Luận văn thạc sĩ luật học: Chuyển giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường Đại học

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (23.63 MB, 100 trang )

<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI <small>TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT</small>

NGÔ THỊ MỸ LINH

LUAN VAN THAC Si LUAT HOC

HÀ NOI - 2024

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI <small>TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT</small>

NGÔ THỊ MỸ LINH

Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tổ tụng dân sự

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS. PHAN QUOC NGUYEN

HÀ NỘI - 2024

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

LỜI CAM ĐOAN

<small>Tôi xin cam đoan Luận văn là cơng trình nghiên cứu của riêng tơi. Các</small>

kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ cơng trình nào

khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tơi đã hồn thành tat cả các mơn học và đã thanh tốn

tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Trường Đại Học Luật xem xét

để tơi có thể bảo vệ Luận văn.

<small>Tơi xin chân thành cảm ơn!</small>

<small>Hà Nội, ngày 25 tháng 2 năm 2024Tác giả</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

LOI CAM ON

Trong q trình học tập tơi xin chân thành cám ơn Thầy/Cô và Ban Giám Hiệu trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình tạo điều kiện thuận lợi cho tơi học tập và nghiên cứu. Cám ơn các Thay/C6 tai

Khoa Luật Dân sự đã tận tình giảng day và truyền dat cho tôi nhiều kiến thức

<small>quý báu giúp tôi trưởng thành hơn trong công tác.</small>

Đặc biệt, tôi xin gởi lời cảm ơn sâu sắc đối với Giảng viên PGS.TS.

Phan Quốc Nguyên đã tận tình hướng dẫn và động viên tơi hồn thành luận văn này. Cuối cùng, tơi cảm ơn gia đình, người thân đã động viên, tạo mọi

điều kiện thuận lợi dé tơi được học tập có hiệu quả và kết quả.

<small>Xin trân trọng cam on!</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

LOT CAM ĐOAIN...s--ss<2e422EA41E2E13191131 91330002410 00281nnrrske i LOT CAM 000 .ỐốỐốỐốỐốỐố.ố.ố.ố.ẻ.ẻ ii

DANH MỤC TỪ VIET TÁẮTT...---s<-es<veseseexeseesrssseosrssee v

I9 ...,ơƠỎ 1

Chương 1 MỘT SO VAN DE LÝ LUẬN VE CHUYEN GIAO QUYEN SỬ DUNG SANG CHE TRONG CAC TRƯỜNG ĐẠI HỌC... 10

1.1.Khái quát chung về sáng chế và quyền sử dung sáng chế... 10 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của sáng chế...-- 2 se cs 55+: 10 1.1.2. Khái niệm quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng ché... 13 1.1.3. Khái niệm, đặc điểm của quyền sử dụng sáng chế... 14 1.2. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của chuyển giao quyền sử dụng sáng

chế trong các trường đại hỌC...- ---- -- +11 v vn re, 17

1.2.1. Khái niệm chuyển giao quyền sử dụng sáng chế trong các

1.3. Vai trị của chính sách pháp luật đối với hoạt động chuyền giao

quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học...-..-.cc<<e 26

<small>1.4. Kinh nghiệm của một số quốc gia về chuyển giao quyền sử dụng</small>

sáng chế trong các trường đại học và giá trị tham khảo cho Việt Nam.. 27

<small>1.4.1. Kinh nghiệm của Hoa Ky ...--- 55 5 S+<£*++scssseeeezee 27</small> 1.4.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc ...---- 2-2-2 sec: 30 <small>1.4.3. Kinh nghiệm của Nhat Bản...-- -- S2 SsS+ccssseresee 35</small> Kết luận chương l...--- -2- 5E 2+E£EE£EEEEEEEE2EEEEEEEEEEEEEEEEEkErkrrree 38

Chương 2 THUC TRẠNG PHÁP LUẬT VE CHUYEN GIAO QUYEN SỬ DỤNG SANG CHE VÀ THUC TIEN THUC HIỆN TRONG CAC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI VIET NAM...-«--eeeeeerre 39

2.1. Thực trạng pháp luật về chuyên giao quyền sử dụng sáng chế... 39

<small>2.1.1. Những quy định chung của pháp luật Việt Nam về chuyền giaoquyển sử dụng sáng chẾ...-- ¿22 s©x+EEt£E£E£E2EEeExrrxerkerkee 39</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

2.1.2. Quy định pháp luật về chuyển giao quyền sử dụng sáng chế

thông qua hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng sáng chế ... 42

<small>2.2. Thực trạng chuyển giao quyền sử dụng sáng chế trong các trườngđại học tại Việt Nam ...--- - - --- <1 1 1123011111 930 111199311 vn 53</small>

2.2.1. Tinh hình chung về chuyên giao quyền sử dụng sáng chế trong

<small>các trường đại học tại Việt Nam... -- - +5 5+ k*+svsseeeerseeres 53</small>

2.2.2. Những van dé phát sinh trong chuyên giao quyền sử dung sáng chế trong các trường đại học tại Việt Nam...-- ---5++-s<>+<+ 63

Kết luận chương 2...-- 2-2 + +x++E+EE2EE2EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEE11 E1 EEerxee 70 Chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHAP NANG CAO HIỆU

QUA CHUYEN GIAO QUYEN SỬ DỤNG SANG CHE TRONG CAC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI VIET NAM...-.-- s2 csssssscssessses 71 3.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả chuyên

giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học tại Việt Nam.... 71

3.1.1. Hoàn thiện pháp luật về chuyên giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học phải đáp ứng yêu cầu của hội nhập kinh tế 3.1.2. Hoàn thiện pháp luật về chuyên giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học phải phải được đặt trong mối tương quan

<small>với các văn bản luật có liên quan, phải có những quy định mang tính</small> dự liệu, bắt kip và đón đầu xu thế phát triển dé áp dụng lâu dài... 72 3.1.3. Hoàn thiện pháp luật về chuyển giao quyền sử dụng sáng chế

trong các trường đại học phải phù hợp với chủ trương, đường lối của

Đảng và chính sách của Nhà nước về sở hữu trí tuệ...- 73

3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả chuyên giao quyên sử dụng sáng chế trong các trường đại học...---: 75

3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật Việt Nam về

chuyên giao quyên sử dụng sáng chế trong các trường đại học ... 78 Kết luận chương 3...-- +2 SESE+S22E9EEEEEEE12112152121111711 212111111 xe, S1

9800.9000177 ... 82

DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO...---cs°-ccccss 84

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

DANH MỤC TU VIET TAT

CGQSD : Chuyén giao quyền sử dụng

Luật SHTTnăm2022 : Luật SHTT 2005, sửa đôi bổ sung năm 2022

QSDSC : Quyên sử dung sáng chế

<small>SHCN : Sở hữu cơng nghiệpSHTT : Sở hữu trí tuệ</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH

Bảng 2.1 Bang thống kê số lượng đơn đăng ký và hợp đồng chuyển giao

quyên sử dụng sáng chế đã được đăng ký...---- ¿22+ 2+cz+£z+£xsrxerxersee 60

Hình 2.1. Số lượng đăng ký sáng chế từ 2012 đến 2022 của chủ thé người Việt Nam và chủ thé người nước ngồi ...--- 2-2 + s+++zzzxerxersrrszes 56 Hình 2.2. Số lượng bằng độc quyền sáng chế đã cấp từ 2012 đến 2022 của chủ đơn người Việt Nam va chủ thé người nước ngồi...--- - 57 Hình 2.3. Số lượng đăng ký sáng chế của người nộp đơn Việt Nam từ năm 2012-2022 theo chủ thỂ...-.:¿-552¿22+tt222xvt2EEttEEErttttrttrrrrrrrrrrrrrrrrrree 57 Hình 2.4. Số lượng đăng ký sáng chế của người nộp đơn Việt Nam từ năm

2012-2022 theo chủ thỂ...---2- ¿22 S£2SE+EE£2EEEEEESEEEEEEEEEEEEEEkrrkkerkerrrrrei 59

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

MỞ DAU 1. Tính cấp thiết của đề tài

Từ trước tới nay, trường Dai học luôn được coi là nguồn căn bản sản sinh ra tài sản trí tuệ. Cùng với thời gian, các quan điểm, mục tiêu và hoạt động của

các trường đại học đã có sự thay đổi rất nhiều, ngày nay các trường đại học là

nơi cung cấp tri thức, hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Các trường đại học phải đối mặt

với các van đề về Sở hữu trí tuệ (SHTT) một cách thường xuyên. Tổ chức SHTT Thế giới (WIPO) gọi các trường đại học là “nha máy của nền kinh tế tri thức” có

thé sử dụng các bằng sáng chế và bản quyền dé “phô biến kiến thức mà họ tạo ra và dé kiến thức đó được sử dụng trong lĩnh vực kinh tế.” Nói cách khác, các

<small>trường đại học là nơi tạo ra các tài sản trí tuệ thơng qua các chương trình nghiên</small>

cứu của họ đồng thời cũng là những người tiêu dùng lớn về SHTT khi họ giáo dục sinh viên của mình. Một số kết quả nghiên cứu trong các trường đại học đã tạo ra một sản phẩm, cơng nghệ hoặc quy trình mới với mối quan tâm ngoài lĩnh

vực khoa học mà cũng có thé trở thành một sự đơi mới cơng nghệ. Hơn nữa, băng sáng chế là tài liệu pháp lý cơng nhận quyền sở hữu một tài sản vơ hình là

sáng chế. Văn băng bảo hộ độc quyền sáng chế cho phép chủ sở hữu của nó có

thé khai thác sáng chế theo một cách riêng.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực đáng ghi nhận trong việc hoàn thiện pháp luật về chuyền giao SHTT, đặc biệt là sáng chế như:

Sửa đôi, bố sung Luật SHTT năm 2005, Luật SHTT đã được sửa đôi, bố Sung năm 2009, 2019 và 2022, trong đó có nhiều quy định liên quan đến chuyên giao quyền SHTT, đặc biệt là sáng chế. Các quy định này đã được sửa đổi, bổ sung

theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho các chủ sở hữu sáng chế

trong việc chuyển giao quyền sử dụng của mình; Ban hành Nghị định số

72/2013/NĐ-CP về quản lý, khai thác tài sản trí tuệ của các cơ sở giáo dục đại

học. Nghị định này đã quy định cụ thê về việc quản lý, khai thác tài sản trí tuệ

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

của các cơ sở giáo dục đại học, trong đó có sáng chế. Các quy định này đã tạo cơ sở pháp lý cho các cơ sở giáo dục đại học trong việc chuyền giao quyền sử dụng (CGQSD) sang chế của minh; Cac cơ quan nhà nước, các tổ chức, hiệp hội liên quan đã t6 chức nhiều hoạt động tuyên truyền, phô biến pháp luật về chuyền

giao quyền SHTT, nhằm nâng cao nhận thức của các chủ sở hữu sáng chế và các

bên liên quan về việc chuyên giao quyền SHTT...

Tuy nhiên, trên thực tế các quy định của pháp luật Việt Nam đối với việc CGQSD sáng chế trong các trường đại học vẫn còn những bat cập, vướng mắc

nhất định cần được sửa đổi, bố sung nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, yêu cầu xã hội hiện đại. Một số vướng mắc cụ thé bao gồm: Quy định về giá CGQSD sáng chế còn chưa phù hợp; quy định về các quyền và nghĩa vụ của các

bên trong hợp đồng CGQSD sáng chế còn chưa đầy đủ; chưa có cơ chế hỗ trợ,

khuyến khích các cơ sở giáo dục đại học trong việc CGQSD sáng chế...

Nhằm đáp ứng các mục tiêu trên, chúng ta cần hoan thiện pháp luật về CGQSD sáng chế trong các trường đại học tại Việt Nam. Đề tài “Chuyển giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học” được thực hiện

nhằm đáp ứng các yêu cầu trên.

<small>2. Tình hình nghiên cứu</small>

Van đề CGQSD sáng chế đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà khoa học trong và ngồi nước. Đã có rất nhiều cơng trình khoa học, giáo trình, tài liệu tham khảo... Cụ thể:

Phan Quốc Nguyên và Hồ Thúy Ngọc (2014), “Exploitation and

<small>Commercialization of Inventions towards Green Economy’</small>

Business and Economics, ISSN 2155-7950, USA. Bai viết nghiên cứu chính <small>, Journal of</small>

sách và thực tiễn khai thác, thương mại hóa các sáng chế từ kết quả nghiên cứu

hướng tới nên kinh tế xanh ở Việt Nam. Việc khai thác và thương mại hóa các sáng chế có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và hình

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

thành thị trường công nghệ ở Việt Nam. Chính phủ đóng vai trị thiết yếu trong việc thúc đây các hoạt động thơng qua các đơn vị chính sách và hỗ trợ. Bài viết cũng đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao vai trị của Chính phủ với tư cách

là nhà hoạch định chính sách và cung cấp thông tin nhằm thúc đây việc khai thác, thương mại hóa các sáng chế từ kết quả nghiên cứu.

Phan Quốc Nguyên (2020), Legal Rules on University Technology

<small>Transfer From Comparative Perspective Between Vietnam and the USA, </small>

<small>US-China Law Review, February 2020, Vol. 17, No. 2, 46-55. Bài báo phân tích</small>

các quy định pháp luật liên quan đến chuyên giao công nghệ của trường dai học ở Việt Nam và Hoa Kỳ, từ đó so sánh và thảo luận về tác động của các quy định này. Đề thúc đây hoạt động chuyền giao công nghệ của trường đại

học, cần có những cải cách về quy định pháp luật. Các quy định pháp luật cần

được sửa đổi dé trao cho các trường đại học nhiều quyền sở hữu công nghệ

hơn và tạo động lực cho các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động chuyển

<small>giao công nghệ với các trường đại học.</small>

<small>Youngseong Koo, Keuntae Cho (2021), The Relationship betweenPatents, Technology Transfer and Desorptive Capacity in Korean</small>

Universities (Moi quan hệ giữa việc chuyển giao công nghệ, bằng sáng chế va khả năng xác định các cơ hội chuyển giao công nghệ ở các trường đại học tại Han Quốc), Cơ quan Phát triển Công nghệ Hạ tang Hàn Quốc - Trường Cao

học Quản lý Công nghệ, Đại học Sungkyunkwan, Hàn Quốc. Nghiên cứu này nhằm kiểm tra mối quan hệ giữa quyền sáng chế và hiệu suất chuyển giao công nghệ của các trường đại học Hàn Quốc qua đó phân tích tác động của

băng sáng chế của các trường đại học đối với số lượng hợp đồng chuyển giao và thu nhập từ hoạt động chuyên giao của các trường đại học.

<small>Robin Feldman, Mark A. Lemley (2015), Do Patent Licensing</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

Demands Mean Innovation? 101 Iowa L. Rev. 137. Bài viết đã phân tích các van đề liên quan đến cấp phép sáng chế, nghiên cứu đã khảo sát về những nội

dung đàm phán của họ trong việc cấp phép sáng chế để đánh giá các thỏa

thuận trong cuộc đàm phán đó có dẫn tới các sản phẩm mới, chuyển giao cơng

<small>nghệ hay khơng. Qua đó các tác giả cũng đánh giá các nội dung đàm phán</small>

trong hoạt động cấp phép sáng chế hầu như có sự tách biệt hồn tồn với đơi

mới sáng tạo. Bên cạnh đó bài viết cũng nghiên cứu vấn đề quyền sở hữu các

sáng chế được tài trợ bởi tiền của Liên bang của các trường đại học và hoạt động cấp phép sáng chế đó.

<small>Charlotta Dahlborgl, Danielle Lewensohnl, Rickard Danell, Carl</small>

<small>Johan Sundberg! (2017), To invent and let others innovate: a framework of</small>

<small>academic patent transfer modes, J Technol Transf (2017) 42:538-563 DOI</small> 10.1007/s10961-016-9490-7. Bài viết nghiên cứu về việc thương mai hóa và

cấp băng sáng chế của các trường đại học. Hoạt động nghiên cứu, chuyển giao các sáng chế của các trường đại học được các tác giả theo dõi và các số liệu được thống kê từ cơ sở dữ liệu của tơ chức phi chính phủ KIIP, nơi lưu giữ các kết quả được tạo ra thông qua việc ghép tên của các nhà nghiên cứu học

thuật và bằng sáng chế tại Viện Karolinska. Kết quả của bài viết có đóng góp quan trọng trọng việc cung cấp tài liệu về cấp bằng sáng chế tại các trường

đại học và chuyền giao sáng chế bằng cách đề xuất một khuôn khổ hướng dan các nghiên cứu thực nghiệm trong việc phân tích chuyền giao bang sang ché

theo chiéu doc va rong.

Nguyễn Ngọc Điện (2013), “Thương mai hóa sản phẩm KH&CN trong <small>trường Dai học: nên chon mơ hình nào?” Tap chi Khoa hoc và Công nghệ</small> Việt Nam, sô 8 năm 2013;... Các bài viết ở góc độ rộng này đã nêu được khái

quát cơ sở lý luận, kinh nghiệm và thực trạng cấp phép sáng chế trong các trường đại học và các quốc gia trên thế giới.

IPP Phần Lan (2012), Xây dựng năng lực giảng dạy về Quản lý Đổi mới

</div><span class="text_page_counter">Trang 13</span><div class="page_container" data-page="13">

Sáng tạo, Chương trình Đối tác Đôi mới Sáng tạo Việt Nam - Phần Lan (IPP) và Trường Quản lý Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ. Đề tài nghiên cứu nằm trong chương trình đối tác đổi mới sáng tạo Việt Nam -Phần Lan (IPP) do Chính phủ -Phần Lan tài trợ và Bộ Khoa học và Công nghệ

chủ trì thực hiện đã và dang thúc day phát triển hoạt động đổi mới sáng tạo

<small>trong các hoạt động quản lý nhà nước, các doanh nghiệp, trường Đại học, viện</small>

nghiên cứu... Đề tài đã góp phần tích cực vào việc tăng cường phổ biến tri thức, tuyên truyền và thúc day hoạt động đổi mới sáng tao tại Việt Nam.

Phan Quốc Nguyên (2016), Pháp luật về các hình thức khai thác thương mại đối với sáng chế tại Việt Nam, Luận án tiễn sĩ Luật học, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả đã làm rõ về mặt cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và thực tiễn pháp luật của Việt Nam về các hình thức khai thác thương mại mang tính tự nguyện đối với sáng chế. Từ đó đề xuất các phương hướng,

tiếp tục xây dựng cơ sở lý luận, kiến nghị những giải pháp cho việc hoàn thiện các quy định pháp lý về các hình thức khai thác thương mại đối với sáng chế

trong phạm vi những vấn đề nghiên cứu đã được xác định.

Lưu Thị Dung (2022), CGQSD đối với sáng chế theo pháp luật Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận về CGQSD đối với sáng chế và nghiên cứu thực trạng pháp luật về CGQSD đối với sáng chế của Việt Nam. Bên cạnh đó, đề xuất phương hướng, kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp

lý của Việt Nam về CGQSD đối với sáng chế.

Đề tài nghiên cứu khoa học của các tác giả Thái Vũ Hải Đăng, Nguyễn

Thị Hồng, Nguyễn Bích Thuy (2019), Bao hộ quyền Sở hữu trí tuệ với doanh

nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tao (Start-up) tai Việt Nam, Trường Dai học

Luật Hà Nội. Đề tài nghiên cứu đã trình bày tổng quan về SHTT và doanh

<small>nghiệp khởi nghiệp đôi mới sáng tạo. Đê tài cũng tiên hành nghiên cứu vân đê</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 14</span><div class="page_container" data-page="14">

bảo hộ quyền SHTT đối với doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên thế giới và thực trạng bảo hộ quyền SHTT đối với doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam hiện nay. Đề tài đã đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động này.

Nguyễn Thị Tuyết Nhung (2014), Quyển sử dụng sáng chế và những

giới hạn của quyén sử dụng sáng chế theo pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam,

<small>Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.</small>

<small>Melba Kurman (2013), Tech Transfer 2.0: how universities can unlock</small> their patent portfolios and create more startups, Nxb. Triple Helix Press. Cuén sách đã nghiên cứu một cách cơ bản, khái quát về cách thức các trường đại hoc của Hoa Kỳ quản lý các bằng sáng chế từ nguồn bài trợ của Liên Bang.

<small>Shiri M. Breznitz, Henry Etzkowitz (2019), University TechnologyTransfer: The Globalization of Academic Innovation, Nxb. Taylor & Francis</small>

Group. Cuốn sách đã trình bày hoạt động thương mại hóa cơng nghệ của các trường đại học và tác động của các hoạt động này tới tăng trưởng kinh tế

<small>thông qua việc phân tích các các mơ hình thương mại hóa khác nhau. Các tác</small>

giả đã sử dụng quan điểm toàn cầu về thương mại hóa cơng nghệ, cuốn sách

này phân chia cuộc thảo luận giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển

<small>theo khả năng thương mại hóa của trường Đại học.</small>

Trần Đắc Hiến (Chủ biên) (2019), Khoa học, công nghệ và đổi mới

sáng tạo Việt Nam 2019, Nxb. Khoa hoc và Kỹ thuật. Cuốn sách đã giới thiệu về bối cảnh kinh tế - xã hội cũng như tổng hop chung về các hoạt động quản

lý nhà nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam năm 2019. Tác giả đã giới thiệu hiện trạng và quá trình phát triển qua các năm của nguồn lực cho nghiên cứu khoa học và phát triển cơng nghệ. Bên cạnh đó, cuốn sách cũng giới thiệu về môi trường đôi mới sáng tạo đặc biệt là hoạt

động đổi mới sáng tao trong doanh nghiệp; khởi nghiệp đổi mới sáng tao.

</div><span class="text_page_counter">Trang 15</span><div class="page_container" data-page="15">

Cuốn sách cũng làm nổi bật những đóng góp của khoa học, cơng nghệ và đôi mới sáng tạo trong phát triển kinh tế - xã hội.

Phan Quốc Nguyên (chủ biên) (2020), Sở hữu trí tuệ và Chuyển giao

Cơng nghệ phục vụ Đổi mới Sáng tạo, Sách chuyên khảo, Nxb. Đại học Bách

khoa Hà Nội. Cuốn sách đã cung cấp những kiến thức cơ bản và chuyên sâu về SHTT như: các loại tài sản trí tuệ, việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT và các biện pháp bảo vệ quyền SHTT. Ngoài ra, cuốn sách cũng trình bày các nội dung quan trọng của hoạt động chuyển giao công nghệ và quản lý quyền

SHTT trong các trường đại học kỹ thuật của Việt Nam nhằm phục vụ đơi mới

Có thể thấy đến nay đã có nhiều sách, đề tài nghiên cứu về vấn đề chuyền giao công nghệ, chuyển giao quyền SHTT và có dé cập đến van đề đơi <small>mới sáng tạo. Tuy nhiên, các cơng trình này mới chỉ tập trung vào phân tích</small> yêu cầu thực tiễn, các chính sách về chuyển giao cơng nghệ và mục tiêu của hoạt động đổi mới sáng tạo trong chuyển giao công nghệ. Các nghiên cứu này

chưa gắn van đề CGQSD gắn với đổi mới sáng tạo ở các trường đại học.

Tuy nhiên, chưa có cơng trình nghiên cứu cụ thể về van đề: “Chuyển

giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học”. Vì vậy, việc nghiên cứu, thực hiện đề tài này sẽ không bị trùng lắp; đồng thời đề tài có ý nghĩa lý

<small>3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu3.1. Mục đích nghiên cứu</small>

Luận văn nhằm xây dựng luận cứ khoa học cho việc dé xuất các quan điểm, kiến nghị những giải pháp nâng cao hiệu quả CGQSD sáng chế trong các

<small>trường đại học tại Việt Nam.</small>

<small>3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 16</span><div class="page_container" data-page="16">

- Làm rõ cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý về CGQSD sáng chế trong các

<small>trường đại học.</small>

- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật của Việt Nam về CGQSD sáng

chế và thực tiễn thực hiện CGQSD sáng chế trong các trường đại học.

- Đề xuất các quan điểm, kiến nghị những giải pháp nâng cao hiệu quả CGQSD sáng chế trong các trường đại học tại Việt Nam.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối twong nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận, quy định của

pháp luật Việt Nam và thực tiễn thực hiện CGQSD sáng chế trong các trường

đại học thông qua hợp đồng CGQSD sáng chế. <small>4.2. Phạm vi nghiên cứu</small>

- Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật CGQSD sáng chế trong các trường đại học

- Phạm vi về không gian và thời gian:

Về không gian: Trong đề tài, tác giá chỉ nghiên cứu trong phạm vi pháp luật CGQSD sáng chế trong các trường đại học ở Việt Nam.

Về thời gian: Luận văn sử dụng số liệu thống kê trong 05 năm, từ năm

2018 đến năm 2022.

5. Ý nghĩa của đề tài

Thứ nhất, kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm rõ những vấn đề lý luận về CGQSD sáng chế tại trường Đại học từ đó chỉ ra những nguyên

nhân hạn chế trong lĩnh vực này ở Việt Nam.

Thứ hai, đánh giá được thực trạng CGQSD sáng chế trong các trường

Thứ ba, đề xuất, kiến nghị nâng cao hiệu quả quả về CGQSD sáng chế

<small>trong các trường đại học ở Việt Nam.</small>

<small>6. Phương pháp nghiên cứu</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 17</span><div class="page_container" data-page="17">

<small>Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện</small>

chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin. Đồng thời, các phương

pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành như: thu thập thơng tin, thống kê,

phân tích, so sánh, v.v... cũng được sử dụng nhăm tổng hợp các tri thức khoa

học và luận chứng các vấn đề tương ứng được nghiên cứu. 7. Bố cục của Luận văn

Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được thể hiện 3 chương sau:

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về chuyên giao quyền sử dụng sáng

chế trong các trường đại học

Chương 2. Thực trạng pháp luật về chuyền giao quyền sử dụng sáng

chế và thực tiễn thực hiện trong các trường đại học tại Việt

Chương 3. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả chuyền giao

quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học tại Việt

</div><span class="text_page_counter">Trang 18</span><div class="page_container" data-page="18">

<small>Chương 1</small>

MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE CHUYEN GIAO

QUYEN SU DUNG SANG CHE TRONG CAC TRUONG DAI HOC 1.1. Khái quát chung về sáng chế và quyền sử dung sáng chế

Gan liền với những thành tựu về sáng tạo trí tuệ của lồi người là sự ra

đời của pháp luật về SHTT ở phạm vi từng quốc gia và tồn cầu. Từ một chủ

dé ít được chú ý thì nay SHTT trở thành một trong những yếu tổ then chốt trong việc hoạch định chính sách của chính phủ mọi quốc gia trên thế giới

cũng như trong việc xây dựng kế hoạch chiến lược của mọi doanh nghiệp. “Trong tất cả các đối tượng của quyền SHTT, sáng chế là một trong những đối tượng quan trọng nhất của quyền SHTT, và là một trong những yếu tố nền tảng thúc đây sự phát triển của khoa học kỹ thuật và công nghệ. Trong tất cả các đối tượng của quyền SHTT thì sáng chế là đối tượng mang nhiều tính sáng tạo nhất của trí tuệ con người” [59, tr.7]. Vi thé ma pháp luật về SHTT ở

phạm vi quốc tế và của hầu hết các quốc gia đều có quy định về bảo hộ quyền SHTT đối với loại đối tượng này. Sự phát triển của khoa học công nghệ đã

dần từng bước đưa cuộc sống con người ngày một trở nên hiện đại hơn. Trong

đó, khơng thể ké tới giá trị mà các sáng chế đã mang lai. Sáng chế chính là

<small>thành quả lao động của con người, do đó ln được Nhà nước bảo hộ thơng</small>

qua hình thức thừa nhận và bảo vệ quyền cua con người, cu thé 1a bao vé

quyén của người trực tiếp tạo ra hoặc dau tư dé tạo ra sáng chế.

1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của sáng chế

1.1.1.1. Khái niệm sáng chế

Sáng chế là một khái niệm được dùng để chỉ những giải pháp kỹ thuật

mà con người sáng tạo ra nhằm phục vụ cho các hoạt động lao động, sản xuất,

kinh doanh cũng như trong các lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong đó, giải

pháp kỹ thuật là cách thức kỹ thuật, phương tiện kỹ thuật nhằm giải quyết một

</div><span class="text_page_counter">Trang 19</span><div class="page_container" data-page="19">

van đề, một nhiệm vụ xác định. Giải pháp kỹ thuật có thé được biểu hiện dưới dạng một sản phâm hoặc quy trình cụ thé.

Đến nay vẫn chưa có một định nghĩa chung về sáng chế, mỗi quốc gia

<small>lại có các định nghĩa khác nhau. Ví dụ: Cộng hịa Pháp khơng định nghĩa sáng</small>

chế mà chỉ quy định các giải pháp kỹ thuật có thé được cấp văn băng bảo hộ

độc quyền sáng chế bởi có quan có thâm quyền khai thác tạm thời đối với

sáng chế đó [40]. Cịn Luật SHTT của Cộng hịa nhân dân Trung Hoa thì định

nghĩa sáng chế là các giải pháp kỹ thuật mới dưới dạng một sản phẩm, một quy trình hoặc việc cải tiến sản phẩm và quy trình đó [39]. Khác với hai quốc

gia trên Nhật Bản quy định sáng chế là sự sáng tạo vượt bậc của những ý

tưởng kỹ thuật dựa trên việc ứng dụng các quy luật tự nhiên [38]. Còn Tổ

chức SHTT thế giới WIPO đã đưa ra định nghĩa về sáng chế như sau “Sáng

chế là sản phẩm mới hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề kỹ thuật” [71]. Định nghĩa này của WIPO đã nhắn mạnh đến ba yếu tố: tính mới, sáng

tạo và vấn đề kỹ thuật. Trước hết, sáng chế là một giải pháp kỹ thuật, tức là nó phải góp phần giải quyết một vấn đề kỹ thuật cụ thể. Theo Từ điển Tiếng

Việt, sáng chế được hiểu là “Nghĩ và chế tạo ra cái trước đó chưa từng có”

[64, tr.846]. Đây cũng là một trong những cách hiểu cơ bản và thông thường

của hau hết tất cả mọi người về sáng chế.

nghĩa về sáng chế như sau: “Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định băng việc ứng

dụng các quy luật tự nhiên” [49]. Định nghĩa này đã chi rõ sáng chế chính là một giải pháp kỹ thuật. Có thé thấy, bản chat của sáng chế là một giải pháp kỹ

thuật, vì vậy nếu đơn thuần chỉ là một phát minh, sáng kiến hay một lý thuyết

khoa học thì khơng thé coi đó là sáng chế.

Như vậy, có thê đưa ra định nghĩa về sáng chế như sau: Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn dé

</div><span class="text_page_counter">Trang 20</span><div class="page_container" data-page="20">

xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên. 1.1.1.2. Đặc điểm cua sáng chế

Thứ nhất, sáng chế là giải pháp kỹ thuật phải giải quyết được một vấn dé cụ thé băng việc áp dụng các quy luật tự nhiên.Sáng chế là sản phẩm, quy trình cơng nghệ do con người tạo ra, khác biệt với những gì tồn tại sẵn trong tự nhiên mà con người khám phá. Thuộc tính cơ bản của sáng chế là tính kỹ

thuật, vì bản chất của nó là giải pháp kỹ thuật nhăm giải quyết một vấn đề cụ thé. Việc giải quyết van dé này được thực hiện bằng cách áp dụng các quy

<small>luật tự nhiên - những quy luật khoa học được khám phá qua thực nghiệm. Do</small>

đó, những ý tưởng hoặc ý đồ chỉ nêu vấn đề mà không đưa ra giải pháp kỹ

thuật không được coi là sáng chế. Tương tự, nếu vấn đề được giải quyết không thuộc lĩnh vực kỹ thuật hoặc không thê giải quyết bằng phương thức kỹ

thuật, nó cũng khơng được xem là sáng chế. Mặc dù không tồn tại trong lĩnh vực khoa học xã hội nhân văn, sáng chế vẫn đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực này. Các nhà khoa học xã hội cần phân tích ý nghĩa kinh tế - xã hội, pháp lý của sáng chế để đánh giá tác động của nó đối với xã hội.

Thứ hai, sáng chế có thé tồn tại đưới dạng sản phẩm hoặc quy trình.

Giải pháp kỹ thuật là cách tiếp cận dé giải quyết van dé kỹ thuật, và nó có thé được thê hiện thơng qua sản phâm hoặc quy trình.

Sáng chế dưới dạng sản phẩm có thể là: Sản phẩm vật thể: Đây là các sản phẩm nhân tạo được đặc trưng bởi cau trúc va dấu hiệu cụ thé dé thực hiện một chức năng nhất định, nhằm đáp ứng nhu cầu con người. Ví dụ: Dụng

cụ, máy móc, thiết bi...; Sản phẩm dạng chat thé: Day là các sản phẩm nhân tạo được đặc trưng bởi các đặc điểm về cấu trúc, tỷ lệ, và trạng thái của các phân tử tạo thành, có một chức năng nhất định. Ví dụ: Vật liệu, chất liệu, thực

pham...; Sản phẩm dang vật liệu sinh hoc: Đây là các sản pham có chứa thơng tin di truyền bị biến đổi dưới tác động của con người, có khả năng tự tái tao.

</div><span class="text_page_counter">Trang 21</span><div class="page_container" data-page="21">

Ví dụ: Gen thực vật, gen động vật...Sáng chế dưới dạng quy trình được thé hiện thông qua cach thức tiễn hành một quá trình cụ thể, được xác định bằng

các đặc điểm về trình tự, điều kiện, thành phần tham gia, biện pháp, và

phương tiện thực hiện các thao tác nhăm đạt được một mục đích nhất định. Ví dụ: Quy trình cơng nghệ, phương pháp chuẩn đoán, dự đoán, kiểm tra...

Thứ ba, Sáng chế có thé áp dụng trực tiếp vào sản xuất và cuộc sơng

hàng ngày, có giá trị thương mại và đem lại lợi ích kinh tế cho chủ sở hữu của <small>nó.</small>

<small>Dựa trên sự sáng tạo và cơng sức lao động, những giải pháp kỹ thuật</small>

trong sáng chế không chỉ được áp dụng trực tiếp vào sản xuất và cuộc sống hàng ngày mà còn thúc đây sự phát triển của nền kinh tế. Đồng thời, sáng chế

cũng tạo ra giá trị kinh tế cho chủ sở hữu.

1.1.2. Khát niệm quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế

Khi nghiên cứu về quyền sử dụng sáng chế và chuyên giao quyền sử

dụng sáng chế, không thé bỏ qua khái niệm về quyền SHCN đối với sáng chế. Quyền sử dụng sáng chế và việc chuyển giao quyền này nằm trong phạm vi của quyền SHCN. Thuật ngữ “sở hữu công nghiệp” được đưa ra lần đầu tiên

trong văn bản pháp luật tại Pháp vào thé kỷ XVIII. Nguồn gốc của quan điểm này về việc thừa nhận và bảo vệ quyền SHCN cũng như quyên tác giả đều xuất phát từ lý luận về quyền tự nhiên của hai nhà triết học nổi tiếng của Pháp, Vonte và Rutxo. Theo lý luận này, quyền của người tạo ra một tác

phẩm văn học, nghệ thuật, hay một sáng chế đối với những sản phẩm này được coi là quyền tự nhiên không thể tách rời và không phụ thuộc vào việc

<small>cơng nhận hay khơng cơng nhận từ phía nhà nước [41, tr.9].</small>

Lý luận này đã được cụ thể hóa trong Lời nói đầu của Luật Sáng chế

1791 tại Pháp, nội dung chỉ ra rằng “mọi ý tưởng mới có thê có lợi cho xã hội

<small>sẽ thuộc vê người sáng tạo ý tưởng đó, và sẽ là vi phạm nhân quyên nêu</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 22</span><div class="page_container" data-page="22">

không coi sáng chế công nghiệp mới là sở hữu của người tạo ra nó”. Thuật

<small>ngữ “sở hữu công nghiệp” cũng được sử dụng trong Công ước Paris 1883,</small>

được tổng sửa đổi vào năm 1979. Theo Điều 1 của Công ước Paris, “sở hữu công nghiệp” được hiểu rộng rãi, không chỉ áp dụng cho công nghiệp và

thương mại mà còn cả các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, công nghiệp khai thác, và các sản phẩm chế biến hoặc tự nhiên như rượu vang, ngũ cốc, thuốc

<small>lá, hoa quả, gia súc, khoáng sản, nước khoáng, bia, hoa và bột [10]. Tuy</small>

nhiên, mặc dù Công ước Paris và các đạo luật quốc tế khác về SHTT nhắc đến

SHCN, nhưng không trực tiếp xác định khái niệm quyền SHCN.

Ở Việt Nam, thuật ngữ “quyền SHCN” được lần đầu ghi nhận trong Pháp lệnh Bảo hộ quyền SHCN năm 1989, tuy nhiên, không định nghĩa rõ ràng về nó. Ngày nay, chúng ta có thể hiểu quyền SHCN qua hai góc độ: góc

độ pháp luật và góc độ quyền của chủ sở hữu đối với các đối tượng SHCN. Về pháp luật, quyền SHCN bao gồm tập hợp các quy định pháp luật điều

chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến quyền sở hữu, sử dụng, chuyên

nhượng, và bảo vệ các đối tượng SHCN. Góc độ quyền của chủ sở hữu đối với các đối tượng SHCN, quyền SHCN là quyền của cá nhân hoặc tô chức đối

với các đối tượng SHCN. Nội dung của quyền SHCN bao gồm quyền và nghĩa vụ của chủ thé được pháp luật ghi nhận và bảo hộ.

Từ những phân tích nêu trên, có thé hiểu quyền SHCN đối với sáng chế là: “quyên của tổ chức, cá nhân trong việc sở hữu, tự minh sử dung, cho pháp

người khác sử dụng hoặc ngăn cắm người khác sử dụng và định đoạt đối với sáng chế”.

1.1.3. Khát niệm, đặc điểm của quyền sử dụng sáng chế

Theo lý thuyết về quyền sở hữu tài sản thì quyền sở hữu tài sản có bao

gồm ba thuộc tinh cơ bản: quyền sử dụng tài sản (usus) - là quyền cho phép

<small>chủ sở hữu sử dụng tài sản theo mục đích và cách thức mong muôn; quyên</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 23</span><div class="page_container" data-page="23">

thu lợi từ tài sản (fructus) - là quyền cho phép chủ sở hữu thu lợi từ tài sản, bao gồm lợi tức, hoa lợi,...; quyền chuyên nhượng cho bên thứ ba (abusus) - là

quyền cho phép chủ sở hữu chuyền nhượng quyền sở hữu tài sản cho người

khác [68]. Trong đó, quyền sử dụng đóng vai trị quan trọng và mang ý nghĩa thực tế to lớn đối với chủ sở hữu. Chủ sở hữu tài sản có quyền tự do khai thác

cơng dung, hưởng hoa lợi và lợi tức từ tài sản theo ý chí của mình. Quyền này

bao gồm: quyết định sử dụng hoặc không sử dụng tài sản; khai thác trực tiếp

<small>công dụng tự nhiên của tài sản; cho người khác sử dụng tài sản thông qua cácgiao dịch dân sự như cho thuê, cho mượn. Tuy nhiên, việc sử dụng tài sản</small>

phải tuân thủ các nguyên tắc sau: không ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích cơng cộng; khơng xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người

<small>khác và không trái đạo đức xã hội. Thông thường, chủ sở hữu là người có</small>

quyền sử dụng tài sản, trừ một số trường hợp ngoại lệ do pháp luật quy định

[60]. Ở góc độ pháp lý, quyền sử dụng tài sản được hiểu là: “Quyển khai thác

<small>công dụng cua tài sản, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài san” [51]. Việc sử dung</small>

tài sản cần tuân thủ pháp luật, đạo đức xã hội và không ảnh hưởng đến lợi ích

của Nhà nước, lợi ích cơng cộng và quyền lợi của người khác.

Tài sản vơ hình là loại tài sản khơng có hình thái vật chất nhưng có thé

mang lại lợi ích kinh tế cho chủ sở hữu. Điểm khác biệt cơ bản so với tài sản

hữu hình là ta khơng thé nhìn thấy hay chạm vào tài sản vơ hình. Quyền sử

dụng đóng vai trị đặc biệt quan trọng đối với loại tài sản này bởi giá trị kinh

tế của tài sản vơ hình chỉ được tạo ra khi sử dụng (Vi dụ, một sáng chế chỉ có giá trị khi được ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh) và khác với tài sản hữu hình, việc chiếm hữu không phải là yếu tố quyết định để khai thác tài sản vơ hình (Vi dụ, chủ sở hữu sáng chế có thé cho phép người khác sử dụng sáng

chế mà khơng cần chuyền giao quyền sở hữu).

<small>Do đó, khi xây dựng khái niệm vê quyên sử dụng sáng chê cân phải</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 24</span><div class="page_container" data-page="24">

dựa trên nền tảng quyền SHCN đối với sáng chế kết hợp với lý thuyết về tài sản vơ hình. Theo đó, có thể hiểu quyền sử dụng sáng chế “là quyén của tổ chức, cá nhân trong việc có thể tự mình khai thác hoặc cho phép người khác khai thác công dụng cua sáng chế dé hưởng các lợi ích kinh tế”.

Quyên sử dụng sáng chế có một số đặc điểm sau:

Thứ nhất, quyền sử dụng sáng chế bị giới hạn theo quy định pháp luật. Quyền sử dụng sáng chế không tự do mà bị giới hạn bởi các quy định pháp luật về không gian (nơi áp dụng), thời gian (thời hạn bảo vệ), và nội dung

(phạm vi sáng chế). Điều này được thé hiện ở việc pháp luật quy định cụ thé về các hành vi được coi là sử dụng sáng chế và chủ sở hữu sáng chế có độc quyên trong việc thực hiện những hành vi sử dụng đó. Trưởng hợp một chủ thể khác thực hiện hành vi sử dụng sáng chế mà không thuộc các hành vi đã

được luật định thi không được coi là sử dụng quyền SHCN với sáng chế đó, và do đó khơng bị coi là vi phạm quyền SHCN. Đây cũng chính là sự khác

biệt cơ bản giữa quyền sử dụng sáng chế và quyên sử dụng tài sản hữu hình.

Đối với tài sản hữu hình, pháp luật khơng có quy định về hình thức sử dụng

cụ thể. Chủ thể có quyền sử dụng đối tượng là tài sản hữu hình và có thể sử

dụng tải sản đó dưới mọi dạng thức theo ý chí của bản thân, miễn là khơng

ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của các chủ thé khác.

Thứ hai, quyền sử dụng sáng chế có thé được khai thác bởi nhiều chủ thé khác nhau trong cùng một thời điểm. Chủ sở hữu sáng chế có thé cho

phép nhiều chủ thể khác nhau cùng sử dụng sáng chế của mình thơng qua việc

CGQSD sáng chế cho các chủ thê khác.

Thứ ba, về tính chất độc quyền. Quyền sử dụng sáng chế của chủ sở hữu là độc quyên, chỉ có họ mới có quyền quyết định việc sử dụng, cho phép

hoặc ngăn cắm người khác sử dụng sáng chế của mình. Điều này mang lại cho

<small>họ quyên kiêm soát và ưu tiên về việc áp dụng sáng chê.</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 25</span><div class="page_container" data-page="25">

1.2. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của chuyển giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học

1.2.1. Khái niệm chuyén giao quyền sử dụng sáng chế trong các

<small>trường đại học</small>

1.2.1.1. Khái niệm chuyển giao quyén sử dung sáng chế

Sáng chế là một trong những đối tượng quan trọng của quyền SHCN. Sáng chế là một dạng tài sản trí tuệ đặc biệt, thuộc loại tài sản vơ hình, được thê hiện thơng qua hình thức là các giải pháp kỹ thuật được sáng tạo ra nhằm

giải quyết các vấn đề kỹ thuật, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hăng ngày trong đời sống xã hội và sự phát triển kinh tế - xã hội, góp phần tăng năng suất lao động, nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp. Chính vì vậy, nếu sáng chế được bảo hộ, khai thác và thương mại hiệu quả sẽ mang lại giá tri

gia tăng cao cho doanh nghiệp, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia. Hiện nay, sáng chế đã trở thành một

trong những loại tài sản vơ hình có giá trị kinh tế cao.

Chủ thé của quyền SHCN đối với sáng chế bao gồm tác giả sáng chế và chủ sở hữu sáng chế. Tác giả sáng chế là người trực tiếp tạo ra một phần hoặc

toàn bộ sáng chế; đồng thời có các quyền nhân thân đối với sáng chế, khơng bị thay đôi, không bị cham dứt. Thông thường, tác giả có thé đồng thời là chủ sở hữu sáng chế. Tuy nhiên, nếu sáng chế được tao ra từ việc các tô chức, cá nhân thuê hoặc giao việc cho tác giả thì các tổ chức cá nhân này là chủ sở hữu

sáng chế. Chủ sở hữu sáng chế sẽ có các quyên tài sản đối với sáng chế, có độc qun khai thác các lợi ích kinh tế do sáng chế mang lại như sản xuất sản

phẩm được bảo hộ, áp dụng quy trình được bảo hộ vào hoạt động sản xuất...

Tuy nhiên, chỉ khi sáng chế được pháp luật ghi nhận và bảo hộ thông qua việc được cấp Văn bang bảo hộ - Băng độc quyén sáng chế thì các qun tài sản,

<small>trong đó có qun khai thác thương mại đôi với sáng chê của chủ sở hữu sáng</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 26</span><div class="page_container" data-page="26">

chế mới được ghi nhận và đảm bảo sự độc quyên trong quá trình sử dụng, khai thác sáng chế. Bên cạnh những độc quyền mà pháp luật ghi nhận thì chủ

sở hữu sáng chế cũng có quyền quyết định việc cho phép người khác được sử dụng, khai thác sáng chế trong một phạm vi nhất định. Khai thác thương mại

sáng chế là một trong những quyền của chủ sở hữu sáng chế đã được pháp

luật ghi nhận. Khai thác thương mại sáng chế là hoạt động khai thác các khía

cạnh thương mại của sáng chế sau khi được bảo hộ thông qua các hình thức như chủ sở hữu tự mình khai thác sáng chế, chuyển nhượng quyền sở hữu

sáng chế, CGQSD sáng chế hoặc chủ sở hữu thế chấp, góp vốn kinh doanh, thành lập doanh nghiệp bằng quyền SHCN đối với sáng chế nhằm mục đích <small>thu lợi nhuận.</small>

Như vậy, CGQSD sáng chế là một trong những hình thức khai thác

thương mại sáng chế. Quyền sử dụng sáng chế là quyền của chủ sở hữu sáng chế - chính là quyền được khai thác các lợi ích kinh tế do sáng chế mang lại

theo những hình thức nhất định. Theo quy định của pháp luật, các quyền được

trao cho chủ sở hữu sáng chế, trong đó bao gồm cả quyền sử dụng sáng chế là những quyền được phép chuyền giao giữa người này sang người khác, chính

vì vậy chủ sở hữu sáng chế có thé tự sử dụng hoặc cho phép người khác sử dụng thơng qua hình thức CGQSD sáng chế đó.

Chuyên giao quyền sử dụng sáng chế hay còn được gọi là li-xăng sáng chế, là một từ được bắt nguồn từ Tiếng La-tinh “Licentia”, tức là sự cho phép,

sự uỷ quyền và hiện đang được sử dụng rộng rãi tại một số quốc gia trên thế

giới như Anh, Mỹ, Đức. Hệ thống pháp luật của nước ta cũng đã cơng nhận khái niệm li-xăng, vì Hợp đồng CGQSD đối tượng SHCN cũng được gọi là Hợp đồng li-xăng theo khoản 2, Điều 47 Thông tư số 01/2007/TT-BKHCN

Từ những phân tích nêu trên có thé rút ra khái niệm CGQSD sáng chế

</div><span class="text_page_counter">Trang 27</span><div class="page_container" data-page="27">

như sau: CGQSD sáng chế (hay còn gọi là li-xăng sảng chế) là hành vi pháp lý mà theo đó chủ sở hữu sáng chế (người cấp phép) chuyển giao một phần hoặc toàn bộ quyên sử dụng sáng chế cho người khác (người được pháp sử dụng) trong một thời hạn nhất định và trên một lãnh thé nhất định, với một

khoản lợi ích nhất định.

1.2.1.2. Khái niệm chuyển giao quyên sử dụng sáng chế trong các

<small>trường đại học</small>

<small>Tại các trường đại học, hoạt động nghiên cứu khoa học là một trong</small>

những hoạt động quan trọng, gan liền với hoạt động dạy - học của tồn <small>trường. Theo đó, thơng qua hoạt động nghiên cứu khoa học, trên cơ sở của</small>

việc nghiên cứu những vấn đề về kỹ thuật, những nguyên lý vận hành, đồng

thời áp dụng kỹ năng, trí tuệ sáng tạo của bản thân dé từ đó giúp cho sinh viên và cả đội ngũ giảng viên của các trường đại học sáng tạo ra những sản phẩm hoặc những giải pháp kỹ thuật có tính hiệu quả, có thé áp dụng vào thực tiễn

cuộc sơng hoặc quy trình sản xuất, kinh doanh dé giải quyết những van dé cụ thé. Theo đó, các sáng chế được tạo ra bởi các giảng viên, đội ngũ sinh viên

các trường đại học là một trong những sáng chế quan trọng, có tinh khả thi cao, góp phần tạo ra những giải pháp hữu ích, giải quyết bài tốn nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh

<small>nghiệp [20].</small>

Trong những năm gần đây, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách

pháp luật của Nhà nước luôn thể hiện sự quan tâm đến sự phát triển khoa học

và cơng nghệ nói chung và thúc đây đổi mới sáng tạo, khai thác tài sản trí tuệ

nói riêng một cách có hệ thống, nhiều chính sách đã đi vào thực tiễn đời sống. Trong đó đây mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, tập trung phát triển công nghệ ưu tiên có khả năng ứng dung cao, xây dựng và

</div><span class="text_page_counter">Trang 28</span><div class="page_container" data-page="28">

tổ chức thực hiện cơ chế thử nghiệm chính sách mới, thúc đây triển khai và ứng dụng công nghệ mới, công nghệ số và đôi mới sáng tạo. Xây dựng thể chế, cơ chế chính sách dé hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm trí tuệ nhân tạo trong các vùng trọng điểm. Phát triển mạnh thị trường khoa học,

công nghệ gan với xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tất cả các lĩnh vực,

nhất là về khoa học và công nghệ. Tạo điều kiện tăng cường liên kết doanh

<small>nghiệp với các viện nghiên cứu, trường Đại học, trong đó tập trung vào nângcao năng lực của doanh nghiệp từng bước tham gia, tạo ra công nghệ mới.</small>

<small>Các trường đại học là cái nôi của sáng tạo, là nơi sáng tạo ra những trithức khoa học công nghệ và kỹ thuật mới thơng qua các nghiên cứu của mình;</small>

đây cũng là nơi đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao; Chuyén

giao tri thức khoa học, công nghệ từ các phịng thí nghiệm đến các cơ sở, tơ

chức sản xuất, kinh doanh và xã hội thông qua chuyền giao công nghệ. Nguồn

nhân lực khoa học - công nghệ hiện nay đang làm việc chủ yếu trong các

<small>trường đại học. Do đó trường Đại học đóng vai trị là những trụ cột trong hệ</small>

thống đổi mới sáng tạo của quốc gia. Hoạt động CGQSD sáng chế trong các trường đại học với mục tiêu thúc đây hoạt động khởi nghiệp, đôi mới sáng tạo

dé hình thành các doanh nghiệp tiến tới thương mại hóa các kết quả nghiên

cứu góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của địa phương, đất

nước. Các đơn vị này có sứ mạng đảo tạo nguồn nhân lực đa lĩnh vực có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động; vừa là trung tâm

nghiên cứu khoa học và chuyên giao công nghệ vừa phục vụ các mục tiêu kinh tế - xã hội, phù hợp với nhu cầu chung của khu vực và cả nước.

Như vậy có thê hiểu: CGQSD sáng chế trong các trường đại học là một

hoạt động mà theo đó trường đại học, với tu cách là chủ sở hữu sáng chế, cho phép một tổ chức, cá nhân khác (được gọi là bên nhận chuyển giao) được sử

dụng sáng chế đó trong một thời hạn nhất định và trên một phạm vi nhất

</div><span class="text_page_counter">Trang 29</span><div class="page_container" data-page="29">

định, với các điều kiện và nghĩa vụ đã được thỏa thuận trong hợp đồng <small>chuyên giao.</small>

1.2.2. Đặc điểm của chuyển giao quyền sử dụng sáng chế trong các

<small>trường đại học</small>

Chuyển giao quyền sử dụng sáng chế là một trong những hoạt động quan trọng đối với các trường đại học. Việc CGQSD sáng chế khơng chỉ góp phần thúc đây phát triển kinh tế - xã hội mà còn giúp tăng nguồn thu cho các

trường đại học, đặc biệt là trong giai đoạn các cơ sở giáo dục đại học chuyển sang cơ chế tự chủ tài chính. Việc thúc day hoạt động CGQSD sáng chế trong các trường đại học sẽ góp phần khai thác thương mại các sáng chế, mang lại

lợi ích cho các nhà sáng ché, trường đại hoc va xã hội.

Chuyền giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học có các đặc điểm cơ bản sau đây:

Một là, chủ thé CGQSD sáng chế trong các trường đại học chính là chủ sở hữu sáng chế đã được pháp luật công nhận và cấp văn băng bảo hộ sáng chế. Trong các trường đại học, sáng chế được tạo ra thông qua các hoạt động

nghiên cứu và phát triển nằm trong kế hoạch hăng năm của nhà trường. Theo

<small>đó, các giảng viên, sinh viên các trường đại học tham gia nghiên cứu, phát</small>

minh ra các sáng chế mới, có khả năng ứng dụng thực tế. Tuỳ vào từng trường hop cụ thé, các sáng chế được tạo ra trong phạm vi các trường đại học

được công nhận quyên sở hữu cho cá cá nhân, nhóm tác giả đã phát minh ra sáng chế hoặc là chính trường đại học đó. Như vậy, chủ thê CGQSD sáng chế

<small>trong các trường đại học là giảng viên, sinh viên của nhà trường hoặc một</small>

nhóm giảng viên, nhóm sinh viên đã sáng tạo ra sáng chế hoặc chủ thể CGQSD sáng chế là trường đại học nơi sáng chế đã được tạo ra.

Hai là, hoạt động CGQSD sáng chế trong các trường đại học thường

</div><span class="text_page_counter">Trang 30</span><div class="page_container" data-page="30">

được thực hiện thơng qua các Văn phịng/ Trung tâm tư vấn, nghiên cứu và chuyền giao công nghệ.

Đặc điểm quan trọng trong CGQSD sáng chế tại các trường đại học là việc thực hiện thông qua các Văn phòng/ trung tâm tư vấn, nghiên cứu và

chuyền giao cơng nghệ. Các văn phịng/trung tâm này đóng vai trị quan trọng trong quá trình hỗ trợ việc chuyền đổi từ các ý tưởng sáng tạo và nghiên cứu thành các ứng dụng thực tế hoặc sản phẩm có thé thương mại hóa. Các Văn phịng/ trung tâm tư van, nghiên cứu và chun giao cơng nghệ thường có

nhiệm vụ tìm kiếm, xác định và quản lý các ý tưởng sáng tạo, SHTT từ cán bộ giảng viên và sinh viên trong trường. Đồng thời, chúng cũng giúp kết nối các nhà nghiên cứu và nhà sáng tạo với các cơng ty hoặc tổ chức có khả năng phát triển và thương mại hóa các sản pham, dịch vụ dựa trên sáng chế. Văn phòng/ trung tâm tư vấn, nghiên cứu và chuyên giao công nghệ không chỉ đơn thuần

là cầu nối giữa trường đại học và doanh nghiệp mà còn chịu trách nhiệm quản lý, bảo vệ quyền lợi trí tuệ và thúc day việc áp dụng cơng nghệ mới, đổi mới sáng tạo vào thực tiễn sản xuất và hoạt động kinh doanh. Điều này giúp tạo ra mơi trường khuyến khích sáng tạo, thúc đây nghiên cứu và phát triển công

<small>nghệ trong các trường đại học.</small>

<small>Ba là, các trường đại học thường có các chính sách hỗ trợ hoạt động</small>

CGQSD sáng chế, chăng hạn như hỗ trợ kinh phí, đào tạo cán bộ...

Điều này thường bao gồm việc cung cấp hỗ trợ tài chính dé phát triển

và thương mại hóa các sáng chế, đồng thời cũng bao gồm các chương trình đào tạo, huấn luyện dé nang cao nang luc va kiến thức cho cán bộ, giảng viên

và sinh viên tham gia vào các hoạt động này. Kinh phí hỗ trợ từ các trường

đại học thường được cấp để tiếp tục nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm các

ý tưởng sáng tạo từ giai đoạn ban đầu đến giai đoạn thương mại hóa. Điều này giúp đây mạnh việc chuyên đổi các ý tưởng thành các sản phẩm hoặc dịch vu

</div><span class="text_page_counter">Trang 31</span><div class="page_container" data-page="31">

có thé được thị trường hố.

Ngồi ra, việc cung cấp đảo tạo và bồi dưỡng cho cán bộ và sinh viên là một phần quan trọng của chính sách hỗ trợ này. Đảo tạo này có thể bao gồm kiến thức về quản lý sáng chế, kiểm soát về SHTT, kỹ năng thương

<small>lượng, và quản lý dự án, giúp nâng cao khả năng thực hiện và thương mại hóacác ý tưởng sáng tạo từ các trường đại học.</small>

1.2.3. Ý nghĩa của chuyển giao quyển sử dụng sáng chế trong các

<small>trường đại học</small>

1.1.3.1. Đối với các trường đại học

Việc chuyên giao thành công các sáng chế sẽ tạo động lực cho các nhà nghiên cứu tập trung vào các cơng trình nghiên cứu ứng dụng cao, có tiềm năng thương mại hóa. Điều này góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả

<small>của hoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường. Bên cạnh đó, các khoản</small>

thu từ hoạt động CGQSD sáng chế sẽ giúp nhà trường có thêm nguồn lực dé

cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên

<small>cứu khoa học. Việc giảm bớt gánh nặng tài chính cho nhà trường cũng tạo</small>

điều kiện để thu hút và giữ chân các nhà khoa học tài năng. Đồng thời, hoạt

động CGQSD các sáng chế sé khang định vi thé của nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây cũng là cơ hội dé nhà trường quảng bá thương hiệu va tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước.

Ngoài ra, chuyển giao quyền sử dụng sáng chế còn mang lại những lợi ích khác cho nhà trường như: Góp phần thúc đây đổi mới sáng tạo trong nhà trường; tăng cường gan kết giữa nhà trường với doanh nghiệp; nâng cao ý

<small>thức bảo vệ SHTT của cán bộ, giảng viên và sinh viên.</small>

1.1.3.2. Đối với nhà nghiên cứu

Hoạt động CGQSD sáng chế mang lại nhiều lợi ích cho nhà nghiên

</div><span class="text_page_counter">Trang 32</span><div class="page_container" data-page="32">

cứu. Khi sáng chế được chuyên giao và khai thác thương mại thành công, nhà nghiên cứu sẽ nhận được phần lợi nhuận theo thỏa thuận. Đây là nguồn thu nhập bồ sung, đồng thời khang định giá tri và tam quan trọng của cơng trình

<small>nghiên cứu. Việc được cơng nhận và chia sẻ lợi ích sẽ tạo động lực cho nhà</small>

nghiên cứu tiếp tục phát triển các cơng trình nghiên cứu ứng dụng cao. Bên cạnh đó, qua quá trình chuyển giao sẽ giúp nhà nghiên cứu kết nối với các doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng sáng chế. Đây là cơ hội để nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn lực và kinh nghiệm thực tiễn của doanh nghiệp, từ đó phát

triển further nghiên cứu của mình. Hợp tác với doanh nghiệp cũng giúp nhà nghiên cứu mở rộng mạng lưới quan hệ và nâng cao vị thế trong cộng đồng

khoa học. Khi được ứng dụng vào thực tiễn, sáng chế sẽ tạo ra các sản phẩm,

dịch vụ mới có giá trị, góp phần thúc đây phát triển kinh tế - xã hội. Nhà nghiên cứu sẽ được ghi nhận là người đóng góp vào sự phát triển chung của

cộng đồng.

Ngoài ra, chuyển giao quyền sử dụng sáng chế cịn mang lại những lợi ích khác cho nhà nghiên cứu như: Nâng cao uy tín và danh tiếng trong lĩnh vực nghiên cứu; tăng cường kha năng tiếp cận các nguồn tài trợ cho nghiên

cứu; góp phan thúc day đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nghiên cứu. 1.1.3.3. Đối với các doanh nghiệp

Đối với các doanh nghiệp, CGQSD sáng chế từ các trường đại học mang đến rất nhiều lợi ích. Doanh nghiệp với việc này, tận hưởng sức mạnh

từ các công nghệ tiên tiến mà khơng phải bỏ ra chi phí nghiên cứu khơng 16.

Đây là cơ hội dé họ nâng cao khả năng cạnh tranh, tạo ra những sản phẩm,

<small>dịch vụ đột phá, đáp ứng nguyện vọng của thị trường. Ngoài ra, việc mua lại</small>

hoặc sử dụng sáng chế có sẵn giúp họ giảm bớt thời gian và chi phí cho việc

nghiên cứu, tập trung nguồn lực vào marketing, bán hàng va quản lý — những hoạt động khác vô cùng quan trọng. Đồng thời, CGQSD sáng chế của các

</div><span class="text_page_counter">Trang 33</span><div class="page_container" data-page="33">

<small>trường đại học cũng tạo cơ hội cho các doanh nghiệp hợp tác với các nhà</small>

nghiên cứu, trường đại học mở đường cho việc đổi mới, sáng tao trong công

<small>nghệ. Sức mạnh từ tri thức và kinh nghiệm của họ giúp doanh nghiệp thăng</small>

hạng khả năng sáng tạo, mang đến những giải pháp mới mẻ.

Ngoài những điểm này, việc này còn mở rộng thị trường, tăng doanh

thu và lợi nhuận, cũng như nâng tầm uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp.

Chăng những thế, chuyên giao sức mạnh từ sáng chế cịn góp phần quan trọng trong việc thúc đầy sự phát triển kinh tế-xã hội toàn cầu.

1.1.3.4. Đối với xã hội

Hoạt động CGQSD sáng chế của các trường đại học khơng chỉ mang lại lợi ích cho xã hội mà cịn có tác động lớn đến nhiều khía cạnh:

Đầu tiên, việc áp dụng sáng chế vào sản xuất, kinh doanh giúp tăng

cường năng suất lao động và hiệu quả sử dụng tài nguyên, đây mạnh phát

triển kinh tế. Sản phẩm, dịch vụ mới sinh ra từ sáng chế đáp ứng nhu cầu

ngày càng tăng của thị trường, góp phần thúc đây tăng trưởng kinh tế và tạo ra cơ hội phát triển mới; Hai là, việc CGQSD sáng chế của các trường đại học thúc day ngành công nghiệp công nghệ cao, tạo ra việc làm mới cho người lao

động và giảm tình trạng thất nghiệp. Tăng cường năng suất lao động cũng góp phan vào việc giảm bớt tình trạng nay; Ba /à, thành cơng trong CGQSD sáng chế của các trường đại học tạo động lực mạnh mẽ cho các nhà nghiên cứu tiếp tục sáng tạo, phát triển các cơng trình nghiên cứu mới. Sự áp dụng thực tiễn

của sáng chế cũng khuyến khích đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.

Hơn nữa, việc chuyên giao này còn mang lại lợi ích lớn cho xã hội băng cách nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, bảo vệ môi trường

và thúc đây phát triển bền vững. Nó cũng thúc đây hợp tác quốc tế trong lĩnh

</div><span class="text_page_counter">Trang 34</span><div class="page_container" data-page="34">

giữa các quốc gia, góp phan vào sự tiến bộ tồn cau.

Có thé thấy, hoạt động CGQSD sáng chế của các trường đại học có ý nghĩa quan trọng đối với nhà trường, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và xã hội.

Đây là một hoạt động cần được quan tâm và thúc day dé góp phan phát triển <small>kinh tê - xã hội và nâng cao chât lượng cuộc sơng.</small>

1.3. Vai trị của chính sách pháp luật đối với hoạt động chuyền giao quyền sử dụng sáng chế trong các trường đại học

Hoạt động CGQSD sáng chế trong các trường đại học đóng vai trị quan trọng trong việc thúc đây đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế xã hội. Các trường đại học là nơi tập trung nguồn nhân lực chất lượng cao, nơi nghiên cứu và sáng tạo ra tri thức khoa học - kỹ thuật mới. Việc chuyển giao

các sáng chế, cơng nghệ từ phịng thí nghiệm đến các doanh nghiệp giúp

thương mại hóa kết quả nghiên cứu, góp phần vào sự phát trién chung của đất

nước. Chính sách pháp luật đóng vai trị then chốt trong việc thúc đây hoạt động CGQSD sáng chế. Các chính sách này tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp, đồng thời bảo vệ quyền lợi của

Thứ nhất, chính sách pháp luật tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp. Các ưu đãi về thuế, tài trợ và hỗ trợ kỹ thuật khuyến khích các bên liên quan hợp tác nghiên cứu và phát triển, chia sẻ

nguồn lực và chun mơn.

<small>Thứ hai, chính sách pháp luật đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí giao</small>

dich, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao công nghệ. Điều này giúp

rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho q trình chun giao, từ đó thúc day hoạt động CGQSD sáng chế trong các trường đại học.

Thứ ba, các quy định pháp luật về SHTT, chia sẻ lợi nhuận và giải

</div><span class="text_page_counter">Trang 35</span><div class="page_container" data-page="35">

quyết tranh chấp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Điều này tạo mơi trường an tồn và tin cậy cho hoạt động CGQSD sáng chế trong các trường

đại học, khuyến khích các bên tham gia vào q trình này.

Tuy nhiên, nếu các quy định pháp luật quá phức tap và khó hiểu, có thé

<small>gây khó khăn cho việc tuân thủ và thực thi, làm giảm hiệu quả của quá trình</small>

CGQSD sáng chế trong các trường đại học.

1.4. Kinh nghiệm của một số quốc gia về chuyển giao quyền sử

dụng sáng chế trong các trường đại học và giá trị tham khảo cho Việt

<small>1.4.1. Kinh nghiệm của Hoa Ky</small>

Thiết lập hệ thống quản lý và chính sách nhằm thúc đây việc thúc đây và sử dụng quyền SHTT - một biện pháp quan trọng dé chính phủ liên bang

Hoa Kỳ khuyến khích việc sử dụng quyền SHTT. Từ năm 1980, chính phủ

liên bang Hoa Kỳ đã ban hành một loạt luật và quy định nhằm thúc day phát

triển và xúc tiến cơng nghệ: Đạo luật Bayh-Dole, Đạo luật khuyến khích sáng tạo (1980), Đạo luật phát triển sáng tạo cho doanh nghiệp nhỏ (1982), Đạo luật hợp tác quốc gia về nghiên cứu (1984), đạo luật chuyên giao công nghệ

<small>liên bang (1986), đạo luật thương mại và cạnh tranh toàn diện (1988), Đạo</small>

luật nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia về chuyển giao công nghệ (1989), Đạo luật ưu tiên công nghệ (1991), Đạo luật chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ (1992), Đạo luật chuyên nhượng và khuyến khích cơng

nghệ quốc gia (1995), Đạo luật kinh doanh hóa cơng nghệ chun nhượng

liên bang (1997), và Đạo luật kinh doanh hóa cơng nghệ (2000) v.v. Trong số

đó, những đạo luật quan trọng bao gồm: (1) Đạo luật Bayh-Dole, đạo luật này đã cung cấp một khung chính sách thống nhất dé duy trì quyền sở hữu đối với

các kết quả nghiên cứu do liên bang tài trợ và bất kỳ khoản thu nhập nào từ các hoạt động chuyển giao công nghệ của họ.. (2) Đạo luật Khuyến khích

</div><span class="text_page_counter">Trang 36</span><div class="page_container" data-page="36">

<small>Sáng tạo, đạo luật này rõ ràng quy định Chính phủ Liên bang có trách nhiệm</small>

chuyền giao và thúc đây việc sử dụng kết quả nghiên cứu từ nguồn vốn đầu tư quốc gia.

Theo quy định của pháp luật Hoa Kỳ thì các trường đại học có thể hồn

tồn chuyền giao quyền sở hữu của một sáng chế (ví dụ: bán hồn tồn) khi sáng chế không bắt nguồn từ nguồn tài trợ của liên bang và khi sáng chế là kết quả của nghiên cứu được tài trợ bởi liên bang và chính phủ cấp phép cho giao

<small>dịch. Theo Đạo luật Bayh-Dole, các trường đại học không được phép nhượng</small>

quyền cho bên thứ ba bất kỳ băng sáng chế nào bảo vệ cho một sáng chế do Chính phủ Liên bang Hoa Kỳ tài trợ, trừ khi họ đề nghị trả lại cho cơ quan Chính phủ Liên bang đã tài trợ cho nó. Các sáng chế được tài trợ bởi chính

quyên tiểu bang và địa phương, các tổ chức từ thiện, các doanh nghiệp vì lợi

<small>nhuận hoặc chính các trường đại học khơng phải chịu nghĩa vụ theo quy định</small>

Các trường đại học có thể thương mại hóa sáng chế được bảo hộ của

mình thơng qua hai kênh chính: CGQSD và bán. CGQSD sáng chế được đặc

trưng bởi các hình thức thanh tốn đa dạng có thể khác nhau một cách lớn và

phụ thuộc vào đặc điểm của sáng chế và các bên tham gia trong hợp đồng. Hợp đồng CGQSD sáng chế có thé bao gồm một khoản thanh tốn cé định, tiền phí dựa trên việc chia sẻ doanh thu, hoặc sự kết hợp giữa hai phương pháp này, với các kế hoạch phức tạp hơn liên quan đến việc chuyền từ thanh

tốn có định sang biến đổi nếu công nghệ được cấp phép đạt được thành công thương mại và đạt một ngưỡng giá trị nhất định. Bán thường ngụ ý một khoản

thanh toán một lần. Theo nghiên cứu của Hiệp hội AƯTM năm 2016 đã cho

thấy rằng CGQSD sáng chế được các trường đại học tại Hoa Ky ưa chuộng.

CGQSD sáng chế cho phép vượt qua sự khơng chắc chắn khi thương mại hóa <small>các cơng nghệ mới theo hai cách: băng cách chia sẻ rủi ro giữa người bán và</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 37</span><div class="page_container" data-page="37">

người mua và trì hỗn việc thanh tốn các loại thuế sang tương lai và kết nối chúng với doanh thu thương mại của sản phẩm tích hợp sáng chế [66]. CGQSD sáng chế cũng đảm bảo một mức độ tự do cao trong quá trình thương lượng, nguồn thu lâu dai và, trong trường hợp cấp phép khơng độc qun, có lựa chọn xác định nhiều bên cấp phép và giữ quyền kiểm soát đối với phát minh với khả năng áp đặt hạn chế sử dụng. Các hợp đồng CGQSD sáng chế

có thể được coi là lựa chọn ưu tiên hơn việc bán hồn tồn. Một sáng chế được CGQSD có thé tạo ra nguồn thu lớn hơn trong dài hạn, trong khi tính

đến sự khơng chắc chăn khi thương mại hóa. CGQSD sáng chế cũng có thể là lựa chọn ưu tiên khi có nhiều người được chuyển nhượng và nhà phát minh tham gia, do đó gây ra chi phí giao dịch cao hơn trong việc bán bằng sáng chế

và hoàn toàn chuyền quyền sở hữu.

Tại Hoa Kỳ, các bằng sáng chế được chuyên đổi thành các công ty khởi

<small>nghiệp, ngay cả khi chúng được thành lập bởi một nhóm các nhà phát minh,</small>

dưới hình thức CGQSD sáng chế. Dé khuyến khích tinh thần kinh doanh, các trường đại học có các điều khoản CGQSD sáng chế tương đối lỏng lẻo đối với các công ty khởi nghiệp, đặc biệt là về phí CGQSD sáng chế, chăng hạn như

miễn hoặc chỉ thu các khoản thanh toán trả trước rất thấp, cho phép các cơng ty trả phí CGQSD sáng chế sau khi bán hàng và các khoản chiết khấu khác. Phí CGQSD sáng chế có thé được thanh tốn bằng tiền mặt hoặc vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên, về điều kiện CGQSD sáng chế, các trường đại học có u cầu

tương đối khắt khe đối với các cơng ty khởi nghiệp và sẽ đặt ra những mục tiêu nhất định theo từng giai đoạn cho họ, nếu công ty khơng phát triển như

mong đợi thì quyền sử dụng bằng sáng chế sẽ bị thu hồi.

Dé thúc đây hoạt động CGQSD sáng chế trong các trường đại học, Việt

Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của Hoa Kỳ đó là xây dựng một hệ thống

<small>mạnh mẽ vê nghiên cứu cơ ban và tài san trí tuệ. Họ đã thành công trong việc</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 38</span><div class="page_container" data-page="38">

hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các công nghệ vào sản xuất. Cách tiếp cận của

<small>Hoa Kỳ là thông qua việc tạo ra môi trường hỗ trợ khởi nghiệp và sáng tạo,</small>

cung cấp vốn đầu tư, đảo tạo và hỗ trợ pháp lý cho các doanh nghiệp khởi <small>nghiệp và doanh nghiệp vừa và nhỏ [27].</small>

1.4.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc

Ngày 11/5/2022, Cục SHTT Quốc gia Trung Quốc (CNIPA) đã cơng

bố Chương trình thử nghiệm cấp phép mở bằng sáng chế. Theo Điều 50 của

Luật Băng sáng chế Trung Quốc thì “quy định rằng, khi người được cấp bằng

sáng chế tự nguyện tuyên bố bằng văn bản trước CNIPA rằng họ sẵn sàng cấp phép cho bat kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào khai thác bằng sáng chế của mình, đồng thời chỉ định phương tiện và tiêu chuẩn thanh tốn phí cấp phép, CNIPA sẽ thông báo công khai về giấy phép mở” [5]. Khác biệt so với phương thức

truyền thống một bên với một bên, hệ thống bằng sáng chế mở áp dụng một phương thức công bằng, dễ dàng và nhanh chóng một bên với nhiều bên, giúp

kết nối giữa cung và cầu, nâng cao hiệu quả của cuộc đàm phán và hạn chế

chỉ phí giao dịch hệ thống.

Trung Quốc đã thực hiện việc xây dựng một hệ thong công bố thông tin

bằng sáng chế, hệ thống cơ quan cấp bằng sáng chế. Chủ sở hữu sáng chế sau khi đưa ra tuyên bố rằng họ sẵn sàng cấp phép mở bằng sáng chế, ngay sau đó thơng tin về cấp phép mở đối với sáng chế sẽ được công bố tới những người có tiềm năng được chuyên giao. Nội dung cơng bó sẽ liệt kê những thơng tin

cơ bản về bằng sáng chế cũng như giá và điều kiện chuyển giao bằng sáng chế. Trên thực tế, người được cấp phép muốn khai thác bằng sáng chế của chủ sở hữu bang sáng chế có thé nhận được giấy phép bằng cách chi cần trả phí cấp phép được chỉ định theo nội dung công bố. Hệ thống này phục vụ như

</div><span class="text_page_counter">Trang 39</span><div class="page_container" data-page="39">

hướng thị trường. Điều này giúp giảm chỉ phí tìm kiếm thơng tin bằng sáng chế, từ đó nâng cao hiệu quả trong việc chuyền giao.

Về phạm vi của Chương trình thử nghiệm cấp phép mở bằng sáng chế.

Dé được đưa vào thử nghiệm thì sáng chế phải đáp ứng các điều kiện sau: Một là, sáng ché đó có triển vọng thị trường; có khả năng ứng dụng lớn; có

tính kha thi cao; Hai là, cơng nghệ của sáng chế có thể áp dung ở nhiều khu vực khác nhau và không phải là giấy phép độc quyền. Khi người được cấp bang sáng chế đã có giấy phép độc quyền của một bang sáng ché, thì khơng

được phép tun bố một giấy phép mở cho cùng một bang sáng chế; Ba la, về nguyên tắc thời hạn li-xăng khơng ít hơn 01 năm, và tất cả những người được cấp bang sáng chế đồng ý cấp phép cho bat kỳ đơn vị hoặc cá nhân nao dé thực hiện nó; Bon là, đối với các bằng sáng chế thiết kế và mơ hình tiện ích,

Báo cáo đánh giá bằng sáng chế do CNIPA ban hành là bắt buộc khi nộp tờ

khai giấy phép mở.

Các sáng chế không được cấp phép mở khi thuộc các trường hợp sau: Quyên sáng chế đang trong thời hạn hiệu lực của giấy phép độc quyền; Bằng độc quyền sáng chế bị đình chi do có tranh chấp về quyền sở hữu hoặc bị tòa

án nhân dân ra quyết định áp dụng biện pháp bảo lưu quyền sử dụng sáng chế; Bằng sáng chế đang trong thời hạn nộp phí hàng năm; Bằng sáng chế được cầm có mà khơng được phép của bên nhận cầm cố và một số trường hợp khác không đáp ứng các điều kiện theo luật định đối với giấy phép mở bằng sáng

chế. Người được cấp bằng sáng chế cũng được phép rút lại tuyên bố về giấy phép mở và yêu cầu rút lại bằng văn bản phải được gửi tới CNIPA, cơ quan này sẽ thông báo về việc rút lại sau. Thông báo về việc thu hồi sẽ không ảnh hưởng đến hiệu lực của bất kỳ giấy phép mở hiện có nào.

Qua đây có thể thấy mơ hình “Cấp phép mở bằng sáng chế” là một trong những mơ hình mới trong hoạt động phát trién hệ thống bằng sáng chế

</div><span class="text_page_counter">Trang 40</span><div class="page_container" data-page="40">

của Trung Quốc với ưu điểm vượt trội như: Trong thời hạn của giấy phép mở, phí gia hạn bằng sáng chế hàng năm do người được cấp bằng sáng chế trả sẽ được giảm hoặc miễn. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có thơng kê cụ thé về mức giảm phí hàng năm có thể được giảm bao nhiêu và các yêu cầu đề được miễn phí hàng năm là gì. Với việc cơng bố tuyên bố về giấy phép mở trong hệ

thống thông tin bằng sáng chế của CNIPA, những người mong muốn được cấp phép tiềm năng có thể dễ dàng tìm thấy thơng tin về giấy phép này, điều này có thé làm giảm chi phí giao dịch và tạo thuận lợi cho việc ký kết các hợp

đồng cấp phép.

Ví dụ: Tại Thượng Hải sau khi mở trang web “Cấp phép mở” của Trung tâm trao đôi SHTT Thượng Hải và ké từ ngày 17/6/2022 trang web nay bắt đầu công bồ thông tin cap phép mở bang sáng chế trên nền tang nay. Đồng thời sử dụng Mơ hình “giao dịch giá miễn phí hoặc từ thấp đến trung bình và

chuyển giao tần suất cao” thúc đây chuyển giao băng sáng chế nhiều hơn,

nhanh hơn và tốt hơn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chỉ 3 ngày đã có 35

băng sáng chế được cấp phép mở ở Thượng Hải được thực hiện hồn tồn trực tuyến thơng qua trung tâm giao dịch. Tính đến ngày 4/7/2022 Thượng

Hải đã chuyền giao tổng cộng 40 băng sáng chế thông qua trung tâm. Các đơn vị tham gia cấp phép mở bằng sáng chế bao gồm: Đại học Công nghệ Kỹ thuật Thượng Hải (sau đây gọi là Đại học Kỹ thuật), Đại học Bách khoa số 2 Thượng Hải và Công ty TNHH Tập đồn Phát triển Cơng nghệ Jilian Thuong

<small>Hải Cơng ty và Công ty TNHH Công nghệ sinh thái Guohuan Thượng Hải.</small>

Chương trình thử nghiệm về Cấp phép mở Bằng sáng chế đã thu hút sự tham

gia của gần 100 trường Đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhà nước qua đó đây mạnh q trình triển khai tồn diện của hệ thống giấy phép mở

Bằng sáng chế. Đến nay đã có gần 1.000 thỏa thuận cấp phép Băng sáng chế

</div>