc. Thật ra anh không mấy chủ tâm vào truyền thống, trường phái hay dân tộc
tính, thậm chí trong thời kỳ sáng tác dồi dào nhất, những năm 1960-1970, anh còn hờ hững
với dân tộc, định hình trong biên giới và lịch sử. Sau này, 1984, ra nước ngoài, ở tuổi xế chiều,
anh mới hoài vọng về cảnh nông thôn và nông dân Bắc Bộ hồi đầu thế kỷ trước. Và đề tài quê
hương mới rõ nét như một ám ảnh.
Ngày nay nhiều người đòi hỏi bản sắc dân tộc trong nghệ thuật, với những luận đi
ệu có khi thô
sơ. Để lý luận được khách quan, ta thử đối chiếu với một đề tài tương tợ : nghệ thuật và tôn
giáo. Nhà văn công giáo thuần thành Jacques Maritain trong sách Nghệ Thuật và Kinh Viện đã
nhắc nhở các nghệ sĩ, đại khái : nếu anh dùng nghệ thuật để phụng vụ đức tin, hay dùng tín
ngưỡng để phục vụ nghệ thuật, thì hoặc là anh làm hỏng tranh, hoặc là anh làm rối đạo.
Chuyển lý luận ấy sang chuyện dân tộc, cũng vậy thôi. Maritain càng nói rõ : trên lý thuyết
nghệ thuật là siêu thời gian và siêu không gian, supra tempus, supra locum.(2) Nhưng trong
thực tế, nghệ thuật do đề tài và cội rễ, thuộc một thời đại và một xứ sở. Những tác phẩm toàn
cầu nhất, nhân đạo nhất đều mang rõ rệt dấu ấn của tổ quốc.

Về Thái Tuấn, Đinh Cường còn lưu ý: anh là người ngoan đạo nhưng không thấy anh đi nhà
thờ. Màu sắc dân tộc e cũng cùng một cội nguồn, là những tình cảm đã nhập vào anh, ẩn sâu
trong tiềm thức. Khi vẽ tự động ra.
Do đó mà Thái Tuấn vẽ cái gì rồi nó cũng ra dân tộc; vì suốt đời anh chỉ vẽ thuần một giấc
mơ. Con người làm chủ, kiểm soát, điều khiển được tư tưởng, thậm chí tình cảm, nh
ưng không
ai làm chủ được giấc mơ. Giấc mơ là cái gì không thể chia chác, và cũng không thể tái lập.
Nhưng dường như các nghệ sĩ có khả năng sống lại, và làm sống lại trong một bức tranh.

Nếu ai cho tôi một từ, chỉ một từ thôi trong tiếng Việt để mô tả tranh Thái Tuấn, tôi sẽ xin chữ
« thơ mộng », thơ của tuổi thơ và mộng làm bươm bướm. Nếu là tiếng hán việt, tôi sẽ dùng
chữ « hoài vọng » ; hoài những bến xuân xưa và vọng về Miền Đẹp bồng đảo xa khơi.
13

Tranh Thái Tuấn là miền, là niềm an tịnh vô biên. Mỗi bức tranh Thái Tuấn là một tâm cảnh
dạt dào tâm cảm, một thời khắc im lặng dặt dìu âm hưởng.
Nhưng hôm nay, chiều nay, giờ này , niềm lặng im bổng òa vỡ thành tiếng khóc
Đặng Tiến
Orléans, 20/10/2005, viết lại 26-9-2007
Ghi chú:
(1) Đinh Cường, Thái Tuấn Cội Nguồn, báo Ngày Nay (Mỹ) số 354, ngày 01/11/1996.
(2)Jacques Maritain, Art et Scholastique, báo Les Lettres, tháng 9-10, 1919, in lại 1935, trang
115 va 130, nxb Louis Rougart, Paris
Thư tịch:
Thái Tuấn, Câu Chuyện Hội Họa, nxb Cảo Thơm, 1967, Sài Gòn.
Thái Tuấn, Tuyển Tập Tranh và tiểu luận, nxb Vaala, 1996, California. (Có phụ lục phần phê
bình, giới thiệu của nhiều tác giả khác).
Thái Tuấn, Nguồn Mỹ Cảm, tạp chí Văn, số 93, 1967, Sài Gòn.
Thái Tuấn, trả lời phỏng vấn Huỳnh Hữu Ủy, tạp chí Văn, số 199, 1972, Sài Gòn.
Huỳnh Hữu Ủy, Bóng dáng Thái Tuấn giữa nền nghệ thuật hiện đại, tạp chí Thế Kỷ 21, số
Xuân Bính Tý, 1996, California.
Phan thị Đỗ Quyên : Xem tuyển tập tranh và tiểu luận Thái Tuấn, tạp chí Thế Kỷ 21, số 91,
tháng 11/1996, California.



14





15



16



Thiếu Nữ 1993 Thiếu Nữ 1995
17


Orleans 1996

18


Tự Họa 1994

Ghi chú: Cám ơn bộ tranh Thái Tuấn của chị Nguyễn Thị Ngọc Dung và những bài
viết của anh Văn Quang.

HÍ HỌA VỚI CHIỀU SÂU CỦA CHÓE
NGUYỄN HẢI CHÍ - Biên soạn: Phan
Anh Dũng




19


CHÓE NGUYỄN HẢI CHÍ

20


"
Tôi không còn nhớ lần đầu gặp Chóe như thế nào và do ai giới thiệu, ngoài các
chi tiết là anh đến tòa soạn tuần báo Đời vào lúc tôi vừa từ giã bộ quân phục rời
quân trường trở về với những công việc đang dở dang khoảng mùa hè năm 1971
21

giữa thành phố Sài Gòn chưa hết xôn xao về dư âm cuộc hành quân Lam Sơn 719
vào Hạ Lào.
Dường như Chóe nói là Lê Tất Điều bảo anh đến tìm tôi rồi Chóe tự giới thiệu có thể
vẽ hí họa và đã thử công việc này trong năm 1970 bằng cách thỉnh thoảng vẽ cho
một tờ báo. Tờ báo mà Chóe cộng tác gần như không có độc giả nên chúng tôi chưa
thấy bức họa nào của Chóe, chưa ai biết cái tên Chóe. Do đó, tôi và bạn bè chưa rõ
Chóe sẽ đóng góp được gì.
Tuần báo Đời không có trang hí họa, nhưng lúc này tôi đang chuẩn bị cho nhật báo
Sóng Thần ra mắt nên chợt nghĩ dành việc vẽ hí họa cho Chóe, nếu anh làm được
"

Xin mời quý vị đọc tiếp "Người Làm Vườn Độc Thoại", tâm tình của Nhà Văn Uyên
Thao về người bạn Chóe Nguyễn Hải Chí.
"
Các bạn nhờ tôi vẽ rất nhiều, nhận công bằng cục kẹo, cái bánh hoặc gói xôi, củ
khoai… Còn có những bạn thuộc dạng “đại bàng” buộc tôi phải vẽ ưu tiên cho mà

lại cướp phần kẹo bánh của tôi nữa chứ. Các bạn không cho tôi nhận lời trực tiếp vẽ
cho ai. Ai nhờ tôi vẽ thì phải thông qua nhóm đại bàng của các bạn ấy. Tôi ức lắm
nhưng nhắm sức mình không đánh nổi bọn họ nên nhịn thua – mà đã nhịn thua thì
phải vẽ theo ý của họ. Quái lạ, tôi càng tức càng giận thì vẽ lại càng giống. Chẳng
những giống các bạn đại bàng ấy mà giống luôn những bạn mà bọn họ bảo tôi vẽ đ
ể
trêu chọc "

Xin mời quý vị đọc tiếp "Chơi" tâm tình của Chóe Nguyễn Hải Chí.
Xin mời quý vị nghe Dòng Nhạc của Chóe Nguyễn Hải Chí.


22


23


NIXON
KISSINGER
NIXON
& MAO TRẠCH ĐÔNG
24

LÊ ĐỨC THỌ -
KISSINGER

25