tiểu luận cơ sở truyền thông báo chí đề tài vị trí vai trò của báo chí trong xã hội
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (970.18 KB, 12 trang )
<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">
<b>BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG</b>
<b> Tiểu Luận </b>
<b>CƠ SỞ TRUYỀN THƠNG BÁO CHÍ Đề tài:</b>
<b>VỊ TRÍ, VAI TRỊ CỦA BÁO CHÍ TRONG XÃ HỘI</b>
<b> Sinh Viên: Lê Ngọc Thiện</b><b> Lớp: Cơ sở truyền thơng báo chí Mã sinh viên: A44803</b>
<b> Số Điện Thoại: 0383855054 Người hướng dẫn: TS. Lê Kim Thanh </b>
<b>HÀ NỘI – 2023</b>
</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">PHẦN 1. PHẦN MỞ ĐẦU 1.1. Lí do chọn đề tài
1.2. Đối tượng và phạm vi tiểu luận - Báo chí trong xã hội.
1.3. Mục tiêu và nhiệm vụ của tiểu luận
- Tìm hiểu vị trí và vai trị của báo chí trong xã hội. 1.4. Phương pháp sử dụng khi làm bài tiểu luận
- Tập hợp các thông tin, các nguồn tài liệu được lưu trữ trong sách, tạp trí, TV... hoặc trên Internet.
- Phỏng vấn, tra cứu tài liệu, tổng hợp và phân tích dữ liệu, suy nghĩ nhưng nhận xét, đánh giá... cho từng mục trong tiểu luận. Sau đó viết kết quả nghiên cứu của mình vào tiêu luận.
- Sử dụng máy tính để soạn thảo văn bản. PHẦN 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN
2.1. Vị trí là gì?
Khi đề cập đếm khái niệm vị trí xã hội, các nhà khoa học thường xem nó là “chỗ đứng của cá nhân trong tương tác”. Vị trí xã hội chỉ được xác định khi cá nhân, sự việc và sự vật đó có tham gia vào tương tác xã hội. Từ đó vị trí trong xã hội có thể hiểu là sự vật, sự việc có tương tác qua lại với xã hội và từ những tương tác đó ta có thể biết vị trí của sự vật, hiện tượng đó đang ở đâu.
2.2. Vai trị là gì?
</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">Vai trị là một khái niệm mơ tả tư cách, vị trí hoặc chức năng mà một cá nhân hoặc một đối tượng đảm nhiệm trong một tình huống, hệ thống hoặc một hệ thống liên quan. Vai trò xác định những nhiệm vụ, trách nhiệm, quyền hạn và hành vi được kỳ vọng từ người đó trong ngữ cảnh cụ thể. Vai trị có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực và môi trường khác nhau, bao gồm cả xã hội, gia đình, tổ chức và cơng việc. Ví dụ, trong gia đình, một người có thể đảm nhiệm vai trị của một bố, một mẹ, một con cái hoặc một anh chị em. Trong cơng việc, một người có thể đảm nhận vai trò của một nhân viên, một quản lý, một đồng nghiệp hoặc một khách hàng.
Vai trị khơng chỉ xác định các nhiệm vụ và trách nhiệm của một người, sự vật hiện tượng mà còn tạo ra kỳ vọng về hành vi, kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện vai trị đó một cách hiệu quả. Nó cũng có thể tương quan đến quyền lợi, trọng tâm và quyền hạn mà sự vật, hiện tượng đó được trao cho vai trị đó. Quan trọng là nhận thức và hiểu rõ vai trị của mình và của người khác trong các tình huống khác nhau, để có thể hoạt động một cách hợp tác và hiệu quả trong các hệ thống và mối quan hệ xã hội.
2.3. Báo chí là gì?
Từ những khái niệm theo từng thời đại về báo chí, ta rút ra tóm tắt về định nghĩa chung như sau: “Báo chí là một trong những phương tiện truyền thông đại chúng dùng để truyền đạt thông tin về các vấn đề, sự kiện đã đang và sẽ diễn ra trong đời sống xã hội một cách nhanh chóng, chính xác và trung thực nhất đến mọi công chúng. Một số loại hình báo chí có tính tương tác đa chiều, truyền đạt nhanh chóng tức thì đến đơng đảo cơng chúng bạn đọc; là một hoạt động chính trị – xã hội, là công cụ tuyên truyền của Đảng, Nhà nước và các tổ chức khác; ngồi ra báo chí cịn là diễn đàn của nhân dân.”
2.4. Xã hội là gì?
</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">Khái niệm xã hội là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực xã hội học. Nó được hiểu như là một thực tại khách quan, liên quan đến con người và mối quan hệ giữa con người với con người. Xã hội không chỉ đơn thuần là nơi con người sinh sống, mà cịn là nơi mà con người có thể phát triển và giao tiếp với nhau.
Xã hội bao gồm một loạt các thành phần gắn kết với nhau như các quy tắc, giá trị, tập tục xã hội, tổ chức, hành vi và quan hệ xã hội. Nó cũng có thể bao gồm các yếu tố văn hóa, kinh tế và chính trị. Xã hội khơng chỉ tồn tại trong một quốc gia cụ thể, mà còn trên tồn thế giới.
PHẦN 3. TÌM HIỂU VAI TRỊ, VỊ TRÍ CỦA BÁO TRÍ TRONG XÃ HỘI 3.1. Vị trí của báo chí trong xã hội
3.2. Vai trị của báo chí trong xã hội 3.2.1. Cung cấp, định hướng thông tin
-
Cung cấp thơng tin được coi là vai trị chính của báo chí, báo chí là nguồn thơng tin chính thống và đáng tin cậy đối với người tiếp nhận thông tin về mọi mặt trong xã hội.3.2.2. Giám sát chính trị và quyền lực
-
Trên thực tế, khi thực hiện các chức năng xã hội của mình, báo chí có trách nhiệm tham gia thực hiện việc quản lý, giám sát xã hội và kiểm sốt quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước. Đặc biệt, giám sát và phản biện xã hội được coi là một chức năng xã hội quan trọng của báo chí. Theo đó, báo chí khơng chỉ gián tiếp, mà trực tiếp tham gia vào việc kiểm soát xã hội nói chung, kiểm sốt quyền lực nói riêng như một vai trò, nghĩa vụ xã hội.</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">-
Thông qua sức mạnh của dư luận xã hội, báo chí sẽ phản ánh và dẫn dắt dư luận xã hội, đồng thời khơi nguồn dư luận xã hội, chia sẻ và cộng hưởng thông tin, kết nối, liên kết xã hội, tạo mối quan tâm chung của cộng đồng xã hội và có thể hình thành các làn sóng dư luận xã hội. Làn sóng dư luận càng lan rộng, dữ dội, càng tạo nên sức ép lớn, nhất là đối với những vấn đề tiêu cực trong thực thi quyền lực, buộc các chủ thể sử dụng quyền lực phải có những thay đổi, điều chỉnh theo hướng tích cực. Dư luận xã hội ln song hành với báo chí, có mối quan hệ chặt chẽ, có sức mạnh kiềm chế quyền lực, nhất là khi tiệm cận chân lý và lẽ phải.-
báo chí giám sát xã hội để kiểm soát quyền lực. Tại Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 (lần 2) khóa VIII (năm 1999) về một số vấn đề cơ bản và cấp bách trong công tác xây dựng Đảng hiện nay, Đảng ta xác định báo chí (cơng luận) là một trong bốn hệ thống giám sát xã hội (giám sát của tổ chức đảng, trước hết là từ chi bộ; sự giám sát của nhân dân; các cơ quan đại diện nhân dân; giám sát của công luận). Thực hiện chức năng giám sát xã hội, báo chí theo dõi, đánh giá việc thực thi các chủ trương, chính sách, kịp thời phát hiện những cá nhân điển hình, tổ chức, đơn vị làm đúng, cách làm hay để biểu dương, nhân rộng, đồng thời cũng sớm phát hiện những việc làm sai trái, tình trạng lạm quyền, lộng quyền, lợi dụng hoặc buông lỏng quyền lực để cảnh báo, phê phán, đấu tranh, qua đó góp phần kiểm sốt quyền lực.-
báo chí thực hiện phản biện xã hội dựa trên cơ sở hệ dữ liệu và minh chứng khoa học, có luận điểm, luận cứ và luận chứng rõ ràng để đưa ra những phân tích, nhận xét, đánh giá đa chiều, góp ý xây dựng, phát hiện những mặt tích cực, tiêu cực, đặc biệt là chỉ ra những bất cập trong thực thi quyền lực, từ đó đề xuất những giải pháp tháo gỡ, hoàn thiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, cũng như các cơ quan cơng quyền, đồng thời góp phần hạn</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">chế, ngăn chặn việc sử dụng quyền lực sai mục đích để trục lợi… Phản biện xã hội của báo chí nhằm huy động, kết nối nguồn lực trí tuệ và cảm xúc của đông đảo người dân vào q trình xây dựng và hồn thiện chính sách cơng, hạn chế sự chi phối của lợi ích nhóm, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững. Qua sự phản biện xã hội của báo chí, các chủ thể quyền lực tự xem xét, đánh giá lại quá trình thực thi quyền lực, phát huy những kết quả tích cực và phòng tránh, khắc phục những khiếm khuyết, sai lầm. Trong nền báo chí hiện đại, báo chí phản biện xã hội phát triển thành xu thế báo chí tư vấn -báo chí khơng chỉ phản ánh hay phân tích, mà cịn vươn tới trình độ tư vấn chính sách đối với các chủ thể sử dụng quyền lực.
-
báo chí là cầu nối thơng tin để kiểm sốt quyền lực. Chức năng thông tin là chức năng khởi nguồn, cơ bản nhất của báo chí. Thơng tin khơng chỉ là nhu cầu thiết yếu của con người và phát triển xã hội, mà hệ thống thông tin thông suốt, nhanh nhạy, trung thực, minh bạch, đề cao trách nhiệm giải trình cịn là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực. Bản chất và sức mạnh xã hội của báo chí thể hiện qua ba cấp độ: thông tin, giao tiếp kết nối xã hội -can thiệp xã hội; khi sự kết nối xã hội đủ lớn thì thơng tin sẽ có sức mạnh của lực lượng vật chất có thể can thiệp, góp phần điều chỉnh, giải quyết các vấn đề chính trị - xã hội đang đặt ra. Một số nhà nghiên cứu đã đánh giá: “Trong mối liên hệ giữa chủ thể và khách thể quyền lực, để cho khách thể có thể thực hiện các nhiệm vụ, chức năng, thẩm quyền đúng đắn và có hiệu quả thì yếu tố cần thiết nhất là thơng tin… Đứng ở góc độ nào thì bảo đảm thơng tin trong q trình thực thi hoạt động quyền lực cũng cần là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực”.3.2.3. Khai sáng – Giải trí và giáo dục
</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">- Khai sáng, giải trí là chức năng khách quan của báo chí, có mối liên hệ mật thiết với các chức năng tư tưởng và quản lí giám sát của báo chí. Trong hoạt động thơng tin hằng ngày, báo chí một mặt phổ biến kiến thức mới, truyền bá những tri thức văn hóa tồn diện nhằm nâng cao trình độ hiểu biết, văn hóa của công chúng, mặt khác, giúp cho công chúng sử dụng thời gian rảnh rỗi một cách hợp lí và hữu ích, tạo điều kiện nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động - Báo chí hàng ngày chuyển tới công chúng những thông tin chứa đựng khối lượng tri thức to lớn về các vấn đề, các lĩnh vực hoạt động của con người: giới thiệu, phản ánh, phân tích, đánh giá tất cả những gì vừa xảy ra, đang xảy ra trong tự nhiên, trong đời sống xã hội có liên quan đến con người và được con người quan tâm. Một trong những nội dung báo chí quan tâm hàng đầu là những giá trị văn hóa - nhân văn: các tác phẩm văn học nghệ thuật, các lễ hội, các sinh hoạt văn hóa: các liên hoan phim, ảnh, âm nhạc, các cuộc thi đấu thể thao, các cơng trình kiến trúc nồi tiếng, các chương trình du lịch, giáo dục, phổ biến kiến thức.... Tuy nhiên, mỗi loại hình báo chí cố gắng khai thác những ưu thế loại hình trong việc thực hiện chức năng giáo dục, văn hóa, giải trí.
- Báo chí có ưu thế đặc biệt để giáo dục, nâng cao vốn tri thức văn hóa, giải trí. Nhưng báo chí hiện đại về tầm ảnh hưởng đã vượt ra ngồi khn khổ của một quốc gia, bất chấp biên giới hay mọi rào cản giữa các quốc gia, dân tộc. Đây cũng đồng thời là một thách thức đối với việc giáo dục ý thức văn hóa cơng dân, bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa truyền thống: cùng với việc phổ biến những giá trị văn hóa đích thực, báo chí có khả năng chuyển tải cả văn hóa khơng phù hợp, thậm chí độc hại, xa lạ.
3.2.5. Thúc đẩy kinh tế
</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">- Cung cấp thông tin và phân tích kinh tế: Báo trí giúp cung cấp thơng tin về thị trường, tình hình kinh tế, xu hướng, dự báo và phân tích về sự kiện và chính trị tác động lên kinh tế. Điều này giúp doanh nhân, nhà đầu tư và chính phủ có thêm thông tin để đưa ra các quyết định chiến lược. - Khuyến khích đầu tư và khởi nghiệp: Báo trí có thể tạo cơ hội để tiết lộ
thơng tin về các dự án đầu tư tiềm năng, các cơ hội kinh doanh mới và các tình hình thị trường đáng chú ý. Điều này có thể kích thích sự quan tâm của nhà đầu tư và khuyến khích việc khởi nghiệp.
- Tạo ra mơi trường cạnh tranh: Báo trí giúp theo dõi và thúc đẩy mơi trường cạnh tranh trong kinh doanh. Thông qua việc báo cáo về thị trường và những hành vi không cạnh tranh, báo trí có thể đóng vai trị quan trọng trong việc đảm bảo công bằng và sự minh bạch trong kinh doanh.
- Giúp quảng bá sản phẩm và dịch vụ: Quảng cáo và tiếp thị thông qua báo trí là một cách quan trọng để giới thiệu sản phẩm và dịch vụ đến đối tượng mục tiêu. Điều này có thể giúp tăng doanh số bán hàng và thúc đẩy sự phát triển kinh tế của các doanh nghiệp.
- Thúc đẩy giáo dục và đào tạo: Báo trí cũng có vai trị trong việc cung cấp kiến thức và thông tin về các chương trình đào tạo và giáo dục liên quan đến kỹ năng và nghề nghiệp, giúp nâng cao trình độ lao động và tạo ra lực lượng lao động có trình độ cao.
-
Theo dõi và đánh giá chính trị kinh tế: Báo trí có khả năng theo dõi và đánh giá tác động của chính trị và các quyết định chính trị lên kinh tế. Thơng qua việc báo cáo về chính sách, luật pháp và biện pháp kinh tế, báo trí có thể giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về tác động của chính trị và điều hướng sự phát triển kinh tế.</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">- Theo PGS.TS. Đinh trọng Thịnh, vai trị của báo chí ngày càng trở nên quan trọng đối với các hoạt động quản lý kinh tế - xã hội nói chung, đặc biệt là trong tiến trình đổi mới, cải cách mơi trường đầu tư, kinh doanh giai đoạn mở cửa sau đại dịch Covid-19. Báo chí đã trở thành một trong những kênh thơng tin hữu ích của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn, hiệu quả hơn với các chính sách về quản lý kinh tế, trong đó có những chính sách về chế độ hỗ trợ của các cơ quan quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Cụ thể hơn, nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, cải thiện môi trường kinh doanh được các cơ quan chức năng đưa ra chưa phù hợp với bối cảnh thực tiễn, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận. Tuy nhiên, thơng qua phản ánh của các cơ quan báo chí, doanh nghiệp đã có thể nói lên những tâm tư, nguyện vọng của mình. Từ đó, các cơ quan hoạch định chính sách có sự chỉnh sửa chính sách cho phù hợp hơn với thực tiễn và nhu cầu của doanh nghiệp, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận gói hỗ trợ chính sách và chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước. Đó là điều mà tơi đánh giá rất cao ở các cơ quan báo chí thời gian qua. Thơng qua báo chí, các chính sách đã đến gần hơn với doanh nghiệp, với thực tiễn môi trường. Trong bối cảnh dịch Covid-19 vẫn phức tạp, cộng với tình hình kinh tế thế giới diễn biến khó lường do tác động của xung đột giữa Nga và Ukraine khiến giá xăng dầu tăng, đứng trước rủi ro của nền kinh tế thế giới tác động đến nền kinh tế trong nước. Trong bối cảnh đó, các cơ quan báo chí cần chủ động hơn nữa trong việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của doanh nghiệp và tầng lớp dân cư, từ đó phản ánh đến cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan ban hành chính sách để có những chính sách tháo gỡ khó khăn kịp thời cho khu vực doanh nghiệp, tạo niềm tin cho người dân, từ đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mơ.
</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">Tóm lại, báo trí có vai trị quan trọng trong việc cung cấp thông tin, tạo cơ hội kinh doanh, thúc đẩy cạnh tranh, quảng bá sản phẩm và dịch vụ, giáo dục và đào tạo, và đánh giá tác động chính trị đối với kinh tế.
PHẦN 4. MỞ RỘNG VẤN ĐỀ: BÁO CHÍ CĨ ĐANG BỊ LẤN ÁP BỞI THÔNG TIN NHANH CỦA MẠNG XÃ HỘI ?
-
Hiện nay, không thể phủ nhận tác động của mạng xã hội đối với dư luận nhờ khả năng thông tin nhanh chóng, đa chiều, sự lan truyền mạnh mẽ. Trong nhiều vụ việc, thông tin trên mạng xã hội đến với người dân một cách nhanh nhất, có thể khiến chính quyền thay đổi một chủ trương, chính sách. Điều này khiến báo chí phần nào bị động, phải chạy theo mạng xã hội, khiến các nhà báo bị tác động trong quá trình viết tin, bài.- Các nền tảng nội dung trực tuyến toàn cầu như Facebook, Google và YouTube đang gây ra sự mất mát nguồn thu và giảm sự ảnh hưởng của báo chí trong nước trong việc truyền tải thơng tin. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiều cơ quan báo chí phải tập trung vào lượng truy cập, dẫn đến giảm chất lượng nội dung, không đáp ứng đúng tơn chỉ và mục đích ban đầu. Các nền tảng này sở hữu quyền điều khiển, chi phối thuật toán hiển thị nội dung và quảng cáo, đồng thời buộc người sử dụng tuân thủ theo quy tắc của chính họ, mang lại lợi ích lớn cho họ (về doanh thu và dữ liệu) mà không đáp ứng lợi ích quốc gia. Các cơng ty sở hữu các nền tảng này đều khẳng định rằng nội dung trên nền tảng của họ là tự do và không bị phụ thuộc vào chính sách quản lý của các quốc gia.
