<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

<b>BẦU CỬ TỔNG THỐNG MỸ</b>

<b>1. Đặt vấn đề </b>

Là một đất nước có diện tích lớn và gồm nhiều bang, nước Mỹ áp dụng một quytrình bầu cử phức tạp để đảm bảo rằng cử tri có thể chọn người xứng đáng nhất lãnh đạođất nước. Bốn năm một lần, người dân Mỹ lại bầu Tổng thống và Phó tổng thống. Ứngviên tổng thống phải có tuổi từ 35 trở lên, sinh ra trên đất Mỹ và phải sống ở Mỹ tối thiểu14 năm. Ngoài ra, không ai giữ chức tổng thống quá hai nhiệm kỳ. Phần lớn người chạyđua vào Nhà Trắng đã nổi tiếng từ lâu. Nước Mỹ quá rộng và nếu ai đó muốn nhận sựủng hộ của đa số cử tri Mỹ, đương nhiên người ấy phải được đa số người dân biết và yêumến. Người dân Mỹ cũng bắt đầu tham dự các buổi diễn thuyết để thể hiện sự ủng hộ đốivới ứng cử viên mà họ thích. Vậy quá trình để diễn ra cuộc bầu cử lớn nhất nươc đượcdiễn ra như thế nào?

<b>2. Pháp luật của Hoa Kỳ về bầu cử Tổng thống</b>

Trong hiến pháp Hoa Kỳ, việc bầu cử tổng thống được đề cập trong Điều IIKhoản 1 và trong các tu chính án XII, XXII, và XXIII. Tổng thống và phó tổng thốngđược Đại cử tri đoàn bầu chọn trong cùng danh sách ứng cử. Các thành viên trong đại cửtri đoàn từ mỗi tiểu bang được định theo thể thức mà cơ quan lập pháp ở đó quy định -hiện nay hầu hết là dùng kết quả phiếu phổ thông. Người nhận trên nửa số phiếu cho tổngthống (hiện nay là 270) sẽ là người thắng cử tổng thống, và người nhận trên nửa số phiếucho phó tổng thống là người thắng cử phó tổng thống. Nếu khơng ai nhận trên nửa sốphiếu Đại cử tri đồn, thì Hạ viện được quyền chọn tổng thống, với phái đoàn từ mỗi tiểubang được một phiếu, và phó tổng thống được Thượng viện chọn. Việc này rất hiếm xảyra, nhưng đã xảy ra hai lần: Hạ viện chọn tổng thống trong năm 1825 và Thượng viện đãchọn tổng thống trong năm 1837. Bầu cử diễn ra mỗi bốn năm một lần vào ngày thứ basau ngày thứ hai đầu tiên trong tháng 11. Các chính quyền địa phương tổ chức cuộc bầucử và đảm bảo kết quả trung thực và ngăn chặn gian lận trong việc kiểm phiếu. Hiếnpháp và các tu chính án không miêu tả cách mỗi tiểu bang chọn đại cử đồn. Việc này cónghĩa là cử tri được chính quyền tiểu bang cho phép đi bầu chứ khơng phải Chính phủliên bang; vì thế quyền bầu cử khơng phải là một quyền được hiến pháp bảo đảm. Mỗitiểu bang có quyền cấm một số cá nhân bầu cử (trừ các trường hợp không được hiến pháp

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

cho phép).<small>1</small> Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ được coi là gay cấn và kéo dài nhất thế giới. Kểtừ lúc bắt đầu tiến hành thăm dò dư luận để quyết định ứng cử cho đến khi trở thànhTổng thống là cả một quá trình phức tạp với nhiều giai đoạn bỏ phiếu. Dưới đây là thểthức và quy định bầu cử Tổng thống theo quy định của luật pháp Mỹ:

<i><b> 2.1 Ngày bầu cử </b></i>

Luật pháp Mỹ quy định cuộc bầu cử Tổng thống sẽ diễn ra 4 năm một lần, trongngày thứ Ba đầu tiên của tháng 11. Như vậy ngày bầu cử sớm nhất trong năm sẽ là ngày2/11, muộn nhất ngày 8/11. Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016 rơi vào ngày 8/11.Trong xã hội hiện đại đó chỉ là một ngày ngẫu nhiên nhưng lại từng có rất nhiều ý nghĩavới nước Mỹ vào những năm 1800. Trong những năm đầu tiên mới thành lập nước Mỹ,ngày bầu cử Tổng thống được ấn định cho từng bang riêng biệt, vì vậy có nhiều ngày bầucử nhưng chủ yếu đều tập trung vào tháng 11. Lý do là vì các đại cử tri phải gặp mặt ởcác bang vào ngày thứ tư đầu tiên của tháng 12, mà cuộc gặp đó phải diễn ra trước ngàybầu cử 34 ngày, do đó ngày bầu cử phải được tổ chức trong tháng 11. Việc tổ chức bầucử trong tháng 11 cịn có ý nghĩa quan trọng đối với đất nước nơng nghiệp thế kỉ XIX.Khi đó, việc thu hoạch mùa màng đã hồn tất và mùa đơng chưa đến nên cử tri sẽ tíchcực đi bỏ phiếu hơn. Đến những năm 1840, Quốc hội Mỹ đưa ra quyết định bỏ phiếuthống nhất trong một ngày trên toàn nước Mỹ. Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ diễn ra vàongày thứ ba là bởi trước kia cử tri Mỹ thường đi cả ngày đường để đến địa điểm bỏ phiếu.Mặt khác, để tránh cho ngày bầu cử rơi vào ngày nghỉ hoặc ngày lễ tôn giáo. Quốc hộiMỹ chọn ngày thứ ba để cử tri dành ngày thứ hai để đi đến địa điểm bỏ phiếu và ngày thứtư để trở về. Và việc ấn định ngày bỏ phiếu vào ngày thứ ba đầu tiên sau ngày thứ hai đầutiên của tháng 11 không hề bị gián đoạn từ năm 1840 đến nay.

<i><b>2.2 Cách thức bầu chọn</b></i>

Tổng thống và Phó Tổng thống là những quan chức đứng đầu cơ quan hành phápcủa Chính phủ Liên bang, với nhiệm kỳ 4 năm. Tổng thống và Phó Tổng thống được bầutheo thể thức sau: Tổng thống và Phó Tổng thống được bầu bởi các Đại cử tri (Elector)của các bang chứ không phải do dân bầu trực tiếp. Mỗi bang sẽ cử ra một số đại cử tribằng đúng tổng số Thượng nghị sỹ và Hạ nghị sỹ của bang, tuy nhiên sẽ khơng có một

<small>1 Bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ, truy cập ngày [07/8/2021]</small>

2

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

Thượng nghị sỹ, Hạ nghị sỹ hoặc một quan chức nào đang đảm nhiệm chức vụ có lợi tứcđược bầu làm đại cử tri. Các đại cử tri sẽ họp lại trong từng bang và bầu Tổng thống vàPhó Tổng thống bằng lá phiếu của mình. Tổng thống và Phó Tổng thống khơng được làcư dân của cùng một bang. Có hai lá phiếu khác nhau: phiếu bầu Tổng thống và phiếubầu Phó Tổng thống. Kết quả cuộc bầu cử sẽ được chuyển lên chính phủ và trình lên Chủtịch Thượng viện bằng hai bản - một bản là danh sách các ứng cử viên được bầu chọn vàochức vụ Tổng thống, với số phiếu bầu tương ứng; bản khác là danh sách ứng cử viênđược bầu chọn chức Phó Tổng thống cùng số phiếu bầu tương ứng. Chủ tịch Thượngviện trước sự chứng kiến của Thượng viện và Hạ viện, sẽ mở tất cả các hồ sơ đã đượcchứng nhận và đem phiếu ra đếm. Người có số phiếu bầu cao nhất trong cuộc bầu cửTổng thống và vượt quá 50% số phiếu của đại cử tri sẽ đắc cử Tổng thống.

<i><b>2.3 Trường hợp khơng có ai đắc cử</b></i>

Nếu khơng có ai đạt số phiếu đắc cử Tổng thống thì Hạ viện sẽ ngay lập tức bỏphiếu bầu Tổng thống trong những người có số phiếu cao nhất, nhưng không quá bangười. Tuy nhiên, trong trường hợp bầu Tổng thống như thế này, việc bỏ phiếu sẽ đượctính theo các bang, đại diện của mỗi bang có một phiếu bầu (số đại biểu quy định để tiếnhành việc này gồm một hoặc các thành viên của hai phần ba các bang và phải có đa sốcác bang). Người có số phiếu bầu cao nhất cho chức vụ Phó Tổng thống sẽ đắc cử PhóTổng thống nếu số phiếu này là đa số phiếu của tổng số đại cử tri được chỉ định. Nếukhơng có ai đạt được đa số phiếu thì Thượng viện sẽ chọn hai người có số phiếu cao nhấtđể bầu ra Phó Tổng thống. Số Thượng nghị sỹ cần thiết cho cuộc bầu này là không ít hơn2/3 của tổng số Thượng nghị sỹ.

<i><b>2.4 Điều kiện tranh cử Tổng thống và các giai đoạn tranh cử </b></i>

Ứng cử viên Tổng thống Mỹ phải thoả mãn những tiêu chuẩn bắt buộc do Hiếnpháp nước này qui định: phải là công dân Mỹ, được sinh ra trên đất nước Mỹ, tuổi từ 35trở lên, và cư trú tại Mỹ ít nhất 14 năm (điều kiện “sinh ra tại Mỹ” hiện vẫn đang gây ranhiều tranh cãi, bởi nó loại mất khá nhiều người tài, song cho đến nay vẫn chưa có gìthay đổi). Q trình bầu cử gồm 2 giai đoạn: Giai đoạn bầu chọn các ứng cử viên của cácĐảng gọi là bầu cử sơ bộ và giai đoạn chính thức bầu Tổng thống từ trong số các ứng cửviên gọi là Tổng tuyển cử. - Giai đoạn bầu cử sơ bộ: Đây là quá trình các ứng cử viêncạnh tranh trong nội bộ đảng mình, với mục đích trở thành người đại diện duy nhất củađảng trong cuộc bầu cử. Giai đoạn vận động tiến cử kéo dài từ tháng 1 đến tháng 6 của

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

năm diễn ra cuộc bầu cử. Ứng cử viên chiến thắng trong cuộc vận động sẽ tiến cử chọn ramột người để lập liên danh cùng tranh cử với mình. - Giai đoạn Tổng tuyển cử: Sau khicác đảng đã chọn xong đại diện của đảng mình làm ứng cử viên Tổng thống cho cuộc bầucử, ứng cử viên của các đảng sẽ tiếp tục vận động tranh cử vào chức Tổng thống

<i><b>2.5 Cử tri và đại cử tri </b></i>

Điều đặc biệt trong luật bầu cử Tổng thống của Mỹ là các cử tri (voter) không trựctiếp bầu Tổng thống. Lá phiếu của họ gọi là lá phiếu phổ thơng chỉ có nhiệm vụ chọn rađại diện cử tri hay còn gọi là đại cử tri (Elector) cho bang của mình. Các đại cử tri tậphợp lại thành Cử tri đoàn (Electoral College) của bang. Tùy thuộc vào dân số mà mỗibang của Mỹ có một số nhất định đại cử tri trong Cử tri đoàn này. Do đó ở hầu hết cácbang, ứng viên nào được nhiều nhất phiếu phổ thơng thì cũng nhận được tồn bộ phiếucủa Cử tri đồn bang đó. Ở Mỹ, bang California là bang đơng dân nhất nước Mỹ, nênbang này có nhiều đại cử tri nhất: 55 đại cử tri, trong khi đó, có một số bang ít dân, chỉ có3 đại cử tri. Tồn nước Mỹ có 538 đại cử tri, để trở thành Tổng thống, một ứng viên cầnthu được 270 phiếu đại cử tri. Trên thực tế, chế độ bầu cử qua đại cử tri có thể gây ra rắcrối. Các đại cử tri không bắt buộc phải bỏ phiếu cho ứng cử viên mà họ cam kết ủng hộ.Như vậy khi kết quả bầu cử quá sít sao ở bang nào đó, ứng cử viên kém thế phiếu hồntồn có thể tìm cách thuyết phục vài đại cử tri thay đổi ý kiến để bầu cho mình mà giànhphần thắng. Do thực tế đó, đã có rất nhiều ý kiến về việc có nên duy trì chế độ bầu cử quađại cử tri hay không. Những người tán thành chế độ đại cử tri cho rằng chế độ nàyđóng vai trị quan trọng trong việc cân bằng quan hệ giữa các bang và bảo vệ được lợi íchcủa các bang nhỏ. Cịn những người phản đối thì khẳng định, đó là một phương cách bầucử khơng coi trọng nguyện vọng của đa số, trái với quá trình vận động tranh cử, và tiềmtàng khả năng gây ra các cuộc khủng hoảng thể chế nghiêm trọng. Minh họa điển hình làtrong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2000, khi ơng George Bush của Đảng Cộng hịachỉ đạt 50.459.211 phiếu phổ thông so với 51.003.894 phiếu phổ thông của ông Al Gorethuộc đảng Dân chủ, nhưng ông Bush vẫn đắc cử vì nhận được 271 phiếu đại cử tri, trongkhi ông Al Gore chỉ được 266 phiếu (thua đúng 5 phiếu). Bang quyết định việc thắngthua này là Florida, nơi mà toàn bộ 25 đại cử tri bỏ phiếu cho ông Bush, bất chấp việcchênh lệch phiếu phổ thông tại bang này của hai ứng cử viên là 537 phiếu. Trước đó hơnmột thế kỷ, tình thế tương tự cũng xảy ra trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. Năm 1888,ứng cử viên Benjamin Harrison đã trở thành Tổng thống Mỹ khi giành đa số phiếu đại cử

4

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

tri trong khi nhận được số phiếu phổ thông ít hơn đối thủ là ứng cử viên GroverCleveland

<b>3.Bầu cử</b>

Các thành viên trong đại cử tri đoàn từ mỗi tiểu bang được định theo thể thức màcơ quan lập pháp Việc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ là việc chọn lựa người làm tổng thốngHoa Kỳ trong nhiệm kỳ 4 năm, bắt đầu từ trưa Ngày Nhậm chức (20 tháng 1 năm saucuộc bầu cử). Các cuộc bầu cử được chính quyền mỗi tiểu bang (chứ không phảido Chính phủ liên bang) tổ chức.

Bầu cử tổng thống diễn ra 4 năm một lần. Cuộc bầu cử gần đây nhất diễn ra vàongày 8 tháng 11 năm 2016. Cuộc bầu cử kế tiếp sẽ diễn ra vào năm 2020. Các cuộc bầucử diễn ra vào Ngày Bầu cử, ngày thứ ba sau ngày thứ hai của tuần đầu tiên trong tháng11 mỗi 4 năm.

Bầu cử tổng thống là một q trình gián tiếp. Theo hiến pháp, chỉ có Đại cử triđồn Hoa Kỳ mới có quyền bầu chọn tổng thống trực tiếp. Các thành viên trong đại cử triđồn cho mỗi tiểu bang được tiểu bang đó chọn, và họ có quyền bầu cho bất cứ cá nhânnào, nhưng họ rất hiếm khi bầu cho những nhân vật khác người được chỉ định. Số phiếuđược đếm và chứng nhận vào đầu tháng 1. Người nào giành được trên nửa số phiếu sẽ làngười thắng cuộc.

<i><b>3.1 Luật lệ bầu cử</b></i>

Trong hiến pháp Hoa Kỳ, việc bầu cử tổng thống được đề cập trong Điều ở đó quyđịnh - hiện nay hầu hết là dùng kết quả phiếu phổ thông. Người nhận trên nửa số phiếucho tổng thống (hiện nay là 270) sẽ là người thắng cử tổng thống, và người nhận trên nửasố phiếu cho phó tổng thống là người thắng cử phó tổng thống. Nếu khơng ai nhận trênnửa số phiếu Đại cử tri đồn, thì Hạ viện được quyền chọn tổng thống, với phái đoàn từmỗi tiểu bang được một phiếu, và phó tổng thống được Thượng viện chọn. Việc này rấthiếm xảy ra, nhưng đã xảy ra hai lần: Hạ viện chọn tổng thống trong năm 1825 vàThượng viện đã chọn tổng thống trong năm 1837.

Bầu cử diễn ra mỗi bốn năm một lần vào ngày thứ ba sau ngày thứ hai đầu tiêntrong tháng 11 Các chính quyền địa phương tổ chức cuộc bầu cử và đảm bảo kết quảtrung thực và ngăn chặn gian lận trong việc kiểm phiếu.

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

Hiến pháp và các tu chính án khơng miêu tả cách mỗi tiểu bang chọn đại cử đồn.Việc này có nghĩa là cử tri được chính quyền tiểu bang cho phép đi bầu chứ khơng phảiChính phủ liên bang; vì thế quyền bầu cử không phải là một quyền được hiến pháp bảođảm. Mỗi tiểu bang có quyền cấm một số cá nhân bầu cử (trừ các trường hợp không đượchiến pháp cho phép).

<b>3.2. Quá trình bầu cử</b>

<i>a. Giai đoạn khởi đầu</i>

Một chính trị gia có tham vọng trở thành tổng thống Hoa Kỳ sẽ thành lập một uỷban. Uỷ ban này sẽ tìm hiểu, thăm dị triển vọng của vị chính trị gia đó và quyên góp tiềnbạc để vận động tranh cử. Nếu như không giành được sự quan tâm của cử tri, thì họ sẽ tựđộng rút lui. Nếu kết quả khả quan thì họ sẽ ra ứng cử tổng thống.

<i>b. Giai đoạn vận động ứng cử</i>

Đây là giai đoạn các ứng viên (thuộc cùng một đảng) cạnh tranh trong nội bộ đảngđể được chọn là ứng viên duy nhất ra tranh chức tổng thống với đảng khác. Các ứng viênphải tiêu tốn rất nhiều tiền bạc để quảng cáo, tuyên truyền, vận động các cử tri ủng họ

Các ứng viên tổ chức vận động ở các tiểu bang để kêu gọi cử tri ủng hộ mình. Tại mỗibang, cử tri qua cuộc bầu cử sơ bộ chọn ra đại diện của tiểu bang đi dự đại hội đảng toànquốc.

<i>c. Bầu cử sơ bộ Sửa đổi<small>2</small></i>

Bầu cử sơ bộ thuộc về truyền thống chính trị của Hoa Kỳ. Nhiều người Mỹ chođây là công cụ dân chủ để người dân có thể gây ảnh hưởng vào việc lựa chọn người lãnhđạo nước. Những người đứng đầu đảng ít có ảnh hưởng đến chương trình hoạt động vàviệc lựa chọn người ra tranh cử. Qua cuộc bầu cử sơ bộ, cử tri có được nhiều lựa chọn vàcó thể thử khả năng người ứng cử xem có thích hợp với chức vụ tổng thống.

Có hai cách thức chọn đại diện:

<small>2 Bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ, truy cập ngày [07/8/2021]</small>

6

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

• Tại một số bang cử tri họp tại trường học, nhà riêng hay một nơi nào đó để chọnđại diện, những người được chọn đã tuyên bố ủng hộ một ứng viên nào đó, để tham dựđại hội tiểu bang lựa đại biểu (còn gọi là Caucus);

• Một số bang chọn cách thức bầu cử sơ bộ (hay gọi là primary): những cử tri cóđăng ký bỏ phiếu chọn đại diện trực tiếp tham dự đại hội đảng.

Trong các cuộc bầu cử sơ bộ, cử tri khơng chọn trực tiếp ứng cử viên đảng mìnhmà bầu các đại biểu. Những người này sẽ bầu úng cử viên đảng. Đảng Dân chủ theo hệthống tỷ lệ, ứng cử viên sẽ được số đại biểu tùy theo số phiếu. Trong khi đảng Cộng hòađa số theo nguyên tắc "winner takes all" (người thắng cuộc sẽ được tất cả các đại biểu

Để được chọn ra tranh cử tổng thống, ứng cử viên đảng Dân chủ phải được 2383từ 4764, cịn đảng Cộng hịa thì phải được 1237 từ 2472 đại biểu.

<i>d. Giai đoạn tổ chức đại hội đảng</i>

Đại hội đảng tổ chức vài tháng trước cuộc bầu cử tổng thống để chọn ứng viên ratranh chức tổng thống. Thường thì trước khi diễn ra đại hội người ta đã biết ứng viên nàođược tuyển chọn dựa vào các cuộc vận động của các ứng viên tại các tiểu bang và quanhững cuộc bầu cử sơ bộ trong đảng.

Ứng viên chiến thắng sẽ chọn một người cùng ra tranh chức Phó tổng thống,thường là một trong số những người thua cuộc.

<i>e. Giai đoạn vận động tranh cử</i>

Đây là giai đoạn quyết định trong quá trình tranh cử tổng thống. Đây là thời điểmứng viên của hai đảng (Dân chủ và Cộng hoà) đối đầu trực tiếp với nhau.Họ phải chi những khoản tiền khổng lồ cho cuộc vận động. Hai ứng viên tổ chức nhữnghoạt động quảng cáo, tuyên truyền nhằm lôi kéo sự ủng hộ. Và cử tri cũng rất quan tâmtới các cuộc tranh luận trên truyền hình giữa hai ứng viên.

Chi phí trong giai đoạn vận động tranh cử thường rất lớn do các tập đoàn và cơngđồn lao động khơng bị hạn chế trong việc cung cấp tài chính cho các ứng cử viên. Tuynhiên, các tập đồn hay cơng đồn khơng được đóng góp trực tiếp cho các chiến dịchtranh cử của ứng cử viên mà phải được tiến hành thông qua các hoạt động quảng cáochính trị trên các phương tiện truyền thơng đại chúng. Do đó, chi phí đã bị đội lên rấtnhiều và do chi phí quá cao nên tầm ảnh hưởng của các cơng đồn và tập đồn lên cuộc

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

bầu cử là rất lớn, thậm chí cựu Thẩm phán John Paul Stevens đã lo ngại rằng tình trạngnày sẽ khiến sự liêm chính của các thể chế dân cử trên toàn nước Mỹ sẽ bị đe dọa. Nhữngkhoản tiền này nhiều khi đã buộc các ứng cử viên không thể giữ lời hứa như trước lúc

Một trong các hoạt động quan trọng của tiến trình vận động tranh cử là tranh luận trựctiếp trên truyền hình giữa hai ứng cử viên có lượng người ủng hộ cao nhất. Điều này đãgiúp Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ loại đi được các đối thủ từ các đảng khác, từ đóduy trì được nền chính trị lưỡng đảng cử Hoa Kỳ. Mục đích của các cuộc tranh luận là đểcác ứng cử viên bày tỏ quan điểm của mình với cử tri, gia tăng sự hiểu biết của cử tri đốivới các ứng cử viên và để giữ các cử tri không bầu cho một ứng cử viên ở một đảng khác(đối với tranh luận trong nội bộ một đảng). Tuy nhiên, đây cũng là dịp để các ứng cử viêncơng kích và hạ uy tín lẫn nhau. Điều này làm giảm chất lượng các cuộc tranh luận vàlàm các cử tri hiểu lầm về các ứng cử viên.<small>3</small>

Đa số các bang đã thể hiện sự ủng hộ cho ứng viên nào. Tuy nhiên, một vài bangđến giờ chót vẫn chưa thể hiện sự ủng hộ cho ứng viên nên được gọi là "bang giờ chót".Vài tuần cuối trước khi bầu cử, các ứng viên sẽ tập trung vận động ở các bang này.

<i>f.Giai đoạn tiến hành bầu cử</i>

Cuộc bầu chọn tổng thống Hoa Kỳ được tổ chức vào ngày thứ Ba sau thứ Hai đầutiên của tháng 11. Tổng số đại cử tri của Hoa Kỳ là 538 người. Một ứng viên muốn trởthành tổng thống phải giành được số phiếu tối thiểu là 270. Việc sử dụng Đại cử tri thaycho việc Cử tri phổ thơng bầu trực tiếp tổng thống có ngun nhân lịch sử và xã hội. Dotrong quá khứ, lãnh thổ Hoa Kỳ quá rộng lớn khiến cho việc Cử tri phổ thơng đi bầu trựctiếp gặp nhiều khó khăn nên Chính quyền mới sử dụng phương pháp bầu gián tiếp thôngqua Đại cử tri. Việc này sẽ giúp quá trình kiểm phiếu nhanh hơn khi số lượng phiếu đượckiểm thấp hơn rất nhiều (299 phiếu so với dân số nhiều triệu người của Hoa Kỳ lúc mớilập quốc).

Ở các tiểu bang, ứng viên nào giành được nhiều nhất phiếu đại cử tri thì giànhđược tồn bộ phiếu của cử tri đồn. Từ khi hình thành hệ thống đại cử tri đã xuất hiện<small>3 Bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ, truy cập ngày [07/8/2021]</small>

8

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

157 đại cử tri có lá phiếu ngược với lá phiếu họ đã cam kết với cử tri phổ thơng trước đó.Có 21 bang khơng có quy định bắt buộc Đại cử tri phải trung thành với lời cam kết.

<b>4.SO SÁNH BẦU CỬ TỔNG THỐNG Ở HOA KỲ VÀ VIỆT NAM.</b>

Việc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ là việc chọn lựa người làm tổng thống Hoa Kỳtrong nhiệm kỳ 4 năm, bắt đầu từ trưa Ngày Nhậm chức (20 tháng 1 năm sau cuộc bầucử). Các cuộc bầu cử được chính quyền mỗi tiểu bang (chứ khơng phải do Chính phủ liênbang) tổ chức. Bầu cử tổng thống diễn ra 4 năm một lần. Cuộc bầu cử gần đây nhất diễnra vào ngày 8 tháng 11 năm 2016. Cuộc bầu cử kế tiếp sẽ diễn ra vào năm 2020. Cáccuộc bầu cử diễn ra vào Ngày Bầu cử, ngày thứ ba sau ngày thứ hai của tuần đầu tiêntrong tháng 11 mỗi 4 năm. Bầu cử tổng thống là một quá trình gián tiếp. Theo hiến pháp,chỉ có Đại cử tri đồn Hoa Kỳ mới có quyền bầu chọn tổng thống trực tiếp. Các thànhviên trong đại cử tri đoàn cho mỗi tiểu bang được tiểu bang đó chọn, và họ có quyền bầucho bất cứ cá nhân nào, nhưng họ rất hiếm khi bầu cho những nhân vật khác người đượcchỉ định. Số phiếu được đếm và chứng nhận vào đầu tháng 1. Người nào giành được trênnửa số phiếu sẽ là người thắng cuộc.

Còn đối với Việt Nam bầu cử ở Việt Nam là quá trình các cử tri của quốc gia nàyđưa ra quyết định của họ theo các cách thức mà pháp luật quy định để chọn ra các đạibiểu đại diện cho mình nắm giữ các chức vụ trong cơ quan dân cử của chính quyền ởtrung ương và địa phương trong phạm vi lãnh thổ của Việt Nam. Việc bầu cử ở Việt Namgồm bầu cử Quốc hội (ở Trung ương) và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp (ở địaphương). Thông thường, các cuộc bầu cử được tiến hành khi các cơ quan dân cử (hay cơquan quyền lực nhà nước) hết nhiệm kỳ thì sẽ được ấn định vào vị trí cơng tác khác. Cịnnhững người trúng cử sau này cũng được ấn định từ trước từ Ủy ban bầu cử. Theo quyđịnh của Hiến pháp năm 1992, nhiệm kỳ của Quốc hội mỗi khóa là năm năm tương tự,năm năm cũng là nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân các cấp chính vì vậy cứ năm năm mộtlần, ở Việt Nam lại định kỳ tiến hành bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. TạiViệt Nam, các cuộc bầu cử có tính chất pháp lý rất quan trọng, đó là một khâu quan trọngđể thành lập các cơ quan quyền lực nhà nước từ trung ương đến địa phương. Là phươngthức quan trọng để nhân dân thực hiện quyền lực của mình. Điều 6 Hiến pháp Việt Namnăm 1992 khẳng định: Nhân dân sử dụng quyền lực Nhà nước thông qua Quốc hội và

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

Hội đồng nhân dân là những cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, donhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân.

<i><b>4.1 Về nguyên tắc bầu cử</b></i>

Trong hiến pháp Hoa Kỳ, việc bầu cử tổng thống được đề cập trong Điều II Khoản1 và trong các tu chính án XII, XXII, và XXIII. Tổng thống và phó tổng thống được Đạicử tri đồn bầu chọn trong cùng danh sách ứng cử. Các thành viên trong đại cử tri đoàn từmỗi tiểu bang được định theo thể thức mà cơ quan lập pháp ở đó quy định - hiện nay hầuhết là dùng kết quả phiếu phổ thông. Người nhận trên nửa số phiếu cho tổng thống (hiệnnay là 270) sẽ là người thắng cử tổng thống, và người nhận trên nửa số phiếu cho phótổng thống là người thắng cử phó tổng thống. Nếu khơng ai nhận trên nửa số phiếu Đạicử tri đồn, thì Hạ viện được quyền chọn tổng thống, với phái đoàn từ mỗi tiểu bangđược một phiếu, và phó tổng thống được Thượng viện chọn. Việc này rất hiếm xảy ra,nhưng đã xảy ra hai lần: Hạ viện chọn tổng thống trong năm 1825 và Thượng viện đãchọn tổng thống trong năm 1837. Bầu cử diễn ra mỗi bốn năm một lần vào ngày thứ basau ngày thứ hai đầu tiên trong tháng 11. Các chính quyền địa phương tổ chức cuộc bầucử và đảm bảo kết quả trung thực và ngăn chặn gian lận trong việc kiểm phiếu. Hiếnpháp và các tu chính án khơng miêu tả cách mỗi tiểu bang chọn đại cử đồn. Việc này cónghĩa là cử tri được chính quyền tiểu bang cho phép đi bầu chứ khơng phải Chính phủliên bang; vì thế quyền bầu cử không phải là một quyền được hiến pháp bảo đảm. Mỗitiểu bang có quyền cấm một số cá nhân bầu cử (trừ các trường hợp không được hiến phápcho phép).

Nguyên tắc bầu cử của Việt Nam là Quyền bầu cử và ứng cử vào cơ quan quyềnlực Nhà nước cao nhất là một trong những quyền cơ bản về chính trị của công dân. Phápluật hiện hành đã quy định cơng dân có quyền bầu cử, có quyền ứng cử vào Quốc hội,Hội đồng nhân dân. Theo đó, cơng dân Việt Nam đủ mười tám tuổi trở lên đều có quyềnbầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên đều có quyền ứng cử đại biểu Quốc hội. Nhữngcơng dân này không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tơn giáo,trình độ văn hóa, nghề nghiệp, thời hạn cư trú đều được ghi tên vào danh sách cử tri đểbầu cử. Nguyên tắc bầu cử được thể hiện chặt chẽ, thống nhất và xuyên suốt trong tồnbộ q trình tiến hành bầu cử, bảo đảm cho cuộc bầu cử khách quan, dân chủ, thể hiệnđúng nguyện vọng của cử tri khi lựa chọn. Nguyên tắc bầu cử yêu cầu phải quy định rõ

10

</div>