<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

<b>I. PHẦN MỞ ĐẦU1. Lý do chọn đề tài.</b>

Âm nhạc là một “món ăn tinh thần’’ khơng thể thiếu của lồi người, làngơn ngữ âm thanh đặc biệt do con người sáng tạo ra để thể hiện những tìnhcảm trong lao động cũng như trong cuộc sống.

Chúng ta đều biết rằng: môn nghệ thuật Âm nhạc ở trường THCS khôngnhằm đào tạo những người làm nghề âm nhạc, những diễn viên, những ca sĩ haynhững nhạc sĩ mà mục đích chính là thơng qua mơn học này để tác động vào đờisống tinh thần của các em nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, giáo dụcthẩm mỹ cho học sinh. Muốn làm được điều đó nhất thiết các em phải được tiếpcận với âm nhạc đích thực, bản thân các em phải thực sự được tham gia ca hát,được nghe nhạc, chứ không phải lúc nào cũng được nghe bài giảng lí thuyết khơcứng xoay quanh những ký hiệu âm nhạc đơn thuần.

Chính vì những tác dụng to lớn mà âm nhạc mang lại, nên chưa bao giờbộ môn âm nhạc lại được quan tâm đến thế trong các trường học phổ thông ngàynay. Tuy nhiên vì nhiều lý do, cả khách quan và chủ quan mà các em học sinhvẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của âm nhạc đối với việc học tập cũngnhư những tác động của âm nhạc mang lại. Các em có thể thích xem ca nhạc,thần tượng các ca sĩ nhưng đối với môn âm nhạc trong trường học lại khôngmấy hứng thú và quan tâm. Phải chăng những giờ học âm nhạc cịn mang tínhhình thức, chủ yếu dạy lý thuyết mà không tạo ra môi trường học tập sôi nổi đểcác em tiếp cận một cách dễ dàng cũng như hào hứng hơn đối với bộ môn âmnhạc?

Là giáo viên giảng dạy bộ môn nghệ thuật Âm nhạc tôi nhận thấy đây làmôn năng khiếu, đặc thù của môn học là dễ lôi cuốn học sinh với điều kiện giáoviên giảng dạy phải biết sáng tạo trong phương pháp truyền giảng, luyện tập kỹnăng cho học sinh. Các mạch nội dung trong bộ môn âm nhạc đa số địi hỏingười học phải có năng khiếu và thực sự u thích. Chính vì thế, việc tìm tịi,sáng tạo các phương pháp dạy học tích cực trong bộ môn nghệ thuật âm nhạcluôn là nhu cầu cần thiết đối với mỗi giáo viên.

Dạy ở trường THCS Công Liêm bản thân tôi nhận thấy mạch nội dungtập đọc nhạc là một mạch nội dung tương đối khó đối với học sinh lớp 6. việctạo hứng thú, khơi dậy niềm đam mê Âm nhạc, phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo của học sinh là một trong những giải pháp hết sức quan trọng trong việcnâng cao chất lượng dạy và học tập đọc nhạc đối với học sinh đầu cấp.

Vì lý do này nên tơi đã tìm hiểu dựa trên một số ý kiến của các nhà chuyênmôn, nhà nghiên cứu âm nhạc và mạnh dạn áp dụng một số phương pháp vàomạch nội dung đọc nhạc, từ đó giúp các em học sinh thêm u thích và có nhiều

<b>hứng thú hơn trong các giờ học âm nhạc qua đề tài “Phát huy năng lực tự học</b>

<b>và sáng tạo mạch nội dung Đọc nhạc môn Nghê thuật nội dung - Âm nhạclớp 6 tại trường THCS Cơng Liêm”.</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

<b>2. Mục đích nghiêm cứu.</b>

<b>Nghiên cứu đề tài “Phát huy năng lực tự học và sáng tạo mạch nội dung</b>

<b>Đọc nhạc môn Nghê thuật nội dung - Âm nhạc lớp 6 tại trường THCS CơngLiêm” Nhằm mục đích.</b>

<b>Đối với học sinh: </b>

- Học sinh hiểu được bản chất của bài đọc nhạc là quá trình khám phá ragiai điệu bài hát.

- Giúp học sinh nắm được kiến thức nhạc lý cơ bản.- Học sinh phát huy được hết năng lực của bản thân.

- Học sinh đọc đúng cao độ trường độ các bài đọc nhạc và hát lời ca.

- Biết cách sử dụng các các loại nhạc nhạc cụ gõ phách gõ tiết tấu vào bàitập đọc nhạc.

- biết sáng tác lời ca uqa giai điệu của bài đọc nhạc.

- Ngồi ra cịn giáo đục xây dựng khả năng hoạt động âm nhạc, phát triểntai nghe cũng như phát triển trí tuệ của học sinh. Phát huy năng lực cảu từng họcsinh. Giáo dục tình cảo đạo đức trong sáng lành mạnh làm phong phú đời sốngtinh thần cho các em.

<b>Đối với giáo viên:</b>

- Ln tìm tịi sáng tạo đưa ra phương pháp phù hợp với từng dối tượnghọc sinh.

- Sử sụng các phương pháp linh hoạt để học sinh phát huy được hết nănglực của mình trong từng lĩnh vực

-Sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học, biểu diễn các động tác, vận đọng cơthể hiệu quả trong dạy học.

- Trao đổi cùng đồng nghiệm tìm tịi các phương pháp hiệu quả cho viecdạy và học.

<b>3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, thời gian nghiên cứu.Đối tượng nghiên cứu:</b>

- Học sinh THCS

<b>Phạm vi nghiên cứu:</b>

- Học sinh lớp 6 trường THCS Công Liêm.

<b>Thời gian nghiên cứu:</b>

-Từ tháng 10 năm 2023 đến 20 tháng 3 năm 2024.

<b> 4. Phương pháp nghiên cứu.</b>

Để hoàn thành đề tài này tôi đã vận dụng các phương pháp nghiên cứukhoa học như.

-Phân tích lý thuyết , điều tra cơ bản, tổng kết kinh nghiệm và sử dụng mộtsố phương pháp, phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm ....

-Nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên, các video giảng dạy cảu cácđồng nghiệp, áp dụng những phương pháp dổi mới tích cực vào bài học.

- Những kinh nghiệm được rút ra từ bản thân trong quá trình dạy học.-ÁP dụng đề tài vào chương trình giảng dạy đối với học sinh trong toàn nhàtrường.

-Tham khảo, học hỏi kinh nghiệm từ một số đồng nghiệp.

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã đưa ra đề tài:

<b>“Phát huy năng lực tự học và sáng tạo mạch nội dung Đọc nhạc mônNghê thuật nội dung - Âm nhạc lớp 6 tại trường THCS Công Liêm”.</b>

<b>II. NỘI DUNG</b>

<i><b> 1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm</b></i>

Như ở phần đặt vấn đề ta đã khẳng định môn nghệ thuật âm nhạc là một bộmôn nghệ thuật dùng tất cả các yếu tố của âm thanh về cao độ, trường độ, tiếttấu, âm sắc, hòa thanh...sự cộng hưởng của các yếu tố ấy tạo nên cộng hưởng đểbiểu đạt tâm tư, tình cảm của con người về cuộc sống.

Âm nhạc không thể thiếu được đối với tuổi trẻ nhất là lứa tuổi học sinhbậc Tiểu học và THCS. Bởi lẻ âm nhạc là bộ môn nghệ thuật được phối hợpmột cách nhuần nhuyễn sự kết hợp âm nhạc với ngôn ngữ văn học thông quagiọng con người để biểu hiện tâm tư tình cảm và mang lại cho người hát kể cảngười nghe những hứng thú và niềm xúc động mạnh mẽ sâu xa.

Âm nhạc ở trường THCS chủ yếu gồm bốn nội dung đó là hát, đọc nhạc,nghe nhạc vì vậy địi hỏi phải biểu hiện bài hát, bài đọc nhạc một cách giàu tìnhcảm bằng giọng hát tự nhiên của mình dưới sự hướng dẫn chỉ đạo trực tiếp củathầy cô giáo. Ca hát là con đường dẫn các em vào thế giới của những cảm xúctràn đầy vui sướng, hồi hộp đồng thời mở ra cho các em hiểu biết về âm nhạc, từđó ảnh hưởng một cách tồn diện lên nhân cách của các em.

Ta hiểu rằng nhiệm vụ giáo dục âm nhạc trong nhà trường phổ thôngkhông phải đào tạo chuyên gia Âm nhạc mà làm cho thế giới tinh thần của họcsinh phong phú hơn lên bằng phương tiện âm nhạc, hoàn thiện và nâng cao tâmhồn của các em, bồi dưỡng cho các em những phẩm chất đạo đức tốt đẹp, hìnhthành ở các em cơ sở tình cảm của thái độ nhân đạo đối với thế giới và mọingười, tạo nên ở các em văn hóa âm nhạc, đời sống âm nhạc.

Như vậy, trong nhiệm vụ cơ bản của giáo dục âm nhạc cho học sinh, yếu tốgiáo dục tư tưởng, đạo đức và giáo dục thẩm mỹ kết hợp với nhau, tạo nên mộtthể thống nhất.

Vì thế, Âm nhạc đã trở thành nhu cầu không thể thiếu được trong đời sốngtinh thần của các em, xuất phát không chỉ từ khả năng giáo dục to lớn chứa đựngtrong đó mà chính là đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em.

Vì vậy, nhiệm vụ của người giáo viên dạy môn âm nhạc là phải phát triểnđược sự ham thích, sự hưởng ứng và lòng say mê đối với âm nhạc để được nghevà thực hiện được nó.

Qua giảng dạy mơm âm nhạc, nhằm phát triển thính giác nhạy cảm của cácem, phát triển những kỹ năng và thói quen về ca hát phổ thơng: nhằm phát triểntình cảm thẩm mỹ, thị hiếu lành mạnh, trong sáng và những cơ sở hình thànhnhân cách con người.

<b>2. Thực trạng vấn đề trước khi sử dụng sáng kiến kinh nghiệm.</b>

<b>“Phát huy năng lực tự học và sáng tạo mạch nội dung Đọc nhạc mônNghê thuật nội dung - Âm nhạc lớp 6 tại trường THCS Công Liêm”.</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

<b> a.Thuận lợi</b>

- Các em học sinh rất ngoan ngoãn, lễ phép, thật thà hợp tác với giáo viên- Cơ sở vật chất của nhà trường như: Có phịng học bộ môn riêng, thanhphách, nhạc cụ đàn ocgan, ti vi tranh ảnh tương đối đầy đủ.

- Nhà trường và ban giám hiệu thường xuyên quan tâm tới chất lượng dạyvà học của giáo viên và học sinh.

- Âm nhạc là một mơn học độc lập trong chương trình THCS, việc dạy vàhọc nghiêm túc, có kiểm tra, thi đánh giá cuối năm. Kết quả bộ môn là một trongnhững tiêu chuẩn để xét lên lớp hay tốt nghiệp bậc học.

Bản thân giáo viên đã được tham gia nhiều lớp tập huấn của sở GD&ĐTtổ chức, vốn yêu nghê, say sưa với công tác giảng dạy, đầu tư cho chun mơn,tìm mọi biện pháp để có giờ dạy tốt, học tốt, đổi mới phương pháp dạy học theohướng tích cực, tìm cách truyền đạt cho học sinh cảm hứng trong giờ học haynói cách khác là thổi hồn vào trong giờ học cho học sinh.

Các em là học sinh lớp 6 nên còn rụt rè thiếu tự tin.

Do quan điểm sai lệch về “ mơn chính” và “mơn phụ”, coi trọng các môntự nhiên, xem nhẹ các môn không chấm điểm. Đồng thời tình trạng “ Thựcdụng” trong học sinh cịn tồn tại khá nặng nề, thể hiện ở quan niệm rằng “ thi gìhọc nấy”.

Vì để tạo ra giờ học âm nhạc chất lượng được nâng cao và tạo hứng thúcho học sinh tôi xin đã sử dụng một số biện pháp được trình bày cụ thể nhưsau:

<b> 3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.- Sử dụng hình ảnh trực quan.</b>

<b>- Phát huy năng lực cá nhân và hoạt động nhóm.- Phát huy tính sáng tạo.</b>

- Vì vậy ở phịng học bộ mơn thay vì trang trí những hình ảnh sinh độngcho đẹp mắt thì tơi treo các khí hiệu âm nhạc để nhắc nhở các em nghi nhớ hàngngày.

-Mỗi đầu tiết học sau khi cho học sinh khởi động tôi sẻ cho học sinh đọcnốt nhạc để các em ghi nhớ.

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

Tơi có thăm quan một số trường ở trong huyện thường các phòng học bộmơn hình ảnh này được treo ở cuối lớp hoặc bên hơng, nhưng trong phịng họcâm nhạc của nhà trường tơi đã cho treo khng nhạc có kí hình nốt nhạc và cáckí hiệu trường độ ngay bên trên bảng có chú thích, để mỗi lần các em vào lớpđều có thể nhìn thấy và ghi nhớ.

<b>Tranh ảnh trực quan</b>

<b>3.2 Phát huy năng lực cá nhân và hoạt động nhóm.</b>

-Như chúng ta đã biết mơn nghệ thuật âm nhạc là môn năng khiếu, tuynhiên với đối tượng là học sinh THCS thì trong các lớp học khơng phải học sinhnào cũng có năng khiếu hát hay tập đọc nhạc. Vì vậy nếu với những học sinhkhơng có năng khiếu về hát hay đọc nhạc mà giáo viên cứ bắt buộc học sinhphải thực thực hiện nội dung một cách cứng nhắc thì sẻ dẫn đến học sinh khơngthích và khơng muốn học.

- Vì vậy giáo viên viên cần nắm bắt được đối tượng học sinh để có pháthuy năng lực của từng học sinh để có thể lôi cuốn tất cả học sinh vào tiết họccủa mình.

-Đối với mạch nội dung đọc nhạc ngồi việc đọc nốt nhạc, hát lời ca thìviệc học sinh gõ được tiết tấu là bước vô cùng quan trọng. Vì các em muốn đọcđược đúng giai điệu của bài tập đọc nhạc thì các em phải nắm được phách và tiếttấu của bài. Vì vậy để phát huy được năng lực của học sinh giáo viên để họcsinh tự tìm tịi ra ngun lý và ghi nhớ lâu, thay vì phương pháp truyền thốngtrước đây giáo viên gõ trước học sinh thực lại sau thì tơi chọn biện pháp.

- Học sinh đã biết hết hình nốt nhạc tơi sẻ u cầu học sinh đọc hình nốtnhạc có trong bài theo giáo viên chỉ định. Sau khi học sinh đọc được hình nốtnhuần nhuyễn giáo viên yêu cầu học sinh đọc hình nốt kết hợp vỗ tay theo.

- Khi học sinh thực hiện được yêu cầu từ đó giáo viên giới thiệu với họcsinh như vậy là chúng ta vừa thực hiện việc gõ tiết tấu của bài tập đọc nhạc và

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

giải thích thế nào là gõ tiết tấu ( Gõ tiết tấu là gõ lên tất cả các nốt nhạc màchúng ta đọc).

- Sau khi học sinh đã đọc hình nốt vừa gõ tiết tấu bằng tay thì giáo viên cóthể cho đưa thêm nhạc cụ gõ như thanh phách vào cho học sinh thực hiện.

- Để phát huy năng lực cảu từng học sinh giáo viên có thể chia học sinhtheo nhóm năng lực. Nhóm đọc nhạc, nhóm hát lời, nhóm gõ tiết...

- phương này sẻ lơi cuốn được tất cả học sinh vào tiết học, sẻ giúp họcsinh ghi nhớ lâu, và tạo thành lối mòn trong tiềm thức của học sinh, từ đó họcsinh dễ dàng áp dụng vào các bài tập đọc nhạc sau và tạo hứng thú cho tất cảhọc sinh trong lớp.

Ví dụ: bài tập đọc nhạc số 1:

Học sinh tự đọc hình nốt theo hướng dẫn của giáo viên, vừa đọc hình nốtvừa vỗ tay. Sau khi cho học sinh đọc bài và chia theo nhóm năng lực để học sinhthực hiện.

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

Ví dụ: bài tập đọc nhạc số 1. Giáo viên sẻ yêu cầu học sinh gõ phách theođúng tính chất một mạnh, hai nhẹ.

<b> Hướng đã học sinh đánh nhịp 2/4. </b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

Hình ảnh: Học sinh kết hợp gõ phách, gõ tiết tấu và đánh nhịp kết hợp

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

- Sạu khi thực hiện cả lớp giáo viên có thể gọi học sinh lên bảng theo nhómnăng lực để kiểm tra nhận xét cho điểm.

<b>Hình ảnh kiểm tra học sinh theo nhóm năng lực</b>

Cách học này không những làm giờ học đạt hiệu quả cao, khơng khí lớpsơi nỗi mà học sinh còn thi đua với nhau để thực hiện tốt phần nhiệm vụ củamình. Vì các em được làm đúng năng lực sở thích cá nhân nên từ đó tạo hứngthú học tập cho học sinh.

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

hướng dẫn học sinh cách gieo vần khi đặt lời cho bài tập đọc nhạc như:Cách gieo vần ở các nốt cao thì các em nên dùng thanh trắc( gồm những chữ códấu sắc, dấu hỏi dấu ngã, ở những âm thấp thì các nên dùng thanh bằng ( lànhững chữ có dấu huyền hoặc khơng dấu).

Các em học sinh đã đặt lời mới cho bài tập đọc nhạc số 5.

- Có thể lời ca học sinh đặt chưa hay, nhưng với học sinh đây có thể làmột khám phá mới, khi học sinh đặt được lời cho một bài đọc cô giáo hát lênhoặc cho cả lớp hát lên học sinh rất thích thú, hào hứng. Trước tiên để khích lệđộng viên học sinh giáo viên sẻ khen các em và sau đó góp ý để sữa những câutừ phù hợp cho những bài sau hay hơn có ý nghĩa hơn.

Ngồi ra để phát huy tính sáng tạo cho học sinh giáo viên cịn hướng dẫnvà yêu cầu học tự lầm ra các loại nhạc cụ gõ để phục phụ cho tiết học được tốthơn. Như thanh phách, nhạc cụ gõ ...

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

<b>Sản phẩm học sinh tự làm</b>

- Hướng dẫn học sinh tự làm ra các loại nhạc cụ gõ phục vụ cho các tiếthọc cũng là một cách phát huy được tính sáng tạo chọ học sinh như các em cóthể tự làm ra các loại nhạc cụ gõ từ vỏ lon nước ngọt, lon sữa hay vỏ trái dừakhô... việc này vừa phát huy được tính sáng tạo trong học sinh vừa giáo dục cácem về việc bảo vệ mơi trường sống.

<b>3.4 Trị chơi âm nhạc. </b>

- Ngoài ra vào cuối mỗi tiết học hoặc ở mạch nội dung vận dụng sáng tạovới mạch nội dung Đọc nhạc để phát huy hết tính tích cực của các học sinh, tạo

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

ra khơng khí lớp học sơi nỗi thì việc tổ chức trò chơi âm nhạc cũng là mộtphương pháp rất được các em u thích.

Trước khi tổ chức trị chơi giáo viên phải có sự chuẩn bị tốt, mọi học sinhđều hiểu và tham gia trò cho dễ dàng, hiệu quả. Khi chơi các em phải nắm đượcquy tắc chơi và tôn trọng luật chơi cũng như quy định của nhóm, tổ.

Trong q trình chơi khơng được lạm dụng quá nhiều thời gian, gây ảnhhưởng đến các nội dung khác của bài học. Trò chơi phải phát huy được tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Giáo viên có thể tạo điều kiện để học sinhtham gia tổ chức, tự điều khiển cả q trình chơi trị chơi: Từ chuẩn bị, tiến hànhchơi và đánh giá kết quả sau khi chơi. Các trò chơi phải được thay đổi một cáchhợp lý, tránh gây nhàm chán cho học sinh.

- Tổ chức trò chơi giúp học sinh thêm hứng thú, giờ học sôi nỗi, thi đua. Đặcbiện giúp các em ghi nhớ và giúp tai nghe của học sinh tốt hơn rất nhiều.

- Giáo viên cũng chia lớp thành các đội chơi ứng tác âm nhạc, rồi đàn giaiđiệu ô nhịp 3 và 4, đội nào trả lời nhanh đó là bài TĐN sẽ thắng.

- Ví dụ 2: Bài TĐN số 2 Suliko (trang 25 Âm nhạc 6 bộ sách Kết nối trithức với cuộc sống)

Ngoài ra tổ chức trị chơi do GV đề xuất, cũng có thể u cầu các em tự tổchức thêm các trò chơi khác nhằm kích thích tư duy, tăng khả năng sáng tạonhằm bồi dưỡng thêm hứng thú học môn âm nhạc của các em. Qua đó khích lệcác em thêm u thích và đam mê học mơn âm nhạc, góp phần giáo dục, địnhhướng về thẩm mỹ, giúp các em hiểu được cái hay, cái đẹp của cuộc sống.

</div>