<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG***

BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌCĐỀ TÀI:

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃHỘI

LỚP:211_DCT0100_22NHÓM:11 HK: 211NGÀY NỘP:13/10/2021

GVHD: TS. Lê Thị Tuyết

Thành phố Hồ Chí Minh- 2021

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

DANH SÁCH

<small>MỨC ĐỘHỒNTHÀNH101207QT62806Nguyễn Diệu Bảo PhươngTìm thơng tin, tài liệu100%102197TC30109Nguyễn Võ Thanh PhươngTìm thông tin, tài liệu100%103207TT51001Nguyễn Vương Hy PhượngTổng hợp bài, chắt lọc, dựng bài100%104197CT31478Nguyễn Mai Minh QuangTìm thơng tin, tài liệu100%105207QT36817Nguyễn Đăng QuangTìm thơng tin, tài liệu100%106197QT28717Bùi Minh QnTìm thơng tin, tài liệu100%107197KI23432Trần Huỳnh Minh QuốcTìm thơng tin, tài liệu100%108207DH50537Lê Trần Xn QunTìm thơng tin, tài liệu100%109207LH56599Lê Thị Lan QuỳnhTìm thơng tin, tài liệu100%110197TC20352Nguyễn Thị Như QuỳnhTìm thơng tin, tài liệu100%</small>

TỪ VIẾT TẮT:CNXH: Chủ nghĩa xã hội

XHCN: Xã hội chủ nghĩa

TBCN: Tư bản chủ nghĩa

CNH- HĐH: Cơng nghiệp hóa- Hiện đại hóa

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

MỤC LỤC

Lời mở đầu...3

I. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MAC- LENIN VỀ THỜI KỲ QUÁ ĐỘLÊN CNXH:... 5

Phần 1.1: Khái niệm thời kì quá độ lên CNXH: ... 5

Phần 1.2: Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội :...6

Phần 1.3: Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH:... 8

Phần 1.4: Nội dung kinh tế, chính trị và văn hóa, xã hội của thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội:...10

Phần 1.5: Khả năng quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN:...12

II. VẬN DỤNG VÀO THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CNXH Ở VIỆT NAM:...16

Phần 2.1: Tính tất yếu khách quan của chủ nghĩa của thời kì quá độ lên CNXH:...16

Phần 2.2: Những định hướng lớn về phát triển kinh tế, văn hố, xã hội, quốcphịng, an ninh, đối ngoại:... 21

Phần 2.3: Vận dụng vào thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam :... 25

Tài liệu tham khảo:...28

Kết luận... 29

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

Lời mở đầu

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu:

Ngay khi mới ra đời và trong suốt quá trình đấu tranh cách mạng, Đảng Cộng sảnViệt Nam luôn luôn khẳng định: Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng của ĐảngCộng sản và nhân dân Việt Nam; đi lên chủ nghĩa xã hội là yêu cầu khách quan, làcon đường tất yếu của cách mạng Việt Nam. Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọngcủa nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịchHồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử.

Quả độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là sự lựa chọn duy nhấtđúng, khoa học, phản ánh đùng qui luật phát triển khách quan của cách mạng ViệtNam trong thời đại ngày nay. Cương lĩnh năm 1930 của Đảng đã chỉ rõ: Sau khihoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, sẽ tiến lên chủ nghĩa xã hội. Đâylà sự lựa chọn dứt khoát và đúng dẫn của Đảng, đáp ứng nguyện vọng thiết tha củadân tộc,nhân dân, phản ánh xu thế phát triển của thời đại, phù hợp với quan điểmkhoa học,cách mạng và sáng tạo của chủ nghĩa Mác - Lênin.

Trước thời cơ và vận hội, nguy cơ và thách thức đan xen nhau thì việc tìm hiểunhằm nâng cao nhận thức về con đường đi lên CNXH ở Việt Nam là việc làm mangtính cấp thiết, có tầm quan trọng đặc biệt đối với nhận thức và hành động của mỗichúng ta trong giai đoạn hiện nay.

2. Đối tượng nghiên cứu:

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác-lênin về thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

- Những định hướng lớn về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phịng, anninh, đối ngoại của Việt Nam.

3. Phạm vi nghiên cứu:

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

3.1. Không gian:

- Trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội,..- Trên phạm vi cả nước Việt Nam

3.2. Thời gian:

- Miền Bắc bắt đầu từ năm 1954 và từ 1975 , sau khi cuộc cách mạng dân tộc

dân chủ nhân dân hoàn thành thắng lợi, đất nước hoàn toàn thống nhất đi lên CNXH.4. Phương pháp nghiên cứu:

+ Sử dụng phương pháp thu thập thông tin,tham khảo, phân tích, đánh giá

+ Sử dụng phương pháp so sánh và đối chiếu.

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

I. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MAC- LENIN VỀ THỜI KỲQUÁ ĐỘ LÊN CNXH:

Phần 1.1: Khái niệm thời kì quá độ lên CNXH:

- Để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản là một quá trìnhbiện chứng lấu dài gồm nhiều nấc thang quá độ và ở mỗi nắc thang quá độ ấy cómột kiểu quạn hệ sản xuất đắc trưng với một hình thức nhà nước thích hợp. Tính tấtyếu của thời kỳ quá độ được qui định một cách cụ thể bỏi những đặc điểm văn hóa,những đặc thù của xuất phát điểm của các nước, các chế độ xã hội khác nhau khitiến lên chủ nghĩa xã hội. Chính đặc điểm văn hóa và đặc thù của điểm xuất phátkhi bước vào thời kỳ quá độ sẽ qui định nội dung, đặc điểm, mục tiêu, nhiệm vụ vàđộ dài của thời kỳ quá độ của mỗi quốc gia. Điều này cũng có nghĩa, mỗi quốc giasẽ có thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội đặc sắc riêng củamình.

- Khẳng định tính tất yếu của thời kỳ q độ, đồng thời các nhà sắng lập chủ nghĩaxã hội khoa học cũng phân biệt có 2 loại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩacộng sản:

a) Quá độ trực tiếp:từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản đối với những nướcđã trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển. cho đến nay thời kỳ quá độ trược tiếp lênchủ nghĩa cộng sản từ chủ nghĩa tư bản phát triển chưa từng diễn ra;

b) Quá độ gián tiếp:từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản đối với những nướcchưa trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển. Trên thế giới một thế kỷ qua, kể cả LiênXô và các nước Đông Âu trước đây, Trung Quốc, Việt Nam và một số nước xã hộichủ nghĩa khác ngày nay, theo đúng lý luận Mác-Lenin, đều đang trải qua thời kỳquá độ gián tiếp với những trình độ phát triển khác nhau.

Xuất phát từ quan điểm cho rằng: chủ nghĩa cộng sản không phải là một trạng tháicần sàng tạo ra, không phải là một lý tưởng mà hiện thực phải tuân theo mà là kếtquả của phong trào hiện thực, các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học cho rằng:

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

Các nước lạc hậu với sự giúp đỡ của giai cấp vơ sản đã chiến thằng có thể rút ngắnđược quá trình phát triển: “ với sự giúp đỡ của giai cấp vô sản đã chiến thắng, cácdân tộc lạc hậu có thể rút ngắn khá nhiều q trình phát triển của mình lên xã hộichủ nghĩa và tránh được phần lớn những đau khổ và phần lớn các cuộc đấu tranhmà chúng ta bắt buộc phải trảu qua ở Tây Âu”. C.Mác, khi tìm hiểu về nước Ngacũng chỉ rõ: “Nước Nga… có thể khơng cần trải qua đau khổ của chế độ (chế độ tưbản chủ nghĩa-TG) mà vẫn chiếm đoạt được mọi thành quả của chế độ ấy”.

Quán triệt và vận dụng, phát triển sáng tạo những lý của chủ nghĩa Mác-Lenin,trong thời đại ngày nay, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hộitrên phạm vi toàn thế giới, chúng ta có thể khẳng định: với lợi thế của thời đại,trong bối cảnh tồn cầu hóa và cách mạng cộng nghiệp 4.0, các nước lạc hậu, saukhi giành được chính quyền, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản có thể tiến thằnglên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa.

Phần 1.2: Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội :

Một là, bất kỳ quá trình chuyển biến từ một xã hội này lên một xã hội khác đều nhấtđịnh phải trải qua một hời kỳ gọi là thời kỳ quá độ. Đó là thời kỹ cịn có sự đan xenlẫn nhau giữa các yếu tố mới và cũ trong cuộc đấu tranh với nhau. Có thể nói đây làthời kỳ của cuộc đấu tranh “ai thắng ai” giữa cái cũ và cái mới mà nói chung theotính tất yếu phát triển lịch sử thì cái mới thường chiến thắng cái cũ, cái lạc hậu. Từchủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội không là ngoại lệ lịch sử. Hơn nữa, từ chủnghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội là một bước nhảy lớn và căn bản về chất so vớicác quá trình thay thế từ xã hội cũ lên xã hội mới đã từng diễn ra trong lịch sử thìthời kỳ quá độ lại càng là một tất yếu, thậm chí có thể kéo dài. Nhất là đối vớinhững nước cịn ở trình độ tiền tư bản thực hiện thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộithì “những cơn đau đẻ” này cịn có thể rất dài với nhiều bước quanh co.

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

Hai là, sự ra đời của một xã hội mới bao giờ cũng có những sự kế thừa nhất định từnhững nhân tố do xã hội cũ tạo ra. Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội là sự kế thừa đốivới chủ nghĩa tư bản, đặc biệt là trên phương diện kế thừa cơ sở vật chất kỹ thuật đãđược tạo ra bởi sự phát triển của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa. Tuy nhiên,cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội mặc dù cũng là nền sản xuất đại cơng nghiệpnhưng đó là nền sản xuất đại cơng nghiệp xã hội chủ nghĩa chứ không phải là nềnđại cơng nghiệp tư bản chủ nghĩa. Do đó nó cũng cần phải có thời kỳ quá độ củabước cải tạo, kế thừa và tái cấu trúc nền công nghiệp tư bản chủ nghĩa.

Đối với những nước chưa từng trải qua q trình cơng nghiệp hóa tiến lên chủ nghĩaxã hội, thời kỳ quá độ cho việc xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật cho chủ nghĩa xãhội càng có thể kéo dài với nhiệm vụ trọng tâm của nó là tiến hành cơng nghiệp hóaxã hội chủ nghĩa. Đó là một nhiệm vụ vô cùng to lớn và đầy khó khăn, khơng thể“đốt cháy giai đoạn” được.

Ba là, các quan hệ xã hội của chủ nghĩa xã hội không tự phát nảy sinh trong lòngchủ nghĩa tư bản, chúng là kết quả của quá trình xây dựng và cải tạo xã hội chủnghĩa. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, dù đã ở trình độ cao cũng chỉ có thể tạo ranhững điều kiện, tiền đề cho sự hình thành các quan hệ xã hội mới xã hội chủ nghĩa,đo vậy cũng cần phải có thời gian nhất định để xây dựng và phát triển những quanhệ đó.

Bốn là, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội là một cơng việc mới mẻ, khó khăn vàphức tạp. Với tư cách là người chủ của xã hội mới, giai cấp công nhân và nhân dânlao động không thể ngay lập tức có thể đảm đương được cơng việc ấy, nó cần phảicó thời gian nhất dịnh.

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở các nước có trình độ phát triển kinh tế - xãhội khác nhau có thể diễn ra khoảng thời gian dài, ngắn khác nhau. Đối với những

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

nước đã trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển ở trình độ cao khi tiến lên chủ nghĩa xãhội thì thời kỳ quá độ có thể tương đối ngắn. Những nước đã trải qua giai đoạn pháttriển chĩ nghĩa tư bản ở trình độ trung bình, đặc biệt là những nước cịn ở trình độphát triển tiền tư bản, có nền kinh tế lạc hậu thì thời kỳ quá độ thường kéo dài vớirất nhiều khó khăn, phức tạp.

Phần 1.3: Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH:a)Đặc điểm:

Trên lĩnh vực kinh tế: thời kỳ này tất yếu còn tồn tại nền kinh tế nhiều thànhphầntrong một hệ thống kinh tế quốc dân thống nhất. Và tương ứng với nó cónhiều giaicấp, tầng lớp xã hội khác nhau, nhưng vị trí, cơ cấu và tính chất của giaicấp trongxã hội đã thay đổi một cách sâu săc. Sự tồn tại của cơ cấu kinh tế nhiềuthành phầnlà khách quan, lâu dài, có lợi cho sự phát triển của lực lượng sản xuất,tăng trưởngkinh tế.

Thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta có những đặc điểm riêng nên khơng thể rậpkhn một cách máy móc những nhiệm vụ được quy định ở những nước đã qua chủnghĩa tư bản. Nếu như nội dung cơ bản của thời kỳ quá độ ở các nước XHCN đãqua chủ nghĩa tư bản phát triển là cải biến những cơ sở của chủ nghĩa tư bản thànhchủ nghĩa xã hội, thì ở nước ta đồng thời với việc cải biến những cơ sở hiện cóthành những cơ sở của CNXH, lại phải chuẩn bị tiền đề vật chất cần thiết cho sựphát triển của CNXH.

Trên lĩnh vực chính trị: các nhân tố của xã hội mới và tàn dư của xã hội cũ tồntạiđan xen lẫn nhau, đấu tranh với nhau trên mọi lĩnh vực của đời sống.

Lênin đã nói: " Một nước càng lạc hậu mà lại phải- do những bước ngoắt ngoéo củalịch sử - bắt đầu làm cách mạng xã hội chủ nghĩa, thì nước đó càng gặp khó khăn"

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

Trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa: Thời kỳ quá độ còn tồn tại nhiều yếu tố tư tưởng vàvăn hóa khác nhau

b)Thời kỳ quá độ trực tiếp:

Theo C. Mác, q độ chính trị của CNTB khơng phải chỉ là sự thể hiện ra ở một,hay một số cuộc cách mạng chính trị. Đây là cả một thời kỳ q độ chính trị lâu dàivà khó khăn, từ CNTB phát triển cao trực tiếp lên CNXH.

c)Thời kỳ quá độ gián tiếp:

Thời kỳ quá độ bỏ qua giai đoạn phát triển TBCN. Cùng với sự phát triển lịch đạicủa một xã hội theo chiều dọc thời gian, tuần tự trải qua các hình thái do mâu thuẫnbên trong, C. Mác còn đề cập đến sự phát triển đồng đại theo chiều ngang khônggian do tương tác qua lại giữa các xã hội.

Sau Cách mạng Tháng Mười năm 1917, V. I. Lênin cho rằng các nước lạc hậu phụthuộc, thuộc địa ở phương Đơng cũng có thể thực hiện cách mạng XHCN và TKQĐ,khi liên minh với nước Nga Xôviết. Trong tư tưởng của V. I. Lênin, đương nhiênTKQĐ này sẽ khó khăn hơn nếu diễn ra đơn độc.

d)Thời đại quá độ:

Cách mạng Tháng Mười khởi đầu TKQĐ gián tiếp ở nước Nga, đồng thời mở ra“thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới”. Từ đây, các nướctrên thế giới, kể cả nước lạc hậu, với những điều kiện nhất định, đều có thể bướcvào TKQĐ.

Nghiên cứu Học thuyết Mác, chúng ta thấy, tuy C. Mác khơng nói rõ về TKQĐ đilên CNXH; nhưng trên cơ sở tổng kết lịch sử tiến hóa nhân loại, Học thuyết Mác đãchỉ ra: lịch sử xã hội loài người là sự phát triển từ thấp đến cao của các phương thứcsản xuất

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

Thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH là thời kỳ diễn ra cuộc đấu tranh giai cấpgiữa giai cấp tư sản đã bị đánh bại, khơng cịn là giai cấp thống trị và những thếlựcthù địch chống phá CNXH với giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân laođộng.

Một là, xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng cáctiền đề kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã hội.

Hai là, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo và xây dựng, trong đólấy xây dựng làm trọng tâm làm nội dung cốt yếu nhất, chủ chốt, lâu dài

Trên lĩnh vực tư tưởng- văn hóa: Tuyên truyền, phổ biến các tư tưởng khoa họcvàcách mạng của giai cấp công nhân trong toàn xã hội; khắc phục những tư tưởngvà tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đối với tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

Trong lĩnh vực xã hội: phải khắc phục những tệ nạn xã hội do xã hội cũ để lại;từngbước khắc phục sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền, các tầng lớp dâncưtrong xã hội

Phần 1.4: Nội dung kinh tế, chính trị và văn hóa, xã hội của thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội:

a) Trong lĩnh vực kinh tế:

Ngày nay, ở nước ta là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi quyền lực thuộcvề nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đó là nền kinh tế thị trường định hướngxã hội chủ nghĩa . Nền kinh tế này tồn tại và phát triển lâu dài trong thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội , nhất là trong điều kiện bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa. Nướcta đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nền kinh tế kém phát triển, bỏ qua chế độ tư bảnchủ nghĩa, nên phải từng bước xây dựng lực lượng sản xuất hiện đại, đồng thời phảixây dựng quan hệ sản xuất phù hợp. Mặc dù lợi thế của nước ta là đi sau với các

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

nước khác, nhưng bên cạnh đó nước vẫn gặp nhiều khó khăn trong thời kỳ quá độcủa chủ nghĩa tư bản rất lâu dài, gian nan và phức tạp.

Nội dung cơ bản của lĩnh vực kinh tế là bố trí các lực lượng sản xuất, xây dựng vàphát triển quan hệ sản xuất mới, tạo ra sự phát triển cân đối nền kinh tế lúc bấy giờ,nhằm đảm bảo phục vụ tốt cho người dân lao động. Phát triển lực lượng sản xuất làvấn đề mấu chốt, tăng năng suất lao động trên cơ sở cơng nghiệp hố xã hội chủnghĩa, cùng với thiết lập quan hệ sản xuất, cơ chế quản lý kinh tế, cơ cấu thành phầnkinh tế, ngành, vùng, lãnh thổ trong thời kỳ quá độ.

Đối với những nước chưa bước qua q trình cơng nghiệp hóa tư bản chủ nghĩa,phải tiến hành cơng nghiệp hố xã hội chủ nghĩa nhằm tạo ra được cơ sở vật chất,kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội. Q trình cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa xã hội chủnghĩa diễn ra ở các nước khác nhau, gặp các vấn đề khác nhau như lịch sử, nội dung,hình thức, các bước phát triển.

b)Trong lĩnh vực chính trị:

Nội dung quan trọng trong lĩnh vực chính trị của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội là tiến hành: Sẵn sàng chống chiến tranh xâm lược và triển khai chiến lược quốcphòng dưới sự lãnh đạo của Ðảng và đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần làmthất bại âm mưu, thủ đoạn chống phá của mọi thế lực thù địch; mang tính chất hịabình tự vệ, bằng sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, giữ vững an ninh chính trị,trật tự, an tồn xã hội, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, tồn vẹnlãnh thổ của Tổ Quốc, giữ vững mơi trường hịa bình, ổn định để xây dựng và pháttriển đất nước tiến hành xây dựng, nâng cao ý thức, trách nhiệm của toàn dân trongbảo vệ Tổ quốc, bảo đảm quvền làm chủ trong hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa,xã hội của nhân dân lao động: xây dựng các tổ chức chính trị – xã hội thực sự là nơithực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động.

</div><span class="text_page_counter">Trang 13</span><div class="page_container" data-page="13">

c) Trong lĩnh vực tư tưởng – văn hoá:

Nội dung quan trọng trong lĩnh vực tư tưởng – văn hóa của thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội là: Xây dựng nền văn hóa dân tộc, khoa học, đại chúng và mấu chốtcủa văn hóa là xây dựng con người có đạo đức cách mạng, con người mới xã hộichủ nghĩa với đức – tài gắn bó với nhau, trung thành với sự nghiệp cách mạng xâydựng nền văn hóa mới, lối sống mới. Thực hiện tuyên truyền những tư tưởng khoahọc và cách mạng của giai cấp cơng nhân trong tồn xã hội; hạn chế những tưtưởng và tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đối với quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội,tiếp thu các giá trị tinh hoa của các nền văn hóa của các nước trên thế giới.

d) Trong lĩnh vực xã hội:

Nội dung cơ bản trong lĩnh vực xã hội của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội làphải thực hiện: Việc khắc phục những tệ nạn xã hội do chế độ cũ gây ra; nâng caodân trí của người dân; đảm bảo cơng bằng phát triển người với người, bình đẳnggiữa các vùng miền với nphau; bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài, phát triển giữa cácvùng miền, các tầng lớp dân cư trong xã hội; giải quyết việc làm, nâng cao trình độchun mơn, kỹ thuật cho người lao động; xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa ngườivới người theo mục tiêu lý tưởng tự do của người là điều kiện.

Phần 1.5: Khả năng quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN:

a) Điều kiện để một nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủnghĩa:

Khi phân tích đặc điểm của chủ nghĩa tư bản trong thời kỳ độc quyền, thấy đượcquy luật phát triển không đều về kinh tế và chính trị của chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa

</div><span class="text_page_counter">Trang 14</span><div class="page_container" data-page="14">

xã hội có thể thắng lợi ở một số nước riêng lẻ chứ không thể thắng lợi cùng một lúcở tất cả cả nước. Trong điều kiện đó, các nước lạc hậu có thể quá độ lên chủ nghĩaxã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa. Theo V.I.Lênin, điều kiện để một nước quáđộ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là:

Thứ nhất, điều kiện chủ quan, có Đảng cộng sản lãnh đạo giành được chính quyềnvà sử dụng chính quyền nhà nước cơng – nơng – trí thức liên minh làm điều kiệntiên quyết để xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Thứ hai, điều kiện khách quan, có sự giúp đỡ của giai cấp vô sản của các nước tiêntiến đã giành thắng lợi trong cách mạng vô sản.

Các nước lạc hậu có khả năng quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủnghĩa nhưng không phải là quá độ trực tiếp, mà phải qua con đường gián tiếp vớimột loạt những bước q độ thích hợp, thơng qua “chính sách kinh tế mới”. Chínhsách kinh tế mới là con đường quá độ gián tiếp lên chủ nghĩa xã hội, được áp dụngở Liên Xơ từ mùa xụân 1921 thay cho “Chính sách cộng sản thời chiến” được ápdụng trong những năm nội chiến và can thiệp vũ trang của chủ nghĩa đế quốc.

b)Chính sách kinh tế mới của Lênin:

Tháng 3 - 1921, V.I. Lênin đã vạch ra “Chính sách Kinh tế mới” (NEP) thay choChính sách cộng sản thời chiến, được trình bày đầu tiên trong tác phẩm “Bàn vềthuế lương thực”.

Nội dung của “Chính sách kinh tế mới” bao gồm các chính sách chủ yếu về nơngnghiệp, cơng nghiệp, thương nghiệp và tiền tệ.

- Nông nghiệp: Thay thế chế độ trưng thu lương thực thừa bằng thu thuế lươngthực trong chính sách cộng sản thời chiến.

- Công nghiệp: Sử dụng nhiều thành phần kinh tế, các hình thức kinh tế quá dộ,khuyến khích phát triển kinh tế cá thể, kinh tế tư bản tư nhân thay cho chính sách

</div><span class="text_page_counter">Trang 15</span><div class="page_container" data-page="15">

cộng sản thời chiến, sử dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước, chuyển các xí nghiệp nhànước sang chế độ hạch toán kinh tế, chủ trương phát triển kinh tế với các nướcphương Tây để tranh thủ vốn, kỹ thuật,…

+) Tập trung khôi phục công nghiệp nặng.

+) Cho phép tư nhân được thuê hoặc xây dựng những xí nghiệp loại nhỏ (dưới 20cơng nhân) có sự kiểm sốt của Nhà nước.

+) Khuyến khích tư bản nước ngồi đầu tư, kinh doanh ở Nga.

+) Nhà nước nắm các ngành kinh tế chủ chốt như công nghiệp, giao thông vận tải,ngân hàng, ngoại thương.

+) Nhà nước chấn chỉnh việc tổ chức, quản lí sản xuất cơng nghiệp, phần lớn các xínghiệp chuyển sang chế độ tự hạch toán kinh tế, cải tiến chế độ tiền lương nhằmnâng cao năng suất lao động.

- Thương nghiệp và tiền tệ: Thiết lập quan hệ hàng hóa, tiền tệ, phát triển thịtrường, thương nghiệp…. thay cho Chính sách cộng sản thời chiến.

+) Tư nhân được tự do buôn bán, trao đổi, mở lại các chợ, khôi phục và đẩy mạnhmối liên hệ giữa thành thị và nông thôn.

+) Năm 1924, Nhà nước phát hành đồng rúp mới thay cho các loại tiền cũ.

 “Chính sách kinh tế mới” của Lênin mang ý nghĩa vô cùng to lớn:- Về lý luận, “Chính sách kinh tế mới” đã làm tiền đề cho sự phát triển nhậnthức sâu sắc về chủ nghĩa xã hội, về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

- Về thực tiễn, nhờ có chính sách “Chính sách kinh tế mới”, nước Nga - Xơviết đã làm khơi phục nhanh chóng nền kinh tế sau chiến tranh, khắc phục đượcnhững thiệt hại từ khủng hoảng kinh tế và chính trị. Để lại bài học kinh nghiệm sâusắc đối với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một số quốc gia.

</div>