cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị trường

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (47.37 MB, 33 trang )

<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

<b><small>HỌ VÀ TÊNMSSVNHIỆM VỤĐÁNH GIÁ</small></b>

<small>Nguyễn Thị Ngọc Thảo 231A310411Tìm nội dung 4.2100%</small>

<small>Trần Linh Phụng231A030054Tìm nội dụng 4.2100%</small>

WELCOME TO GROUP 3

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

<b>CHỦ ĐỀ 3: CẠNH</b>

<b>TRANH VÀ ĐỘC QUYỀNTRONG NỀN KINH TẾ</b>

<b>THỊ TRƯỜNG.</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

<i>3.1.2. Quan hệ cạnh tranh trongtrạng thái độc quyền:</i>

<b>3.2. Lý luận của V.I.Leenin về các đặcđiểm kinh tế của độc quyền và độcquyền trong nền kinh tế thị trường:</b>

<b>3.3. Biểu hiện mới của độc quyền,độc quyền nhà nước trong điều kiệnngày nay.</b>

<b>3.1. Cạnh tranh ở cấp độ độc quyềntrong nền kinh tế thị trường: </b>

<i>3.1.1. Độc quyền, độc quyền nhànước và tác động của độc quyền.</i>

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

<b>3.1. ĐỘC QUYỀN, ĐỘC QUYỀN NHÀNƯỚC VÀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐỘCQUYỀN:</b>

- Khái niệm độc quyền:

+ Độc quyền là sự liên minh giữa cácdoanh nghiệp lớn, có khả năng thâutóm việc sản xuất và tiêu thụ một sốloại hàng hố, có khả năng định ragiá cả độc quyền, nhằm thu lợi nhuậnđộc quyền cao.

<b>1. Nguyên nhân hình thành độc quyềnvà độc quyền nhà nước:</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

- Nguyên nhân hình thành độcquyền :

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

+ Do sự phát triển của lực lượng sản xuất.

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

+ Do cạnh tranh.<sup>+ Do khủng hoảng và sự phát triển</sup>

của hệ thống tín dụng.

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

<i>- Độc quyền nhà nước trong đó nhà nước</i>

nắm giữ vị thế độc quyền trên cơ sở duytrì sức mạnh của các tổ chức độc quyền ởnhững lĩnh vực then chốt nhằm duy trì sựổn định của chế độ chính trị - xã hội ứngvới điều kiện phát triển nhất định trongcác thời kỳ lịch sử.

<b>* Độc quyền nhà nước, nguyên nhân hìnhthành và bản chất của độc quyền nhànước :</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

- Nguyên nhân hìnhthành độc quyền nhànước trong nền kinhtế thị trường tư bảnchủ nghĩa :

Sự thống trịcủa độc quyềntư nhân

Tích tụ và tậptrung vốn

Sự phát triển củaphân công laođộng xã hội

Xu hướng

hoá.

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

- Bản chất của độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản:

+ Phục vụ lợi íchcủa các tổ chứcđộc quyền tưnhân.

+ Quan hệ kinhtế - chính trị gắnbó chặt chẽ.

+ Duy trì pháttriển, chủ nghĩatư bản.

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

<b>Tích cựcTiêu cực</b>

- Tạo ra khả năng to lớn trong việcnghiên cứu và triển khai các hoạt độngkhoa học - kỹ thuật, thúc đẩy sự tiến bộkỹ thuật.

- Có thể làm tăng năng suất lao động,nâng cao năng lực cạnh tranh của bảnthân tổ chức độc quyền.

- Độc quyền tạo được sức mạnh kinh tếgóp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triểntheo hướng sản xuất lớn hiện đại.

- Làm cho cạnh tranh khơng hồn hảogây thiệt hại cho người tiêu dùng và xãhội.

- Độc quyền có thể kìm hãm sự tiến bộ kỹthuật, theo đó kìm hãm sự phát triểnkinh tế - xã hội.

- Khi độc quyền nhà nước bị chi phối bởinhóm lợi ích cục bộ hoặc khi độc quyềntư nhân chi phối các quan hệ kinh tế, xãhội sẽ gây ra hiện tượng làm tăng sựphân hóa giàu - nghèo.

<b> Tác động của độc quyền trong nền kinh tế thị trường :</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

- Cạnh tranh là sự ganh đua giữachủ thể kinh tế với nhau nhằm cóđược những ưu thế về sản xuấtcũng như tiêu thụ và thơng qua đóthu được lợi ích tối đa.

<i><b>2. Quan hệ cạnh tranh trong trạng thái độc quyền:</b></i>

- Quy luật cạnh tranh là quy luật kinh tế điều tiết một cách khách quanmối quan hệ ganh đua kinh tế giữa các chủ thể trong sản xuất và trao đổihàng hoá.

</div><span class="text_page_counter">Trang 13</span><div class="page_container" data-page="13">

- Độc quyền sinh ra từ cạnh tranh tựdo. Nhưng sự xuất hiện của độcquyền không thủ tiêu cạnh tranh.Trái lại, độc quyền làm cho cạnhtranh trở nên đa dạng, gay gắt hơn.

</div><span class="text_page_counter">Trang 14</span><div class="page_container" data-page="14">

- Trong nền kinh tế thị trường, nhìnchung khơng chỉ tồn tại sự cạnh tranhgiữa các chủ thể sản xuất kinh doanhnhỏ và vừa mà cịn có thêm các loạicạnh tranh giữa các tổ chức độcquyền.

</div><span class="text_page_counter">Trang 15</span><div class="page_container" data-page="15">

- Có 3 hình thức:

+Cạnh tranh giữacác tổ chức độcquyền với nhau.

+Cạnh tranh giữacác tổ chức độcquyền với cácdoanh nghiệpngoài độc quyền.

+Cạnh tranh trongnội bộ các tổ chứcđộc quyền.

</div><span class="text_page_counter">Trang 16</span><div class="page_container" data-page="16">

<b>3.2. LÝ LUẬN CỦA V.I. LÊ-NIN VỀ ĐẶC ĐIỂMKINH TẾ CỦA ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC</b>

<b>TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN:</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 18</span><div class="page_container" data-page="18">

<b>Sự kết hợp về nhân sựgiữa tổ chức độc</b>

<b>quyền và nhà nước:</b>

<small>Sự kết hợp về nhân sự thực hiện thông qua các đảngphái tư sản. Chính các đảng phái này đã tạo ra cho tưbản độc quyền một cơ sở xã hội để thực hiện thống trịvà trực tiếp xây dựng đội ngũ công chức cho bộ máynhà nước.</small>

<small>Cùng với các đảng phái tư sản, sự kết hợp về nhân sựcòn được thực hiện thơng qua các hội chủ xí nghiệpmang những tên khác nhau, thí dụ: Liên đồn cơngnghiệp Italia, Tổ chức liên hợp cơng nghiệp Đức, Liênđồn cơng thương Anh...</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 19</span><div class="page_container" data-page="19">

<small>Sau các đảng phái này là một lực lượng có quyền lực rất hùng hậu,đó chính là các hội chủ xí nghiệp độc quyền (Hội cơng nghiệp tồnquốc Mỹ, Tổng Liên đồn cơng nghiệp Italia,...)</small>

<b>Sự kết hợp về nhân sự được thực hiệnthông qua các đảng phái</b>

<small>Các đảng phái này đã tạo cho tư bản độc quyền một cơ sở xã hộiđể thực hiện sự thống trị và trực tiếp xây dựng đội ngũ công chứccho bộ máy nhà nước.</small>

<i><small>trở thành lực lượng chính trị, kinh tế to lớn, là chỗ dựa chonhà nước tư sản.</small></i>

</div><span class="text_page_counter">Trang 20</span><div class="page_container" data-page="20">

<b>Sự kết hợp về nhân sự giữa tổchức độc quyền và nhà nước:</b>

Các hội chủ xí

nghiệp được xem là"chính phủ đằng sau

chính phủ", thể hiệnsự thâm nhập và kết

hợp mạnh mẽ giữacác tổ chức độcquyền và cơ quannhà nước từ trung

ương đến địaphương.

Thông qua việc thamgia vào các bộ máynhà nước và cử cánbộ vào ban quản trị,các hội chủ xí nghiệp

ảnh hưởng sâu rộngđến quyết định vàhoạt động của chính

phủ, tạo ra một mốiquan hệ lẫn nhau

phức tạpCác hội chủ xí

nghiệp là các tổ chứccủa giai cấp tư sản,tham gia vào quyếtđịnh chính trị và kinh

tế của các đảng,cũng như thành lập

bộ máy nhà nước ởcác cấp.

</div><span class="text_page_counter">Trang 21</span><div class="page_container" data-page="21">

<b>2. Sự hình thành, phát triểnsở hữu nhà nước:</b>

<small>Sở hữu nhà nước là tài sản tập thể của giai cấp tư sản, phục vụ lợi íchcủa tư bản độc quyền để duy trì và phát triển chủ nghĩa tư bản.</small>

<small>Sự tăng cường mối quan hệ giữa sở hữu nhà nước và sở hữu tư nhânlà phản ánh của q trình tuần hồn của tổng tư bản xã hội.</small>

<small>Sở hữu nhà nước không chỉ bao gồm động sản cần thiết cho hoạtđộng của bộ máy nhà nước, mà cịn có các doanh nghiệp nhà nướctrong các lĩnh vực kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội.</small>

<small>Hình thành sở hữu nhà nước qua nhiều hình thức như xây dựng doanhnghiệp nhà nước, quốc hữu hóa doanh nghiệp tư nhân và mua cổ</small>

<small>phần của doanh nghiệp tư nhân.</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 22</span><div class="page_container" data-page="22">

<b>2. Sự hình thành, phát triểnsở hữu nhà nước:</b>

<small>Hình thành sở hữu nhà nước qua nhiều hình thức như xây dựngdoanh nghiệp nhà nước, quốc hữu hóa doanh nghiệp tư nhân vàmua cổ phần của doanh nghiệp tư nhân.</small>

<small>Chức năng cơ bản của sở hữu nhà nước là mở rộng sản xuất tưbản, tạo điều kiện cho việc chuyển đổi ngành kinh doanh và điềutiết kinh tế theo chương trình nhà nước.</small>

<small>Phát triển sở hữu nhà nước đi kèm với hình thành và phát triểnthị trường độc quyền, trong đó nhà nước mở rộng thị trường bằngcách mua sản phẩm từ các doanh nghiệp độc quyền thông quahợp đồng</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 23</span><div class="page_container" data-page="23">

<b>3. Độc quyền nhà nướctrở thành công cụ để</b>

<b>nhà nước điều tiết nềnkinh tế:</b>

Hệ thống điều tiết kinh tế củanhà nước tư sản được hình

thành từ bộ máy quản lý và cáccơng cụ chính sách, nhằm điềutiết tồn bộ q trình tái sảnxuất xã hội và sự vận động củanền kinh tế quốc dân.

Sự điều tiết kinh tế của nhànước tư sản được thực hiện

thông qua nhiều hình thức nhưhướng dẫn, kiểm sốt, và sử

dụng các cơng cụ kinh tế vàhành chính - pháp lý, cả trongcả ưu đãi và trừng phạt.

</div><span class="text_page_counter">Trang 24</span><div class="page_container" data-page="24">

<b>3. Độc quyền nhà nướctrở thành công cụ để</b>

<b>nhà nước điều tiết nềnkinh tế:</b>

Nhà nước tư sản thực hiện điềutiết và chính sách kinh tế quacác công cụ như ngân sách,

thuế, hệ thống tiền tệ, tín dụng,cũng như thơng qua doanh

</div><span class="text_page_counter">Trang 25</span><div class="page_container" data-page="25">

<b>3. Độc quyền nhà nước trở thành công cụ đểnhà nước điều tiết nền kinh tế:</b>

Cơ chế điều tiết kinhtế độc quyền nhànước là sự dung hợp

giữa thị trường, độcquyền tư nhân và

điều tiết của nhànước, nhằm tối ưuhóa lợi ích của chủ

nghĩa tư bản độcquyền.

Cơ chế này là việckết hợp giữa các cơchế thị trường với sự

điều tiết của nhànước, nhằm hạn chế

các mặt tiêu cực vàthúc đẩy mặt tíchcực của từng cơ chế.Bộ máy điều tiết kinh

tế gồm cơ quan lậppháp, hành pháp, tưpháp và có sự tham gia

của đại biểu của tậpđoàn tư bản độc quyền

và các quan chức nhànước, cùng với các tiểubang có vai trò "tư vấn"

đường lối phát triểnkinh tế theo mục tiêuriêng của các tổ chức

độc quyền.

</div><span class="text_page_counter">Trang 26</span><div class="page_container" data-page="26">

<b>1 Biểu hiện mới củađộc quyền:</b>

<b>2 Độc quyền nhà nướctrong điều kiện hiên</b>

<b>nay.</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 27</span><div class="page_container" data-page="27">

<b>1 Biểu hiện</b>

<b>mới của độcquyền:</b>

Công nghệ và nền kinh tế số:

Độc quyền nền tảng kỹ thuật số:Các công ty công nghệ lớn nhưGoogle, Amazon, Facebook,...,Các doanh nghiệp này tạo ramột vịng lặp tích cực, nơi màgiá trị của sản phẩm hoặc dịchvụ tăng lên khi số lượng ngườidùng tăng, càng làm cho vị thếđộc quyền của họ mạnh mẽ hơn.

</div><span class="text_page_counter">Trang 28</span><div class="page_container" data-page="28">

<b>1 Biểu hiện</b>

<b>mới của độcquyền:</b>

Dữ liệu lớn - Kiểm soát dữ liệu:Các cơng ty lớn thu thập và kiểmsốt lượng dữ liệu khổng lồ về

người dùng, cho phép họ nắmbắt thông tin chi tiết về hành vivà sở thích của khách hàng, từđó tối ưu hóa sản phẩm và dịchvụ theo cách mà các đối thủ nhỏkhông thể cạnh tranh.

<small>Hệ sinh thái của Google </small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 29</span><div class="page_container" data-page="29">

Sáp nhập và thâu tóm: Các cơngty lớn liên tục thực hiện các

thương vụ sáp nhập và thâu tómđể mở rộng quyền kiểm sốt thịtrường, giảm số lượng đối thủ

cạnh tranh và tăng cường quyềnlực độc quyền.

<b>1 Biểu hiện mới của độc quyền:</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 30</span><div class="page_container" data-page="30">

Sở hữu trí tuệ: sáng chế và bản quyền có thểtạo ra các rào cản cao đối với các doanh

nghiệp mới và nhỏ, hạn chế sự đổi mới vàcạnh tranh

Độc quyền tự nhiên: Một số ngành công

nghiệp đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu rất lớn,chẳng hạn như ngành năng lượng, viễn

thông và đường sắt, dẫn đến tình trạng độcquyền tự nhiên khi chỉ có rất ít doanh

nghiệp có khả năng tham gia.

<b>1 Biểu hiện mới của độc quyền:</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 31</span><div class="page_container" data-page="31">

Sở hữu và kiểm soát các ngành, lĩnh vực chiến lược: Nhànước thường nắm giữ hoặc kiểm soát các ngành, lĩnh vựcmang tính chiến lược như điện, nước, dầu khí, giao thông vậntải, viễn thông, và ngân hàng.

Quyền lực định giá: Nhà nước có khả năng quyết định giá cảtrong các lĩnh vực mà mình kiểm sốt, ảnh hưởng trực tiếpđến giá cả thị trường và chi phí sinh hoạt của người dân.

Rào cản đối với khu vực tư nhân: Các doanh nghiệp tư nhângặp nhiều khó khăn khi muốn tham gia vào các lĩnh vực mànhà nước độc quyền do các rào cản pháp lý, tài chính, và cơchế cấp phép.

Chính sách ưu đãi: Các doanh nghiệp nhà nước thường đượchưởng các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, và đất đai, tạora sự cạnh tranh không công bằng với khu vực tư nhân

<b>2. Độc quyền nhà nước trong điều kiện hiên nay.</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 32</span><div class="page_container" data-page="32">

<b>Tích cực</b>

Ổn địnhkinh tế vàxã hội

Phát triểncơ sở hạ

<b>Tiêu cực</b>

Hiệu quả

kinh tế thấp Tham

nhũng và

quản lý kémCản trở pháttriển kinh tếtư nhân

<b>2. Độc quyền nhà nước trong điềukiện hiên nay.</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 33</span><div class="page_container" data-page="33">

<b>Cảm ơn vì đã lắng nghe!</b>

<b><small>CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONGNỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG.</small></b>

</div>