<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

Class: GD1503

Subject: IPR102 (Intellectual Property Rights)Lecturer: Nguyễn Quốc Thụy Phương

GROUP ASSIGNMENT CHỈ DẪN ĐỊA LÝSÂM NGỌC LINH

Word count: 5257

Nhóm 5:Lê Minh Bách - SS130167Nguyễn Hữu Anh Kiên - SS150055

Nguyễn Văn Phi Long - SS150166Nguyễn Chấn Hưng - SS150308

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

Mục lục

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

Chủ sở hữu chỉ dẫn địa lý của Việt Nam là nhà nước.

Nhà nước trao cho tổ chức, cá nhân quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý để sảnxuất sản phẩm chỉ dẫn địa lý trong vùng và đưa ra thị trường. Nhà nướctrực tiếp thực hiện quyền quản lý chỉ dẫn địa lý hoặc giao quyền quản lýchỉ dẫn địa lý cho tổ chức đại diện cho mọi tổ chức và quyền lợi cá nhân đãđược cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý.

Sử dụng chỉ dẫn địa lý là việc thực hiện các hành vi sau đây:

● Gắn chỉ dẫn địa lý được bảo hộ lên hàng hóa, bao bì hàng hóa,phương tiện kinh doanh, giấy tờ giao dịch trong hoạt động kinhdoanh;

● Lưu thông, chào bán, quảng cáo nhằm để bán, tàng trữ để bán hànghóa có mang chỉ dẫn địa lý được bảo hộ;

● Nhập khẩu hàng hóa có mang chỉ dẫn địa lý được bảo hộ.(Khoản 4 Điều 121, khoản 7 Điều 124 Luật Sở hữu trí tuệ)3. Quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý:

Quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý tại Việt Nam thuộc về nhà nước. Nhà nướccho phép tổ chức, cá nhân sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý, tổ chứctập thể đại diện cho tổ chức, cá nhân đó hoặc cơ quan hành chính địaphương nơi có chỉ dẫn địa lý có quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý. Người thựchiện quyền đăng ký GI không trở thành chủ sở hữu của GI.

4. Điều kiện chung đối với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ:Chỉ dẫn địa lý được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

Sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý có nguồn gốc địa lý từ khu vực, địaphương, vùng lãnh thổ hoặc nước tương ứng với chỉ dẫn địa lý;● Sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý có danh tiếng, chất lượng hoặc đặc

tính chủ yếu do điều kiện địa lý của khu vực, địa phương, vùng lãnhthổ hoặc nước tương ứng với chỉ dẫn địa lý đó quyết định.

(Điều 79 Luật Sở hữu trí tuệ)

II. Sâm Ngọc Linh

1. Lịch sử và nguồn gốc:

Trong số các loài đã biết của chi Panax L, Việt Nam có 3 lồi mọc tự nhiênvà một loài nhập trồng. Thuở ban đầu, loài này chỉ được xem như loại củdại mà đồng bào dân tộc Xê Đăng sử dụng để chữa bệnh hoặc chế thuốcbổ, tăng sức khỏe khi đi rừng.

Cho đến năm 1985, sâm Việt Nam được cơng bố là lồi hồn toàn mớitrong giới khoa học. Hiện nay, loài được phát hiện chủ yếu ở vùng núi NgọcLinh thuộc hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum, tên gọi sâm Ngọc Linh có thểlà bắt nguồn từ điều này. Để phát triển, các nhà nghiên cứu đang thửnghiệm nhân giống loài này trồng ở các khu vực khác như Sapa, Đà Lạt…2. Quá trình hình thành và phát triển:

Sâm Ngọc Linh được xem là một loại thần dược quý hiếm rất tốt cho sứckhỏe con người, đây là một đặc sản nổi tiếng được mệnh danh là nhânsâm của Việt Nam tại vùng núi Ngọc Linh trực thuộc 2 tỉnh Kontum vàQuảng Ngãi. Loại sâm này là lồi thân thảo, có tên khoa học là Panaxvietnamensis, cây thuộc Họ Cuồng cuồng (Araliaceae).

Sâm Ngọc Linh có thân khí sinh thẳng đứng, màu lục hoặc hơi tím. Thân rễnhiều đốt, cong ngoằn ngoèo. Mặt ngồi màu nâu hoặc màu vàng xám, cónhững vết nhăn dọc, mảnh; trên thân nổi rõ những vết vân ngang chiaphần thân rễ thành nhiều đốt, đặc biệt xuất hiện nhiều sẹo. Rễ củ có dạnghình con quay, màu nâu nhạt, có những vân ngang và các nốt rễ con.Là loài cây thảo đặc biệt ưa ẩm, sâm Ngọc Linh ưa bóng. Cây sâm NgọcLinh được phát hiện nhiều nhất ở miền Trung của Trung Bộ nước ta, nơi cóđộ cao trên 1.200m, đạt mật độ cá thể cao nhất nơi có độ cao trung bình từ1.700-2.000m dưới tán rừng già. Cây ưa thích mọc thành đám dày ở dướitán rừng, dọc các con suối và trên nền đất ẩm nhiều mùn, nơi có nhiệt độban ngày từ 20-25 độ C, ban đêm khoảng 15-18 độ. Thường mọc thànhtừng đám nhỏ dưới tán rừng kín thường xanh của cây lá rộng hay lá kim.

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

Cây sâm sinh trưởng mạnh trong mùa xuân hè, ra hoa quả hàng nămthường vào tháng 5 hoặc 10. Loài thực vật này có khả năng tái sinh từ hạttốt và thường trồng 4 đến 7 năm mới thu hoạch dược liệu. Mùa đông cũnglà thời điểm tốt nhất thu hoạch phần thân rễ của sâm. Sâm Ngọc Linh cóthể sống rất lâu, thậm chí trên 100 năm nhưng sinh trưởng khá chậm.Loại sâm Ngọc Linh rừng tự nhiên thường cứng, chắc, giòn có mùi thơmnhẹ, vị hơi đắng, hậu vị ngọt. Ngồi phần thân và củ, lá sâm Ngọc Linhcũng được sử dụng tương tự một dược liệu chữa bệnh.

Sâm Ngọc Linh là loại dược liệu còn được biết đến với tên gọi là sâm ViệtNam, Khu Năm (sâm K5), sâm trúc (sâm đốt trúc, trúc tiết nhân sâm), củngải rọm con hay một số nơi gọi với tên cây thuốc giấu,… Thể chất nạc,chắc, khó bẻ gãy. Trước khi có sự phát hiện từ phía các nhà khoa học, sâmNgọc Linh đã được các đồng bào dân tộc thiểu số sử dụng như một loại củrừng chữa nhiều loại bệnh theo các phương thuốc cổ truyền.

Cây sâm được biết đến chính thức đầu tiên ở Việt Nam vào ngày 19/3/1973.Trong 40 năm qua, các nhà khoa học trong và ngoài nước đã chứng minhsâm Ngọc Linh là loại sâm quý hiếm và tốt nhất Thế giới hiện nay.

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

3. Đặc điểm hình thái:

Lá sâm Ngọc Linh: Gồm 2-4 lá kép chân vịt mọc vòng. Riêng từng lá kép có5 lá chét, dạng hình trứng ngược hoặc hình mác dài 10-14cm, rộng 3-5cm.Gốc lá hình nêm, đầu thn dài, mép có khía răng nhỏ. Riêng từng lá képcó 5 lá chét, dạng hình trứng ngược hoặc hình mác dài 10-14cm, rộng 3-5cm. Gốc lá hình nêm, đầu thn dài, mép có khía răng nhỏ.

Thân khí sinh: Mảnh, mọc thẳng đứng, gồm 2-4 lá kép chân vịt mọc vòng.Thân rễ: Thân rễ nạc, dài 30-40cm, mọc bò ngang như củ gừng, có nhiềuđốt, khơng phân nhánh. Vỏ ngồi màu nâu nhạt, bên trong ruột trắng ngà.Củ (rễ củ): Phần cuối thân rễ đơi khi có một củ hình cầu.

Hoa: Cụm hoa màu lục vàng, mọc thành tán đơn ở ngọn thân, với cuốngdài. Đài hoa có 5 răng, nhị 5, chỉ nhị hình sợi, bầu thượng, 1 ơ. Quả dạnghạch, hình trứng, màu đỏ sau chuyển dần sang đen. Bên trong chứa hạthình thận màu trắng có vân.

Lý do mà sâm Ngọc Linh được đánh giá cao so với nhiều thực vật khácchính là nhờ bên trong cây chứa vơ vàng hoạt chất giá trị, bao gồm:- Thành phần saponin vượt trội: gồm khoảng 49-52 loại saponin, trong đócó 25-26 loại đã biết. Cịn lại là những loại có cấu trúc mới chưa từng công

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

bố, được gọi chung là vina-ginsenoside-R1-R24. Theo đó, hàm lượngsaponin xác định là dồi dào hơn những loại sâm đến từ Hàn Quốc, Mỹ,...- Bên cạnh hoạt chất chính, thực vật này cịn chứa khoảng 17 loại acidamin, 20 loại vi khống chất, tinh dầu (0,1%) và 17 loại acid béo (0,53%).4. Khu vực địa lý:

Cho đến thời điểm hiện tại, cả nước ta chỉ có 3 tỉnh có loại sâm quý này.Căn cứ vào nguồn gốc xuất xứ, người ta có thể chia sâm thành nhiều loạikhác nhau gồm có:

Sâm Ngọc Linh Kon Tum: Được phát hiện nhiều nhất tại chân núi NgọcLinh-Đăk Tơ. Ngồi ra tại tỉnh Kon Tum cịn phát hiện sâm ở các huyện TuMơ Rông và Đắk Giây. Công ty CP Sâm Ngọc Linh Kon Tum K5 được xemnhư là nơi đơn vị đầu tiên trong việc bảo tồn, nhân giống và phát triểnnguồn gen gốc quý hiếm của Sâm Ngọc Linh tự nhiên.

Sâm Ngọc Linh Quảng Nam: Cây sâm được phát hiện ở núi Ngọc Lum Heo,huyện Phước Sơn, đỉnh núi Ngọc Am và huyện Nam Trà My.

Sâm Ngọc Linh rừng: Là những cây sâm cực kỳ quý hiếm với tuổi sâm lâunăm, tìm thấy ở núi Langbiang-Lạc Dương tỉnh Lâm Đồng, nơi có độ caotừ 1.500-2.000m.

Chúthíchảnh:NúiNgọcLinhđộcao2.605mét-MệnhdanhlànócnhàTâyNgun

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

Cả nước có 2 tỉnh đang trồng sâm Ngọc Linh là Quảng Nam và Kon Tum.Trong đó, sâm Ngọc Linh tại Quảng Nam đang được Chính phủ quy hoạchtrồng khoảng 16.000 ha, còn Kon Tum là 17.000 ha. Có thể nhận thấy sự nỗlực, quyết tâm của Chính phủ và địa phương khi ban hành nhiều chínhsách khuyến khích bảo tồn và phát triển thực vật quý hiếm này.

5. Tác dụng của sâm Ngọc Linh:

Sâm Ngọc Linh được đánh giá là một thảo dược quý hiếm, thượng đẳngcủa Việt Nam, thuộc một trong 5 loài sâm tốt nhất trên thế giới hiện nay.Thực tế, người ta thường sử dụng bộ phận thân rễ và rễ củ của sâm làmdược liệu chữa bệnh. Đặc biệt, dựa vào số nốt sẹo trên đầu củ mà có thểước tính tuổi của sâm. Phải mất ít nhất 3 năm tuổi mới xuất hiện một sẹo.Theo đó, số lượng nốt sần càng nhiều thì sâm càng quý và hàm lượngdưỡng chất càng cao. Các nhà y học cổ truyền cho rằng, khi nếm nhânsâm Việt Nam, vị đầu tiên là đắng, hậu vị vẫn là đắng.

Theo kết quả nghiên cứu cho thấy, thân rễ và củ rễ sâm Ngọc Linh có chứa52 thành phần hợp chất Saponin cao hơn rất nhiều so với các loại sâmkhác trên thế giới hiện nay. Đối với trong cọng và lá sâm Ngọc Linh cho ra19 saponin pammaran, trong đó có 8 saponin có cấu trúc mới.

Ngồi ra, sâm Ngọc Linh cịn có chứa 18 nguyên tố vi lượng, vitamin E, B2,B12, 16 tổ hợp axit amin,… Đây hoàn toàn là những thành phần dưỡng chấtrất tốt cho sức khỏe con người. Sâm có tác dụng giúp :

- Điều hòa hoạt động hệ thống tim mạch.- Tăng cường chức năng sinh lý.

- Nâng cao thể trạng, tăng cường sức đề kháng cơ thể.- Tác dụng chống trầm cảm, giảm lo âu.

- Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh ung thư.

Ngoài ra, thân rễ và củ sâm được sử dụng làm thuốc chữa bệnh. Còn tácdụng của lá sâm Ngọc Linh thì được dùng làm trà sâm thảo mộc.

III. Quyết định công nhận

Sâm củ Ngọc Linh được Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứngnhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00049 theo Quyết định số 3235/QĐ-SHTTngày 18/6/2016 cho hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam.

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

Tuy nhiên, sâm Ngọc Linh không chỉ giới hạn trong phạm vi địa lý đượcbảo hộ theo Quyết định số 3235/QĐ-SHTT, đây là vùng lõi - nơi có độ cao từ1800 đến 2500 mét, độ dày tầng thảm mục lớn hơn 18cm, là vùng sâm cóchất lượng tốt nhất và điều kiện tự nhiên phù hợp nhất với sự phát triểncủa cây sâm. Trên thực tế, vùng phân bố sâm Ngọc Linh tại Kon Tum vàQuảng Nam vượt ra ngoài vùng chỉ dẫn địa lý đã được công bố, khu vựcnày đều nằm trong khối núi Ngọc Linh có điều kiện tự nhiên, phong tụctập quán canh tác, giống sâm trồng... tương đồng với chỉ dẫn địa lý đãđược cơng bố. Vì vậy, ngày 22.06.2018 Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh KonTum được sự ủy quyền của Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Nam, tiếnhành sửa đổi chỉ dẫn địa lý 00049 với những sửa đổi về tính chất, chấtlượng đặc thù của sản phẩm và mở rộng khu vực địa lý.

Ngày 30/7/2018, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số2465/QĐ-SHTT về việc sửa đổi Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số00049. Quyết định này thay thế cho Quyết định số 3235/QĐ-SHTT ngày16/8/2016 của Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ về việc cấp Giấy chứng nhậnđăng ký chỉ dẫn địa lý Ngọc Linh cho sản phẩm sâm củ.

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

IV. Giá trị của sản phẩm

1. Giá trị kinh tế:

Theo quyết định của Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và công nghệ, về việcđăng ký chỉ dẫn địa lý sâm củ Ngọc Linh cho tỉnh Kon Tum, vùng chỉ dẫnđịa lý sâm củ Ngọc Linh trải dài trên địa bàn 9 xã của 2 huyện Tu Mơ Rôngvà huyện Đăk Glei với diện tích gần 17.000 ha. Trong đó, có 6 xã của huyệnTu Mơ Rông (Ngọc Lây, Măng Ri, Đăk Na, Ngọc Yêu, Văn Xuôi và Tê Xăng) và3 xã thuộc huyện Đăk Glei (Mường Hoong, Ngọc Linh, Xốp).

Việc sản phẩm sâm củ Ngọc Linh được cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉdẫn địa lý mở ra cho tỉnh Kon Tum và tỉnh Quảng Nam nhiều triển vọngtrong quá trình phát triển kinh tế - xã hội:

+ Tăng cường mua bán, tạo hoạt động giao thương kích cung cầu làm tiềnđề cho việc cải thiện kinh tế của các hộ dân. Phát triển cây sâm thành sảnphẩm hàng hóa đã góp phần nâng cao đời sống, tạo việc làm ổn định chohơn 200 hộ dân vùng cao, dân tộc thiểu số tại vùng phân bố sâm tự nhiên.+ Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Kon Tum, với giá bánhiện tại, trồng 1 ha sâm Ngọc Linh sau 8 năm lợi nhuận có thể đạt trên 2,7tỷ đồng.

+ Giúp sản phẩm không bị mất đi nguồn gốc địa lý; tính đặc thù về chấtlượng sản phẩm, tên gọi xuất xứ; đảm bảo sâm củ Ngọc Linh là hàng hóachiến lược của Việt Nam nói chung và cây đặc hữu của núi rừng Ngọc Linhnói riêng.

2. Giá trị thương mại:

+ Tháng 6 năm 2017, Sâm Ngọc Linh được công nhận là sản phẩm quốc giavà Quốc hội đã đồng ý đưa cây sâm Ngọc Linh vào loại cây trồng chủ lựctrong Khung chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hộivùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

+ Lễ hội sâm Ngọc Linh lần thứ IV năm 2022 có 30 gian hàng trưng bày,bán sâm Ngọc Linh, dược liệu và hàng nông sản đặc trưng của huyện NamTrà My. Gian hàng thu về nhiều nhất hơn 12 tỷ đồng.

3. Giá trị quà tặng và thương hiệu:

Với việc thúc đẩy sản xuất sâm Ngọc linh, đã góp phần bảo tồn giống câyvà phát triển trên diện rộng. Đưa cây Sâm Ngọc Linh trở thành cây mũinhọn trong việc phát triển kinh tế của tỉnh Kon Tum. Việc công nhận chỉ

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

dẫn địa lý đã mang lại nét đặc trưng cho nơi sản xuất sâm Ngọc Linh vàngược lại. Sản phẩm sâm trở thành nét đặc trưng của thành phố Kon Tumvà tỉnh Quảng Nam, trở thành một đặc sản của vùng đất nơi đây.

+ Người tiêu dùng sản phẩm cần biết rõ nguồn gốc, xuất xứ, được bảo hộchất lượng, tránh nguy cơ mua phải hàng giả, hàng nhái kém chất lượng.

V. Phân tích SWOT

1. Điểm mạnh:

- Là loại sâm quý hiếm, chỉ được tìm thấy ở vùng núi Ngọc Linh thuộc tỉnhKon Tum và tỉnh Quảng Nam nên có giá trị độc quyền cao.

- Vì là “quốc bảo của Việt Nam”, được Chính phủ Việt Nam xác định là sảnphẩm Quốc gia, việc nuôi trồng sâm Ngọc Linh sẽ nhận được sự quan tâmđầu tư cả về nguồn lực lẫn vốn từ Nhà nước và chính quyền địa phương, dễdàng huy động vốn, kêu gọi sự đầu tư từ trong và ngoài nước.

- Sâm Ngọc Linh mọc ở những vùng có địa hình đặc thù nên có thể liênkết với người dân địa phương có am hiểu, góp phần nâng cao quy trìnhsản xuất, giảm thiểu chi phí sản xuất, tối ưu hóa giá thành.

- Mang lại nét đặc trưng cho nơi sản xuất sâm Ngọc Linh, giúp nâng caochất lượng đời sống, tạo nên công ăn việc làm cho nhiều hộ gia đình, đặcbiệt là những hộ gia đình ở vùng sâu vùng xa khó có thu nhập ổn định.2. Điểm yếu:

- Việc quản lý quá trình sản xuất, chế biến sâm Ngọc Linh ở các tỉnh thànhcịn nhiều hạn chế (chưa hình thành và kiểm sốt chặt chẽ theo chuỗi từđầu vào đến đầu ra).

- Sản phẩm sâm Ngọc Linh được đưa ra thị trường còn ít, chưa có nhiềusản phẩm chế biến, giá thành cịn cao, chỉ có số ít người có điều kiện mớisử dụng được sâm Ngọc Linh.

- Vốn đầu tư ban đầu quá lớn, ước tính để trồng 1 ha sâm Ngọc Linh cần sốvốn từ 10 - 13 tỷ đồng.

- Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh sâm Ngọc Linh của tỉnh QuảngNam, Kon Tum chưa quan tâm đến việc xây dựng thương hiệu, bảo vệ vànâng cao chất lượng sản phẩm (công bố chất lượng, đăng ký mã số, mãvạch, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001, HACCP, VietGAP…).

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

- Công tác marketing sản phẩm sâm Ngọc Linh còn yếu. Những hạn chếtrên phần nào làm cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu sâm NgọcLinh thời gian qua cịn gặp khó khăn, thiếu tính bền vững.

3. Cơ hội:

- Góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và môi trường sinh thái.

- Tăng trưởng kinh tế quốc gia không làm thay đổi lớn hệ sinh thái rừng.- Vì chất lượng sâm Ngọc Linh tại Việt Nam và giá trị sức khỏe mà nó manglại khơng đâu sánh bằng nên có thể mở rộng xuất khẩu sang nước ngoài.- Theo kết quả khảo sát PAPI năm 2021 cho thấy mối quan tâm về sức khỏecủa người dân nổi lên, là cơ hội cho việc tiếp thị và quảng bá sản phẩm.4. Thách thức:

- Nhiều đối thủ cạnh tranh đã có tên tuổi trên thị trường.- Quy trình bảo quản sâm đối với người tiêu dùng cịn phức tạp.- Tình trạng sâm Ngọc Linh giả, trôi nổi vẫn chưa khắc phục triệt để.- Chỉ dẫn địa lý của “Sâm Ngọc Linh” đã được bảo hộ, nhưng chưa hồnthiện các cơng cụ, biện pháp quản lý, sử dụng.

VI. Kế hoạch truyền thông

1. Đặt vấn đề:

- Sản phẩm sâm Ngọc Linh vẫn chưa tiếp cận được người tiêu dùng thànhthị (Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ,...)

- Người tiêu dùng có thể đã nghe qua sâm Ngọc Linh có cơng dụng tốtcho sức khỏe nhưng cịn e ngại móc hầu bao do giá thành cao, chưa thửqua hay trải nghiệm trực tiếp sản phẩm.

2. Mục đích:

- Tăng độ nhận biết về sâm Ngọc Linh đối với người dân thành thị.- Nâng cao khả năng xuất khẩu sâm Ngọc Linh ra rộng rãi khắp đất nước.- Hoàn thiện bộ chỉ dẫn địa lý của “Sâm Ngọc Linh”.

3. Đối tượng:

</div>