<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

HỘI THẢO KHOA HỌC

PHÁP LUẬT HÌNH SỰ

CUA VIET NAM VÀ TRUNG QUOCTRONG BOI CANH HOI NHAP QUOC TE

HA NOI, THANG 01/2013

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

<small>CHUONG TRÌNH HỘI THẢO.Pháp luật hình sw của Việt Nam và Tri</small>

trong bắi cảnh hội nhập quốc ti ^{ing Quốc}

<small>: GS.TS. Hạ Dũng</small>

<small>h15-8h30 hai mạc hội n</small>

ae a) Hoe viên Từ pháp ~ Hình suc

<small>DH. Tài chính ~ Chính phápTrung Nam</small>

<small>GS. TS. Hạ Dũng</small>

<small>| sh3o-gnas " : : Hoe viện Tu pháp ~ Hình sự</small>_{Tu hhhsự phí của Trang Qube | Te Te nMp}<small>Trung Nam</small>

<small>‘ha5.onoo | 88H cla php li Fink sr~nlng yéu edu | GSTS NauyEa Naoe Hod</small>

<small>ễ “được đặt ra cho php luật hình sự Vit Nam._| "BH Luật Hà Nội</small>

<small>GSTS. Vương Lương Thuận</small>

<small>| soo—onis | - Tổiphạm đetổ chức thực hiện </small>_{và trách | Học viện Tee phdp Hình sự}

POO SHS. | nệm ình sưtheo lt Trang Quée | ĐH, Tàtchính— Chính php

<small>Trung Nam</small>

<small>Tiồn thiện Bộ luật hình sự Việt Nam Meo</small>

<small>. : : i TS, Cao Thị Oanh</small>

<small>9h15 ~ 9h30 | định hướng quy định trách nhiệm hình sự at</small>

lề đối với pháp nhân 2W bà Hộ Bội

<small>PGS.TS. Trình Hong</small>

<small>Thực trang guy định vẻ tội pham có tổ chúc | Hoe viện Từ pháp ~ Hình sự</small>

"hơ THẦN của Trang Quốc DH. Tài chính ~ Chính pháp,

<small>Trung Nam</small>

<small>Toi phạm có rổ chite và việc Bd sung chế POSTS THIS</small>

<small>= nh tổ chute tội phạm trong Bộ luật hi nh</small>

<small>Trung Nam10 | Tĩnh phạt ae hình theo pháp luật Vệ Nam | — TŠ Hoàng Van Hing</small>

ae và hướng hoàn thiện. DH Luật Hà Nội

<small>TTN40 -12h10 “Thảo luận</small>

<small>[5ni0-12m15 “Tổng kết và bé mạc hội nghị</small>

<small>Được quet bang Camscanner</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

<small>MỤC LỤC</small>

Luật hình sự phụ của Trung Quốc.

<small>GS.TS. Ha Dũng.</small>Nguồn của pháp luật hinh sự - Những yêu clu được đặt ra cho<small>pháp luật hình sự Việt Nam</small>

Quy định về xử lí hình sự đặc biệt của Trung Quốc.

PGS.TS. Âu Dương Trúc Quân

Hệ thống hình phạt trong Bộ luật hình sự Việt Nam và hướng,

hồn thiện :

PGS.TS. Dương Tuyết Miễn

Hạn chế hình phạt tử hình ở Trung Quốc: Hiện trạng và tương lai

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

LUẬT HÌNH SỰ PHỤ CỦA TRUNG QUỐC

<small>GS.TS. Ha DũngHoc viên teephdp hành sue</small>

<small>Dat học tài chính - chính pháp Trung Navn</small>

1. Luật hình sự phụ - một hình thức biểu hiện của luật hình sự

Luật hình sự là tổng thể quy đính của pháp luật v tội phạm, trách

<small>uất hình sự (BLHS), luật hình sự riêng 1é và luật hình sự phụ.</small>

<small>BLHS là văn ban quy phạm pháp luật quy định một cách hệ thơng vẻtơi phạm, trách nhiệm hình su và hình phạt. Văn bản nay có tên gọi là "BLHScủa nước Công hoa nhân dân Trung Hoa”. Tử khi nước Công hoa nhân dânTrung Hoa được thành lập năm 1949 cho đến nay, đã có 2 BLHS được ban</small>hành Bộ luật hình su thứ nhất được ban hảnh năm 1979.) BLHS thứ hai —BLHS hiện hanh được xây dựng trên cơ sở sửa di BLHS năm 1979 vả được<small>thông qua năm 1997</small>

<small>Luật hình sự riêng lẻ lả văn bản quy phạm pháp luật quy định về mộtloại tôi pham, vẻ trách nhiêm hình sự cũng như hình phat đổi với loại tơipham đó... Trước BLHS năm 1979, Trung Quốc đã ban hành mốt số luật hình.sử riêng lễ có nội dung liên quan đến cấm thuốc phiên, trấn áp hành động pha</small>hoại, trừng trì tham ơ... Sau khi BLHS năm 1979 có hiệu lực, để theo lúp sựphát triển của xã hội, cơ quan lập pháp đã ban hành hơn 20 luật hình sự riêng<small>18, Sau khi BLHS năm 1997 có hiệu lực thì những luật hình sự riêng lẽ nay</small>hết hiệu lực. Để không ngừng đáp ứng yêu cầu của tinh hình lanh tê-zã hội<small>mới, năm 1998, cơ quan lập pháp đã ban hành luật hình sự riêng lẽ quy định.vẻ tôi pham phá hoại chế dé ngoại hồi, sau dé phương án ban hành luật sửa</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

đổi BLHS năm 1997 đã được thực hiện. Cho đến nay, đã có 8 luật sửa đổiBLHS. Các luật sửa đổi khơng phải hình thức biểu hiện mới của luật hình sự‘ma chi là hình thức sửa đỗi của luật hình su, các điều khoản mới sau khi được.

<small>trách nhiêm hình sự va hình phạt được quy định trong các van bản quy phạm.pháp luật phi hình sự. Thuật ngữ "pháp luật phi hình sự" chỉ các văn bản quypham pháp luật có nội dung quy đính vé quản lí hành chính, thương mai dân.</small>sự, trật tự kinh tế, quy tắc kinh tế... Các văn bản quy phạm pháp luật phi hình<small>sự đêu có diéu khoản vẻ "trách nhiệm pháp luật”, trong đó ngồi trách nhiệm</small>hình sự thì chủ yêu 1a quy định về trách nhiêm hành chính hoặc trách nhiệmdân sự Điều nảy thể hiện mối quan hệ gắn kết giữa các trách nhiệm pháp luật<small>khác nhau. Thông thường các văn ban quy phạm pháp luật phi hình sự đềch nhiêm hình</small>

<small>sw’. Theo thơng kê của tác giã, đến ngày 01/11/2012, cơ quan lâp pháp Trung,</small>Quốc đã ban hành 322 văn bản quy phạm pháp luật (gồm 264 luật vẫn còn hiệu<small>lực và 58 nghị quyết, quyết định, quy tắc có giá trì pháp luật tương đương),</small>trong đó có 180 văn bản với 554 điểu khoản luật hình sự phụ (gồm 170 luật,

10 nghị quyết, quyết định, quy tắc).)

2. Hai loại hình của điều khoản luật hình sự phụ

<small>Các học gia luật học Trung Quốc có cách phân loại khác nhau vẻ luật</small>

hình sự phụ © Theo tac giả, dựa vào phương thức quy định của luất phí hình

sự vé "tơi phạmi" có thé phân loại luật hình sự phụ thảnh loại hình mơ tả cụthể và loại hình mơ ta trừu trong.

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

được mơ tả cụ thể có thể được phân thảnh tơi pham (mới) thiết lập, tơi pham.<small>giải thích và tơi pham chi dẫn.</small>

<small>"Tơi pham (mới) thiết lập là tơi pham được hình thành qua sự mỡ rongpham vi điều chỉnh của tội phạm đã được quy định trong BLHS. Vi du Điều</small>51 Luật thé dục, thé thao năm 1995 quy đính: “Trong các hoạt đông thi đấuthể thao, các hành vi hốt 18, lừa gat. tổ chức đánh bạc cấu thành tôi phạm bi<small>rap cnt trách nhiệm hình sự theo pháp luật”. Trong a</small>

<small>pham (mới) thiết lập. Theo quy định nay, các vận động viên, huần luyện vitrong tai khi tham gia hoạt đồng thi đầu thé thao đều có thể trở thành chủ thể</small>

<small>là viên chức nha nước được quy định trong BLHS năm 1979, cũng như vượtqua pham vi "nhân viên các cơng tí, doanh nghiệp phải chiu tơi hối 16” được</small>

<small>Tội pham giải thích là tơi pham ma nội dung của nó là sự giãi thích chonội dung tội phạm đã được quy định trong BLHS. Vi đi Điểu 31 Luật ni</small>con ni quy định: “Đối với hành vì mượn danh nghĩa nhận con nuôi để lừa<small>‘gat, buôn bản trễ em phải truy cứu trách nhiệm hình sự theo pháp luật”. Quy</small>đính này mn giãi thích "mượn danh nghĩa nhận con nuôi" là biểu hiện cụthể của "Tôi lửa gạt, buôn bản trẻ em” đã được quy định trong BLHS. Do vay,

Tôi pham chi dẫn là tội phạm được chi dẫn đến tội danh đã được quyđính trong BLHS. V7 dx, Điều 45 Luật hôn nhân sửa đổi,

quy định: “Đối với các trường hop tring hôn, bao lực gia đình hoặc ngược

đãi, rng bỗ các thành viên trong gia đình mà céu thành tội phạm phải truy<small>củ rách nhiệm hình sự thao pháp ind”. Trong đó, "trùng hơn”, “ngược đãi”,</small>

tơi phạm chỉ dẫn. Tuy nhiên, "có hanh vi bạo lực gia đính” lại thuộc tơi pham.<small>giải thích vi nó giải thích cho "tơi ngược dai”</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

<small>2.2, Ludt hình swephu mơ ta trầm tương.</small>

<small>Luật hình sự phụ mô tả trửu tượng không trực tiép mô ta tôi pham machỉ quy dink“. cấu thành tôi pham thi phải truy cứu trách nhiệm hình swtheo pháp luật”. Nhin dưới góc độ nối tiếp giữa luật hình sự phụ mơ tả trừu</small>tương va luật phi hình sự, có thé chia thành hai trường hợp là nối tiếp không,<small>16 rang và nỗi tiếp rổ rang</small>

"Nối tiếp không rõ rang là trường hợp luật hình sự phụ lấy hãnh vi vi<small>phạm nội dung chung của luật phi hình sự làm tiên để. Vĩ du Điều 98 Luật an</small>toán về sinh thực phẩm quy định. “Vt pm guy dinth của luật nàp mà cấuThành tội pham thi phải truy củ trách nhiệm hình sự theo pháp luật”. Ở đây,“quy định của Luật nay” khơng có giới hạn cu thể. Điều nảy có nghĩa, nộidung của luật hình sự phụ và Luật an tồn vệ sinh thực phẩm thuộc loại nổitiếp không rõ rang.

<small>"Nối tiếp rõ rang la trường hợp luất hình sự phụ lẫy hành vi vi phạm nộidung riêng biết trong luật phí hình sự làm tiên để. V7 du, khoản 2 Điển 31</small>Luật nuôi con nuôi quy định: “Hanh vi ruông bỏ tré sơ sinh bị cơ quan côngan xử phạt hàmh chính; nễu cẩu thành tơi pham phải truy cứu trách nhiệm“nh sự theo pháp luật”. Ở đãn én không phải là<small>hành vi phạm tôi nhưng khi được tiếp nối bối luật hình sự phụ, hành vi “rngbỏ tré sơ sinh” một céch nghiêm trọng sé "cầu thành tội phạmi". Điểu nay cónghĩa luật hình sự phụ chỉ tập trung vao hênh vi "ruồng bỏ tré sơ sinh" ma</small>

<small>xuông ba trẻ sơ sinh”</small>

<small>không nhằm vào hành vi vi pham Luật nuôi con nuối khác. Trong trường hopnay, cầu thành tội pham được quy định trong luật hình sự phụ là trửu tươngnhưng trường hợp được mô tả lạ ka cụ th</small>

3. Ba vấn đề trong lí luận về luật hình sự phụ.

<small>Mặc dit ở Trung Quốc có nhiều loại sách giáo khoa chun ngành luật"hình sự nhưng có it tai liệu giã thích vẻ luật hình sự phụ và chưa hình thành líluật hình sự, các nha nghiên.Tn hồn chỉnh. Cùng với các phương án sửa</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

<small>giã, các nghiên cửu này tuy còn giới hạn cả về phạm vĩ vả chiểu sâu nhưng đãđể cap được 3 van đề quan trong sau</small>

<small>3.1 Nội đăng cần ược luật hình sạc pias qny định</small>

<small>Voi vai trị là hình thức biểu hiện của luật hinh sự thì luật hình sự phụcẩn quy định tơi phạm, trách nhiệm hình sư và hình phạt. Tuy nhiên, luật phihình sự của Trung Quốc lại khơng trực tiếp quy định về "hình phat” mã chỉ cóđiều khoăn vẻ "tơi pham” và "trách nhiệm hình sự”. Như vây, đây có phải làluật hình sự phụ hay không? Thông thường, các sách giáo khoa đều định</small>nghĩa luật hình sự phụ là "điều khoản vé trách nhiệm hình sự được quy đínhtrong luật phi hình sự" ') Nhưng “điều khoản vẻ trách nhiệm hình sự” được.hiểu như thé nào lại không rổ rng Về vẫn để nay, các chun gia vé luậttình sự ở Trung Quốc có các quan điểm khác nhau.

Quan điểm phổ biển cho ring các điều khoản trong luật phi hình sự có.<small>nội dung "tơi pham” vả "trách nhiệm hình sự" déu được coi là luật hình sự</small>

plu.) Ngược lại, cũng có học giã cho rằng các điều khoăn trong luật phi hình.

<small>sự mã khơng có nội dung “hình phạt” thi khơng phải luật hình sự phụ, “vét</small>một cách nghiêm túc, vi những điều khoản này không quy ainh trực tiếp các<small>Tôi pham và hùnh phat tương ứng nên khơng phải là luật hình sự pha một cách</small>

ding nghĩa “9 Có học gia lại cho rằng luật hình sự phụ khơng cần phải quy

<small>đính đồng thời về tội phạm va hình phạt, các diéu khoản co nội dung vẻ tội</small>pham nhưng khơng có nội dung về hình phat có thể kết hợp với quy địnhtrong BLHS về hình phat để tạo nén "quy pham pháp luật hình sự hồn chỉnh” 7!Theo tác giả quan điểm thứ 3 lả hop lí. Trong luật phi hình sự, các điều

hình sự phu. Trên thực tế, các diéu khoản có mơ tả vẻ tội phạm có thể có tac

<small>(6) Xem Cho Men Hays MỸ Kae 3Eeng, Báo vàn Lat ins, Neh Dathoe Bie nh, 2010, 8</small>

<small>(6) sam: Vin ppp i with ti prong uy pham hột hàn nụ go", pe cứu hột học,</small>

(© Yann Hes Th The, in Kas Hem, Phin ech th ví chan ba tục tÝv quy ph ith sel,

<small>pci cia He vin cena Pc Boon vì 50008</small>

(Sam Ma Ehính Fe, 'Ngiền ia vẫn adn nấu ip nhấp ca bật ish spt ap d Did

<small>Brulee 30010.</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

dung giải thích, sửa đổi và bé sung cho quy định vẻ tội phạm trong BLHS.<small>Nếu theo quan điểm thứ hai thì có nghĩa là hồn tồn phủ đính luật hình sự</small>phụ va điều nảy khơng thể giải thích cho những quy định cụ thể về tơi phạm.trong luật phi hình sự. Do vậy, quan điểm này khó có thể được chấp nhận.<small>Mất khác, luật hình su phụ không nên là những diéu khoăn biểu đạt "tôi</small>phạm" một cách tru tượng, Nhìn chung, cách biểu đạt trừu tượng "cầu than

phạm tơi" khơng có “tinh sây dựng"/® Tác giã cũng không đồng ý với quan

điểm thứ nhất, bởi lẽ nếu nội dung của luật phi hình sự vượt qua BLHS thì<small>quy định trim tượng vé vi phạm nội dung của luật "cầu thảnh tội pham” đãpha vỡ những điều khoản của BLHS, Hơn nữa, quy đính trim tượng "cấu.</small>thảnh tội phạm” ma thiếu sự hạn chế sé dé dẫn đến việc tuỷ ý giải thích về

các điều khoản biểu đạt "tội phạm” một cách trừu tương trong luật hình sự<small>phụ là khơng hợp lí</small>

<small>3.2. Vat tré của huật hành sự phat</small>

<small>Câu hai nảy đề cập mi quan hé giữa luật hình sự phụ va BLHS. Theo</small>quan điểm phổ biết

thích, chỉnh sửa vả bổ sung cho BLHS. Quan điểm nay cần được làm rõ thêm.Trước hết, nêu cho rằng các diéu khoản trong luật phi hình sự chỉ nhằm.<small>mục đích "biểu thi cơng khai" các hành vi pham tơi được quy đính trong</small>|, luật hình sự phụ co tác dụng biểu thị công khai, giải

é biểu thị cho "tộimô tả cụ thé để “biểu thị công khai" như lầy “tring hơi

<small>trùng hơn" trong BLHS thi đó là lặp lại hoản toản và khơng có tác dụng thực</small>tế. Nếu dùng cách mô tả tru tượng để “biểu thị công khai” cịn dẫn đến sự.<small>khơng rõ rằng,</small>

<small>Tiếp đó, nêu cho rằng các diéu khoản trong luật phi hình sự chỉ nhằm.mục đích “giễi thích” cho hành vi phạm tội được quy định trong BLHS thi sẽ</small>

<small>ham vi tội phạm và việc tuỷ tiền trong qua trình áp dung,</small>

<small>(Que Tụnh Phong, "Vẫn & ập pháp Bi vối tần thtlp trong g hạn tật hàn sep", Tp ch“Ngôn cá lệ học 3130998.</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

trùng lấp với vẫn để giải thích luật hình sự Ở Trung Quốc, giải thích luật hình<small>sử có hiệu lực pháp luật bao gồm: Giải thích lập phap của Uy ban thường vụ</small>Đại hội đại biểu nhân dân tồn quốc, giai thích tư pháp cũa Tồ án nhân dân.tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Như vậy, đã có các văn ban quy.<small>phạm pháp luật chun giải thích ngồi BLHS nên khơng cần thiết phãi dingluật hình sự phụ để giai thích cho BLHS</small>

<small>Cuối cùng, nếu các điều khoăn trong luật phi hình sự chỉ nhằm "chỉnh</small>"hành vi phạm tội được quy định trong BLHS thì có thé trùng lặp với các

<small>chi việc mỡ rơng hoặc thu hẹp phạm vi tội phạm đã được quy đính Quan</small>điểm chung cho rằng, luật hình sự phụ có tác dung nảy ®) Gan đây, một số‘hoc gia cho ring sửa đồi, bd sung không phải phương án duy nhất ma nên vận.dung nhiễu hơn nữa luật hình sự phụ để sửa đổi BLHS.) Tac giả không,đồng tinh với quan điểm nay. Bởi lẽ, nêu dùng luật hình sự phụ để chỉnh sửa.<small>các tơi danh đã có trong BLHS sẽ tao thảnh cục diện tách biệt giữa nội dungquy đính đã được chỉnh sửa của luật hình sự phụ và nội dung quy định chuađược chỉnh sửa trong BLHS. Hiên nay, Trung Quốc đã quy định trách nhiệmhình sự tại hon 500 diéu khoăn trong hơn 170 văn bản luật phi hình sự Nêu</small>

pham trong BLHS thì chắc chấn sẽ dẫn đến BLHS bi thay đỗi và pha vỡ hồn.<small>toản, gây khó khăn cho người dân trong việc nắm nổi dung (quy định) cũngnhư tao ra nhiễu khó khăn cho ngành tư pháp. Thực té, trong quả trình xây,</small>dung phương án sửa đổi, bd sung, nêu đã cỏ sự cân nhắc cặn kế đến luật phi"hình sự liên quan thi sẽ khơng én áp dung luật hình sự phụ.

<small>thu hep phạm vi tôi phạm.</small>

<small>Tác giả cho rằng tac dung chính của luật hình sự phụ lả</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

xây dựng quy định về hành vi phạm tội có quan hệ mật thiết trong luật phihình sự là góp phản quan trong cho việc quy định và lí giải tôi pham Trong<small>trường hợp này, tôi danh được quy định trong luật hình sự phụ hồn tốn.</small>độc lập với tội danh trong BLHS. Điểu nay thể hiện tính quy thuộc của luật<small>phí hình sự</small>

Cũng có học giả cho rằng có thể dùng luật hình sự riêng lẻ để quy địnhhành vi phạm tơi mới mà khơng dùng luật hình sự phu cũng như để thay thé

cho phương án luật hình sự sa đỗi, bd sung!" Tác giả khơng nhất trí với quan.

mới nay sẽ dẫn đến việc tôi danh mới tách rời khỏi luật phi hinh sự và như vay<small>sẽ khơng có lợi cho việc quy định một cách khoa học và lí giã tơi danh này.</small>

<small>3.3. Chủ thé xy dựng luật hình sự pm.</small>

<small>Chủ thé xy dựng luật hình sự phụ phai 1a cơ quan lập pháp. Tuy nhiên,trong thực tế thi hành, nhiễu quy đính pháp Iuét hành chính, quy chế hành.</small>chính và quy định của các dia phương cũng có quy định vẻ "trách nhiệm pháp<small>A”. Vay đây có phải là luật hình sự phụ khơng? Các sách giáo khoa của TrungQuốc cũng không lam rổ vấn để này. Có học gia đ chỉ ra rằng theo “phương</small>

<small>được quy định béi pháp luật ma pháp luật lại do cơ quan lập pháp xây dựngnên Vì vậy, cơ quan hanh chính và cơ quan chức năng tại dia phương quy</small>

định “trách nhiệm hình sự” là khơng hợp lí 0)

Có quan điểm khác lại cho rằng, theo quy định của Hiển pháp và theo<small>phương thức lập pháp của Trung Quốc thi luật hình sự thuộc “phap luật cơ</small>'tbân” nên chỉ cỏ thé do Đại hội đại biểu nhân dan toàn quốc xây dung và sửađổi. Trong thời gan Đại hội đại biểu nhân dân toan quốc không hop, Uy ban

(QD, Thebkhöo: Hoing Ket Bi, Bind Pin Trận, “Vii suy neh phương én bậthàn sin đỗ”) Tạp

<small>chi Đin đều JoH mĩ pháp tất Xà 2004,</small>

(Q39, Duma: Ngô Tinh Thị, Tin Nhi Ho, “Phin ie tí vì chín hạ thạc vd ay nh bật hàn,

<small>‘epi, Tap chỉ của Học vận cảnh sit Phúc Kn kì 92008</small>

<small>8</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

thường vụ Đại hơi đại biểu nhân dân tồn quốc tuy có thể tiến hành

và sửa đổi một phẩn" của pháp luật cơ bản nhưng "đổi với việc sửa đỗi phápluật co bin niên kiên tì nguyên tắc Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc tiền<small>hành sửa đỗi và việc Uy ban thường vụ Đại hội đại biểu nhân dn toàn quốc</small>

tiến hành sửa đổi chỉ 1a trường hợp ngoại lế”.) Theo nguyên tắc nảy, luật

<small>vẻ tôi pham vi da số luật phi hình sự đều khơng phải lé “pháp luật cơ bản” ma1a "pháp luật" do Uy ban thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân tồn quốc cóquyền quy định</small>

<small>Tac gia cho rằng mơ hình lập pháp BLHS kèm theo phương án luật hình.</small>

tình sự sửa đổi, bổ sung déu phải được Uy ban thường vụ Đại hội đại biểu.nhân dân tồn quốc xem xét thơng qua. Trong quả tình sửa đổi BLHS, Uyan thưởng vụ Đại hội dai biểu nhân dân tồn quốc phụ trách các cơng việc

sửa đồi, bd sung để cập nhưng nội dung sửa đổi khơng nhất thiết phải thể hiện<small>đười dạng Luật hình sự phụ /</small>

(Q39 Xem. Cáo Mnh Hayin, UA Hon Hồng, “Luin vỀ wide sia đổ ca phương én ht hàn sự số đỗi, ^bổ

<small>"ng BLES”, Ty hủ của Hc viện chôn phép I ca cán bộ in HN, 1/2009;</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 13</span><div class="page_container" data-page="13">

NGUON CUA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ - NHỮNG YÊU CAU

ĐƯỢC ĐẶT RA CHO PHAP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAMGS.TS. Nguyễn Ngọc Hoà<small>Trường Đại học Luật Hà Nội</small>

<small>1. Từ năm 1986, pháp luật hình sự Việt Nam xác định văn bản quypham pháp luật duy nhất được phép quy định tơi pham là Bộ luật hình sự</small>(BLHS). Điều nảy được thể hiện rat rõ tại quy định vẻ khái niệm tội phạm.<small>trong cả hai bô luật - BLHS năm 1985 và BLHS năm 1900. Cả hai bộ luật</small>nay, khi định nghĩa khái niệm tội phạm tại Điều 8 đều khẳng định tội phạm.1ä hành vi nguy hiểm cho sã hội “được quy đmh trong Bộ luật hình sve<small>Theo đó, chỉ có BLHS mới được phép xac định, mơ ta và đất tôi danh cho</small>

<small>bản pháp luật duy nhất được phép quy định khung hình phạt cho các tốipham đã được xác định.</small>

Do bi rang buộc bối quy định này mà tất cả các luật khác chỉ có thé chỉdn đến BLHS trong trường hợp muốn xác định trách nhiêm hình sự chonhững hành vi nhất định liên quan đến nội dung điều chỉnh của mình. Trongđồ có cả các luật mã nội dung là vé phịng và chống các nhóm hành vi nguyhiểm cho xã hội nhất định. Các luật này đều xác định việc truy cửu trách.<small>nhiêm hình sự những hảnh vi cin phòng, chống trong những trường hop nhất</small>định là cẩn thiết nhưng khơng quy đính cụ thể tội danh cũng như khung hình<small>phat cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự nảy mã chỉ quy định một cách</small>chung 1a ... nợ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bi xử ti kỉ luật. tray cite<small>rách nhiễm hình sie... Theo đó, việc truy cửu tréch nhiệm hình sự phải dựa</small>vào các quy định của BLHS. Các luật thuộc loại nay, tính đền thời điểm năm.<small>2013 là Luật phòng, chẳng ma tuý (năm 2000); Luật phòng, chẳng bao lực gia</small>đính (năm 2001), Luật phịng, chống tham nhũng (năm 2001) và Luật phòng,<small>chống mua bán người (năm 201 1). Trong các luật này, các hảnh vi bị cắm déu</small>

<small>10</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 14</span><div class="page_container" data-page="14">

<small>được liệt kê rõ răng và đều được xác định là co thể bị truy cứu trách nhiệm</small>hình sự Nhưng để có thé truy cứu trách nhiệm hình sự những hành vi này vẫn.<small>phải dua vào các quy định của BLHS. Do vậy, có thé có những hảnh vi khơng</small>thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự được vì khơng có tội danh tương ứng<small>trong BLHS. Trong những trường hợp có thể truy cứu trách nhiệm hình sự</small>được do có tội danh tương ứng trong BLHS thi vẫn có trường hợp phải truy<small>cứu trách nhiệm hình sự theo diéu luật chung cho hành vi sảy ra ở nhiễu lĩnhvực khác nhau và do vậy có thể việc xử lí khơng đáp ứng được u cầu</small>phịng, chồng có tinh đặc tha của lĩnh vực cụ thể. Vi đu: Theo Điều 23 Luật<small>phịng, chống mua bản người thì 12 nhóm hảnh vi được quy định tại Điều 3</small>‘va nhóm hành vi lợi dụng chức vụ, quyên han để bao che, dung túng, xử líkhơng đúng hoặc khơng xử lí hanh vi được quy định tại Điều 3 đều có thé bi<small>truy cửu trách nhiệm hình sự Trong khi đó chỉ có một nhóm hảnh vĩ trong số</small>

roi vào một trong hai khả năng — không thể bị truy cửa trách nhiếm hình sựđược hoặc chỉ có thé bi truy cứu trách nhiệm hình sự theo các điều luật chung

<small>Tương tự như vậy, các luất khác tuy khơng quy đính trực tiếp việc</small>phịng, chống nhóm hành vi nhất định nhưng cũng déu có điều luất quy định<small>cho phép truy cứu trách nhiệm hình sự bánh vi vi pham thuộc lĩnh vực luật</small>điểu chỉnh trong những trường hop nhất định 77 du: Luật bão hiểm xã hội<small>(năm 2006), Luật bao vệ môi trường (năm 2005), Luật đất đai (năm 2003)vv. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự theo sự cho phép của các luật nàycũng gấp tr ngại tương tự như ở trường hợp các luật quy định về phịng</small>chống nói trên. Vi đu: Theo Điểu 138 Luật Bao hiểm zã hội thi 10 nhỏm hành<small>vi được quy định tại các điều 134, 135, 136 và 137 đều có thể bi truy cửu.</small>

.), Luật hông, chẳng sau binngroi i hited các nhơm hành vibi cm vi có Od bị uy căn iat

<small>“hơ ai xác đủ rác hành vì được quy đụ tác đu 19 v 120 5EHS hóa hành vì nhát wongcác sham này, Ce nhớ hành vì khác được itd wong Lut nay i ch gieo hate nếp thận người dBóc etn dc cưỡng Đúc ao động l ức bộ phận co Dễ hod vì mục ch v6 nn đo Đức. n</small>

<small>én chŠn chứa chap người dl bóc Ie ink ce, cưỡng Bức lựo động 1Á cá bộ phản cơ t hoặ Vì mụcAichyd nha doo Wve. (an Đền 3 Lest hông, thông nạn bê nghờ,</small>

<small>i</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 15</span><div class="page_container" data-page="15">

trách nhiệm hình sự P) Nhưng tắt cả các nhóm hảnh vi nay đều chưa được quy

định cụ thể trong BLHS. Như vậy, 10 nhóm hành vi nay cũng có thé rơi vàomột trong hai khả năng ~ không thé bi truy cửu trách nhiệm hình sự đượchoặc chỉ có thé bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các điều luật chung

‘Tir đây, van dé đặt ra cân phải được xem xét để giải quyết trở ngại nói<small>trên cũng như để đầm bao sự thông nhất giữa BLHS với các luật khác trongviệc quy định về trách nhiêm hình sự là van để nguồn quy đính tội phạm nói</small>

<small>§ như nguồn của pháp luật hình sự nói chung</small>

2. Khái niêm nguồn cia pháp luật hình sự có thể được hiểu theo cácnga khác nhau. Nguén của pháp luật hình sự có thể được hiểu theo nghia

xơng va nghĩa hẹp) hoặc theo nghĩa nguồn trực tiếp va nguồn gián tiếp

<small>Chúng tôi quan niềm ngn của pháp luật hình sự là các văn bản quypham pháp luật có nơi dung quy đính vẻ tội phạm, vẻ hình phat. Trong đó,</small>

tội danh cho hành vi đó. Cách hiểu nảy tương đương với cách hiểu về nguồn.của pháp luật hình sự theo nghĩa hẹp cũng như với cách hiểu vé nguồn trực.<small>hoặc có tính chất là căn cứ được chỉ</small>đến đêu không phải la ngn của pháp luật hình sự. 77 đu: Các thơng tưliên tịch hay các nghị quyết của Hội đông thẩm phán Toa án nhân dân tối cao.thưởng dẫn áp dụng một hoặc một sô điều luật của BLHS, các luật thuộc cácé được viện dẫn đến khiTĩnh vực khác nhau ma trong đó có các điều luật có.

š của BLHS. Vi du: Khi xét xử vé các tôi thuộc<small>ap dụng một điều luật cụ</small>

<small>(©), ren, đó c các hành vinta: hông đồng BIDGE, không dng BEE ding tới gin quy dh, Khôngdng BED ding tức guy đa, không dng BE cho đ số ngờ thuệc din tan ge bảo hôm xã hộtJuan vi gan ln BEDGY, Cũ mạo hse BEA, ảnh vist đựng tên dang vì qu bio ham xã hội ri quycảnh cia phip bật wv. Gam Luật bắc hiểm sổ hộp.</small>

(Q)3Xem Đảo Tr Ue, lồn ự Pit Nw. Quyên 1- Niững tất a chưng No, Khon học ố hội 2000,

<small>‘5.203 v8 các tp do</small>

(@) Xem Le Vin Cừ, Nông vấn đ co bẩn mong khoa học lut lồn sự (Pb chưng) Nob. ĐHQG ^Hà

<small>"Nội 1005, 15 vì cáct tp tu,</small>

(5). nguẫn của tut ho sự cho bạo gu những căncứ mực sắp xp ddd những gin qua đón ội

<small>‘Pham và Tid phat Nấi cách Ride, gud của it hồ sự ế có Đề là những vấn bổn pay hột lò,BO" (ho TÚC, ude hồn ự rệt Min, Quyên I- Ming dn al ching Nob. Khor bec sĩ hôi 2000 ,œ.393).</small>

<small>2</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 16</span><div class="page_container" data-page="16">

<small>nhĩm tơi sâm phạm an tộn giao thơng đường bộ theo BLHS thì cén phảiviên dẫn các diéu luật cĩ liên quan của Lut giao thơng đường bộ hoặc khi xétxử về các tơi thuộc nhĩm tơi phạm vẻ mơi trưởng thi can phải viện dẫn cácđiễu luật cĩ liên quan của Luật bảo vé mỗi trường, v.v.</small>

<small>Nhu vay, xét về nội dung thì nguơn của pháp luật hình sự phải là văn‘ban quy phạm pháp luật cĩ các quy phạm pháp luật hình sự - quy phạm quyđịnh vẻ tơi pham và hình phạt. Xét vé hình thức thì khơng phải tất cả các loại(hình thức) văn bản quy pham pháp luật đều cĩ thể la nguồn của pháp luậthình su. Do tính chất nghiêm khắc đặc biệt của chế tải hình sư nên nguồn cia</small>pháp luật hình sư, về nguyên tắc chỉ cĩ thể lé văn bản quy phạm pháp luất do<small>cơ quan quyển lực nha nước cao nhất ban hành. Chỉ văn bản luật (bộ luật hoặc</small>luêt®) mới cĩ thé là nguồn của ngành luật hình sư. Các văn bản dưới luậtkhơng thé lả nguồn của ngành luật hình sự.

<small>Bộ luật hình sự là luật mà trong đĩ tập hop đây di hoặc tương đổi dayđủ các quy định vẻ tơi pham va hinh phat hay nĩi một cách khác, bộ luật hìnhsự lả luật mã trong đĩ cĩ tất cả hoặc hấu hết các quy phạm pháp luật hình sự</small>Khác với bơ luật hình sự, mỗi một luật hinh su” chỉ cĩ một sổ quy pham.pháp luật hình sự. Mỗi luật hình sự cĩ thể giữ vai trị bổ sung cho bộ luật hình.<small>Tuật hình sự thi mmột luất hình sự là một bộ phân vả cũng với các luật hìnhsự khác hợp thành nguồn của ngành luật hình sự. Các luật hình sự theo nghĩa</small>

hẹp được hiểu là các luật ma trong đĩ chỉ cĩ các quy định vẻ tội phạm, vềtình phạt thuộc van dé hoặc lĩnh vực cụ thể nhất định. Theo nghĩa rộng thi<small>các luật hình sự cịn gồm các luật thuộc ngành luật khác ma trong đĩ cĩ điềuluật sac định tội phạm và quy định hình phạt. Các luật nay cĩ nội dung là điều</small>

(6) Tước dy, nhân bật vẫn bản hột hơng phố là bộ hột với bộ kắt chứng tà cố HIá niệm ^{đo bắt.}

<small>Trên suy, Mi sơ này Bg cịn được đồng sổn vì vo Đi 2 Lat bơ hình vin bin qu phạm pupInit thì trang hệ hơng văn in quy pưna php hột ch co Wait um Mật mi khẳng cĩ túi niềm đạo bật“rong do hat được hởn bao gồm ch bộ bat</small>

<small>(0), đấy bổ dy, cing tơi ee mg Hi nệm bắt ihr wa gh l mất hành i vin băn gy photiếp hit nh ng - rnin) bột hơ se</small>

<small>13</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 17</span><div class="page_container" data-page="17">

<small>chỉnh các quan hệ xẽ hội khác nhau nhưng đồng thời cũng trực tiếp zác địnhnhững hành vi vi phạm sự điều chỉnh nảy trong trường hợp nhất định là tôi</small>phạm cũng như trực tiếp quy định hình phat có thé áp dụng cho các tôi phạm.<small>nay. Do việc quy định tôi pham và hình phạt chỉ là một nơi dung kèm theo nên</small>các luật thuộc loại nay có thể được goi là luật có quy pham pháp luật hình sự.

Tém lại, ngn cia ngành luật hình sự có thé ả bộ luật hình sự, các luật<small>hình sự và các luật có quy pham pháp luật hình sw. Nhiéu quốc gia trên thégiới xây dựng ngành luật hình sw theo hướng có BLHS và các luật có quy</small>

phạm pháp luật hình su." Trong đó, BLHS quy định những vấn để chung vẻ

<small>tôi pham và hình phạt cũng như quy định những tội danh thơng thường, cịncác luật có quy phạm pháp luật hình sự quy định tôi danh thuộc những lĩnh‘uc riêng biệt. Thuộc các quốc gia zây dựng ngành luật hình sự theo hướngnay có CHLB Đức. Theo các nha khoa học của CHLB Đức, phạm vi của luật</small>hình su vượt ra ngồi BLHS, có số lượng lớn các lust thuộc tất cã các lĩnh<small>"vực của pháp luật chứa đựng các quy phạm pháp luật quy định hành vi bi dedoa bị xử lí bằng hình phạt. Người ta gọi tép hợp các quy pham pháp luật hình</small>

sự nằm ngồi BLHS là Pháp luật hình sự phụ (Nebenstrafrecht) ') Như vậy,

<small>một khải niêm it quen thuộc được phát sinh từ đây - khái niêm “Pháp luật hìnhsư phụ”. Pháp luật hình sự phụ bao gồm tắt cả các quy pham pháp luật hình sự</small>

không được quy định trong BLHS mà được quy định trong các luật khác (®)

Trong số các luật nay có một số luật như Luật về công nghệ gen, Bộ luật về

<small>nay có nội dung chính lả điều chỉnh các vấn để thuộc lĩnh vực chuyên biết</small>

LG), Quan đồm này có Để được tế ơn rổ rong đu hột dab ngất khái nệm ipa của BLES, 7 a

<small>Duel BLES Ty Dim uy ded TH pn laut đc up inh rong 3 uất nay ode tt hoặ dewb php Inde Wee. fan: Bộ it ah sự Tay Điễn bin ing Vit, ob. CAND zim 2010), D3</small>

<small>BLES CHNND Trang Hox qu dn Chi gis ppt en hr cn a en p28</small>

<small>nig có hin vi db mới t tt lưặ Wap...Glam: Bộ it hàn sw CHND ‘rng Hoe, bin tổng‘Vit, Nob. Tự nhập nim 2007, Điều 1 BLHS CHLB Đức quy dn Methaad vì i cot bị ephat nes</small>

<small>‘od phat di doe Tu quy dh trước Mini vì được tux hn (ác gã teh) vv,</small>

<small>(@) Your Chis Row, Sourecht Agee Ted, Ver CH Bede, hStencen 1997 04</small>

(20), Có thé sem Dù may (gin 100) vin bin guy pam phip Blt loi này bp le pedi org

<small>14</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 18</span><div class="page_container" data-page="18">

<small>nhưng trong đó có một hoặc một sô điều luật xác định những han vi bị coi làvĩ phạm và tôi pham cũng như quy đính các biển pháp xử lí kèm theo, trong đócó hình phạt. Vi du: Trong Luật vé cơng nghệ gen, Biéu 38 quy định vẻ xử phat</small>hành chính và Diéu 39 quy định trách nhiệm hình sự của các hành vi bi coi làtội pham hoặc trong Bộ luật về lương thực, thực phẩm có hai điều luật là Điều<small>58 và Điều 59 quy định các hành vi bi coi là tơi phạm v.v.. Những điều luậtquy đính về tội phạm cũng như về vi phạm hành chính trong các luật chuyênbiết này là một bộ phân của các luật chuyên biệt nhưng lai có ý nghĩa góp phản.đâm bao cho các luật chuyên biệt được tuân thủ trong thực tế</small>

- Trước năm 1986 - Thời điểm trước khi Bộ luật hình sự Việt Nam năm.1985 có hiệu lực, ngành luật hình sự Viết Nam khơng có cả bộ luật hình sự lẫn<small>luật hình sự. Văn bản quy pham pháp luật được coi là nguồn của ngành luậthình sửtrong giai đoạn này chỉ bao gm những văn bản dưới luật, trong đó chityêu là các pháp lênh. Trong giai đoạn này, các pháp lệnh được áp dụng là Pháplệnh trừng trị các tôi phản cách mang (năm 1967), Pháp lệnh trừng trị các tôixâm pham tài sản XHCN vả Pháp lệnh trừng trị các tội sâm phạm tai sẵn riêngcủa công dân (năm 1970), Pháp lênh trừng tn tội hồi 16 (năm 1981), Pháp lệnh.trừng tri các tội đầu cơ, buôn lậu, lm hang giã, kinh doanh trai phép (năm.</small>1982) v.v.. Van ban quy phạm pháp luật quy định được nhiều nhóm tơi phạm.nhất trong giai đoạn nay là Sắc luật số 03 năm 1976. Trong đó, các nhóm tội<small>phạm được quy định một cách đơn giãn gồm: Các tội phản cách mang, các tôi</small>xâm phạm tai sản công cộng, các tội xâm phạm thân thể, nhân phẩm, sức khoẻ,<small>tải sẵn riêng ola công dân, các tôi kinh té, các tội chức vụ, hỗi lộ và các tội xâm.</small>phạm trật tự, an tồn cơng cơng, Ngồi các pháp lệnh va sắc luật kể trên thông

tự cũng được coi lä nguồn của ngành luật hình sự 0")

<small>3. Quan niệm nguồn cia pháp luật hình sự (theo ngiĩa hep) chỉ là</small>

<small>(Q1) Xem, Thông tr cin Trả trông Chú pled 443-TT ng 19/1995; Chữ tủ ia TANDTC sổ </small>

<small>772-“TATE ngày 1071959,</small>

<small>15</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 19</span><div class="page_container" data-page="19">

<small>BLHS là quan niêm khơng cịn phù hop với zu thé va điều kiện hiện nay.</small>BLHS là sản phẩm can thiết của việc pháp điển hoa, là nhu cầu tat yếu của.q trình phát triển trong cơng tác xây dựng pháp luật. Pháp điển hoá để tạo<small>ra" một vin bản (quy pham) pháp luật mới hoặc có hiệu lực pháp</small>

hơn hoặc rông hơn, tổng quát hơn về phạm vi điều chỉnh, hoàn chỉnh hơn về

XÃ thiật lập pháp hoặc đẳng thời dat được tắt cả các yêu câu đó "2 Như vậy,

pháp điển hố để tao cho ngành luật hình sw một BLHS nhưng khơng phải để<small>“bó gon” ngành luật nảy trong một văn bản quy phạm pháp luật. Vẻ mặt líluân, mục đích của việc xây dựng BLHS không phải để thay thé và loại trừ tất</small>cả các luật va néu mục đích đó có được đất ra thì BLHS cũng khơng thé thựchiện được mục đích đã được đất ra đó. Điểu này đã lí giãi tai sao các quốc giađược tác giả néu ở phân trên déu đã khẳng định không coi BLHS là văn bản.quy phạm pháp luật hình sự duy nhất. Khi pháp điển hố để có sản phẩm lảBLHS thì u cầu đã được đặt ra là phải dim bao cho bộ luật có tinh én địnhtương đối. Trong khi đó vẫn phải dém bão tính phủ hợp, tính tồn diện ciangành luật hình sự 0) Ngành luật hình sự vẫn phải ln ln có sự thay đổikịp thời, đáp ứng u cầu chống vả phịng ngửa tơi phạm trước sự vận động.song hanh của tôi phạm với sự phát triển kinh tế-xã hội trong tiến trình pháttriển vả hội nhập quốc tế. Như chúng ta đều biết, trong các biện pháp phịng,ngừa tơi pham có biện pháp ma nội dung của nó thuộc vé vẫn để phát triển<small>kinh thội vì có nguyên nhân của tôi phạm thuộc phạm vi nảy. Nhưng</small>phat triển kinh tế-zã hội con có thể lam phát sinh những hiện tượng, những<small>quả trình ma những hiện tượng, những q trình nay lại chính là ngun nhân</small>của tội phạm. Phát triển kinh té-x hội cũng như hội nhập quốc té ln có mặt<small>trải của nó la khả năng phát sinh những hiện tượng tiêu cực cho 2 hội tử vipham đ</small> tội phạm. Chính vi vậy ma trong Luật sửa dai, bé sung một số điều.

<small>(22), Trưởng Đẹihóc Lait Hi Nội, Giáo minh 1 ude hà nước vàphép hit Nhớ, CAND, 2008, 419.</small>

(G3) Về các bên dẫn cơ ba (rong đó có thà ph hop đ xác nh n độ hoa điện củ hề ding pháp

<small>"Sắc hội dang cổng nữ của từng ngành hột nội nơng có Để sem: GI mị Lí in nià mốc vapid,</small>

<small>Sad 403 cae tp tee</small>

<small>16</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 20</span><div class="page_container" data-page="20">

của BLHS năm 2009 (Luật số 37 ngày 19/06/2009) có nhiều điều luật được<small>bổ sung nhằm chẳng va phòng ngừa những hiện tương tiêu cực mới phát sinhnay. Trong đó có 3 điều luật liên quan dén lĩnh vực chứng khoán, 5 diéu luật</small>

luật được bỗ sung) v.v.. Tém lại, trong tiễn trình phát triển và hội nhập quốctế, nhiêu lĩnh vực kinh tế xã hội sẽ tiếp tục phát triển hoặc sẽ hình thành và<small>phat triển. Song hành với nó sẽ là sự phát sinh, phát triển những dạng hảnh viphạm tôi mới. Điểu nay đòi hỏi phải được phn ánh kip thời trong ngành luậthình sự, dm bão cho ngành luật nay có tinh phù hợp va tinh tồn điện Tuy</small>nhiên, tính phủ hop vả tính tồn dién nay sé khó được đâm bảo nếu vẫn quantiệm nguồn của ngành luật hình sự chỉ là BLHS vi không thể liên tục sửa đổi,‘bé sung BLHS.) Mặt khác, nêu có thể sửa đổi, bd sung được liên tục thi tinh

<small>ngành luật hình sự chúng ta cân chấp nhân quan niệm mới về nguồn của phápluật hình sự. Nguồn của pháp luật hình sự có “hat nhân” là BLHS vả xung,inh toàn diện của</small>

<small>quanh "hạt nhân” nay là hệ thống các luật thuộc tất cả các lĩnh vực mã ở đó</small>é phát sinh các hảnh vi nguy hiés

<small>tơi pham Quan niêm nảy khơng trái với quan</small>

<small>hồn tồn phủ hợp với ngun tắc “khơng có luật thì khơng có tơi”, BLHS</small>cho xã hội ở mức độ có thể bị coi làpháp điển hoa cũng như.<small>hay luật hình sự bay luật có quy phạm pháp luật hình sự lả cùng loại văn bảnquy phạm pháp luật, có cùng giá trị pháp lí. Chúng ta đã dùng một văn bản</small>luật để sửa đồi, bé sung BLHS như Luật số 37/2009/QH12 ngày 19/06/2009.Điều này sét cho cũng cũng có ngiĩa Luật số 37 là nguồn của ngành luật hình<small>sự và trong văn bản luật này đã có các điều luật quy định vé tơi phạm và hình</small>

phạt!) Do vậy, việc mỡ rộng phạm vi cho phép các luật hoặc bộ luật khác(Q99. Ta tí đo thầy BLHSnăm 19 phải sau 10 năm C009) mớicó sa dỗ, bổ sang lin đầu vì eng lồn

<small>Sin dibs ng này cổng ơn ải gaye de hci vận cu đa tac</small>

(9) VỆ mặt uf tit, đu mày cho sƯép dang t có và nhát han Lut số 37 Vêm theo BLHS mà

<small>“hổng hấu hải la ingey BEHS su đội bố sng đ ánh ng pas17</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 21</span><div class="page_container" data-page="21">

cũng có thể có những điều luật vẻ tơi pham va hình phạt bên cạnh các diéu<small>luật quy định về xử phạt hành chính là điều hồn toan hợp lí. Khi cho phép</small>như vậy sẽ có nhiều điểm lợi như sau:

<small>quy định chung vẻ tội pham và hình phạt cũng như</small>quy định về các tội phạm cụ thé có tính truyền thơng va én định ma điều nay‘v6 sung khi cân thay

nói chung it xây ra, khơng thé thường xuyên như việc phải bỏ sung hay sửa

<small>hội nhập quéc tế.</small>

<small>~ Thứ hai, đãm bao tinh phù hợp, tinh toản diện của ngành luật hình sự:</small>Trong khi việc sửa đổi, bổ sung tội danh hay khung hình phạt trong BLHS.'khơng thể thường xun vả thường chậm vì nhiều lí do khác nhau (kể cả lí do.phức tạp về mặt Id thuật) thi việc sửa đổi, bỗ sung một số điều trong một luậthay việc ban hành một luật mới là việc lâm ít phức tap hon va có thể cùng lúchoặc liên tiếp sửa đồi, bé sung nhiễu luật khác nhau. Do vậy, chúng ta có thénhanh chóng sửa đổi, bỗ sung một cách kịp thời các quy phạm pháp luật hìnhsự, tránh được tình trạng thực tiễn dau tranh chồng tội pham phải chờ đợi việc.sửa đổi, bổ sung BLHS. Tinh đa dạng vả phức tạp của tội phạm trong q.

'phải đa dang, khơng thé bó hep trong BLHS.

<small>~ Tat ba, dam bao tính đồng bơ của hệ thông pháp luật: Khi nhu cầuphat triển của một lĩnh vực kinh tế-zã hội nào đó địi hoi phải có một luật hay</small>cần sửa đổi, bổ sung một luật đã có chúng ta đồng thời thể hiện ba nội dung.<small>khác nhau nhưng thống nhất với nhau trong cùng một luật. Trong cùng mộtluật có c& ba loại quy phạm pháp luật. Đó là</small>

<small>+ Các quy pham pháp luật điểu chỉnh các quan hệ xã hội thuộc từngTĩnh vực kinh tế zẽ hội như lĩnh vực tài chính, tiên tệ, lĩnh vực chứng khoản,Tĩnh vực đất đai, lỉnh vực công nghệ thông tin, v.V..;</small>

+ Các quy phạm pháp luật vé vi phạm hảnh chính và<small>+ Các quy phạm pháp luật hình sự.</small>

<small>18</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 22</span><div class="page_container" data-page="22">

Ba nhóm nơi dung trên, khi được thể hiện trong cũng một luật sé có tính<small>thống nhất cao. Quy phạm vé vi pham hành chính va quy phạm pháp luật hìnhsử được xây dựng dựa trên cơ sỡ các quy phạm pháp luật diéu chỉnh Đồngthời các quy pham về vi pham hành chính và quy phạm pháp luật hình sử vớitính chất là các quy phạm bảo vệ có mục đích đảm bão tính hiệu lực của cácquy pham pháp luật diéu chỉnh. Giữa quy phạm vẻ vi phạm hành chính và quy</small>phạm pháp luật hình sự cũng có mơi quan hệ rat gắn bó với nhau vì đều quy<small>định về các hành vi vi pham quy phạm diéu chỉnh nhưng ở các mức đô khác</small>nhau - mức độ vi phạm va mức độ tôi pham Việc thể hiện cả ba loại quy<small>phạm nay trong một luật không chỉ bão đảm tinh thống nhất ma còn đăm biochất lượng của các quy phạm. Hiện nay, nhiễu văn bên luật đã có các quypham về vi phạm hảnh chinh bến cạnh các quy pham pháp luật điểu chỉnhnhưng khơng có quy phạm pháp luật hình sự kèm theo nên giữa các quy phạmvề vi phạm hanh chính nay với các quy pham pháp luật hình sự trong BLHS</small>có thể có sự khơng thống nhất với nhau. Giữa quy phạm về vi pham hànhchính được ban hành sau có thé mẫu thuấn với quy phạm pháp luật hình su đãcó trước đó, hoặc nhiều quy phạm về vi phạm hảnh chính khơng được bỏ<small>sung các quy phạm pháp luật hình sự kèm theo cho trường hợp vi phạm ở</small>mite độ tội phạm Tát cả những hạn chế nay sẽ được khắc phục để dim bảo.<small>tính đồng bộ và tính hiệu quả khi chúng ta quan niệm nguồn của pháp luật</small>

~ Thứ te dim bao điêu kiện cho việc pháp điển hoa: Pháp điển hoa làmột quá trình, các quy phạm pháp luật được pháp điển hố khi đã được kiểm<small>nghiệm. Việc xây dựng các quy phạm pháp luật hình sự trong các luật La bước</small>chuẩn bị cho việc hệ thông hoa va tiếp theo la pháp điển hoa sau nảy Khi có.<small>đủ điều kiện. Như vay, giữa pháp điển hố va mỡ rơng phạm vi nguồn của</small>pháp luật hinh sự khơng mâu thuẫn ma hồn tồn thông nhất với nhau. Viquan niệm nguồn của pháp luật hinh sự chỉ có thể lả BLHS nên trong thời<small>gian vừa qua, chúng ta đã buộc phải đi theo quy trình "tất”, quy trình “ngược”khi quy đính một số nhóm tơi phạm mới. Đổi với các nhóm tội phạm này</small>

<small>19</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 23</span><div class="page_container" data-page="23">

<small>chúng ta đã không xây dựng được ngay hệ thơng các quy phạm hồn chỉnh</small>

<small>các điều luật nảy đã không đáp ứng được yêu câu do quá khái quát, chưa cụ</small>thể, rõ rang Cho nên, ngay sau đó, chúng ta đã phải sửa đổi, bỏ sung theohướng tách tội, bỗ sung tội hoặc sửa đổi quy định đã có. Vi du: Nhóm tộiphạm về ma tuý trước đây, nhóm tơi phạm vẻ mơi trường hoặc nhóm tội<small>phạm vé vi tinh hiện nay v.v.</small>

4, Thay đỗi quan niệm vé nguồn của pháp luật hình sư theo hướng trênsẽ dẫn đến hai sự thay đổi chính Đó lả thay đổi trong một số quy định củaBLHS và thay đổi trong cầu trúc của các luật khác có nội dung liên quan đếnvan dé trách nhiệm hình sự.

~ Thay đổi trong một số quy định của BLHS: Các diéu luật trong BLHScó nội dung là sự giới hạn việc quy định tội phạm chỉ có thé trong BLHS đêu.

~ Thay đổi trong cấu trúc của các luật khác: Các luật của các lĩnh vực.<small>khác nhau khi được xây dựng cần có 1 chương vé xử lí vi phạm vả tội phạmnến xét thấy có khả năng xây ra vi phạm cân bị xử phạt hành chính cũng nhưxét thấy có khả năng xy ra vi pham & mức đô tôi phạm ma những tội phạm</small>đó khơng thuộc tơi phạm thơng thường đã được pháp điển hoá trong BLHS<small>"Từ kinh nghiêm của một số quốc gia cũng như từ thực tế của Việt Nam chúng</small>tôi cho ring một số luật sau đây có thể được wu tiên trong việc ba sung cácquy pham pháp luật hình sự Luất bảo hiểm xã hôi," Luật bảo vê môitrường, Luật bao vệ và phát triển rừng, Luật cạnh tranh, Luật chứng khốn,Luật cơng nghệ thông tin, Luật đất đai, Luật năng lượng nguyên ti, Luật sở<small>"hữu trí tuê, Lust tai nguyên nước v.v.</small>

Mt van để nữa cũng được đặt ra khi cho phép các luật khác có thể quyđịnh tội phạm Bo la vẫn để thay đổi cầu trúc phan Các tội pham của BLHS

(d6) VỀ Laie niy có mm tơm, Nghyẫn Thị nh Thơ “Cn pm hoi mt hờ van pip

<small>"Vệtsong lu vự boa Áp, peed nde 58200009, Dvn ce búp to</small>

<small>30</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 24</span><div class="page_container" data-page="24">

6 đây có hai phương án được đặt ra:

<small>- Phương an giữ nguyên cầu trúc hiện có của phan Các tội của BLHS va- Phương án xố bư các nhóm tơi phạm đã được quy đính trong phin</small>Các tội phạm của BLHS mà các nhóm tội pham nảy có thể được quy định<small>trong các luật riếng biệt thuộc các lĩnh vực khác nhau của đời sông zã hội</small>

<small>Chúng tôi cho rng phương án thứ nhất là phương an có tính khả thi hơn</small>

<small>ngay việc say dựng các quy định vẻ tội pham trong tắt cả các luật có liên quan</small>để có thé x08 bư các nhóm tội phạm tương ứng trong BLHS. Do vay, can phải<small>giữ nguyên cầu trúc hiện có cia phin Các tơi pham của BLHS. Viếc xây dựng</small>các quy định vẻ tội pham trong các luật có thé được tiền hành từng bước trong

<small>- Néu nhóm tội pham đã được quy đính tương đổi hồn chỉnh trongBLHS thi trong luật tương ứng không cần phải có các quy đính vẻ tơi phạm.Trong BLHS Việt Nam, nhóm các tội phạm sâm pham an tồn giao thơng có</small>thể được coi là nhóm tơi phạm đã được quy định tương đối đây đủ, rõ rang va

é Do vay, trong các luật về giao thơng khơng cần phải có các quy định.vẻ tơi phạm mã chỉ cẩn có các quy định vé vi phạm. Tuy nhiến, cần phải dm<small>bảo có sự phù hợp giữa các quy định vé tơi phạm trong BLHS với các quy</small>

đính về vi phạm trong các luật này. Để có được sự phù hop nay có thé phải

- Nếu nhóm tơi pham chưa được quy định trong BLHS thi trong luật<small>tương ứng cin phãi có các quy định day di vẻ tội pham Trong BLHS Việt</small>‘Nam, nhóm các tội phạm xâm phạm chế độ bảo hiểm xã hội có thể được coibảo hiểm xã hột

Ja nhóm tơi chưa được quy đính "Do vay, trong các luật

(7), BLHS ch có uy đạt rồng nào vi hà ví plum tội simplum ché & bio hà hb Do iy wale

<small>ĐXKN VỆ hạn sgmới dã gới hạn 9 sham hnh vì vì ph hen quan din quyen tat Mường v feo cc tơi</small>

<small>dich dụng wong đó cơ tơi đo l đáo chan doa isn, hea hành va ve pam bên gom đồn nghĩ vĩ</small>

ống Ui hề xã hội không tệ bị sỹ lv hàn sự đo khơng có ơi ứnh tượng ng wong BLHS. VỀ vận

<small>sy có ti tha do hận tên ca Ngyễn Thị Anh Thơ *Tôtphem tong the bo hơn rổ hộ"hắn vì te tấn” (oo và niên 2012 us Đường Đi học Lui Hà Nộn,</small>

<small>bì</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 25</span><div class="page_container" data-page="25">

(bao gồm luật bảo hiểm xã hội, luật bảo hiểm y tế và luật bao hiểm thất<small>nghiệp) cân phải có các quy định về tơi phạm cũng với các quy định về viphạm trong lĩnh vực nay.</small>

<small>- Nên nhóm tội pham đã được quy đính trong BLHS nhưng chưa diychưa cu thé thi trong luật tương ứng cần phải có các quy định vẻ tơi phạm.để bỗ sung cho BLHS. Các quy định của BLHS có thé tồn tại cũng với cácquy định bỗ sung trong luật tương tmg nhưng cũng cỏ thể một số quy địnhtrong BLHS bi thay thé bởi quy định trong luật trơng ứng nêu khơng cịn phù</small>hợp. Trong BLHS có nhiễu nhóm tội có thể được coi la các nhóm tơi đã được<small>quy đính nhưng chưa day đủ như nhóm các tơi phạm trong lĩnh vực cơngnghệ thơng tin, nhóm các tơi pham trong lĩnh vực sỡ hữu tr tuệ v.v.</small>

<small>"Tóm lại, mỡ rơng nguồn được quy định tơi pham và hình phat là địi hồiđược đặt ra cho việc hồn thiện BLHS Việt Nam Doi hỏi nảy vừa đáp ứng</small>được yêu cẩu của thực tiến đâu tranh chống tội pham va vừa phù hợp với xuhướng phát triển chung của luật hình sự trên thể giới.

</div><span class="text_page_counter">Trang 26</span><div class="page_container" data-page="26">

TOIPHAM DO TỎ CHỨC THỰC HIỆN VÀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SUTHEO LUẬT TRUNG QUỐC

<small>GS.TS. Vương Lương TiuậnHoc viện tr pháp hình swe</small>

<small>Bat học tài chính - chính pháp Trung Nam</small>

1. Lich sử lập pháp về tội phạm do tổ chức thực hiện ở Trung Quốc.

<small>Trong khoảng thời gian từ năm 1949 đến năm 1979, các nha khoa học</small>pháp lí hình sự Trung Quốc đã thông nhất cho rằng tổ chức không thé trở

<small>hiện trong luật hình sự. Tuy nhiền, ý kiến nảy cuối cing không được các cơ</small>quan lập phép chấp nhận. Trong BLHS năm 1979, tội phạm do tổ chức thực

<small>BLHS quy đính. “Doanh nghiệp cơng thương gid mao thương hiệu đã được</small>đăng kí của doanh nghiệp khác thi nhân viên trực tiếp cơ trách nhiễm bi xi:phat tì có thời hạn từ 3 năm trở xuống. giam giũt hoặc phạt tiễn”. Như vậy,

Điều luật nảy quy định chủ thể thực hiện hành vi phạm tội giã mao thương<small>hiệu đã được đăng kỉ là doanh nghiệp công thương nhưng đổi tượng chiu hìnhphạt lại là nhân viên có trách nhiệm trực tiếp của doanh nghiệp. Tội phạm naytheo lí luận thơng thưởng được coi là do cá nhân thực hiện.</small>

<small>Cho đến những năm 80 của thé kỉ XX, pháp luật hình sự Trung Quốc</small>mới bat đầu quy định về tội pham do tổ chức thực hiện. Sự thay đổi nảy có cơ<small>sở lí luận và xã hội sâu rồng Xét vẻ cơ sở li luận, pháp luật Trung Quốc.những năm giữa thé kỉ 3X chịu ảnh hưởng sâu sắc cũa lí luận luất hình sự của</small>Liên Xơ cũ. Theo đó, pháp luật phủ đính tư cach chủ thể thực hiện tơi phạmcủa tổ chức. Do đó, van dé tội phạm do tổ chức thực hiện cũng khơng được

chính trị và kết cầu doanh nghiệp đặc biệt của Trung Quốc lúc bay giờ là căn<small>33</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 27</span><div class="page_container" data-page="27">

<small>cử cho việc phũ định van để tổ chức thực hiện tội pham. Môt mất, trong thời</small>

mạnh mé thể chế kinh tế bao cấp, toàn bô hoạt đồng sản xuất kinh tế củadoanh nghiệp déu do chính sách thống nhất của Nhà nước quyết định, vẫn để<small>phân phối thu nhập cũng được quy định bởi chính sich do Nha nước xây</small>dựng. Dưới tác đơng thể chế kinh tế bao cấp, hoạt động sin xuất kinh doanh<small>của doanh nghiệp buộc phải tuân theo kể hoạch do Nha nước đưa ra đồng thời</small>chịu sự kiểm tra va giám sát nghiêm khắc của Nha nước. Do đó, doanh nghiệp.khơng có cơ hội phát triển hoạt động kinh tế một cách độc lập và thiểu điều.kiện khách quan để thực hiện tôi phạm. Mặt khác, cơ cầu kinh tế của Trung<small>Quốc khí đó cơ bản đã thực hiện chế độ công hữu, doanh nghiệp tư nhân gần</small>như "biển mất" hoản toàn. Lợi tức của doanh nghiệp nha nước quy về quyền.

<small>thể, doanh nghiệp hồn tồn khơng có lợi ich kinh tế độc lập. Hơn nữa, doanh.</small>nghiệp cũng khơng có quyển tự phân phối thu nhập. Tình trạng sản xuất vàkinh doanh của doanh nghiệp không ảnh hưởng tới lợi ích kinh tế cia doanh:nghiệp và người lao đồng, vì thể doanh nghiệp và người lao động khó có thể<small>nay sinh động cơ phạm tơi</small>

<small>Từ khí thực hiện chính sách ci cách mỡ cửa năm 1978 cho tới nay,</small>

<small>ácchức thực hiện tôi phạm trước đây vé cơ bản không con tén tại, doanh.nghiệp và người lao động trong doanh nghiệp dé nay sinh ÿ định kiểm lợi bat</small>

<small>14</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 28</span><div class="page_container" data-page="28">

lâu, kinh doanh phi phảp, trồn thuế, gây ö nhiêm môi trường... của các doanh.<small>nghiệp Trung Quốc ngảy cảng phổ biển, gây tốn hại nghiêm trong đổi với trậttự xã hội va loi ích quốc gia. Để đáp ứng nhu cẩu của xã hội, cơ quan lêppháp đã bắt đầu zây dưng quy định pháp luật vẻ tôi pham do tổ chức thực hiện.</small>

2. Quy định hiện hành của luật hình sự Trung Quốc về tộtổ chức thực

Tơi pham do tỗ chức thực hiền lẫn đầu tiên được quy định trong Luật<small>hãi quan nước Công hoa nhân dân Trung Hoa năm 1987 Khoản 3 Điều 47Luật nay quy định: “Khe #6 chức đoanh nghiệp, cơ quan nhà nước, đoàn th</small>xã hội phạm tôi buôn lậu, cơ quan te pháp tiến hành truy cứu trách nhiệm“hình sự theo quy định của pháp luật đối với người đứng đầu và người cótrách nhiệm trực tiếp của tổ ciute a6; tiễn hành phạt tiền, tịch tìm hàng hố,vật phẩm bn lâu, phương tiện vân chuyễn buôn lậu và những số hia phi<small>_pháp cia tổ chức vi phạm”. Sau đỏ, nhiều văn ban luật hình sự đơn hành và</small>luật hình sự phụ đều quy định về tội phạm do tổ chức thực hiện. Trên cơ sởtổng kết kinh nghiêm lập pháp trước đây, BLHS ban hành năm 1997 đã quy

<small>chức thực hiện.</small>định tương đối toàn điện về tội phạm do

Nguyên tắc truy cứu trách nhiệm hình sự đổi với tổ chức thực hiện tộipham được quy định tại Diéu 30 và Điều 31 BLHS. Theo đó, Điều 30 quy định:“Hành vi gập nguy hat cho xã hội cha công t, doanh nghiệp, tỗ chúc sự nghiệp,co quan đoàn thé phải chịu trách nhiệm hình sự nếu được pháp luật quy đmùicủa tội pham do tổ chức thực hiên va nguyên tắc xử lí tổ chức thực hiện tộiphạm đồng thời lam rõ chủ thể pham tội la năm loại tổ chức, bao gồm: cơng ti,<small>doanh nghiệp, Chỉ khi được pháp luật</small>quy đính rõ rang thi tơi nào đó mới bi coi là tơi có thể do tổ chức thực hiện.

<small>chức sw nghiệp, cơ quan, đoàn</small>

Điều 31 quy dink: “Khi mbt t6 chức tec hiên tôi phạm thi xữ phạt tiên với tổchức đồng thời áp ding hình phạt đối với người đứng đâu và người có tráchnhiệm trực tiếp. Trong trường hợp Ludt này hoặc luật khác có qng đinh Khác

<small>15</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 29</span><div class="page_container" data-page="29">

<small>thi dp đăng qng định a6”. Như vay, diéu luật này đã quy định nguyên tắc xửphạt va trường hợp ngoại lê trong việc xử phat tổ chức đã thực hiện tội phạm.</small>Theo đó, tổ chức thực hiện tơi phạm bi xử phat theo chế dé xử phat kép va<small>trong trường hop pháp luật có quy định khác thi thực hiện chế độ xử phatđơn. Chế độ xử phạt kép là vừa xử phạt nhân viền trực tiếp có trách nhiệm,vừa xử phạt tổ chức. Chế đô zử phạt đơn chỉ xử phat nhân viên có trách</small>

<small>thực hiện trong các điều khoăn của luật hình sự chủ yêu được thé hiện ỡ việc</small>chi rõ hanh vi phạm tội nao có thể do tổ chức thực hiện đồng thời quy định.tỉnh phạt đối với tổ chức đã thực hiện tội phạm. Tội phạm do tổ chức thực.hiện chiêm khoảng 1/3 tổng số tôi pham được quy định trong BLHS, trongđồ đa số tôi pham do tổ chức thực hiện thuộc loại tội phạm phá hoại trật tự<small>kinh tế xã hội chủ nghĩa, một số ít thuộc các tơi gây nguy hai an tồn cơng,</small>cơng, tội quay nhiễu trật tự quan lí xã hội và tơi tham 6, hồi lộ.

Có thể nói, BLHS năm 1997 với những quy định vẻ tội phạm do tổ<small>chức thực hiên đã tao cơ sở pháp lí cho cơ quan tư pháp Trung Quốc trong</small>việc xử lí tổ chức thực hiện tội phạm, truy cửu trách nhiệm hình sự đối với tổ

những bat cập trong quy định của luật hình sự, xuất hiện nhiều van dé cần.ti được lâm fi Vi vay. Töả âu tin dân lôi cao và Vit kiến, na đâu,Gi cao đã nhiều lẫn ban hành văn bản quy phạm pháp luật giải thích vé tơipham do tổ chức thực hiện,” trong đó văn bản giải thích quan trọng nhất la<small>“Giải thích vanén quan đến việc áp dụng pháp luật trong các vụ án xét(0) Gãi thế agi v ôi ct cúc tục hận đồ vất bo gin: i đ Em Bể ảo trợ cân tát</small>

<small>“hiền hàn se von đoej ng ửp ốp hịp su] ưa tôi được nghền cn Tok tan ts ceo bad,SE: SE Hát nó hen dọn hi: bang hé hô eng tác tị th he</small>

tới qe bra tangy 2181090 Oi ta sẽ cae me,

</div><span class="text_page_counter">Trang 30</span><div class="page_container" data-page="30">

<small>xử tôi pham do tổ chức thực hiện” (gọi tắt là Ban giải thích) được Toa annhân dân tối cao ban hảnh ngày 25/6/1999.</small>

tôi pham do td chức thực hiện. Theo Biéu 1 Bản giải thích, tổ chức có thé trở<small>thành chủ thé của tôi phạm bao gồm công ti, doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệpthuộc sỡ hữu nhà nước, sở hữu tập thể, các doanh nghiệp hợp tác đầu tư, hoptác linh doanh được thảnh lập theo quy định của pháp luật, các công ti, doanh.</small>nghiệp, tổ chức sự nghiệp đâu tư độc lập có tư cách pháp nhân. Quy định nay<small>đ loại trừ khả năng trở thành chủ thể của tôi pham của các công ti, doanh.</small>nghiệp, tổ chức sự nghiệp đâu tư độc lập mà khơng có tư cach pháp nhân.Điều 2 Bản giải thích quy định: “Cá nhên thành lập công tt, doanh nghiệp, tổchức sự nghiệp thành lập cơng tì nhằm muc dich tiễn hành hoạt động phamấn là thực thí các hành vi<small>pháp hoặc sau kit thành lập cỏ hoạt động chi</small>

xác định tư cách td chức của công ti. Nếu tổ chức được thảnh lập với mục.<small>đích tiến hành hảnh vi vi phạm pháp luật hoặc sau khi thành lập lây việc thực"hiên các hành vi pham pháp làm hoat động chính thì đủ cơng ti, doanh nghiệp,</small>tỗ chức sự nghiệp đã đăng kí hợp pháp về mat hình thức cũng khơng được coi1a tổ chức. Theo quy định tại Biéu 3 Bản gidi thích, tơi phạm do tổ chức thực<small>chức ma lợi ích từ hảnh vi pham.</small>

3. Vấn đề tranh luận về tội phạm do tổ chức thực hiện.

<small>Trong quá trình nghiên cửu li luận vẻ tội phạm do tổ chức thực hiện:con tản tại nhiễu van để gây tranh cấi. Những van để này chủ yêu bao gồm</small>căn cử xử phạt tổ chức như thé não? Doanh nghiệp tư nhân có thể trở thảnhchủ thé của tội phạm do tổ chức thực hiện được hay khơng? Cơ quan có nên.được quy định lả chủ thể tội phạm do tổ chức thực hiện hay không va phương<small>pháp xử phạt đôi với tổ chức thực hiện tôi pham như thể nao?</small>

<small>lu</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 31</span><div class="page_container" data-page="31">

Hanh vi phạm tơi của tổ chức khơng có sự liên hệ về mất tâm lí như đổivới cá nhân, vay tại sao tổ chức phạm tôi lại bị xử phạt? Các học giã TrungQuốc đã tiền hành tìm hiểu vẻ van dé nay đồng thời đưa ra những quan điểm.<small>khác nhau, trong đó có các quan điểm mang tính đại diện như li luận vé hệ</small>thống trách nhiệm xã hội nhân cách hoa va lí luận vẻ trách nhiệm hình sự của<small>tỗ chức v... Li ludn hệ thông trách nhiệm xã hội nhân cách hoá cho rng phápnhân là hệ thống trách nhiệm zã hội nhân cách hod, là chỉnh thé hữu cơ do conngười tu nhiên tạo thành. Hoạt động cia pháp nhân được thực hiện thông quahoạt đông tự giác cla cá nhân. Pháp nhân phạm tôi thực tế là hành vi phạm.</small>tôi (chỉnh thể pháp nhân phạm tội) với hai chủ thể phạm tôi (pháp nhân vảcác cá nhân tạo thanh pháp nhân) và hai chủ thể phải chịu hình phạt (chế độ.xử phat kép) hoặc một chủ thể phi chu hình phạt (chế độ xử phạt đơn). Liluận trách nhiệm hình sự của tổ chức cho rằng nên xây dựng lí luận vẻ trách.nhiệm hình sự của tổ chức thông qua việc điều hoa trách nhiệm đồng thờiduy tr việc sác định trách nhiệm của tổ chức dựa trên nguyên tắc đánh giá

<small>coi là thực hiên hành vi gây nguy hai cho xã hội cẳn phải chíu trách nhiệm</small>khi hành vi đó do thảnh viên của tổ chức có trách nhiệm liên quan tới tổ

phải lả sự thể hiện chân thực cho ý chi của tổ chức. Việc phán đoán ý chicủa tổ chức căn cử trên hai phương điện: quyết định trong qua trình hoạtđộng của đại diện tổ chức hoặc thành viên tổ chức vả hệ thơng quy chế, mụctiêu, chính sách, cơ chế khuyến khích của tổ chức.

'Về van dé liệu doanh nghiệp kinh doanh cá thé có thể trở thanh chủ thể<small>của tôi phạm do td chức thực hiện hay không, giới học gia có hai nhỏm quan</small>điểm khác nhau. Quan điểm phủ định cho rằng doanh nghiệp kinh doanh tưnhân không thể trở thanh chủ thể của tội phạm do tổ chức thực hiện, bởi lẽ<small>doanh nghiệp thuộc sở hữu tư nhân hay doanh nghiệp du tư độc lập vinrước ngoái, vẻ bản chất déu là sở hữu tư nhân, hoạt động cũa doanh nghiệp lả</small>

<small>38</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 32</span><div class="page_container" data-page="32">

<small>vi quyền loi của người sở hữu doanh nghiệp, điều nay không phủ hợp với đặc</small>

hành vi do cá nhân thực hiện. Quan điểm khẳng định lại cho rằng moi doanh:nghiệp từ nhân đêu có thể trở thành chủ thể của tội pham do tổ chức thực hiện.<small>"Trước hết, doanh nghiệp tư nhân cũng lả doanh nghiệp, nêu không coi doanh.</small>nghiệp tư nhân lả chủ thể của tôi phạm do tổ chức thực hiên thi vi phạm<small>nguyên tắc bình đẳng. Thêm vào đó, trong các doanh nghiệp tư nhân, khơng ítdoanh nghiệp có tư cách pháp nhãn, ngay c& doanh nghiệp đâu tư đốc lập, hoptác liên doanh khơng có tư cách pháp nhân thì cũng có tên doanh nghiệp riêng,</small>doanh nghiệp tư nhân không lấy danh nghĩa của người đầu tư ma lấy danh.ngứa của doanh nghiệp để tnén khai hoạt động, trong tổ tụng, doanh nghiệp<small>tư nhân cũng không lấy danh nghĩa cá nhân mà lầy danh ngiãa doanh nghiệptham gia tổ tung Vì thể, doanh nghiệp từ nhân cũng có vị trí độc lập. Khơng</small>thể nói rằng trong khi bao về doanh nghiệp tư nhân thi xem xét doanh nghiệp<small>này đưới danh nghĩa tổ chức nhưng khi xử phạt lại zem xét doanh nghiệptenhân như cá nhân. Quan điểm như vậy sẽ khơng dém bảo tính nghiêm</small>

<small>tính thơng nhất va uy quyền của hoạt động áp dụng luật hình sw.</small>

‘Van dé các cơ quan nha nước có thể trở thành chủ thể của tội phạm dotỗ chức thực hiện hay khơng cứng cịn nhiều quan điểm trái chiêu. Quan điểm.phủ định cho rằng cơ quan nha nước không thể trở thành chủ thé của tội phạm.<small>chức</small>đo tổ chức thực hiện bởi nếu coi cơ quan lả chủ thể của tôi phạm do

<small>thực hiền sẽ anh hưởng tới uy tin của cơ quan nha nước, mặt khác, việc xét xửcơ quan nha nước với tử cach là chi thé của tơi phạm cũng khơng cỏ y nghĩa</small>thực tế, diéu đó giống như việc "lấy tiền ở túi bên trái để sang túi bên phải"Quan điển khẳng định lại cho ring cơ quan nha nước có thể trở thành chủ thể

<small>nhà nước không phải lúc nảo cũng sử dụng chức năng nha nước mốt cách hoản.tồn chính sắc bởi đưới ảnh hưởng chủ nghĩa bảo hộ ở địa phương, hoạt động,</small>

<small>39</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 33</span><div class="page_container" data-page="33">

của cơ quan nha nước có thể rời xa quy luật thông thường dấn đến vi phạm<small>pháp luật. Hơn nữa, trong điều kiến kinh tế thi trường, cơ quan nha nước nêu.</small>không chồng lại được những cam dỗ lợi ích bên ngồi thì có thé dung quyền.lực dé có được lợi ích, từ đó xuất hiện cơ quan phạm tội. Thời gian gén đây,

Van để tăng thêm phương thức xử phạt đổi với tổ chức thực hiến tơi<small>phạm cũng cịn có nhiễu ý kiến khác nhau. Theo quy định của luật hình sự</small>hiện hành, hình phạt duy nhất được áp dụng đối với các tổ chức thực hiện tôi<small>phạm là phạt tiễn Nhiéu học giả cho ring để trừng trị và phịng chống tơi</small>phạm do tổ chức thực hiện, cẩn bé sung thêm các hình phạt khác đối với tổchức. Theo đó, có ý kiến cho rang can bỏ sung các hình phạt như buộc phãico cầu lại, cảm triển khai một hoặc một số hoạt động kinh doanh cụ thể, tịchthu tai sẵn và bắt buộc giải thể. Có ý kiền cho rằng nên bổ sung hình phạt tịch.thu tai sản, lao động cơng ích, giải tán tổ chức, tước bỏ danh hiệu của tổ chức,nghiêm cắm việc thực hiện hoạt đơng nghiệp vu nào đó của tổ chức. Ý kiếnkhác lại cho ring nên bé sung các hình phạt tịch thu tai sin, tước bỏ danh hiệu.

é cơ cầu lại, hạn chế<small>danh tiếng, công bồ ban an, buộc ngừng hoạt đông,</small>

<small>giant (0 Ney 0100 tia amg ip aH Sg Cus ors Dy Ng Tin Cogtrea ints dee 6 qm vents co on</small>

<small>inh. Net 197212005 VênEn sứ hận din Xương City đột bộ</small>

<small>Tê Tàng có tận duyên dng sO La Mec Te Xu 18030007. Tại aunt Oa rụng Fp Xeeng CÁ nể</small>

<small>"hềngiicbiiuiTụiraiy.xinguin Vining ngs Co trïng tực hi rợn tếnraitirgti30</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 34</span><div class="page_container" data-page="34">

HOÀN THIỆN BỘ LUẬT HÌNH SỰ THEO ĐỊNH HƯỚNG

QUY ĐỊNH TRÁCH NHIEM HÌNH SỰ ĐÓI VỚI PHÁP NHÂN

<small>TS. Cao Thị OanhTrường Đại học Luật Hà Nội</small>

<small>Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, tồn bơ vẫn để tráchnhiệm pháp lí của pháp nhân vi pham pháp luật đều chỉ dừng lại ở việc xử lí</small>

vi phạm hành chính. Tuy nhiên, cả lí luân vả thực tiến đều cho thay cách quyđịnh va xử lí như vay chứa đựng nhiều bat cập, địi hỏi phải có sự thay đỗi cơ<small>‘ban. Việc quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân trong pháp luật hình sự</small>‘Viet Nam là một yêu cầu tất yêu. Su thay đổi nay 1a cơ sở vả la một hưởng,<small>"hồn thiện Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành.</small>

1. Quy định trách nhiệm hình sự (TNHS) của pháp nhân là yêu cầutất yếu

Việc quy định TNHS của pháp nhân được coi lả xu thé tat yếu trong sựphat triển của luật hình sự thé giới. Ở các quốc gia theo hệ thong thông luật,TNHS của tổ chức đã được quy đính tương đối sém, đối với các quốc gia theo‘hé thống luật lục dia, mặc da muộn hơn nhung cũng đã chấp nhận quan điểm.

hội hiền đại. Thực tiến lập pháp hình sự cho thấy số lượng các quốc gia quy định.<small>TNHS của pháp nhân ngày cảng ting Có thể kể đền các quốc gia đã quy dinhvan dé nảy như Anh, Hoa Kỷ, Canada, Australia, Pháp, Ha Lan, Bi, Thuy Sĩ,</small>Trung Quốc, Singapore, Malaysia, Nhật Ban... Ở các quốc gia chưa quy địnhTNH§ của tổ chức, van dé trách nhiệm của tổ chức đều được quy định trong<small>pháp Iuét dân sự và hành chính Theo pháp luật cia những quốc gia nay, pháp</small>

hại đuật dân sự) hoặc phải khắc phục bâu qua và bị xử phạt đuật hành chin).

<small>Q)3Xex êm € Caffe, Coporete Criminal Laity: Án BhoồuHen and Conpantie Savey,Jbxemational colloqunm on "Criminal Responsibility of Legal ond Collective Bits" fom Nhạ 4 6, 1998Being 10-11</small>

<small>31</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 35</span><div class="page_container" data-page="35">

'Ở phạm vi luật quốc tế, ngày cảng có nhiều công ước quốc tế quy định<small>nghĩa vụ của quốc gia thành viên phải ghi nhân TNHS của pháp nhân trong</small>

tổ chức xuyên quốc gia (Điều 10), Công ước của Liên hợp quốc vẻ chúng.tham nhũng (Điểu 26), Công ước của Cơng déng châu Âu vẻ chống tham.

những bằng luật hình sy @iéu 18)..)

kể cho xã hội. Hanh wi tréi pháp luật do pháp nhân thực hiện chủ yêu tập

tư, bảo hiểm, dau thâu xây dựng... Những vụ việc nay đã gây ra tác hại vẻnhiễu mặt đối với đời sông xã hội. Do vay, néu van để quy định trách nhiệm.

<small>được giãi quyết một cách phù hop và kip thời thi những vi phạm tương tự sẽ</small>tiếp tục xây ra.

<small>Trong khí đỏ, cùng với những bat hợp lí trong cách quy định về dầu.</small>

<small>Hiện nay, do Bộ luật hình sự chỉ quy định cả nhân 1a chủ thể của tộipham nên đối với pháp nhân thực hiện hành vi vi phạm pháp luật (kể cả khi</small>‘hanh vi đó nguy hiểm dang kể cho x4 hội), Nha nước chi có thể áp dụng biện<small>pháp xử lí hành chính hoặc buộc phải chịu trách nhiệm dân sự. Trong khi đó,chế tải hành chỉnh hoặc dân sự theo quy định của luật cũng nh trong thực</small>tiễn xử lí vi phạm do pháp nhân thực hiện ỡ nước ta trong nhiều nấm qua đềucho thấy các biển pháp này không đáp ứng được yêu cầu răn de cần thiết

<small>Mất khác, việc truy cửu TNHS đối với người đứng đầu pháp nhân đã</small>

(Q) Xem Hoang Ta Tad Phương, “TNHS phip win", Zan vất dc of đc Jọc, Trường Đại lọc hit TP,

<small>1H Chí Meh, 2006, x. 9 Wels Cen, Conponatons ơn Criminal responubtiy, The secand edition, Oxford</small>

<small>‘iversay Bs</small>

<small>32</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 36</span><div class="page_container" data-page="36">

thực hiện bênh vi vi pham cũng khơng thể thực hiên được vì cĩ những tội<small>pham (như một số tội pham vé mơi trường) địi hỗi phải thộ mãn dẫu hiệu“đã bị xử phat hành chính ma cổ tinh khơng thực hiện các biện pháp khắc</small>phục theo quyết định của cơ quan nhả nước cĩ thẩm quyển gây hậu quả<small>nghiêm trong’, trong khi việc xử phạt hành chính chỉ áp dụng đối với phápnhân mả khơng phối đổi với người đại điện của pháp nhân cỏ hảnh vi vi phạm.</small>

Trong một số trường hợp, hành vi nguy hiểm đáng kể cho zã hội do<small>pháp nhân thực hiên nhằm mang lai lợi ích cho pháp nhân nhưng việc xử lí</small>hình sự lại chi cĩ thé được thực hiện đổi với người đứng đầu của pháp nhân

<small>1í về hình sự khơng đủ.những hành vi tương tự.</small>

gin chắn khả năng pháp nhân tiếp tục thực hiện.<small>Đặc biệt, hiện nay, quá trình hội nhập quốc tế của Viết Nam, trong đĩ</small>cĩ hội nhập vé pháp luật, hội nhập tư pháp dang diễn ra mạnh mẽ, từ đĩ đồi<small>hỏi phải cĩ sự tương thích giữa pháp luật Viết Nam va pháp luật các quốc giatrên thé giới. Sự tương thích nay khơng chỉ đặt ra đối với pháp luật hình sự</small>ma là yêu cầu đối với cả hệ thơng pháp luật. Pháp luật của rất nhiều quốc gia<small>trên thể giới đã quy định vả áp dụng TNHS đối với pháp nhân pham tơi, do đĩViet Nam cũng cần tiếp thu va van dụng một cách phủ hợp vẫn dé này.</small>

2. Kiến nghị sữa đỗi Bộ luật hình sự theo hướng quy định TNHSđối với pháp nhân.

Trong số các học thuyết về TNHS của pháp nhân, chúng tơi cho rằngtrong điều kiện Việt Nam hiện nay, sử dung thuyết đồng nhất hố trách nhiệm.<small>lâm cơ sở lí luận cho việc quy định TNHS cia pháp nhân la hợp lí hon cảHoc thuyết nảy đã được sử dụng ở tắt cả các quốc gia cĩ quy định TNHS của</small>pháp nhân. Bang cách đồng nhất hanh vi, lỗi của cá nhân người lãnh đạo, diéu"hành, đai dién pháp nhân với hành vị, lỗi của pháp nhân, học thuyết nay lí giải

<small>33</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 37</span><div class="page_container" data-page="37">

<small>một cách đơn giãn và hợp lí cơ sở TNHS của pháp nhân. Sử dụng cơ sở líluận nay, từ góc độ lập pháp hình sự, các quy định vé tôi phạm, về cơ sở của</small>

<small>mới lam cơ sở đẩy đủ cho TNHS của pháp nhân Tử góc đồ áp dụng pháp</small>luật, để truy cứu TNHS pháp nhân, chỉ cn chứng minh hành vi phạm tội, lỗi<small>của người lãnh đạo, điều hành pháp nhân và các điều kiên khác của TNHS(như vai trò lãnh đạo, điều hành cia cá nhân trong pháp nhân, việc nhân danh</small>pháp nhân để pham tơi, hành vi đó được thực hiện vi lợi ich của pháp nhân)

Trên cơ sở lí luận này, việc sửa đối Bộ luật hình sự theo định hướngquy đính TNHS đối với pháp nhân có thé được thực hiện theo mét trong haiphương an: 1) Quy đính rõ pháp nhân 1a chủ thé của một số tội, hoặc 2) Quyđịnh chung pháp nhân có thể lả chủ thể của tơi phạm. Ca hai phương án nayđền địi hỏi phải bổ sung các quy đính liên quan đến việc truy cứu TNHS đổi<small>với pháp nhân trong phản Chung của Bộ luật hình sự nhưng khác nhau trongcách quy định ở phin Các tôi phạm Chúng tôi cho rằng thực hiện theo</small>

thị về mặt thực tiễn.

Việc sửa déi Bộ luật hình sự theo phương án nảy yêu cầu phải bd sungcác quy định trực tiếp về TNHS của pháp nhân gồm quy định vẻ chủ thé của tội<small>pham, quy định giải thích pháp nhân phạm tối, quy định vẻ nguyên tắc truy cứu'TNHS đối với pháp nhân và quy đính về hình phat đổi với pháp nhân phạm tội.</small>

Hiện nay, do cả về mất lí ln và thực tiễn lập pháp ở nước ta déu theohướng chỉ cá nhân là chủ thể của tội phạm nên khơng có điều luật nảo cankhẳng định lại tinh thân nay. Tuy nhiên, để bổ sung quy định TNHS đối vớipháp nhân, đặc biệt là trong điều kiện lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam chưa<small>từng có quy định này, chúng tơi cho rằng cần quy định rõ trong Bộ luật hình</small>

<small>đất tên cho điều luật này là "chủ thể của tôi phạm” va được đặt ngay sau quy</small>định về khai niệm tôi phạm, trước quy định về lỗi với nội dung như sau: “Chủ.

<small>4</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 38</span><div class="page_container" data-page="38">

<small>thể của tơi pham có thé la cá nhân có năng lực TNHS và đạt đơ tuổi theo quyđịnh của Bồ luật hình sự hoặc 1a pháp nhân”. Quy đính này khơng chỉ chính</small>thức khẳng định pháp nhân có thể lả chủ thể của tội phạm mả còn là cơ sở để<small>truy cửu TNHS đối với pháp nhân thực hiện tơi phạm được Bộ lu hình sựquy định, tránh tình trang phải cơn nhắc việc pháp nhân có thể thực hiện</small>những tội nao và do đó, phải cân nhắc nên quy định TNHS của pháp nhân đổivới những tôi cụ thé nào. Đây là vấn dé khá phức tạp với những lập luận.<small>không giống nhau vé khã năng thực hiện các hành vi cụ thé của pháp nhân ma</small>Bồ luật hình sự quy định. Ngồi những tôi dễ zác định khả năng thực hiện củapháp nhân như trồn thuế, gây ô nhiễm môi trường... những tôi khác như giết

tranh luận khi ban đến van để nảy. Trong khi đó, với cách quy định khải quátnói trên, việc truy cứu TNHS đổi với pháp nhân chỉ đơn giản dựa trên sự hiện.thực hoá khả năng phạm tội cu thé của pháp nhân. Bộ luật hình sự quy địnhtất cả những hành vi nguy hiểm dang kể cho xã hội có thể được thực hiện trên.việc tơi pham đó được thực hiện bởi loại chủ thể nao, Thực tiễn lập pháp hình<small>sự cho thấy nhiễu quốc gia như Hoa Kỳ, Canada, Australia, Bi, Hà Lan, ThuySĩ... đã lựa chon cách quy định nay. Bộ luật hình sự Pháp năm 1994 quy định</small>các tơi mà pháp nhân phải chíu TNHS phãi được liệt kê cụ thể trong Bộ luật<small>hình sự hoặc các luật chuyên ngành nhưng đến năm 2004 với việc ban han</small>

Luật Perben II, quy đính trên đã được bai bố 8)

<small>định trường hợp tối pham do pháp nhân thực hiện cũng như nguyên tắc truycứu TNHS trong trường hợp pháp nhân phạm tội. Kết quả nghiên cứu pháp</small>luật các quốc gia châu Âu lục địa va châu A về van để nảy cho thấy TNHS<small>của tổ chức được quy định theo hướng:</small>

(@) Sime ah Qube To, ĐỒ ingdễncứn hon học cấp 86a cinco ii số uốn và Đục

<small>‘ncaa ép dng INE để vài! chúc”, Bộ Rep, Hs Nội 2010, 69.</small>

<small>35</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 39</span><div class="page_container" data-page="39">

“1. Pháp nhân phải chịu TNHS về tội pham nến:

<small>a Tội pham đỗ được thuec hiên nhân danh, thay mặt hoặc vì lợi ích củapháp nhân, hoặc</small>

b/ Tội phạm đô được thuec hiện bối bat kỉ thé nhân nào với te cách cánhân hoặc một phẫn pháp nhân thực hiền chức năng quấn lí hoặc giảm sát<small>cũa pháp nhân trên cơ số:</small>

<small>1 Đại diện của pháp nhân</small>

1i. Có thẩm quyền thay mặt pháp nhân ra các quyết din; hoặcti. Có thẩm quyền kiểm sốt pháp nhân.

kiểm tra đỗi với thé nhân thực hiện tội pham vi lợi ích của pháp nhân.

3. INHS đối với pháp nhân không loại trừ việc truy cứu TNHS đối vớiTễ nhân với vai trị làngười chuẩn bi phan tơi loặc tham gia tực hiện tội phenm “9<small>Từ linh nghiêm trên, chúng tơi cho rằng Bơ luật hình sự can bổ sungđiều luật cho phép xác định trường hợp tôi phạm do pháp nhân thực hiện.</small>Điều luật này có thể được đất tên là "Trường hợp pháp nhân pham tôi” va đất

<small>của tôi phạm với nội dung như sau. "Trường hợppháp nhân phạm tội 1a trường hop tôi pham được thực biên với sự chỉ đạohoặc cho phép cia người đứng đâu, quản lí, diéu hành pháp nhên vi lợi ichcủa pháp nhân”. Đây là điều luật tạo cơ sở cho phép xác định pháp nhân phải</small>chịu TNHS trong những trường hợp cụ thé.

<small>Bên cạnh đó, cén bỗ sung diéu luật quy đính rõ nguyên tắc truy cứu</small>‘TNHS trong trường hợp pháp nhân phạm tội theo hướng khẳng định nguyên.tắc trách nhiêm kép nhằm xử lí triệt để, nghiêm khắc hành vi phạm tội củapháp nhân. Đây la nguyên tắc được áp dung ở nhiễu quốc gia trên thé giới.<small>Đảng thời, cin chỉ rũ quy định vẻ hình phat va các biển pháp tư pháp được áp</small>đụng đối với pháp nhân phạm tôi. Như vậy, nguyên tắc này cần thể hiện rõ<small>sau điểu luật về chủ t</small>

<small>các nội dung sau</small>

<small>(6) Xem: Peal Vai iyi, Thy crowinal Rap af egal person in the RespaBlc of SLveveria cty ofJaw, Uniersty of Lahn, Slovenia 2</small>

<small>36</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 40</span><div class="page_container" data-page="40">

<small>"Trong trường hop pháp nhân pham tội, việc truy cứu TNHS sẽ đượcthực hiện đổi với cá nhân đứng đầu, quản lí, điều hảnh pháp nhân, người trựctiếp thực hiện tôi phạm và đối với pháp nhân</small>

<small>2. Pháp nhân phạm tội phải chịu hình phạt được quy đính tai Điễu.</small>(điêu luật quy định về hình phạt đổi với pháp nhân) và có thể bi áp dụng các<small>biển pháp tư pháp được quy định tai Điều 41 và Điều 42 Bộ luật hình su.</small>

3. Người đứng đầu, quản li, diéu hành pháp nhân và người trực tiếp thực.hiện tội phạm phải chịu hình phạt được quy đính trong điều lut tương ing”

Quy định nay có thé mang tên “Nguyên tắc truy cửu TNHS pháp nhân.phạm tội” va được bd sung vảo Chương IV Bộ luật hình sự trước điều luật vềthời hiệu truy cửu TNHS. Với sự bỗ sung này, tên Chương IV cũng cần sửa<small>thánh: "Nguyên tắc truy cứu TNHS pháp nhân phạm tôi, thời hiệu truy cửu</small>TNHS, miễn TNHS”,

<small>Cuối cùng, cén bỗ sung quy đính vẻ hình phat đổi với pháp nhân phạm.</small>tơi. Hiến nay, quy định vẻ hình phat đổi với cá nhân phạm tơi đưc quy định

điểu luật có thé được áp dụng đối với pháp nhân như điều luật vé khái niệm<small>hình phạt, điêu luật vẻ mục đích của hình phat hay quy định về hình phạt tiếnTuy nhiên, nếu như quy định vé Khải niệm hình phat va mục đích của hình</small>phat có thể được áp dung chung cho cá nhân vả pháp nhân thì hình phạt cụ thể<small>đổi với pháp nhân cân được quy định mới theo hướng tách khi các diéu luật</small>

<small>“Xuất phát từ khát niệm và mục đích của việc áp dụng hình phạt hiện nay,</small>chúng ti cho rang hình phạt đối với pháp nhân phạm tơi cản được lựa chọn vả.

khía cạnh mức độ xử phạt. Điều nay đúng với cã trường hợp cá nhân phạm tối.Pháp luật hình sư các quốc gia quy định hình phạt đối với pháp nhân<small>phạm tơi khơng hốn tồn giống nhau. Có quốc gia quy định hình phạt tiễn làhình phạt duy nhất được áp dụng đổi với pháp nhân (như Thuy Si), có quốc gialại quy dinh cả hệ thống hình phạt đổi với pháp nhên pham tơi, trong đó có</small>

<small>37</small>

</div>