Tiểu luận: Bầu cử trong đời sống chính trị hiện đại

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (354.18 KB, 26 trang )

<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

<b>Giảng viên: </b>NGUYỄN ĐĂNG DUNG

<b>Họ và tên: </b>LÊ KHÁNH LINH

<b>Ngày sinh: </b>08/08/1997

<b>Mã sinh viên: 17105015 </b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

Bản chất của con người là đam mê quyền lực. Hay một cách khác theo Huân

<i>tước, đồng thời cũng là nhà triết học người Anh thế kỷ XIX Acton: Quyền lực có xu hướng đồi bại, quyền lực càng tuyệt đối bao nhiêu thì lại càng có xu hướng đồi bại bấy nhiêu. Bầu cử có định kỳ là công cụ quan trọng để nhân dân giám sát </i>

quyền lực nhà nước, chế ngự sự tha hóa, lạm quyền của quyền lực nhà nước. Dân chủ đại diện là cần thiết như trên đã phân tích. Thực chất, đây là sự chuyển giao quyền lực nhân dân sang nhà nước. Trong việc chuyển giao quyền lực phát sinh một hệ lụy mà nhân dân không mong muốn, rằng tuy thoát thai từ xã hội, nhưng quyền lực nhà nước tại có xu hướng tách ra khỏi xã hội và “tựa hồ như đứng trên xã hội”. Khi chuyển giao quyền lực từ tay nhân dân sang cho những người đại diện cho nhà nước, không phải ở đâu, bao giờ, những người đại diện cũng phản ánh ý chí, nguyện vọng của nhân dân và khơng phải bao giờ, quyền lực nhà nước cũng được thực hiện trong phạm vi, mức độ mà nhân dân trao cho. Do vậy, quyền lực nhà nước cần phải được kiểm soát và giới hạn nhằm loại trừ một nghịch lý là quyền lực nhà nước của nhân dân nhưng nó lại đe dọa chính nhân dân

Chế độ dân chủ phải thực hiện nguyên tắc mọi công dân đều bình đẳng chính trị, phải có cơ hội như nhau trong bầu cử, tất cả các lá phiếu đều có giá trị như nhau. Quyền bình đẳng trong các cuộc bầu cử được áp dụng thì các cuộc bầu cử phải là tự do và bình đẳng. Nhưng cuộc bầu cử tự do bình đẳng vẫn còn chưa đầy đủ. Nếu cuộc bầu cử cho những người đại diện với một nhiệm kỳ kéo dài tới 15 năm hay 20 năm, mà người dân khơng có quyền thay đổi người đại diện thì xã hội đó cũng trở thành phi dân chủ. Nếu cơng dân có quyền kiểm sốt tối hậu đối với chương trình nghị sự, thì bầu cử cũng nên phải được tổ chức thường xuyên, theo một nhiệm kỳ nào đó. Nếu các cuộc bầu cử cơ quan lập pháp diễn ra hàng năm thì quá ngắn, mà hơn 5 năm thì lại quá dài. Các nhà lý thuyết và thực tiễn, cũng như người dân có thể bất đồng một cách sâu sắc về khoảng cách này tùy thuộc vào từng cơ quan, từng cá nhân đảm nhiệm các công việc của nhà nước, cùng những tập tục truyền thống. Nhưng điều quan trọng ở đây là nếu khơng có những cuộc bầu cử xảy ra một cách thường xuyên thì người cơng dân sẽ đánh mất đáng kể quyền kiểm sốt hoạt động các cơ quan do họ bầu ra. Để thu phục niềm tin của cử tri, để thắng cử, các lực lượng tranh cử tìm cách thu phục niềm tin của cử tri, mà cách thức thu phục tốt nhất khơng gì khác, đó là phải thực hiện “chính quyền của dân, do dân và vì dân”. Mặt khác, chính các đảng phái, các lực lượng tranh cử bản thân họ giám sát lẫn nhau, thông qua bầu cử họ cơng kích những hạn chế, khuyết điểm của nhau. Việc giám sát, kiểm tra chéo lẫn nhau như vậy là một trong những phương thức tốt nhất để giám sát, chế ngự sự tha hóa, lạm quyền của quyền lực nhà nước. Vậy trong đời sống chính trị hiện đại, bầu cử được thể hiện

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

<i><b>như thế nào, tơi sẽ trình bày hiểu biết của mình về đề tài: “Bầu cử trong đời sống chính trị hiện đại” </b></i>

<b>1. Tìm hiểu về chế độ bầu cử trước đây </b>

Chế độ bầu cử của các nước thường được thực hiện qua hai hình thức: bầu cử trực tiếp và bầu cử gián tiếp. Xét một cách khách quan, bầu cử trực tiếp được đánh giá là tiến bộ hơn hình thức bầu cử gián tiếp. Trong hình thức bầu cử trực tiếp, chế độ phổ thông đầu phiếu được xem là tiến bộ nhất, vì việc bầu cử được thực hiện theo các ngun tắc phổ thơng, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Trong lịch sử chế độ bầu cử dân chủ của nước ta, từ cuộc bầu cử đầu tiên được tổ chức ngày 6.01.1946 đã thực hiện theo chế độ bầu cử phổ thơng, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín. Chế độ bầu cử đó liên tục được thực hiện.

Bầu cử gián tiếp là hình thức bầu cử khi cử trì khơng trực tiếp bầu ra người đại biểu của mình mà chỉ bầu ra các đại biểu, thường được gọi là đại cử tr và chính các đại cử tri mới bầu ra người cần được bầu; hoặc cử tri trực tiếp bầu ra đại biểu cấp cơ sở và các đại biểu cấp cơ sở của một địa phương cùng với các đại biểu ở cấp cơ sở khác bầu ra đại biểu cấp trên trực tiếp để các đại biểu cấp trên trực tiếp này lại cùng nhau bầu ra cấp cao hơn, lần lượt cho đến cấp trung ương (Cộng hoà nhân dân Trung Hoa thực hiện chế độ bầu cử này).

Trong các cuộc bầu cử thường xảy ra trường hợp bầu cử lại, bầu cử thêm và bầu cử bổ sung. Khi việc bầu cử có sự vi phạm nghiêm trọng pháp luật bầu cử thì phải tổ chức để bầu cử lại. Bầu cử thêm thường xảy ra khi số người trúng cử chưa đủ số đại biểu phân bổ cho đơn vị bầu cử đó. Bầu cử bổ sung xuất hiện khi xảy ra trường hợp số đại biểu được bầu cho một đơn vị bầu cử, do những lí do khác nhau, bị khuyết do chết, mất khả năng làm nhiệm vụ đại biểu hoặc những lý do khác. Để bảo đảm đủ số đại biểu thay mặt cho đơn vị bầu cử, phải tổ chức cuộc bầu cử mới, bổ sung để bầu ra số đại biểu bị thiếu, bổ sung cho đủ số đại biểu được phân bổ.

<b>Bầu cử là một quá trình đưa ra quyết định của người dân để chọn ra một cá </b>

nhân nắm giữ các chức vụ thuộc chính quyền. Đây là cơ chế thơng thường mà các nền dân chủ hiện dùng để phân bổ chức vụ trong bộ máy lập pháp, thỉnh thoảng ở bộ máy hành pháp, tư pháp, và ở chính quyền địa phương. Bầu cử là một trong

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

những chế định quan trọng trong ngành Luật Hiến pháp, là cơ sở pháp lý cho việc hình thành ra các cơ quan đại diện cho quyền lực của Nhà nước.

<i><b> “Bầu cử” cũng có thể được hiểu như một quy trình, một sự kiện gồm nhiều </b></i>

công đoạn và công việc khác nhau để tổ chức cho người dân đi bầu chọn người nắm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước trong một danh sách bao gồm các ứng

<i>cử viên. Mỗi cuộc bầu cử thường gắn yới việc bầu ra một cơ quan trong bộ máy </i>

nhà nước. Vì thường có một số lượng lớn người dân tham gia vào các cuộc bầu cử và quy mô của các cuộc bầu cử cũng cộ thể diễn ra trên phạm vi lãnh thồ rộng lớn nên cơng tác tổ chức các cuộc bầu cử địi hỏi nhiều công đoạn và công việc phức tạp, thường được tiến hành trong một thời gian dài, có thể tính bằng tháng hoặc thậm chí hàng năm.

<b>3. Tầm quan trọng của bầu cử </b>

Với tư cách là một cách thức để lựa chọn người nắm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước và là một quyền bầu chọn của người dân, bầu cử có tầm quan trọng đặc biệt trong nhà nước và xã hội hiện đại, thể hiện ở hai khía cạnh sau:

<i>Bầu cử là cơ sở hình thành bộ máy nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. </i>

<i>Thứ nhất, bầu cử là cơ sở của nền dân chủ hiện đại. Dân chủ trong tiếng Anh là Democracy, có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp “Demokratỉa” và được hợp thành bởi hai từ “Demos”, có nghĩa là người dân, và “Kratos”, có nghĩa là quyền </i>

lực nhà nước. Như vậy có thể hiểu đơn giản nền dân chủ là một chế độ chính trị trong đó quyền lực nhà nước thuộc về người dân, ý chí của người dân là ý chí quyết định trong việc giành, giao và thực hiện quyền lực nhà nước. Bầu cử là quá trình lựa chọn và trao quyền lực nhà nước cho một hoặc một nhóm người để thực hiện đối với toàn xã hội. Việc ai được giao thực hiện quyền lực nhà nước, đặc biệt là đối với những nhóm quyền lực trọng yếu nhất như quyền lập pháp, hành pháp, quyền đại diện quốc gia trong đối nội và đối ngoại.. ., là những vấn đề hệ trọng. Quyền lực nhà nước được trao như thể nào cũng quyết định việc quyền lực nhà nước được thực hiện như thế nào. Quyền lực nhà nước được trao bằng con đường bầu cử cũng có nghĩa là bằng việc khơng bầu chọn, người dân cũng có thể tước quyền lực nhà nước từ tay người đang nắm quyền và qua đó tác động tới cách thức thực hiện quyền lực nhà nước của người đang nắm quyền. Quyền lực nhà nước được người dân gửi gắm cũng có nghĩa là quyền lực nhà nước phải được thực hiện vì lợi ích của nhân dân và khi đó mới có nền dân chủ thực sự. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người hiểu rất rõ ý nghĩa của bầu cử đối với nền dân chủ. Sau khi cuộc bầu cử Quốc hội khóa I, cuộc bầu cử đầu tiên của nước Việt Nam, diễn ra

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

<i>Thứ hai, bầu cử là cơ sở hình thành chính quyền đại diện, bộ máy nhà nước </i>

của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Trung tâm của bất kì hệ thống chính trị nào cũng đều là bộ máy chính quyền hay bộ máy nhà nước. Bản chất của bộ máy chính quyền quyết định tính dân chủ của hệ thống chính trị. John Stewart Mill, một học giả nổi tiếng của Anh quốc thế kỉ XIX, cho rằng mô hình chính quyền lý tưởng nhất của nền dân chủ là khi mọi người dân trực tiếp tham gia việc đưa ra quyết định và tổ chức thực thi các quyết định đó, tương tự mơ hình ở các thành bang Hy Lạp cổ đại đề cập trên đây. Tuy nhiên, ơng cũng cho rằng hình thức này chỉ phù họp với những thành bang có quy mơ như các đô thị nhỏ; đối với các quốc gia hiện đại, mơ hình chính quyền lý tưởng nhất là chính quyền đại diện, tức là chính quyền do người dân bầu ra thông qua con đường bầu cử. Ngày nay, quan điểm về chính quyền đại diện được phát triển thành quan điểm bộ máy nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Trong bộ máy nhà nước lý tưởng này, các cơ quan nhà nước không những có nguồn gốc hình thành từ nhân dân mà cịn phải hoạt động vì lợi ích của nhân dân. Cho dù có sự phát triển về quan điểm như vậy thì vai trị của bầu cử vẫn khơng thay đổi. Chính qua bầu cử mà hình thành một cách trực tiếp hay gián tiếp toàn bộ các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Chính qua bầu cử mà mối quan hệ chặt chẽ giữa người dân và những người được họ bầu chọn frong các cơ quan nhà nước được thiết lập để rồi từ đó người dân thực thi được quyền theo dõi, giám sát và bầu chọn lại của mình đối với người mà họ đã bầu chọn, qua đó bảo đảm các cơ quan nhà nước, hay chính xác hơn là những người họ đã bầu chọn, phải hoạt động vì lợi ích của người dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thấy rõ điều này khi Người kêu gọi toàn dân đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử đầu tiên của nước ta vào ngày 06 tháng 01 năm 1946:

<i>“Do tổng tuyển cử mà toàn dân bầu ra Quốc hội. Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ. Chỉnh phủ đó thật là Chính phủ của tồn dân” </i>

Để các cuộc bầu cử phát huy được hết ý nghĩa chính trị thì chúng phải được tổ chức một cách cơng bằng và trung thực, có nghĩa là khơng có sự gian dối và trong đó mọi người dân đều cảm thấy mình được tham gia hoặc khơng tham gia một cách bình đẳng và ở mức độ phù hợp.

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

Chính chế độ bầu cử có vai trị là nhân tố bảo đảm giá trị của một cuộc bầu cử. Dựa vào chế độ bầu cử mà người ta đánh giá cuộc bầu cử. Chế độ bầu cử công bằng, dân chủ sẽ bảo đảm tính cơng bằng, trung thực của cuộc bàu cử, qua đó bảo đảm tính dân chủ, đại diện của chính quyền. Tất nhiên, ở chiều ngược lại, chế độ bầu cử không công bằng và hạn chế dân chủ cũng có thể là nhân tố làm cho bầu cử ở một quốc gia trở nên hình thức, nguy dân chủ, tất yếu dẫn tới một chính quyền khơng mang tính đại diện, khơng thực sự là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

<i>Chế độ bầu cử công bằng, dân chủ sẽ: - Bảo đảm cuộc bầu cử công bằng, trung thực; - Tạo cơ hội cho người dân; </i>

<i>- Tạo diễn đàn cho người dân lựa chọn đường lổỉ phát triển đất nước. </i>

Bên cạnh vai trị chính yếu trên đây, chế độ bầu cử cịn có hai vai trị khác

<i>khơng kém phần quan trọng. Thứ nhất, chế độ bầu cử tạo cơ hội cho người dân </i>

tham gia vào công việc của nhà nước và là cách thức để tìm những người thực sự

<i>có năng lực và đạo đức để lãnh đạo đất nước. Thứ hai, mặc dù có mục tiêu chính </i>

là lựa chọn nhân sự song chế độ bầu cử cũng góp phần tạo ra diễn đàn để người dân lựa chọn đường lối phát triển đất nước thông qua việc lựa chọn những ứng cử viên có đường lối, quan điểm mà mình ủng hộ.

Rõ ràng, nhìn một cách tổng thể thì chế độ bầu cử có những vai trò quan trọng hơn rất nhiều so với việc chỉ bầu chọn nhân sự như hiểu biết thơng thường. Đó cũng có thể được coi là vai trị lý tưởng của chế độ bầu cử về mặt lý luận. Để hiện thực hóa những vai trị đó, chế độ bầu cử của một quốc gia phải đáp ứng được hai yêu cầu cơ bản sau:

- Chế độ bầu cử phải thực sự công bằng và dân chủ đối với người dân. Nói cách khác, chế độ bầu cử phải tạo được niềm tin của người dân đối với nhà nước và chế độ. Cho dù nhà cầm quyền có tuyên truyền như thế nào đi nữa thì giá trị của một cuộc bầu cử vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào cảm nhận của người dân khi đi bầu cử và tham gia ứng cử. Một chế độ bầu cử thực sự công bằng, dân chủ sẽ làm cho người dân cảm thấy rằng quyền bầu cử, ứng cử của mình được tơn trọng và bộ máy nhà nước được hình thành thơng qua bầu cử thực sự là bộ máy do người dân lựa chọn. Từ đó người dân có cơ sở để tin rằng bộ máy nhà nước phải phục vụ nhân dân.

Tất nhiên, có nhiều yếu tố để làm nên một chế độ bầu cử công bằng và dân chủ, ví dụ người dân phải có cơ hội như nhau trong việc tham gia bầu cử và ứng cử, các quyền bầu cử, ứng cử của người dân không bị hạn chế một cách không

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

<b>II. Bầu cử trong đời sống chính trị hiện đại </b>

<b>1. Khái quát một số cuộc bầu cử ở các quốc gia Châu Âu * Vương quốc Anh: </b>

Chế độ quân chủ Nghị viện với vai trị chính của Nghị viện là: thẩm tra và chất vấn hoạt động của chính phủ, tranh luận và thơng qua luật, cho phép chính phủ nâng thuế. Ở Vương quốc Anh có ba chính đảng chính, gồm: Cơng Đảng, Đảng Bảo thủ và Đảng Dân chủ Tự do tham gia bầu cử vào Nghị viện. Một số đảng phái chính trị nhỏ khác cũng có đại diện trong nghị viện Vương quốc Anh và trong các cơ quan chính quyền phân cấp ở Xcốt-len, xứ Uên và Bắc Ai-len. Thường đảng nào giành được đa số ghế sẽ thành lập chính phủ sau tổng tuyển cử. Theo truyền thống, Vua đề nghị lãnh đạo của đảng giành được đa số ghế hoặc nhận được sự ủng hộ của đa số thành viên trong Hạ Nghị viện sau tổng tuyển cử thành lập chính phủ hay cịn gọi là cơ quan hành pháp. Chính phủ quyết định và thực hiện chính sách trong nhiệm kỳ 5 năm tiếp theo. Mặc dù vậy, theo Hiến pháp, Thủ tướng có thể yêu cầu tổ chức một cuộc tổng tuyển cử vào bất kỳ thời điểm nào trong nhiệm kỳ của mình. Trong thời gian bầu cử, Vương quốc Anh được chia

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

thành nhiều đơn vị bầu cử. Mỗi đơn vị bầu cử này bầu một Nghị sĩ trong Hạ Nghị viện theo tiêu chí lấy từ trên xuống - có nghĩa là ứng cử viên nào có số phiếu bầu cao nhất ở mỗi đơn vị bầu cử thì sẽ trúng cử.

thể chế chính trị các cuộc bầu cử quốc hội cũng có những đặc điểm riêng. Ví dụ: như ngày 12/12/2010, khoảng 1,6 triệu cử tri Kosovo đã đi bỏ phiếu để bầu ra 120 nghị sĩ của Quốc hội mới, trong đó ít nhất 10 ghế được dành cho người Serbia. Đây là lần đầu tiên Kosovo tổ chức tổng tuyển cử, kể từ khi nước này tuyên bố tách ra khỏi Cộng hòa Serbia vào năm 2008. Theo các nhà quan sát, cuộc bầu cử lần này không chỉ là để bầu ra một quốc hội cho Kosovo mà còn là một trắc nghiệm quan trọng để đo “mức độ trưởng thành chính trị” của quốc gia nhỏ bé này, đặc biệt là quyết tâm của Kosovo tiếp tục quá trình gia nhập Liên minh châu Âu. Cuộc bầu cử tại Kosovo diễn ra dưới sự giám sát của 170 quan sát viên của Mạng lưới châu Âu quan sát bầu cử (ENEMO), và được hơn 120 đoàn ngoại giao của Liên minh châu Âu chăm chú theo dõi. Kosovo đơn phương tuyên bố tách khỏi Cộng hòa Serbia đầu năm 2008. Đa số các nước trên thế giới không công nhận độc lập của Kosovo với lý do hành động đơn phương của Kosovo sẽ tạo tiền lệ nguy hiểm, mở đường cho làn sóng ly khai trên khắp thế giới. Hiện tại, Kosovo mới chỉ được 72 nước cơng nhận, trong đó có Mỹ và 22 nước Liên minh châu Âu. Cộng hịa Serbia khơng thừa nhận Kosovo và vẫn luôn coi nước này là một tỉnh của mình.

<b>* Ucraina: </b>

Khơng như Kosovo, Ucraina có chế độ chính trị đa ngun. Số lượng đảng phái chính trị đăng ký tại Bộ Tư pháp thay đổi hàng năm và trung bình có trên 120 đảng phái chính trị trong danh sách đăng ký. Để có thể đăng ký tại Bộ Tư pháp, đảng phái chính trị phải có danh sách đảng viên đăng ký ủng hộ theo luật định là trên 100.000 người và để có thể tham gia tranh cử đại biểu của mình trong Quốc hội, thì đảng chính trị phải có đăng ký thành lập tại Bộ Tư pháp trước thời điểm bầu cử một năm. Từ cuộc bầu cử Quốc hội năm 2006, sau khi cải cách chính trị (đạo luật số 2222 có hiệu lực, như là điều khoản bổ sung của Hiến pháp) thì Ucraina trở thành quốc gia có thể chế chính trị Nghị viện - Tổng thống, theo đó vai trị và quyền lực của Tổng thống giảm, còn vai trò và quyền lực của Thủ tướng và Quốc hội tăng lên đáng kể trong hệ thống quyền lực nhà nước.

Theo quy định của pháp luật Ucraina, Ủy ban bầu cử Trung ương và các Ủy ban bầu cử địa phương là những cơ quan chịu trách nhiệm về tổ chức bầu cử, theo dõi giám sát các đơn vị bầu cử tại các địa bàn cư dân. Trong các Ủy ban bầu cử địa phương phải có đại diện các đảng chính trị và khối chính trị tham gia và làm quan sát viên theo luật định. Công tác tổ chức bao gồm cả việc in phiếu bầu,

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

tuyên truyền về bầu cử để động viên cử tri tham gia, tổ chức mạng thông tin và chuyển dữ liệu, cũng như bảo đảm an ninh dữ liệu bầu cử. Chính quyền hành pháp chịu trách nhiệm về địa điểm, phương tiện và an ninh khu vực bầu cử. Ủy ban bầu cử Trung ương sử dụng ngân sách bầu cử theo luật định và công khai. Mỗi cuộc bầu cử ở Ukraina cần khoảng 100 triệu USD từ ngân sách. Các đảng chính trị, ngồi phần tài chính do ngân sách cấp cho để tổ chức và tuyên truyền bầu cử, cịn có thể tự đầu tư tài chính từ ngân sách của mình, nhưng phải cơng khai thơng qua một tài khoản bầu cử để Ủy ban bầu cử Trung ương kiểm sốt theo dõi, nhằm mục đích không cho bất cứ cá nhân hay tổ chức nước ngồi nào có thể cấp nguồn tài trợ trái phép. Mọi ấn phẩm tuyên truyền đều phải ghi rõ số lượng bản in và nơi in... nghĩa là mọi chi phí tranh cử đều phải được cơng khai.

Có thể nói đây là cuộc bầu cử xuyên quốc gia lớn nhất hành tinh. Từ năm 1979 Nghị viện châu Âu được bầu cử trực tiếp 5 năm một lần theo thể thức phổ thơng đầu phiếu. Nghị viện có quyền kiểm sốt ngân sách Liên minh châu Âu kể từ thập niên 70 của thế kỷ XX và có quyền phủ quyết đối với việc bổ nhiệm Ủy ban châu Âu.

Nghị viện châu Âu (Europarl hay EP) là một nghị viện với các nghị sĩ được bầu cử trực tiếp của Liên minh châu Âu (EU). Nghị viện cùng với Hội đồng Liên minh châu Âu (the Council) tạo thành lưỡng viện, cơ quan lập pháp của các thể chế của Liên minh. Nghị viện và Hội đồng tạo thành cơ quan lập pháp cao nhất của Liên minh và được mô tả là một trong những cơ quan lập pháp quyền lực nhất thế giới. Tuy nhiên, các quyền bị giới hạn bởi quyền hạn mà các các quốc gia thành viên giao cho Cộng đồng châu Âu. Nghị viện châu Âu bao gồm 750 nghị sĩ (Nghị sĩ Nghị viện châu Âu) được phân chia cho các quốc gia theo dân số. Nghị viện châu Âu cấu thành khu bầu cử dân chủ lớn thứ hai thế giới (sau Ấn Độ) và là khu bầu cử dân chủ xuyên quốc gia lớn nhất trên thế giới.

<b>2. Một số nhận xét * Hoạt động tranh cử </b>

Đây là hoạt động quan trọng trong quá trình vận động bầu cử ở châu Âu. Các buổi vận động chính trị ở khu vực ứng cử thường có cả các dân biểu hay đại diện chính quyền khu vực cùng tham gia. Để nắm vững thực tế ở khu vực họ khơng chỉ tiếp xúc qua hội họp mà cịn gõ cửa từng nhà, lắng nghe những lời phàn nàn của từng người dân về những vấn đề thiết thực nhất đối với cuộc sống hàng ngày của họ. Kiểu gặp trực tiếp từng người như thế này sẽ mất rất nhiều thời gian, nhưng chắc chắn sẽ buộc các nghị sĩ tương lai phải biết tường tận từng câu chuyện của mỗi căn hộ, mỗi khu phố hơn là kiểu hội họp ở phường, hay kể cả họp tổ dân

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

Anh và vài nước khơng có lịch bầu cử định sẵn nên trên thực tế, Thủ tướng có thể cơng bố cuộc tổng tuyển cử mới và theo thủ tục phải xin phép Nữ hoàng giải tán Quốc hội. Tại nhiều quốc gia theo quy định về nhiệm kỳ quốc hội của hiến pháp, tổng thống là người đưa ra quyết định về thời gian bầu cử. Ngoài ra tiến hành bầu cử cịn có thể có các ngun nhân khác. Ví dụ như cuộc bầu cử Quốc hội hơm 12-12, ở Kosovo được tổ chức trước thời hạn sau khi chính phủ liên hiệp đứng đầu là cựu Thủ tướng Hashim phải giải tán do không vượt qua được cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm. Hoặc chính quyền mới tại Kyrgyzstan lại quyết định tiến hành bầu cử quốc hội khóa mới sau khi tổ chức thành cơng cuộc trưng cầu dân ý, với kết quả đa số cử tri ủng hộ việc chuyển từ nước Cộng hòa tổng thống sang Cộng hòa nghị viện cũng như ủng hộ bà Rosa Otunbaeva làm Tổng thống Kyrgyzstan trong thời kỳ quá độ.

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

Theo truyền thống tại Anh, bầu cử cũng là dịp để các hãng cá độ đặt cược, hệt như trước các giải bóng đá. Khơng chỉ người Anh bình thường mới có thể tham gia cá cược mà những hãng cá cược lớn có ở trên mạng như William Hill cũng xem đây là cơ hội để khởi động mùa cá cược.

Thơng qua các cuộc thăm dị dư luận cho thấy đảng nào đang có lợi thế dẫn điểm trước thì dân cá độ sẽ đặt cược nhiều hơn. Vì vậy, chỉ số ăn thua trong cá độ kết quả bầu cử cũng được các nhà quan sát chính trị theo dõi rất sát để xem dư luận đánh giá, xem xét tương quan giữa các đối thủ mà điều chỉnh chiến lược tranh cử cho hợp lý.

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

<b>2. Nguyên tắc </b>

Tại Điều 7 của Hiến pháp năm 2013 và Điều 1 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo các nguyên tắc sau đây: Ngun tắc bầu cử phổ thơng, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

<b>2.1 Nguyên tắc phổ thông </b>

Pháp luật bầu cử của các nước đều khẳng định, nguyên tắc phổ thông đầu phiếu là một trong những nguyên tắc cơ bản của chế độ bầu cử. Nguyên tắc phổ thông đầu phiếu trong bầu cử bảo đảm để mọi công dân không phân biệt dân tộc, nam, nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tơn giáo, trình độ văn hố, nghề nghiệp, thời hạn cư trú, (trừ những người mất trí hay những người bị tước quyền bầu cử trên cơ sở của pháp luật), đến tuổi trưởng thành đều được trao quyền bầu cử.

Yêu cầu của nguyên tắc này là Nhà nước phải bảo đảm để cuộc bầu cử thực sự trở thành một cuộc sinh hoạt chính trị rộng lớn, tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền bầu cử của mình, bảo đảm tính dân chủ, cơng khai và sự tham gia rộng rãi của các tầng lớp nhân dân trong bầu cử.

nước ta quy định đối với việc bầu cử đại biểu Quốc hội:

- Ngày bầu cử phải là ngày chủ nhật, được Quốc hội ấn định và công bố chậm nhất là 115 ngày trước ngày diễn ra bầu cử;

- Các tổ chức phụ trách bầu cử được thành lập cơng khai, có sự tham gia của đại diện các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và đoàn thể nhân dân;

- Thời gian bỏ phiếu được quy định thống nhất trong cả nước từ 7 giờ sáng đến 7 giờ tối (trừ những trường hợp đặc biệt theo quy định của Luật);

- Mọi công dân cư trú thường xuyên hoặc tạm trú đều được ghi tên vào danh sách cử tri;

- Danh sách cử tri được niêm yết công khai chậm nhất là 40 ngày trước ngày diễn ra bầu cử;

- Danh sách ứng cử viên cũng được lập và niêm yết công khai chậm nhất là 20 ngày trước ngày diễn ra bầu cử để cử tri tìm hiểu và lựa chọn.

<b>2.2 Nguyên tắc bình đẳng </b>

Bình đẳng trong bầu cử là nguyên tắc nhằm bảo đảm để mọi cơng dân đều có cơ hội ngang nhau tham gia bầu cử, nghiêm cấm mọi sự phân biệt dưới bất cứ hình thức nào.

Nội dung của nguyên tắc bình đẳng là mỗi cử tri có một phiếu bầu đối với một cuộc bầu cử và giá trị phiếu bầu như nhau khơng phụ thuộc vào giới tính, địa vị xã hội, sắc tộc, tôn giáo,... Nguyên tắc này được thể hiện trong các quy định của pháp luật về quyền bầu cử và ứng cử của công dân.

</div><span class="text_page_counter">Trang 13</span><div class="page_container" data-page="13">

Nội dung nguyên tắc bình đẳng: Mỗi cử tri chỉ được ghi tên vào danh sách cử tri ở một nơi cư trú; Mỗi ứng cử viên chỉ được ghi tên ứng cử ở một đơn vị bầu cử; Mỗi cử tri chỉ được bỏ một phiếu bầu.

Ngun tắc bình đẳng cịn địi hỏi phải có sự phân bổ hợp lý cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu để bảo đảm tiếng nói đại diện của các vùng, miền, địa phương, các tầng lớp xã hội, các dân tộc thiểu số và phụ nữ phải có tỷ lệ đại biểu thích đáng.

<b>2.3 Nguyên tắc trực tiếp </b>

Bầu cử trực tiếp có nghĩa là cử tri trực tiếp thể hiện ý chí của mình qua lá phiếu, cử tri trực tiếp bầu ra đại biểu của mình chứ khơng qua một cấp đại diện cử tri nào.

Nguyên tắc bầu cử trực tiếp địi hỏi cử tri khơng được nhờ người bầu hộ, bầu thay hoặc bầu bằng cách gửi thư. Cử tri tự bỏ lá phiếu bầu vào hòm phiếu. Trường hợp cử tri khơng thể tự viết phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu; người viết hộ phải bảo đảm bí mật phiếu bầu của cử tri; nếu cử tri vì tàn tật khơng tự bỏ phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu.

Trường hợp cử tri ốm đau, già yếu, tàn tật khơng thể đến phịng bỏ phiếu được thì tổ bầu cử mang hịm phiếu phụ và phiếu bầu đến nơi ở của cử tri để cử tri nhận phiếu bầu và thực hiện các thủ tục bỏ phiếu.

Trái với nguyên tắc bầu cử trực tiếp là nguyên tắc bầu cử gián tiếp. Theo nguyên tắc này, cử tri không trực tiếp bầu ra người đại diện cho mình, mà bầu ra thành viên của tuyển cử đồn, sau đó tuyển cử đồn mới bầu ra cơ quan đại diện hay chức danh nhà nước. Bầu cử gián tiếp có thể qua hai cấp, như bầu Tổng thống Mỹ (cử tri bầu ra Đại cử tri đoàn), Thượng nghị viện Pháp; hoặc bầu qua ba cấp, như bầu Quốc hội Trung Quốc (Đại hội đại biểu nhân dân tồn Trung Quốc).

<b>2.4 Ngun tắc bỏ phiếu kín </b>

Nguyên tắc bỏ phiếu kín thể hiện ở việc loại trừ sự theo dõi và kiểm sốt từ bên ngồi đối với việc thể hiện ý chí (sự bỏ phiếu) của cử tri. Mục đích của nguyên tắc này là nhằm đảm bảo tự do đầy đủ sự thể hiện ý chí của cử tri.

Để bảo đảm khách quan trong việc lựa chọn của cử tri, các nước thường quy định việc bỏ phiếu kín. Ví dụ: Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân nước ta quy định việc bầu cử đại biểu Quốc hội được tiến hành bằng cách bỏ phiếu kín.

Theo nguyên tắc này, cử tri bầu ai, không bầu ai đều được bảo đảm bí mật. Khi cử tri viết phiếu bầu không ai được đến gần, kể cả cán bộ, nhân viên các tổ chức phụ trách bầu cử; không ai được biết và can thiệp vào việc viết phiếu bầu của cử tri. Cử tri viết phiếu bầu trong buồng kín và bỏ phiếu vào hịm phiếu.

</div>