giáo dục giá trị văn hóa truyêền thốếng cho sinh viên học viện báo chí và tuyên truyêền hiện nay

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (10.19 MB, 96 trang )

Trang 1<div class="page_container" data-page="1">

H C VI N BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYÊỀNỌỆ

GIÁO D C Ụ GIÁ TR Ị VĂN HÓA TRUYÊỀN THỐẾNG CHO SINHVIÊN H C VI N BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYÊỀN HI N NAYỌỆỆ.

</div>Trang 2<div class="page_container" data-page="2">

M c l cụ ụ

M đầầuở...5

N i dungộ...10

Chương 1: C s lý lu n c a vi c giáo d c các giá tr văn hóa ơ ởậủệụịtruyềần thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyền truyềần hi n ọệệnay...10

1.1. Khái ni m ệgiá tr văn hóa truyềền thốốngị...10

1.1.1. Khái ni m vềề văn hóa truyềền thốốngệ...10

1.1.2. Khái ni m giá tr văn hóa truyềền thốốngệị...15

1.2. M t sốố giá tr văn hóa truyềền thốống c a Vi t Namộịủệ...20

1.2.1. Di s n văn hóaả...20

1.2.2. Truyềền thốống uốống n ước nh nguốền đềền n đáp nghĩaớơ...21

1.3. Vai trò c a vi c giáo d c giá tr truyềền thốống cho sinh viền ủệụịnói chung và cho sinh viền H c vi nọệ Báo chí và Tuyền truyềền nói riềng...27

1.3.1. Xuấốt phát t tác đ ng m t trái c a nềền KTTT đềốn đ o đ c sinh viềnừộặủạứ...28

1.3.2. Xuấốt phát t yều cấều c a cống tác giáo d c, đào t o nguốềnừủụạ nhấn l c cho đấốt nựước th i kỳ CNH, HĐH và h i nh p quốốc tềốờộậ...29

Chương 2: Th c tr ng c a vi c giáo d c các giá tr văn hóa truyềầnựạủệụịthốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyền truyềần hi n nayọệệ..31

2.1. Th c tr ng thái đ c a sinh viền đốối v i các giá tr văn hóa truyềền thốống c a dấn t c ta ựạộ ủớịủộ

</div>Trang 3<div class="page_container" data-page="3">

2.2.2 Th c tr ng c a vi c giáo d c giá tr văn hóa truyềền thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyền truyềền...632.2.3. Nh ng h n chềố và nguyền nhấn c a vi c giáo d c giá tr văn hóa truyềền thốống cho ữạủệụịsinh viền H c vi n Báo chí và Tuyền truyềềnọệ...682.2.4 Nh ng vấốn đềề đ t ra cho vi c giáo d c giá tr văn hóa truyềền thốống cho sinh viền H cữặệụịọvi n Báo chí và Tuyền truyềền hi n nayệệ...71

Chương 3: M t sốố gi i pháp c a vi c giáo d c giá tr văn hóa ộảủệụịtruyềần thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyền truyềần hi n ọệệnay...74

3.1. Nhóm gi i pháp giáo d c giá tr văn hóa truyềền thốống cho sinh viềnảụị...743.1.1. Nấng cao nh n th c c a sinh viền vềề tấềm quan tr ng c a giá tr truyềền thốống văn ậứủọủịhóa...743.1.2. Sinh viền nền trong mối trởường có đ nh hịướng đúng đăốn vềề nh ng giá tr văn hóa ữịtruyềền thốống...753.1.3. Sinh viền ph i luốn luốn đảược qu n lý m t cách đúng đăốn.ảộ...773.1.4. Chấốn ch nh, răn đe v i nh ng hành đ ng khống coi tr ng giá tr văn hóa truyềền ỉớữộọịthốống...783.1.5. Đềề xướng, bi u dểương nh ng hành đ ng, thái đ coi tr ng giá tr văn hóa truyềền ữộộọịthốống c a dấn t c.ủộ ...783.2. Nhóm gi i pháp truyềền thốngả...793.2.1. Lốềng ghép giá tr truyềền thốống văn hóa vào chịương trình h c.ọ ...793.2.2. T ch c các bu i tham quan, tham d nh ng s ki n, chổứổựữự ệương trình mang giá tr văn ịhóa truyềền thốống...803.2.3. Cấu L c B vềề nh ng giá tr văn hóa truyềền thốống cũng cấền đạộữịược xấy d ng, phát ựtri nể ...813.2.4. Truyềền thống giá tr văn hóa truyềền thốống qua M ng Xã H i là điềều khống th thiềốu ịạộểtrong bốối c nh h i nh p quốốc tềốảộậ...823.3. M t sốố kiềốn ngh t i Đ ng y, H c Vi n, gi ng viền nhà trộị ớảỦọệảườ ...83ng

3.3.1. H c vi n nấng cao tấềm quan tr ng c a vấốn đềề giáo d c giá tr văn hóa truyềền thốống.ọệọủụị...84

</div>Trang 4<div class="page_container" data-page="4">

3.3.2. Đ ng y, Đoàn thanh viền đ y m nh cống tác giáo d c văn hóa...853.3.3. Đ ng viền gảương mấẫu trong cống tác giáo d c, gìn gi giá tr văn hóa truyềền thốốngụữị...86

Kềốt lu nậ ...87Tài li u tham kh oệả ...88

</div>Trang 5<div class="page_container" data-page="5">

M đầầuở

Tính cầốp thiềốt c a đềầ tài:ủ

Trong cống cu c xây d ng ch nghĩa xã h i Vi t Nam hi n nay,ộ ự ủ ộ ở ệ ệ

đ đ m b o để ả ả ược các đ c tr ng c a mố hình ch nghĩa xã h i mà Đ ngặ ư ủ ủ ộ ả

và nhân dân ta cùng nhau xây d ngự , bền c nh m t nềền kinh tềố phátạ ộ

tri n thì ph i xây d ng m t nềền vănể ả ự ộ hóa tiền tiềốn đ m đà b n săốc dânậ ả

t c. Cộ ương lĩnh xây d ng đâốt nự ước trong th i kỳ quá đ (b sung phátờ ộ ổ

tri n năm 2011) đã nhâốn m nh răềng: Văn hóa v a là m c tiều v a làể ạ ừ ụ ừ

đ ng l c phát tri n kinh tềố - xã h i. T tộ ự ể ộ ư ưởng xuyền suốốt c a Đ ng taủ ả

qua các th i kỳ cách m ng đềều cho răềng xây d ng và phát tri n nềền vănờ ạ ự ể

hóa Vi t Nam tiền tiềốn, đ m đà b n săốc dân t c là m c tiều, đ ng l cệ ậ ả ộ ụ ộ ự

trong chiềốn lược phát tri n văn hóa c a con ngể ủ ười Vi t Nam đáp ngệ ứ

nhu câều phát tri n bềền v ng đâốt nể ữ ước.

Vi t Nam là m t quốốc gia bao gốềm năm mệ ộ ươ ưi t dân t c anh em v iộ ớ

năm mi t màu săốc khác nhau cùng chung sốống găốn bó trong suốốtươ ư

q trình xây d ng và b o v T Quốốc. Mốỗi dân t c có nh ng giá tr vănự ả ệ ổ ộ ữ ị

hóa truyềền thốống, b n săốc văn hóa riềng bi t đả ệ ược th hi n qua ngốnể ệ

ng , trang ph c, phong t c t p quán, lốối sốống, tác phong ... Tâốt c nh ngữ ụ ụ ậ ả ữ

th đó t o nền nét đ c đáo c a đâốt nứ ạ ộ ủ ước, là tài s n vố cùng quý giá nóiả

lền bềề dày l ch s , chiềều sâu c a mốỗi dân t c, quốốc gia. ị ử ủ ộ

Trong th c tềố hi n nay, do xu hự ệ ướng m c a h i nh p quốốc tềố nềnở ử ộ ậ

văn hóa các n ước du nh p đềốn v i Vi t Nam râốt đa d ng, phong phúậ ớ ệ ạ

đ ược thềố h tr đón nh n m t cách râốt nhanh chóng. Nh ng năm trệ ẻ ậ ộ ữ ước,chúng ta khống còn l lâỗm khi thâốy ngạ ười Vi t Nam, đ c bi t là thềố hệ ặ ệ ệ

tr thích nghe nh ng th lo i nh c rock, nhu m tóc, chu ng đốề ănẻ ữ ể ạ ạ ộ ộ

</div>Trang 6<div class="page_container" data-page="6">

nhanh, quâền bò,…râốt ph biềốn trền đâốt nổ ước hay cịn g i là “mốốt”. Ngồiọ

ra, hi n nay cịn hi n tệ ệ ượng m t sốố thanh niền coi nh các giá trộ ẹ ị

truyềền thốống c a dân t c mình. Do đó, chúng tối ch n đềề tài: “ủ ộ ọ Giáo d cụgiá tr văn hóa truyềền thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí vàịọệTuyền truyềền hi n nay” ệlàm đềề tài nghiền c u c a mìnhứ ủ .

1. Tình hình nghiền c u có liền quan:ứ

Vi t Nam đang trong th i kỳ tham gia m c u h i nh p quốốcệ ờ ở ử ộ ậ

tềố trền tâốt c các phả ương di n k c kinh tềố, văn hóa, xã h i,chính tr ,ệ ể ả ộ ị

ngo i giao,… v i phạ ớ ương châm “ hòa nh p ch khống hòa tan” c a nhàậ ứ ủ

nc. Nền vâốn đềề giáo d c giá tr văn hóa truyềền thốống đ m đà b n săốcướ ụ ị ậ ả

dân t c độ ược Đ ng và nhà nả ước hềốt s c quan tâm. Bền c nh đó, cịn cóứ ạ

m t sốố cống trình nghiền c u tiều bi u vềề vâốn đềề gi u gìn b n săốc vănộ ứ ể ữ ả

hóa truyềền thốống c a dân t c nh là: Nguyềỗn Khoa Điềềm ủ ộ ư “ Đềề cươngvăn hóa Vi t Nam v i s nghi p xây d ng và phát tri n nềền văn hóaệ ớ ự ệ ự ể

đ m đà b n săốc dân t c”-ậ ả ộ T p chí C ng s n sốố 45,2003; Ngố Đình Xuânạ ộ ả :“Thành t u n i b t trong đ i m i t duy c a Đ ng vềề văn hóa”- ự ổ ậ ổ ớ ư ủ ả T p chíạ

triềốt h c, sốố 55,12-2017; TS.Trâền Syỗ Dọ ương: “ Nhân tốố con người tronggi gìn b n săốc văn hóa dân t c”ữ ả ộ . Nguyềỗn Tr ng Chu n, Nguyềỗn Vănọ ẩ

Huyền (đốềng ch biền): “ủ Giá tr truyềền thốống trị ước nh ng thách th cữ ứ

c a tồn câều hố”-ủ Nxb Chính tr Quốốc gia, H., 2002.ị Trâền H i Minh, ả Tồncâều hóa t góc nhìn c a triềốt h c, ừ ủ ọ Nxb Lý lu n chính tr , H. 2017.ậ ị Ph mạ

Minh H c, “ạ Giá tr h c – C s lý lu n góp phâền đúc kềốt, xây d ng h giáị ọ ơ ở ậ ự ệ

tr chung c a ngị ủ ười Vi t Nam th i nay”, ệ ờ Nxb Giáo d c Vi t Nam, H.ụ ệ

2010. T p chí thống tin khoa h c- xã h i, sốố 5-1986 do Lạ ọ ộ ương QuỳnhKhuề:“ Gi u gìn và phát huy b n săốc văn hóa dân t c, m t nhu câều phátữ ả ộ ộ

tri n c a xã h i hi n đ i”ể ủ ộ ệ ạ . Trâền Quốốc Vượng: “ Văn hóa Vi t Nam tìmệ

tịi và suy ngâỗm”, NXB Văn h c. ọ Nguyềỗn Văn Dân: Văn hoá và phát tri nể

trong bốối c nh tồn câều hốả , Nxb Khoa h c Xã h i, H., 2006. ọ ộ H c vi nọ ệ

</div>Trang 7<div class="page_container" data-page="7">

Báo chí và Tuyền truyềền, “Giáo d c giá tr trong bốối c nh h i nh p”,ụ ị ả ộ ậ Kỷ

yềốu H i th o quốốc tềố, H. 2015. Trung tâm Khoa h c Xã h i và Nhân vănộ ả ọ ộ

quốốc gia, Vi n Triềốt h c, ệ ọ Giá tr truyềền thốống tr c nh ng thách th cị ướ ữ ứ

c a tồn câều hóaủ , Nxb Chính tr quốốc gia, H. 2002. Đốỗ Huy, ị Xây d ng mốiự

trường văn hóa nở ướ c ta hi n nay t góc nhìn giá tr h cệ ừ ị ọ, Nxb Văn hóa

Thống tin, 2001.Vũ Ng c Khánh “ Văn hóa Vi t Nam nh ng điềều h cọ ệ ữ ọ

h i”, t p I, II, NXB khoa h c xã h i. Hốề Sĩ Quý, ỏ ậ ọ ộ Vềề giá tr và giá tr châu Áị ị ,Nxb CTQG, H. 2006. T đi n văn hóa Vi t Nam- NXB thềố gi i. Trâền Ng cừ ể ệ ớ ọ

Thềm (cb), M t sốố vâốn đềề vềề h giá tr Vi t Nam trong giai đo n hi nộ ệ ị ệ ạ ệ

t i,ạ Nxb Đ i h c quốốc gia tp. ạ ọ HCM, 2015,…

Trền đây là m t sốố cống trình nghiền c u tiều bi u. M c dù vâốn đềềộ ứ ể ặ

giá tr văn hóa truyềền thốống, kềố th a và phát huy giá tr văn hóa luốnị ừ ị

được các nhà nghiền c u ch n làm bài viềốt c a mình , mốỗi nhà nghiềnứ ọ ủ

c u đềều th hi n nh ng quan đi m c a riềng mình, ý tứ ể ệ ữ ể ủ ưởng xoay quanhvềề vâốn đềề văn hóa nhăềm góp m t phâền tri th c nh cho c ng đốềng,ộ ứ ỏ ộ

mong muốốn giá tr văn hóa c a Vi t Nam khống mai m t luốn kềố th aị ủ ệ ộ ừ

và phát huy nh ng giá tr b n săốc ữ ị ả riềng c a dân t c mình.ủ ộ

2. Đốối tượng và ph m vi nghiền c u:ạứ

2.1. Đốối tượng nghiền c u: ứ Sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyềnọ ệ

truyềền

2.2. Ph m vi nghiền c u: ạ ứ Đềề tài nghiền c u vâốn đềề giáo d c giá trứ ụ ị

văn hóa truyềền thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyềnọ ệ

truyềền t 2010 đềốn nayừ

3. M c đích và nhi m v :. ụệụ3.1. M c đích: ụ

M c đích c a đềề tài là làm rõ c s lý lu n c a vi c giáo d c giá trụ ủ ơ ở ậ ủ ệ ụ ị

văn hóa truyềền thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyền truyềềnọ ệ

hi n nay.ệ

</div>Trang 8<div class="page_container" data-page="8">

3.2. Nhi m v : ệụ

Đ th c hi n để ự ệ ược m c đích trền đềề tài gi i quyềốt các nhi m v sau:ụ ả ệ ụ

Ch ra nh ng vâốn đềề lý lu n liền quan đềốn đềề tài nh các kháiỉ ữ ậ ư

ni m r ng, khái ni m h p và các quan ni m vềề xây d ng, phátệ ộ ệ ẹ ệ ự

huy giá tr văn hóa truyềền thốống dân t cị ộ

Sau đó, kh o sát nghiền c u th c tềố rốềi đánh giá tình hình giáoả ứ ự

d c giá tr văn hóa truyềền thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí vàụ ị ọ ệ

Tuyền truyềền hi n nay ệ

4. Phương pháp nghiền c u:ứ

- C s lý lu nơ ởậ:

Đềề tài được xây d ng trền c s nh ng nguyền lý khoa h c c b nự ơ ở ữ ọ ơ ả

c a ch nghĩa Mác- Lềnin (phủ ủ ương pháp khách quan, l ch s ,c th ,ị ử ụ ể

th c tiềỗn), t tự ư ưởng Hốề Chí Minh và các quan đi m c a Đ ng vềề vâốn đềềể ủ ả

nghiền c u kềố th a, phát huy giá tr văn hóa truyềền thốống c a dân t c.ứ ừ ị ủ ộ

Đềề tài đ a ra các gi i pháp nâng cao châốt lư ả ượng giáo d c các giá trụ ị

văn hóa truyềền thốống c a dân t c cho sinh viền và là t li u tham kh oủ ộ ư ệ ả

đ v n d ng vào quá trình giáo d c các giá tr văn hóa truyềền thốốngể ậ ụ ụ ị

c a dân t c cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyềền truyềền.ủ ộ ọ ệ

6. Ý nghĩa lý lu n và th c tiềễn:ậự6.1. Ý nghĩa vềầ lý lu n: ậ

Góp phâền làm rõ them nh ng vâốn đềề lý lu n vềề giáo d c giá tr vănữ ậ ụ ị

hóa truyềền thốống cho sinh viền

</div>Trang 9<div class="page_container" data-page="9">

6.2. Ý nghĩa vềầ th c tiềễn:ự

Góp phâền tăng c ường hi u qu giáo d c giá tr văn hóa truyềềnệ ả ụ ị

thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và tuyền truyềền nói riềng và sinhọ ệ

viền Vi t Nam nói chungệ

7. Kềốt cầốu đềầ tài:

1.Chương 1: C s lý lu n c a vi c giáo d c các giá tr vănơ ởậủệụịhóa truyềần thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyềnọệtruyềần hi n nayệ

2.Chương 2: Th c tr ng c a vi c giáo d c các giá tr văn hóaựạủệụịtruyềần thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyềnọệtruyềần hi n nayệ

3.Chương 3: M t sốố gi i pháp c a vi c giáo d c giá tr vănộảủệụịhóa truyềần thốống cho sinh viền H c vi n Báo chí và Tuyềnọệtruyềần hi n nay ệ

</div>Trang 10<div class="page_container" data-page="10">

N i dungộ

Chương 1: C s lý lu n c a vi c giáo d c các giá ơ ởậủệụtr văn hóa truyềần thốống cho sinh viền H c vi n ịọệBáo chí và Tuyền truyềần hi n nayệ

L ch s hàng nghìn năm d ng nị ử ự ước, xây d ng và b o v T quốốc,ự ả ệ ổ

dân t c Vi t Nam đã viềốt lền nh ng trang s hào hùng. Trong tiềốn trìnhộ ệ ữ ử

l ch s c a dân t c đã t o nền nhân cách con ngị ử ủ ộ ạ ười Vi t Nam v i cácệ ớ

giá tr ị văn hóa truyềền thốống vố cùng phong phú. Cùng v i th i gian, cácớ ờ

giá tr đ o đ c này đị ạ ứ c l u truyềền qua các thềố h , tr thành truyềềnượ ư ệ ở

thốống tốốt đ p, là s c m nh và đ ng l c c a dân t c.ẹ ứ ạ ộ ự ủ ộ Đ c bi t là trongặ ệ

xã h i ngày nay khi mà xu hộ ướng toàn câều hóa, hi n đ i hóa đang ngàyệ ạ

càng tr nền ph biềốn, quá trinh giao l u và tiềốp biềốn văn hóa diềỗn raở ổ ư

ngày m t m nh meỗ, thì băốt bu c địi h i m i ngộ ạ ộ ỏ ọ ười ph i v a kềố th a,ả ừ ừ

gi gìn đữ c các giá tr văn hố truyềền thốống cùng v i đó tiềốp nh n vàượ ị ớ ậ

làm phong phú h n cho các giá tr văn hóa c a nơ ị ủ ước nhà cũng như

tránh đ t t h u v i xã h i. Chính vì v y mà vi cể ụ ậ ớ ộ ậ ệ giáo d c giá tr vănụ ị

hóa truyềền thốống cho sinh viền đóng m t vai trị hềốt s c quan tr ngộ ứ ọ

trong s nghi p giáo d c c a nự ệ ụ ủ ước ta hi n nay.ệ

1.1. Khái ni m ệ giá tr văn hóa truyềần thốốngị

1.1.1. Khái ni m vềầ văn hóa truyềần thốốngệa) Khái ni m truyềần thốốngệ

"Truyềền thốống" theo gốốc t Latinh đừ ược viềốt là "Tradio", gốềmđ ng t "Tradere (traditus) nguyền nghĩa c a nó là "truyềền l i",ộ ừ ủ ạ

"nhường l i", "giao l i" và "phân phát". Do v y, hi u theo nghĩa đ nạ ạ ậ ể ơ

</div>Trang 11<div class="page_container" data-page="11">

gi n nhâốt c a t này, truyềền thốống là s kềố th a di s n xã h i có giá trả ủ ừ ự ừ ả ộ ị

đc truyềền t thềố h này sang thềố h khác. ượ ừ ệ ệ

Theo GS.Trâền Văn Giàu, "truyềền thốống là nh ng đ c tính hayữ ứ

nh ng thói t c kéo dài nhiềều thềố h , nhiềều th i kỳ l ch s và hi n cóữ ụ ệ ờ ị ử ệ

nhiềều tác d ng, tác d ng đó có th tích c c, cũng có th tiều c c"ụ ụ ể ự ể ự . V iớ

cách tiềốp c n t ng quát, GS. TS. Nguyềỗn Tr ng Chu n cho răềng: "Theoậ ổ ọ ẩ

nghĩa t ng quát nhâốt, truyềền thốống - đó là nh ng yềốu tốố c a di tốền vănổ ữ ủ

hóa, xã h i th hi n trong chu n m c hành vi, t tộ ể ệ ẩ ự ư ưởng, phong t c, t pụ ậ

quán, thói quen, lốối sốống và cách ng x c a m t c ng đốềng ngứ ử ủ ộ ộ ườ ượi đchình thành trong l ch s và đã tr nền n đ nh, đị ử ở ổ ị ược truyềền t đ i nàyừ ờ

sang đ i khác và đờ ượ ưc l u gi lâu dài".ữ

Nh ng khi đềề c p m t khía c nh khác c a truyềền thốống, GS.ư ậ ộ ạ ủ

TS.Trâền Văn Đoàn cho răềng: "B n châốt bi n ch ng c a truyềền thốống làả ệ ứ ủ

nh ng cái gì cịn l u l i cho chúng ta, nh ng khống còn nguyền v n nhữ ư ạ ư ẹ ư

cũ n a mà đã đữ ược "ph nh n" m t cách bi n ch ng và đốềng th i đãủ ậ ộ ệ ứ ờ

được "thăng hoa".

Do v y, nền t gốốc Latinh "transire" khống nh ng có ý nghĩa làậ ừ ữ

truyềền l i, giao l i mà có m t d ng th c m i, đó là nh p vào m t thềốạ ạ ộ ạ ứ ớ ậ ộ

gi i m i". Quan đi m này gâền giốống v i quan điềềm F.Hegel. F.Hegel cũngớ ớ ể ớ

râốt có lý khi cho răềng, truyềền thốống khống ph i là di tích c a quá kh màả ủ ứ

là nh p câều nốối kềốt giá tr m i. Ơng nhìn truyềền thốống nh là m t di s nị ị ớ ư ộ ả

ho c nh là "đ a con c a th i đ i", "cái tinh thâền c a th i đ i". Do v y,ặ ư ứ ủ ờ ạ ủ ờ ạ ậ

ống cho răềng, truyềền thốống ch a bao gi mâốt, nó đư ờ ược gi l i dữ ạ ướid ng hoàn thi n h n.ạ ệ ơ

George Mclean cho răềng: "Truyềền thốống là s phát tri n c a cácự ể ủ

giá tr , đ c h nh và s h i nh p c a chúng nhăềm t o ra m t nềền vănị ứ ạ ự ộ ậ ủ ạ ộ

hóa đ c săốc và phong phú trong l ch s và vì thềố ph thu c vào kinhặ ị ử ụ ộ

nghi m và s c sáng t o c a nhiềều thềố h . Nềền văn hóa đệ ứ ạ ủ ệ ược truyềền l iạ

</div>Trang 12<div class="page_container" data-page="12">

đ ược g i là truyềền thốống văn hóa" (theo nghĩa) nh v y nó ph n ánhọ ư ậ ả

được thành t u con ngự ười tích t p đậ ược trong quá trình tìm hi u, th cể ự

hi n và truyềền bá ý nghĩa sâu lăống nhâốt c a cu c sốống. Đó chính làệ ủ ộ

truyềền thốống theo nghĩa hài hồ c a nó nh là m t s hi n thân c a tríủ ư ộ ự ệ ủ

tu ".ệ

Nh v y, b n thân truyềền thốống tốền t i v i tính hai m t c a nó.ư ậ ả ạ ớ ặ ủ

Lền ng a câềm gự ươm, xuốống ng a câềm bút c a các tự ủ ướng sĩ Vi t Nam làệ

truyềền thốống tốốt, nh ng mề tín đốềng bóng, đâều óc h p hòi, bè phái trongư ẹ

luyỗ tre làng là truyềền thốống xâốu. Theo PGS. TS. Hốề Sĩ Quý thì "vi c tốnệ

tr ng tình nghĩa t i m c "cá chuốối đăốm đuốối vì con", "tuy răềng khácọ ớ ứ

giốống nh ng chung m t giàn", "m t gi t máu đào h n ao nư ộ ộ ọ ơ ước lã","xương cha, da m "… đẹ ương nhiền khống ph i là giá tr dả ị ương trongm i hoàn c nh. H n thềố n a đó cịn là ph m châốt có tính hai m t". Doọ ả ơ ữ ẩ ặ

v y, Bác Hốề đã d y: "Khối ph c vốốn c thì ch nền khối ph c cái gì tốốt,ậ ạ ụ ổ ỉ ụ

cịn cái gì khống tốốt thì nền lo i dâền ra".ạ

Các Mác cũng đã có nh n đ nh râốt đúng vềề h n chềố c a truyềềnậ ị ạ ủ

thốống trong tác ph m Ngày mẩ ười tám tháng Sương mù c a Luiủ

Bốnapáct : "Truyềền thốống c a tâốt c các thềố h đã chềốt đè n ng nhơ ủ ả ệ ặ ư

qu núi lền đâều óc nh ng ngả ữ ười đang sốống. Và ngay khi con người có vẻ

nh là đang ra s c t c i t o mình và c i t o s v t, ra s c sáng t oư ứ ự ả ạ ả ạ ự ậ ứ ạ

m t cái gì ch a t ng có, thì chính trong nh ng th i kỳ kh ng ho ngộ ư ừ ữ ờ ủ ả

cách m ng nh thềố, h l i s s t câều vi n đềốn nh ng linh hốền c a quáạ ư ọ ạ ợ ệ ệ ữ ủ

kh ". Do v y, chúng ta khống nền quan ni m răềng, truyềền thốống nàoứ ậ ệ

cũng tốốt đ p.ẹ

T nh ng n i dung đềề c p trền cho thâốy, có hai lo i truyềền thốống:ừ ữ ộ ậ ạ

cái l c h u lốỗi th i câền khăốc ph c; cái t o nền các giá tr và b n săốc câềnạ ậ ờ ụ ạ ị ả

kềố th a, phát huy và phát tri n. Vì v y, chúng ta cũng câền phân bi từ ể ậ ệ

truyềền thốống và giá tr truyềền thốống. B i leỗ khi nói đềốn giá tr truyềềnị ở ị

</div>Trang 13<div class="page_container" data-page="13">

thốống là nói đềốn nh ng truyềền thốống đã đữ ược th a nh n, đánh giá,ừ ậ

th m đ nh nghiềm ng t c a th i gian, nó đẩ ị ặ ủ ờ ượ ực l a ch n, th a nh n c aọ ừ ậ ủ

c ng đốềng qua nh ng giai đo n l ch s . Tuy nhiền, s th m đ nh đóộ ữ ạ ị ử ự ẩ ị

khống ph i là ý kiềốn ch quan mà ph i đả ủ ả ượ ực d a trền s đánh giá kháchự

quan. Nh v y, giá tr truyềền thốống là nh ng cái tốốt đ p mang ý nghĩaư ậ ị ữ ẹ

tích c c. Chính nh ng giá tr này t o nền b n săốc c a t ng dân t c, nóự ữ ị ạ ả ủ ừ ộ

đ ược truyềền l i cho thềố h sau và seỗ đạ ệ ược b o v , duy trì, b sung vàả ệ ổ

phát tri n. Vì v y, "khi nói đềốn giá tr truyềền thốống thì hàm ý đã muốốnể ậ ị

nói t i nh ng giá tr tớ ữ ị ương đốối n đ nh, t i nh ng gì là tốốt đ p, là tíchổ ị ớ ữ ẹ

c c, là tiều bi u cho b n săốc dân t c có kh năng truyềền l i qua khốngự ể ả ộ ả ạ

gian, th i gian, nh ng gì câền ph i b o v và phát tri n”. Giá tr truyềềnờ ữ ả ả ệ ể ị

thốống tiều bi u cho b n săốc c a m t dân t c. Tuy nhiền, giá tr truyềềnể ả ủ ộ ộ ị

thốống cũng biềốn đ i ch khống hồn tồn bâốt biềốn. S biềốn đốối đó diềỗnổ ứ ự

ra nhanh hay ch m là tuỳ thu c vào nhiềều yềốu tốố trong đó, quan tr ngậ ộ ọ

nhâốt là điềều ki n kinh tềố, xã h i.ệ ộ

b) Khái ni m văn hóaệ

Có nhiềều đ nh nghĩa khác nhau vềề văn hóa. Văn hóa đị ược băốtnguốền t ch Latinh "Cultus" mà nghĩa gốốc là gieo trốềng, đừ ữ ược dùngtheo nghĩa Cultus Agri là "gieo trốềng ru ng đâốt" và Cultus Animi là "gieoộ

trốềng tinh thâền" t c là "s giáo d c bốềi dứ ự ụ ưỡng tâm hốền con người". Theo nhà triềốt h c Anh Thomas Hobbes (1588-1679): "Lao đ ngọ ộ

dành cho đâốt g i là s gieo trốềng và s d y dốỗ tr em g i là gieo trốềngọ ự ự ạ ẻ ọ

tinh thâền". Nhà nhân lo i h c ngạ ọ ười Anh Edward Burnett Tylor (1832 -1917) l iạ đ nh nghĩa văn hóa nh sau: văn hóa hay văn minh hi u theoị ư ể

nghĩa r ng trong dân t c h c là m t t ng th ph c h p gốềm kiềốn th c,ộ ộ ọ ộ ổ ể ứ ợ ứ

đ c tin, ngh thu t, đ o đ c, lu t pháp, phong t c, và bâốt c nh ng khứ ệ ậ ạ ứ ậ ụ ứ ữ ả

</div>Trang 14<div class="page_container" data-page="14">

năng, t p quán nào mà con ngậ ười thu nh n đậ ượ ớ ưc v i t cách là m tộ

thành viền c a xã h i.ủ ộ

Edward Sapir (1884 - 1939), nhà nhân lo i h c, ngốn ng h cạ ọ ữ ọ

người Myỗ đ nh nghĩaị : văn hóa chính là b n thân con ngả ười, cho dù lành ng ngữ ười hoang dã nhâốt sốống trong m t xã h i tiều bi u cho m t hộ ộ ể ộ ệ

thốống ph c h p c a t p quán, cách ng x và quan đi m đứ ợ ủ ậ ứ ử ể ượ ảc b o tốềntheo truyềền thốống.

Đ nh nghĩa văn hóa t góc đ nguốền gốốc c a nóị ừ ộ ủ , theo PitirimAlexandrovich Sorokin (1889 - 1968), nhà xã h i h c ngộ ọ ười Myỗ gốốc Nga,người sáng l p khoa Xã h i h c c a Đ i h c Harvardậ ộ ọ ủ ạ ọ “V i nghĩa r ngớ ộ

nhâốt, văn hóa ch t ng th nh ng gì đỉ ổ ể ữ ượ ạc t o ra, hay đ ượ ảc c i biềốn b iở

ho t đ ng có ý th c hay vố th c c a hai hay nhiềều cá nhân tạ ộ ứ ứ ủ ương tácv i nhau và tác đ ng đềốn lốối ng x c a nhau.ớ ộ ứ ử ủ ”

Theo Hốề Chí Minh: “Vì leỗ sinh tốền cũng nh m c đích c a cu cư ụ ủ ộ

sốống, loài ng ười m i sáng t o và phát minh ra ngốn ng , ch viềốt, đ oớ ạ ữ ữ ạ

đ c, pháp lu t, khoa h c, tốn giáo, văn h c, ngh thu t, nh ng cống cứ ậ ọ ọ ệ ậ ữ ụ

sinh ho t hăềng ngày vềề m c, ăn, và các phạ ặ ở ương th c s d ng. Toàn bứ ử ụ ộ

nh ng sáng t o và phát minh đó t c là văn hóa”. Đ nh nghĩa c a Hốề Chíữ ạ ứ ị ủ

Minh giúp chúng ta hi u văn hóa c th và đâềy đ h n. Suy cho cùng,ể ụ ể ủ ơ

m i ho t đ ng c a con ngọ ạ ộ ủ i trườ c hềốt đềều “vì leỗ sinh tốền cũng nhướ ư

m c đích c a cu c sốống”, nh ng ho t đ ng sốống đó tr i qua th c tiềỗn vàụ ủ ộ ữ ạ ộ ả ự

th i gian đờ ượ ặc l p đi, l p l i thành nh ng thói quen, t p quán, chăốt l cặ ạ ữ ậ ọ

thành nh ng chu n m c, nh ng giá tr v t châốt và tinh thâền đữ ẩ ự ữ ị ậ ược tíchlũy, l u truyềền t đ i này qua đ i khác thành kho tàng quý giá mangư ừ ờ ờ

b n săốc riềng c a mốỗi c ng đốềng, góp l i mà thành di s n văn hóa c aả ủ ộ ạ ả ủ

toàn nhân lo i.ạ

</div>Trang 15<div class="page_container" data-page="15">

Năm 2002, UNESCO đã đ a ra đ nh nghĩa vềề văn hóa nh sau:ư ị ư

“Văn hóa là t ng th sốống đ ng các ho t đ ng và sáng t o trong quáổ ể ộ ạ ộ ạ

kh và trong hi n t i. Qua các thềố k , ho t đ ng sáng t o âốy đã hìnhứ ệ ạ ỷ ạ ộ ạ

thành nền m t h thốống các giá tr , các truyềền thốống và th hiềốu - nh ngộ ệ ị ị ữ

yềốu tốố xác đ nh đ c tính riềng c a mốỗi dân t c”. Đ nh nghĩa này nhâốnị ặ ủ ộ ị

m nh vào ho t đ ng sáng t o c a các c ng đốềng ngạ ạ ộ ạ ủ ộ ười găốn liềền v iớ

tiềốn trình phát tri n có tính l ch s c a mốỗi c ng đốềng tr i qua m t th iể ị ử ủ ộ ả ộ ờ

gian dài t o nền nh ng giá tr có tính nhân văn ph qt, đốềng th i cóạ ữ ị ổ ờ

tính đ c thù c a mốỗi c ng đốềng, b n săốc riềng c a t ng dân t c.ặ ủ ộ ả ủ ừ ộ

Tóm l i, Văn hóa là s n ph m c a loài ngạ ả ẩ ủ ười, văn hóa đượ ạc t o ravà phát tri n trong quan h qua l i gi a con ngể ệ ạ ữ ười và xã h i. Song,ộ

chính văn hóa l i tham gia vào vi c t o nền con ngạ ệ ạ ười, và duy trì s bềềnự

v ng và tr t t xã h i. Văn hóa đữ ậ ự ộ c truyềền t thềố h này sang thềố hượ ừ ệ ệ

khác thống qua q trình xã h i hóa. Văn hóa độ ược tái t o và phát tri nạ ể

trong quá trình hành đ ng và tộ ương tác xã h i c a con ngộ ủ ười. Văn hóalà trình đ phát tri n c a con ngộ ể ủ ười và c a xã h i đủ ộ ược bi u hi n trongể ệ

các ki u và hình th c t ch c đ i sốống và hành đ ng c a con ngể ứ ổ ứ ờ ộ ủ ườicũng nh trong giá tr v t châốt và tinh thâền mà do con ngư ị ậ ườ ại t o ra.Ở

m t góc đ khác, ngộ ộ ười ta xem văn hóa nh là m t h thốống các giá trư ộ ệ ị

v t châốt và tinh thâền do con ngậ ười sáng t o, tích lũy trong ho t đ ngạ ạ ộ

th c tiềỗn qua quá trình tự ương tác gi a con ngữ ườ ớ ựi v i t nhiền, xã h i vàộ

b n thân. Văn hóa là c a con ngả ủ ười, do con người sáng t o và vì l i íchạ ợ

c a con ngủ ười. Văn hóa được con người gi gìn, s d ng đ ph c vữ ử ụ ể ụ ụ

đ i sốống con ngờ i và truyềền t thềố h này sang thềố h khác.ườ ừ ệ ệ Trongcuốốn Xã h i h c Văn hóa c a Đồn Văn Chúc, Vi n Văn hóa và Nhà xuâốtộ ọ ủ ệ

b n Văn hóa - Thống tin, xuâốt b n năm 1997, tác gi cho răềng: ả ả ả “Văn hóa– vố s bâốt t i: Văn hóa - khống n i nào khống có! Điềều này cho thâốy tâốtở ạ ơ

c nh ng sáng t o c a con ngả ữ ạ ủ ười trền nềền c a thềố gi i t nhiền là vănủ ớ ự

</div>Trang 16<div class="page_container" data-page="16">

hóa; n i nào có con ngơ ườ ơi n i đó có văn hóa”. Trong cuốốn Tìm vềề b n săốcả

văn hóa Vi t Nam, PGS.TSKH Trâền Ng c Thềm cho răềng: ệ ọ “Văn hóa làm t h thốống h u c các giá tr v t châốt và tinh thâền do con ngộ ệ ữ ơ ị ậ ười sángt o và tích lũy qua quá trình ho t đ ng th c tiềỗn, trong s tạ ạ ộ ự ự ương tácgi a con ngữ ườ ới v i mối trường t nhiền và xã h i c a mình”ự ộ ủ . “Theo tổ

ch c giáo d c và khoa h c c a Liền Hi p Quốốc UNESCOứ ụ ọ ủ ệ “Văn hóa baogốềm tâốt c nh ng gì làm cho dân t c này khác v i dân t c kia.ả ữ ộ ớ ộ ”

Nh v y, có th thâốy răềng: Văn hóa là tâốt c nh ng giá tr v t thư ậ ể ả ữ ị ậ ể

do con ng ười sáng t o ra trền nềền c a thềố gi i t nhiền.ạ ủ ớ ự

1.1.2. Khái ni m giá tr văn hóa truyềần thốốngệị

Giá tr là ph m trù riềng có c a loài ngị ạ ủ ười, liền quan đềốn l i íchợ

v t châốt cũng nh tinh thâền c a con ngậ ư ủ ười. B n châốt và ý nghĩa baoả

quát c a giá tr là tính nhân văn. Ch c năng c b n nhâốt c a giá tr làủ ị ứ ơ ả ủ ị

đ nh hị ướng, đánh giá và điềều ch nh các ho t đ ng c a cá nhân và c ngỉ ạ ộ ủ ộ

đốềng. Giá tr găốn liềền v i nhu câều con ngị ớ ười. Nhu câều c a con ngủ ười râốtphong phú, đa d ng và đạ ược bi u hi n dể ệ ưới nhiềều hình th c khác nhau.ứ

Chính nhu câều là đ ng c thúc đ y m nh meỗ hành đ ng c a con ngộ ơ ẩ ạ ộ ủ ười,giúp con ng ườ ại t o nền nh ng giá tr v t châốt và tinh thâền. James Peopleữ ị ậ

và Garrick Bailey cho răềng, "Giá tr là cái ý tị ưởng vềề các lo i m c đíchạ ụ

hay các lo i lốối sốống c a m t cá th , nó đạ ủ ộ ể ược chia s trong m t nhómẻ ộ

hay trong tồn xã h i, nó độ ược cá th , nhóm ho c tồn xã h i mongể ặ ộ

muốốn hay đ ược coi là có ý nghĩa. Đó là ph m châốt c b n câền ph i có đẩ ơ ả ả ể

đ m b o con đả ả ường sốống, các chu n tốối thẩ ượng ch đ o m i hoàn c nhỉ ạ ọ ả

th c tiềỗn. Có nh ng giá tr có th đ nh lự ữ ị ể ị ượng b i m t giá, nh ng cũngở ộ ư

có nh ng giá tr khống th đ nh giá - vố giá: lòng yều nữ ị ể ị ước, tình yều tìnhb n, các tác ph m ngh thu t... Nh ng hành đ ng c a con ngạ ẩ ệ ậ ữ ộ ủ ười vì nhucâều và th a mãn nhu câều trong quá trình tốền t i c a mình n ch a cácỏ ạ ủ ẩ ứ

giá tr văn hóa. Khía c nh trí tu , năng l c sáng t o, khát v ng nhânị ạ ệ ự ạ ọ

</div>Trang 17<div class="page_container" data-page="17">

văn c a con ngủ ười bi u hi n trong ho t đ ng sốống c a cá nhân, c ngể ệ ạ ộ ủ ộ

đốềng, dân t c: ăn, m c, , đi l i, giao tiềốp xã h i, giáo d c, t p quán, tínộ ặ ở ạ ộ ụ ậ

ngưỡng,... t o nền nét đ c tr ng c a ạ ặ ư ủ giá tr văn hóaị . Nhu câều c a conủ

người càng cao càng t o điềều ki n cho vi c hình thành các ạ ệ ệ giá tr vănị

hóa. Giá tr văn hóaị là cái hình thành trong quá trình v n đ ng c a cácậ ộ ủ

cá nhân, nhóm và c ng đốềng xã h i vộ ộ ươ ớn t i th a mãn nhu câều c aỏ ủ

Do v y, nói t i ậ ớ giá tr văn hóaị là nói t i nh ng thành t u c a m tớ ữ ự ủ ộ

cá nhân hay m t dân t c đã đ t độ ộ ạ ược trong quan h v i thiền nhiền, v iệ ớ ớ

xã h i và trong s phát tri n b n thân mình; nói t i ộ ự ể ả ớ giá tr văn hóaị cũnglà nói t i thái đ , trách nhi m và nh ng quy tăốc ng x c a mốỗi ngớ ộ ệ ữ ứ ử ủ ườitrong quan h c a b n thân v i gia đình, xã h i và thiền nhiền; nói t iệ ủ ả ớ ộ ớ

giá tr văn hóaị cũng là nói t i nh ng bi u tớ ữ ể ượng cho cái chân - thi n -ệ

myỗ. Cho nền, có ý kiềốn cho răềng, "Ch nh ng ho t đ ng nào th hi nỉ ữ ạ ộ ể ệ

đ ược nh ng s c m nh b n châốt c a con ngữ ứ ạ ả ủ ười, nh ng s c m nh bi uữ ứ ạ ể

tr ng cho chân - thi n - myỗ m i hi n di n nh nh ng giá tr văn hóa".ư ệ ớ ệ ệ ư ữ ị

Giá tr văn hóaị khống ph i là cái ch quan hay b áp đ t mà nóả ủ ị ặ

mang tính khách quan, găốn liềền v i dân t c giai câốp và nhân lo i, choớ ộ ạ

nền, giá tr văn hóaị cũng mang tính ph biềốn. Tuy nhiền, ổ giá tr văn hóaị

cũng nh giá tr , nó khống ph i là cái cốố đ nh mà biềốn đ i cùng s biềốnư ị ả ị ổ ự

đ i c a xã h i. Các ổ ủ ộ giá tr văn hóaị bi u hi n trong m i lĩnh v c c a đ iể ệ ọ ự ủ ờ

sốống xã h i, t t tộ ừ ư ưởng, tình c m, quan ni m, bi u tả ệ ể ượng, đ o đ cạ ứ

th m myỗ, lốối sốống đềốn nh ng giá tr tinh thâền do con ngẩ ữ ị ười sáng t o nềnạ

nh ngh thu t, kiềốn trúc, h i h a, âm nh c... Nh ng ư ệ ậ ộ ọ ạ ữ giá tr văn hóaị

này hình thành và đ ược kh ng đ nh trong quá trình tốền t i phát tri nẳ ị ạ ể

c a con ngủ ười và xã h i. ộ giá tr văn hóaị luốn hi n h u trong chệ ữ ươngtrình hành đ ng c a dân t c, th hi n cốốt cách c a m t dân t c. Có thộ ủ ộ ể ệ ủ ộ ộ ể

nói, giá tr văn hóaị là cái t o nền nét đ c đáo, truyềền thốống, b n săốc dânạ ộ ả

</div>Trang 18<div class="page_container" data-page="18">

t c. Căn c vào đó có th so sánh, nh n đ nh vềề nềền văn hóa c a dân t cộ ứ ể ậ ị ủ ộ

này v i dân t c khác. Trong xã h i có giai câốp, ớ ộ ộ giá tr văn hóaị cũngmang tính giai câốp, b i leỗ vềề th c châốt, ở ự giá tr văn hóaị là s n ph m c aả ẩ ủ

các thành viền c ng đốềng dân t c và c ng đốềng, nh ng nó l i găốn liềềnộ ộ ộ ư ạ

v i m t h thốống chính tr nhâốt đ nh. Trong h thốống chính tr , tính châốtớ ộ ệ ị ị ệ ị

giai câốp c a giai câốp thốống tr đóng vai trị quyềốt đ nh, chi phốối m i lĩnhủ ị ị ọ

v c ho t đ ng c a xã h i. Vì v y, ự ạ ộ ủ ộ ậ giá tr văn hóaị mang tính giai câốp. Giátr văn hóaị là cái có ý nghĩa đ ược cá nhân và c ng đốềng cống nh n, duyộ ậ

trì, b o v và phát tri n. B i vì, tính nhân b n c a ả ệ ể ở ả ủ giá tr văn hóaị làhướng t i s hoàn thi n c a cá nhân là c ng đốềng. Các ớ ự ệ ủ ộ giá tr văn hóaị

có ch c năng râốt quan tr ng, giúp con ngứ ọ ười nh n th c, đ nh hậ ứ ị ướng,đánh giá và điềều ch nh ho t đ ng c a cá nhân và c ng đốềng; có v thềốỉ ạ ộ ủ ộ ị

đ c bi t tặ ệ ương t tư ưởng, đ o đ c, lốối sốống c a con ngạ ứ ủ ười. V i ý nghĩaớ

đó, chúng ta bàn đềốn khái ni m ệ giá tr văn hóaị truyềền thốống.

Mốỗi dân t c đềều có l ch s hình thành và phát tri n khác nhau.ộ ị ử ể

Tr i qua q trình đó, các dân t c sáng t o ra nềền văn hóa c a mình,ả ộ ạ ủ

trong đó có các giá tr văn hóaị . Các giá tr văn hóaị này đ ượ ưc l u truyềềntrong xã h i qua các th i kỳ l ch s và tr thành các ộ ờ ị ử ở giá tr văn hóaị

truyềền thốống. giá tr văn hóaị truyềền thốống chính là nh ng t tữ ư ưởng,bi u tể ượng, giá tr và chu n m c xã h i hóa, nh ng tác ph m văn hóaị ẩ ự ộ ữ ẩ

đc c ng đốềng tin tượ ộ ưởng và mong muốốn gìn gi , truyềền đ t, noi theo.ữ ạ

Nói đềốn giá tr văn hóaị truyềền thốống là nói đềốn nh ng giá tr tốốt đ p tiềuữ ị ẹ

bi u cho m t nềền văn hóa để ộ c chăốt l c, l u truyềền t thềố h này sangượ ọ ư ừ ệ

thềố h khác. Do v y, khi nói đềốn ệ ậ giá tr văn hóaị truyềền thốống cũng là nóiđềốn nh ng ữ giá tr văn hóaị được hình thành và phát tri n trong quáể

trình d ng nự ước và gi nữ ướ ủc c a mốỗi dân t c nó có tính "di truyềền xãộ

h i". ộ giá tr văn hóaị truyềền thốống dân t c khống ph i là cái có săỗn t khiộ ả ừ

dân t c hình thành mà nó độ c các thềố h nốối tiềốp nhau làm nền. Các giáượ ệ

</div>Trang 19<div class="page_container" data-page="19">

tr này biềốn đ i tùy điềều ki n tác đ ng đềốn nó. Nh ng nềốu ị ổ ệ ộ ư giá tr vănị

hóa truyềền thốống biềốn đ i c b n vềề châốt thì nó seỗ khống cịn là truyềềnổ ơ ả

thốống. Nói đềốn giá tr văn hóaị truyềền thốống là nói đềốn cái lâu dài, tr iả

qua nhiềều th i gian th thách mà cốốt lõi b n châốt c a nó luốn đờ ử ả ủ ược giữ

v ng. Nói đềốn ữ giá tr văn hóaị truyềền thốống là nói đềốn nh ng giá trữ ị

tng đốối n đ nh, tốốt đ p, tiều bi u cho dân t c, t o nền b n săốc choươ ổ ị ẹ ể ộ ạ ả

dân t c đó. Do v y, mốỗi dân t c câền b o v , duy trì và phát tri n các ộ ậ ộ ả ệ ể giátr văn hóaị , làm đi m t a đ sáng t o các ể ự ể ạ giá tr văn hóaị m i và là cớ ơ

s đ giao l u văn hóa quốốc tềố. Chính vì thềố, ở ể ư giá tr văn hóaị truyềền thốốngluốn có tính bềền v ng; tr thành nh ng nguyền lý đ o đ c l n mà dânữ ở ữ ạ ứ ớ

t c đó ph i d a vào đ liền kềốt xã h i, t o nền s c m nh nhăềm xâyộ ả ự ể ộ ạ ứ ạ

d ng và b o v đâốt nự ả ệ ước vì s tiềốn b c a con ngự ộ ủ ười và xã h i; là chốỗộ

d a đáng tin c y và là đi m t a v ng chăốc cho m t dân t c trong quáự ậ ể ự ữ ộ ộ

trình v n đ ng l ch s hi n t i cũng nh tậ ộ ị ử ở ệ ạ ư ương lai. Vì v y, kềố th a vàậ ừ

phát huy các giá tr văn hóaị truyềền thốống dân t c c vai trò râốt quanộ ớ

tr ng trong vi c phát tri n nềền văn hóa nói chung và xây d ng lốối sốốngọ ệ ể ự

nói riềng. Tuy nhiền, đ t vâốn đềề kềố th a và phát huy ặ ừ giá tr văn hóaị

truyềền thốống khống ph i đ chép l i gi n đ n nh ng vi c x a mà bànả ể ạ ả ơ ữ ệ ư

vềề vâốn đềề tác d ng c a nó đốối v i hi n t i cũng nh tụ ủ ớ ệ ạ ư ương lai c a m tủ ộ

dân t c.ộ

Các giá tr văn hóaị truyềền thốống c a Vi tủ ệ Nam đ c th tháchượ ử

qua nhiềều giai đo n l ch s khác nhau, nó đạ ị ử ược hun đúc trong suốốt quátrình đâốu tranh d ng nự ước và gi nữ ước. V ượt qua nh ng diềỗn biềốn ph cữ ứ

t p c a chiềều dài l ch s d ng nạ ủ ị ử ự ước và gi nữ ước, các giá tr văn hóaị

truyềền thốống đã kh ng đ nh s c sốống mãnh li t c a mình và chúngẳ ị ứ ệ ủ

đ ượ ử ục s d ng nh là vũ khí săốc bén, t o ra m tư ạ ộ . B c m nh vố cùng toứ ạ

l n, đóng góp vào l ch s hàng nghìn năm d ng nớ ị ử ự ước và gi nữ ước. L chị

s cho thâốy, qua nh ng lâền giao l u, tiềốp biềốn, h i nh p v i các nềền vănử ữ ư ộ ậ ớ

</div>Trang 20<div class="page_container" data-page="20">

hóa Nam á, Hán, Pháp, Nga... qua nh ng cu c chiềốn tranh tàn b o v i kữ ộ ạ ớ ẻ

thù xâm lược, các giá tr văn hóaị truyềền thốống Vi t Nam khống ch đệ ỉ ượcb o tốền mà còn phát tri n phong phú h n. Các ả ể ơ giá tr văn hóaị truyềềnthốống đã ăn sâu vào máu th t con ngị ười Vi t Nam, t o nền m t s cệ ạ ộ ứ

m nh phi thạ ng, có kh năng "đềề kháng" và đâốu tranh m nh meỗ chốốngườ ả ạ

l i m i k thù xâm lạ ọ ẻ c qua nhiềều thềố k . Mariốđề-anđrađề viềốt trềnượ ỷ

T p chí Ba Châu, năm 1968: "Cu c kháng chiềốn c a nhân dânạ ộ ủ

Vi tệ Nam đã tìm thâốy nh ng s c m nh m i t đáy nh ng truyềền thốốngữ ứ ạ ớ ự ữ

c a mình đ vủ ể ươ ớn t i nh ng đ nh cao nhâốt vềề khí phách anh hùng c aữ ỉ ủ

con ng ười". Các giá tr đó chính là lịng yều nị ước nốềng nàn, ý chí t l cự ự

t cự ường, tinh thâền đồn kềốt, lịng nhân ái, khoan dung, tr ng nghĩaọ

tình, hiềốu h c, câền cù, l c quan... Theo ý kiềốn c a nhiềều nhà nghiền c u,ọ ạ ủ ứ

các giá tr này khống ch có vai trị to l n đốối v i s tốền vong mà cònị ỉ ớ ớ ự

kh ng đ nh s c sốống mãnh li t c a dân t c trong quá kh , hi n t i vàẳ ị ứ ệ ủ ộ ứ ệ ạ

tương lai. Ngày nay, các giá tr văn hóaị truyềền thốống dân t c đóng m tộ ộ

vai trò râốt quan tr ng trong s nghi p ọ ự ệ Cống nghi p hóa – hi n đ i hóaệ ệ ạ

đâốt nước. Các giá tr văn hóaị truyềền thốống dân t c seỗ t o nền s c m nhộ ạ ứ ạ

cho cống cu c phát tri n đâốt nộ ể ước và gi m b t, lo i tr hay ít ra làmả ớ ạ ừ

h n chềố khống ít nh ng tiều c c phát sinh t m t trái c a c chềố thạ ữ ự ừ ặ ủ ơ ị

1.2. M t sốố giá tr văn hóa truyềần thốống c a Vi t Nam ộịủệ

1.2.1. Di s n văn hóa ả

Di s n văn hoá bao gốềm di s n văn hoá v t th và di s n văn hoáả ả ậ ể ả

phi v t th , là s n ph m tinh thâền, v t châốt có giá tr l ch s , văn hoá,ậ ể ả ẩ ậ ị ị ử

khoa h c đọ ượ ưc l u truyềền t đ i này sang đ i khác. Theo Cống ừ ờ ờ ước dis n văn hóa và thiền nhiền thềố gi i (UNESCO, 1972) thì di s n văn hóaả ớ ả

là: “Các di tích: các tác ph m kiềốn trúc, tác ph m điều khăốc và h i h a,ẩ ẩ ộ ọ

các yềốu tốố hay các câốu trúc có tính châốt kh o c h c, ký t , nhà trongả ổ ọ ự ở

</div>Trang 21<div class="page_container" data-page="21">

hang đá và các cống trình s kềốt h p gi a cống trình xây d ng tách bi tự ợ ữ ự ệ

hay liền kềốt l i v i nhau mà do kiềốn trúc c a chúng, do tính đốềng nhâốtạ ớ ủ

ho c v trí trong c nh quan, có giá tr n i b t toàn câều xét theo quanặ ị ả ị ổ ậ

đi m l ch s , ngh thu t và khoa h c. Các di chể ị ử ệ ậ ọ ỉ: các tác ph m do conẩ

ngườ ại t o nền ho c các tác ph m có s kềốt h p gi a thiền nhiền vàặ ẩ ự ợ ữ

nhân t o và các khu v c trong đó có các di ch kh o c có giá tr n i b tạ ự ỉ ả ổ ị ổ ậ

toàn câều xét theo quan đi m l ch s , th m myỗ, dân t c h c ho c nhânể ị ử ẩ ộ ọ ặ

h c.ọ ”

Vi t Nam, di s n văn hóa v t th và phi v t th đc coi là hai

b ph n h u c câốu thành kho tàng di s n văn hóa dân t c. Chúng luốnộ ậ ữ ơ ả ộ

găốn bó m t thiềốt, có tác đ ng tậ ộ ương hốỗ và tốn vinh lâỗn nhau, nh ng vâỗnư

có tính đ c l p tộ ậ ương đốối (Quốốc h i, 2009). Di s n văn hóa v t th là cáiộ ả ậ ể

h u hình, tốền t i dữ ạ ướ ại d ng v t châốt, ch a đ ng nh ng hốềi c sốốngậ ứ ự ữ ứ

đ ng c a loài ngộ ủ i, là băềng ch ng v t châốt c a các nềền văn hóa, vănườ ứ ậ ủ

minh nhân lo i. ạ Di s n văn hóa phi v t th là cái vố hình, ch đả ậ ể ỉ ượ ưc l utruyềền và bi u hi n băềng hình th c truyềền mi ng, truyềền nghềề và cácể ệ ứ ệ

d ng bí quyềốt nghềề nghi p khác. Di s n văn hóa phi v t th bao gốềm:ạ ệ ả ậ ể

tiềống nói, ch viềốt; ng văn dân gian; ngh thu t trình diềỗn dân gian;ữ ữ ệ ậ

t p quán xã h i và tín ngậ ộ ng; lềỗ h i truyềền thốống; nghềề th cốngưỡ ộ ủ

truyềền thốống; và tri th c dân gian. Di s n văn hóa v t th bao gốềm: diứ ả ậ ể

tích l ch s - văn hóa, danh lam thăống c nh (di tích); và di v t, c v t,ị ử ả ậ ổ ậ

b o v t quốốc gia.ả ậ

1.2.2. Truyềần thốống uốống nước nh nguốần đềần n đáp nghĩaớơ

Dân t c Vi t Nam t x a đềốn nay có nhiềều truyềền thốống quộ ệ ừ ư í báuđc gìn gi và l u truyềền. M t trong nh ng truyềền thốống đ o lí tốốtượ ữ ư ộ ữ ạ

đ p nhâốt đẹ ược th hi n qua câu t c ng “Uốống nể ệ ụ ữ ước nh nguốền”,ớ câut c ng nhăốc nh chúng ta ph i biềốt n nh ng ngụ ữ ở ả ơ ữ ười đã giúp đ ta,đâyỡ

</div>Trang 22<div class="page_container" data-page="22">

là l i d y mà mốỗi ngờ ạ ười Vi t Nam ph i luốn ghi nh .ệ ả ớ Đềốn ngày nay,l iờ

d y c a ngạ ủ i x a càng sâu săốc h n. V y “Uốống nườ ư ơ ậ ước nh nguốền” làớ

nh thềố nào?ư ”Uốống nướ ởc” đây là th a hừ ưởng thành qu lao đ ng c aả ộ ủ

nh ng ngữ ười đi trướ th a h ng nh ng gì mà h đã b cống s c đc, ừ ưở ữ ọ ỏ ứ ể

t o ra,ạ đ có để ượ “Nguốền” chính là n i xuâốt phát,c. ơ n i kh i đâều c aơ ở ủ

dòng nướ và đây “nguốền”c, ở chính là nh ng thềố h trữ ệ ướ nh ng conc, ữ

người mà đã t o ra “dịng nạ ước” hay nói cách khác là t o ra thành quạ ả

mà chúng ta đã hưởng ngày hốm nay. C câu t c ng chính là l i rănả ụ ữ ờ

d y,nhăốc nh chúng ta,nh ng l p ngạ ở ữ ớ ười đi sau, nh ng thềố h đang th aữ ệ ừ

h ưởng thành qu ph i luốn nh n cống lao c a thềố h trả ả ớ ơ ủ ệ ước. Trong vũtr ,thiền nhiền và xã h i khống có s v t nào mà khống có xuâốt x hayụ ộ ự ậ ứ

nguốền gốốc c a mình.ủ T ương t nh thềố,thành qu khống ph i t nhiềnự ư ả ả ự

có mà ph i do lao đ ng mà nền.ả ộ Nh đ có h t g o mà chúng ta ănư ể ạ ạ

hàng ngày là c m t quá trình lao đ ng c c kh c a nh ng ngả ộ ộ ự ổ ủ ữ ười nốngdân. H đã phài sáng năống chiềều m a làm vi c ngoài đốềng,nh m câốyọ ư ệ ở ổ ạ

lúa, g t lúa,ặ đ p lúa…đ có đậ ể ượ ạ ạc h t g o là khó thềố đó. Chính vì thềố màchúng ta nền biềốt q tr ng,biềốt n ngọ ơ ười đã cho ta nh ng gì ta đang có.ữ

Lịng biềốt n ph i xuâốt phát t tình c m,ơ ả ừ ả t ý th c ghi nh cống n c aừ ứ ớ ơ ủ

nh ng ngữ ườ ại t o ra thành qu ph c v cu c sốống c a chúng ta,ả ụ ụ ộ ủ đóchính là “nh nguốền”,ớ là đ o lý làm ngạ i tâốt yềốu mà mốỗi ngườ ười câềncó.Hăềng năm c nả ước ta làm lềỗ “Giốỗ t Hùng Vổ ương” đ ghi nh cốngể ớ

lao c a các vua Hùng đã d ng nủ ự ước và gi nữ ước,hay hăềng năm, để

m ng sinh nh t Bác,c nừ ậ ả ước đã cùng ốn l i ch ng đạ ặ ường mà Bác đã điqua, ca ng i s hy sinh c a Bác đ giành l i đ c l p t do cho nợ ự ủ ể ạ ộ ậ ự ướcnhà,đó cũng là m t hình th c “nh nguốền” c a chúng ta,th hi n m tộ ứ ớ ủ ể ệ ộ

tình c m đ p,m t đ o lý đ p c a dân t c ta.ả ẹ ộ ạ ẹ ủ ộ Lịng biềốt n giúp ta găốnơ

bó h n v i nh ng ngơ ớ ữ ười đi trướ seỗ trân tr ng nh ng thành qu vàc, ọ ữ ả

cống s c c a tiềền nhân,gâền gũi h n v i t p th …và t đó seỗ t o nềnứ ủ ơ ớ ậ ể ừ ạ

</div>Trang 23<div class="page_container" data-page="23">

m t xã h t đoàn kềốt,thân ái h n gi a m i ngộ ộ ơ ữ ọ ườ Điềều đó cho ta thâốyi.truyềền thốống “Uốống nc nh nguốền” là m t truyềền thốống vố cùng caoướ ớ ộ

đ p.ẹ

T tư ưởng yều n ước là m t giá tr c b n trong h giá tr truyềềnộ ị ơ ả ệ ị

thốống c a dân t c Vi t Nam, đủ ộ ệ ược hun đúc qua hàng ngàn năm l ch sị ử

đâốu tranh chốống gi c ngo i xâm, giành l i nềền đ c l p cho dân t c.ặ ạ ạ ộ ậ ộ

Chính vì v y, t tậ ư ưởng yều n ước đã th m thâốu vào tình c m, vào tẩ ả ư

tưởng c a mốỗi ngủ ười dân Vi t Nam qua m i th i đ i, làm nền m t l chệ ọ ờ ạ ộ ị

s oai hùng, giúp cho dân t c ta đánh thăống m i k thù xâm lử ộ ọ ẻ ược cho dùchúng có m nh gâốp ta nhiềều lâền. Ch t ch Hốề Chí Minh đã nh n xét răềng:ạ ủ ị ậ

“Dân ta có m t lịng nốềng nàn yều nộ ước. T x a đềốn nay, mốỗi khi đâốtừ ư

nc b xâm lăng thì tinh thâền âốy l i sối n i, nó kềốt thành m t làn sóngướ ị ạ ổ ộ

vố cùng m nh meỗ, to l n, lạ ớ ướt qua m i s nguy hi m, khó khăn, nó nhâốnọ ự ể

chìm tâốt c lũ bán nả ước và lũ c ướp n ước”. Giáo s Trâền Văn Giàu đã viềốt:ư

“Trống vào l ch s cũng dài nhiềều nghìn năm c a dân t c Vi t Nam, tị ử ủ ộ ệ ừ

Văn Lang, Âu L c cho đềốn nạ ước Vi t Nam Dân ch C ng hòa và nệ ủ ộ ướcC ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam, thì ngộ ộ ủ ệ ười quan sát có th thâốyể

ngay răềng các t tư ưởng ch đ o, cái “lý thủ ạ ường hăềng” nhâốt, quán tri tệ

c kim, là ch nghĩa yều nổ ủ ước, chốống xâm lăng, b o v s tốền t i c aả ệ ự ạ ủ

dân t c, là t tộ ư ưởng “khống có gì quý h n đ c l p, t do”. Tình c m vàơ ộ ậ ự ả

t tư ưởng yều n ước là tình c m và t tả ư ưởng l n nhâốt c a nhân dân, c aớ ủ ủ

dân t c Vi t Nam. Ch nghĩa yều nộ ệ ủ ước là s i ch đ xuyền qua toàn bợ ỉ ỏ ộ

l ch s Vi t Nam t c đ i đềốn hi n đ i, đây b n châốt Vi t Nam bi uị ử ệ ừ ổ ạ ệ ạ ở ả ệ ể

l rõộ ràng, đâềy đ , t p trung nhâốt h n bâốt c chốỗ nào khác. Yều n củ ậ ơ ứ ướ

thành m t triềốt lý xã h i và nhân sinh c a ngộ ộ ủ ười Vi t Nam”.ệ

Theo dòng l ch s , lòng yều nị ử ướ ủc c a dân t c ta độ ượ ịc đ nh hướngvà quy t dụ ưới nh ng ng n c t tữ ọ ờ ư ưởng tiềốn b , găốn v i s dâỗn dăốt,ộ ớ ự

chèo lái c a nh ng ngủ ữ ười lãnh đ o đâốt nạ ước anh minh là nh ng nhà tữ ư

</div>