môn học pháp luật về hợp đồng và bồi thường thiệt hạingoài hợp đồngbuổi thảo luận thứ sáubồi thường thiệt hại ngoài hợp đồngphần chung

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (3.9 MB, 30 trang )

<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

<b>TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP. HỒ CHÍ MINHKHOA LUẬT DÂN SỰ</b>

<b>MƠN HỌC: PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG VÀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠINGOÀI HỢP ĐỒNG</b>

<b>BUỔI THẢO LUẬN THỨ SÁUBỒI THƯỜNG THIỆT HẠI NGOÀI HỢP ĐỒNG</b>

<b>(PHẦN CHUNG)GIẢNG VIÊN: ĐẶNG THÁI BÌNH</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

1.1. Cho biết các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (thiệt hại do người gây ra) trong BLDS 2015?...2

1.2. Thay đổi về các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng giữa BLDS 2005 và BLDS 2015?...2

1.3. Trong Bản án số 20 (về bồi thường thiệt hại do dùng facebook nêu trên), theo Tòa án, các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngồi hợp đồng đã hội đủ chưa? Vì sao?...4

1.4. Theo anh/chị, trong vụ việc trên, đã hội đủ các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngồi hợp đồng chưa? Vì sao? (anh/chị đánh giá từng điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đã được đáp ứng chưa)...5

1.5. Trong Bản án số 99 (về covid 19), các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngồi hợp đồng đã hội đủ chưa? Vì sao?...6

1.6. Việc Tịa án xác định Nguyễn Quang Trọng có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong Bản án số 99 có thuyết phục khơng? Vì sao?...6 VẤN ĐỀ 2: XÁC ĐỊNH TỔN THẤT VỀ TINH THẦN ĐƯỢC BỒI THƯỜNG...7 Tóm tắt Bản án số 08/2017/DS-ST ngày 30/6/2017 của Toà án nhân dân huyện IA Grai tỉnh Gia Lai...7

Tóm tắt Bản án số 26/2017/HSST ngày 29/5/2017 của Toà án nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc...7

Tóm tắt Bản án số 31/2019/HS-PT ngày 10/6/2019 của Toà án nhân dân tỉnh Phú Yên...8

2.1. Những điểm mới của BLDS 2015 so với BLDS 2005 về tổn thất tinh thần được bồi thường?...8

2.2. Khả năng bồi thường tổn thất về tinh thần khi tài sản bị xâm phạm

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

trong một hệ thống pháp luật nước ngoài...10 2.3. Theo pháp luật hiện hành, tổn thất về tinh thần khi tài sản bị xâm phạm có được bồi thường khơng? Vì sao?...11

2.4. Đoạn nào của các bản án cho thấy Toà án đã áp dụng các quy định về tổn thất tinh thần của BLDS 2015 trong các vụ việc trên?...11

2.5. Cho biết suy nghĩ của anh chị về việc Toà án không áp dụng BLDS 2005 mà áp dụng BLDS 2015 trong các vụ việc trên liên quan đến tổn thất tinh thần...12

2.6. Trong Bản án số 31, đoạn nào cho thấy người bị hại vừa bị xâm phạm về sức khoẻ vừa bị xâm phạm về danh dự, nhân phẩm?...13

2.7. Theo Toà án trong Bản án số 31, thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm và thiệt hại do danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm có được kết hợp với nhau khơng?...13

2.8. Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Toà án trong Bản án số 31 về khả năng kết hợp các loại thiệt hại khi nhiều yếu tố nhân thân của một chủ thể cùng bị xâm phạm...14 VẤN ĐỀ 3: THAY ĐỔI MỨC BỒI THƯỜNG ĐÃ ĐƯỢC ẤN ĐỊNH...15 3.1. Những khác biệt cơ bản giữa thay đổi mức bồi thường khơng cịn phù hợp với thực tế và giảm mức bồi thường do thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế...15

3.2. Nêu rõ từng điều kiện được quy định trong BLDS để thay đổi mức bồi thường khơng cịn phù hợp với thực tế...16

3.3. Trong tình huống nêu trên, yêu cầu bồi thường thêm 70.000.000đ của phía bị thiệt hại có được chấp nhận khơng? Vì sao?...17 VẤN ĐỀ 4: XÁC ĐỊNH NGƯỜI CÓ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG (CÙNG GÂY THIỆT HẠI)...18 Tóm tắt Bản án số 19/2007/DSST ngày 16/4/2007 của Tịa án nhân dân Thành phố Pleiku-tỉnh Gia Lai...18

Tóm tắt Quyết định số 226/2012/DS-GĐT ngày 22/5/2012 của Tòa dân sự Tòa án nhân dân tối cao...18

4.1. Trong phần “trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng” của BLDS, trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại phát sinh trong những trường hợp nào?...19

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

4.2. Trong Bản án số 19, bà Khánh bị thiệt hại trong hồn cảnh nào? Có xác định chính xác được người gây thiệt hại cho bà Khánh không?...19

4.3. Đoạn nào của Bản án số 19 cho thấy Tòa án đã theo hướng chị Tám, chị Hiền và anh Hải liên đới bồi thường?...20

4.4. Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết nêu trên của Tòa án về trách nhiệm liên đới...20

4.5. Trong Quyết định số 226, ai là người trực tiếp gây thiệt hại cho bà

4.8. Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án liên quan đến trách nhiệm liên đới...22

4.9. Bản án số 19, bà Khánh đã yêu cầu bồi thường bao nhiêu và yêu cầu ai bồi thường?...22

4.10. Bản án số 19, Tòa án đã quyết định anh Hải bồi thường bao nhiêu? ...22

4.11. Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết của Tòa án liên quan đến anh Hải...23

<b>Too long to read onyour phone? Save</b>

to read later on your computer

Save to a Studylist

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

<b>VẤN ĐỀ 1: CĂN CỨ PHÁT SINH TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆTHẠI NGỒI HỢP ĐỒNG</b>

<b>Tóm tắt Bản án số 20/2018/DS-ST ngày 23/4/2018 của Tịa án nhân dânQuận 2, TP. Hồ Chí Minh.</b>

Bị đơn đã đăng tải một dòng trạng thái lên tài khoản facebook với nội dung nói đề thi của trường đã bị lộ và chỉ đích danh nguyên đơn và bà Lẽ là người làm lộ đề trong khi chưa có văn bản kiểm chứng. Sau đó Hiệu trưởng trường đã kết luận khơng có việc lộ đề như bị đơn đăng tải. Do đó, nguyên đơn yêu cầu bị đơn bồi thường thiệt hại (sau đây viết tắt là BTTH) do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, với một số tiền, đồng thời xin lỗi công khai trên facebook và trước Hội đồng sư phạm trường.

Tịa án nhận định việc bị đơn đăng các thơng tin chưa được kiểm chứng trên phương tiện thông tin được nhiều người truy cập, những người truy cập thông tin đã đưa ra ý kiến nhận xét, trong số đó có những ý kiến có tính chất phê phán đã gây ảnh hưởng danh dự của nguyên đơn. Những hành vi trái pháp luật của bị đơn chính là nguyên nhân dẫn đến hậu quả làm tổn hại đến uy tín, danh dự của ngun đơn. Do đó, Tồ án quyết định buộc bị đơn phải BTTH cho nguyên đơn một số tiền và buộc bị đơn phải xin lỗi cơng khai ngun đơn tại trụ sở trường.

Trong tình hình dịch Covid-19 bùng phát trở lại bị đơn và đồng nghiệp đã triệu tập cuộc họp để phát thưởng và khen tặng. Tại cuộc họp đã có rất nhiều vi phạm về phịng chống dịch, khi chọn 1 phịng họp q nhỏ khơng đảm bảo yếu tố “khoảng cách” và “không tập trung”. Trong cuộc họp mọi người đều đeo khẩu trang tuy nhiên đến nội dung truyền lửa bị đơn đã yêu cầu tất cả nhân viên trong cuộc họp bỏ khẩu trang ra và đọc to mục tiêu nhiều lần. Sau cuộc họp diễn ra đã bùng phát 1 ổ dịch lớn có liên quan đến công ty và đã gây thiệt hại lớn về kinh tế, ảnh hưởng lớn để công cuộc phòng chống dịch của cả nước. Tòa án đã nhận định: hành vi của bị đơn là hành vi vi phạm pháp luật theo điểm c khoản 3 Điều 295 BLHS và vi phạm quy định phòng chống dịch Covid của Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng; hành vi vi phạm của bị đơn đã dẫn đến xuất hiện chùm ca bệnh Covid 19 liên quan tới 5 tỉnh, thành phố với 65 ca bệnh và làm phát sinh các chi phí phịng, chống dịch.

Do đó, khởi tố đối với bị đơn về tội “vi phạm quy định về an tồn ở nơi đơng người”, chấp hành hình phạt tù và Tòa căn cứ Điều 584, 589 BLDS 2015 buộc bị cáo bồi thường thiệt hại mà bị cáo gây ra.

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

<b>1.1. Cho biết các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoàihợp đồng (thiệt hại do người gây ra) trong BLDS 2015?</b>

Theo khoản 1 Điều 584 Bộ luật dân sự (sau đây viết tắt là BLDS) năm 2015 qui định: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.”

Như vậy, căn cứ làm phát sinh trách nhiệm BTTH ngoài hợp đồng trong BLDS 2015 là:

- Thứ nhất, phải có thiệt hại xảy ra trên thực tế. Thiệt hại là một yếu tố cấu<small>1</small>

thành trách nhiệm BTTH, khơng có thiệt hại thì khơng phát sinh trách nhiệm bồi thường.

Một hành vi vi phạm pháp luật nào cũng thường đem đến một thiệt hại nhất định vì nó làm trật tự pháp luật không ổn định. Tuy nhiên, thiệt hại ấy không là căn cứ phát sinh trách nhiệm BTTH, chỉ khi có sự thiệt hại về tài sản và thiệt hại về tinh thần (sức khỏe, tính mạng, danh dự hay nhân phẩm) mới phát sinh trách nhiệm BTTH.

- Thứ hai, có hành vi gây ra thiệt hại là hành vi trái pháp luật. Hành vi này bao<small>2</small>

gồm việc không làm những điều pháp luật bắt làm (không hành động) hoặc làm những việc mà pháp luật cấm (hành động).

Tuy vậy, không phải hành vi nào gây thiệt hại cũng được xem là trái pháp luật. Các hành vi trong lúc thực hành nhiệm vụ công tác, hành vi trong tình thế cấp thiết và hành vi nằm trong phạm vi phịng vệ chính đáng thì nếu gây thiệt hại cũng không phát sinh trách nhiệm BTTH ngồi hợp đồng.

- Thứ ba, phải có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra. Vì một hành vi có thể gây ra vô số thiệt hại và một thiệt hại có thể gây ra từ nhiều hành vi, do đó, cần xác định đúng sự phụ thuộc giữa hành vi vi phạm với thiệt hại xảy ra trên thực tế để xác định phạm vi BTTH cho người có hành vi vi phạm.

<b>1.2. Thay đổi về các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hạingoài hợp đồng giữa BLDS 2005 và BLDS 2015?</b>

So với Điều 604 BLDS 2005 thì Điều 584 BLDS 2015 đã có những thay đổi về

<small>1 Lê Hà Huy Phát (2017), Giáo trình Pháp luật về hợp đồng và bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Nxb.Hồng Đức-Hội Luật gia Việt Nam, Chương 5, tr. 377.</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

quy định căn cứ làm phát sinh trách nhiệm BTTH ngoài hợp đồng, cụ thể như sau: - Thứ nhất, BLDS 2015 loại bỏ yếu tố “lỗi”. Tại khoản 1 Điều 604 BLDS 2005: “Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vơ ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”. Trong khi đó, khoản 1 Điều 584 BLDS 2015: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”.

Trong BLDS 2005, các nhà làm luật quy định thêm yếu tố lỗi của người có hành vi xâm phạm gây thiệt hại là một căn cứ làm phát sinh trách nhiệm BTTH ngồi hợp đồng. Về phía mình, BLDS 2015 lại xem “hành vi xâm phạm” (khơng quan<small>3</small>

tâm đến yếu tố lỗi) là cơ sở xác định trách nhiệm bồi thường. Sự thay đổi của BLDS 2015 là phù hợp và thuyết phục. Vì trong thực tế nhiều người gây ra thiệt hại trong nhiều trường hợp khơng có khả năng nhận thức, theo BLDS 2015 thì lúc này người bị thiệt hại khơng có nghĩa vụ chứng minh lỗi của bên gây thiệt hại nữa, chỉ cần xác định được hành vi xâm phạm của người gây thiệt hại là đã có thể yêu cầu bồi thường.

- Thứ hai, BLDS 2015 đã bao quát chủ thể được bồi thường. So sánh khoản 1 Điều 604 BLDS 2005 qui định: “… xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác.” và khoản 1 Điều 584 BLDS 2015: “… xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác…”

Việc qui định cụm từ “người khác” khơng chỉ có ý nghĩa về mặt câu chữ khi làm cho điều luật trở nên ngắn gọn, súc tích mà cịn có ý nghĩa quan trọng trong việc bao quát hết tất cả các chủ thể có thể bị thiệt hại trong thực tế. Sự đổi mới này là sự phát triển trong tư duy lập pháp của các nhà làm luật.

- Thứ ba, BLDS 2015 bổ sung thêm cụm “trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”. Như vậy, theo BLDS 2015, tùy vào luật chuyên ngành qui định mà sẽ có trường hợp ngoại lệ rằng có hành vi trái pháp luật gây ra thiệt hại nhưng không phát sinh trách nhiệm BTTH hoặc luật đòi hỏi thêm yếu tố lỗi nhận thức. Điều này được xem là phù hợp với qui định tại Điều 4 BLDS 2015 về áp dụng BLDS và phù hợp với Điều 594 (khơng vượt q giới hạn phịng vệ chính

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

đáng thì khơng bồi thường), Điều 595 BLDS 2015 (khơng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết thì khơng bồi thường). Cùng với đó, Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 2017 có địi hỏi thêm về yếu tố lỗi nhận thức.

- Thứ tư, BLDS 2015 bổ sung căn cứ “tài sản gây thiệt hại”. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 584 BLDS 2015: “Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này”. Sự bổ sung này là hồn tồn hợp lí vì trên thực tế có sự kiện tài sản gây ra thiệt hại: chó cắn người, hàng rào bị đổ… có thể gây thiệt hại cho người khác. Do đó, việc bổ sung này đã đưa ra hướng giải quyết khi có sự kiện này xảy ra thì trách nhiệm bồi thường thuộc về chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản.

<b>1.3. Trong Bản án số 20 (về bồi thường thiệt hại do dùng facebook nêu trên),theo Tòa án, các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoàihợp đồng đã hội đủ chưa? Vì sao?</b>

Trong Bản án số 20 (về bồi thường thiệt hại do dùng facebook nêu trên), theo Tòa án, các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đã hội đủ. Vì những lý do sau:

- Thứ nhất, có thiệt hại xảy ra. Cụ thể Tòa án xác định: “Xét thấy việc ông Huy đăng các thông tin chưa được kiểm chứng trên phương tiện thông tin được nhiều người truy cập đã gây ảnh hưởng danh dự của bà Ngọc. Chẳng những vậy, từ những thông tin do ông Huy đăng tải về việc lộ đề thi, những người truy cập thông tin đã đưa ra ý kiến nhận xét, trong số đó có những ý kiến có tính chất phê phán”.<small>4</small>

- Thứ hai, hành vi gây thiệt hại là hành vi trái pháp luật. “Hội đồng xét xử nhận định, vào thời điểm ông Huy đăng tải các thông tin trên, chưa có văn bản nào của cơ quan có thẩm quyền xác định có sự việc lộ đề thi. Như vậy, ông Huy đã đăng tải thông tin mà khơng cần biết thơng tin đó có đúng sự thật hay không, đã được kiểm chứng hay chưa”.<small>5</small> Bên cạnh đó, Tịa án cho rằng: “Từ cách sử dụng câu, chữ của ông Huy đủ để người đọc hiểu rằng chính bà Lẽ và bà Ngọc là những người làm lộ đề thi. Căn cứ văn bản 297/GDĐT-TRH ngày 26/01/2018 của Sở GD&ĐT TP.HCM và các tài liệu, chứng cứ khác mà TAND Quận 2 thu thập được, có sơ sở để xác định khơng có sự việc lộ đề kiểm tra giữa học kì II mơn Ngữ văn tại Trường THPT Thủ Thiêm”.<small>6</small>

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

- Thứ ba, hành vi vi phạm pháp luật là nguyên nhân dẫn đến thiệt hại xảy ra. Toà án căn cứ vào: “Theo Vi bằng số 294/2017/VB-VPTPLBT do Văn phòng Thừa phát lại quận Bình Thạnh xác lập lúc 15 giờ 00 phút ngày 19/7/2017 cũng nhươ qua thừa nhận của ơng Trần Quang Huy có cơ sở để xác định ơng Huy chính là người đã đăng tải những thơng tin: “ĐỀ THI ĐÃ BỊ LỘ…!!”.<small>7</small> Cùng với đó, Toà án nhận định: “Rõ ràng hành vi trái pháp luật của ơng Huy chính là ngun nhân dẫn đến hậu quả làm tổn hại đến uy tín, danh dự của bà Ngọc”.<small>8</small>

<b>1.4. Theo anh/chị, trong vụ việc trên, đã hội đủ các căn cứ làm phát sinh tráchnhiệm bồi thường thiệt hại ngồi hợp đồng chưa? Vì sao? (anh/chị đánh giátừng điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngồi hợp đồng đãđược đáp ứng chưa).</b>

Theo nhóm em, trong vụ việc trên, đã hội đủ các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngồi hợp đồng. Vì căn cứ Điều 584 BLDS 2015 thì có 3 căn cứ phát sinh trách nhiệm BTTH đó là: có hành vi trái pháp luật, có thiệt hại thực tế xảy ra, có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại thực tế.

- Thứ nhất, có thiệt hại xảy ra: danh dư, nhân phẩm, uy tín của bà Ngọc bị xâm phạm. Xét nội dung bài đăng, có thể suy ra, ơng Huy có ý khẳng định chính bà Ngọc là người làm lộ đề thi. Việc này ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự của một nhà giáo. Không những vậy, từ những thông tin ông Huy đăng tải về việc lộ đề thi, những người truy cập thông tin đã đưa ra ý kiến nhận xét, trong số đó có những ý kiến có tính chất phê phán, xúc phạm đến danh dự của bà Ngọc ảnh hưởng sâu sắc đến danh dự, nhân phẩm của bà Ngọc.

- Thứ hai, hành vi gây thiệt hại là hành vi trái pháp luật: ông Huy đã vu khống bà Ngọc trên mạng xã hội bằng cách đăng dòng trạng thái lên Facebook cá nhân của ông với nội dung đề Văn bị lộ và chỉ đích danh bà Ngọc là người cố tình để lộ đề thi trong khi ông không có chứng cứ rõ ràng và không được sự đồng ý của bà Ngọc.

Dựa theo Vi bằng số 294/2017/VB-VPTPLBT và thừa nhận của ông Huy xác định ông chính là người đăng bài viết. Dựa trên văn bản 297/GDĐT-TRH ngày 26/01/2018 của Sở GD&ĐT TP.HCM khẳng định khơng có chuyện đề thi Văn của Trường Thủ Thiêm bị lộ. Như vậy, hành vi của ông Huy là xâm phạm đến quyền được bảo vệ danh sự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân theo Điều 34 BLDS 2015.

- Thứ ba, hành vi vi phạm pháp luật là nguyên nhân dẫn đến thiệt hại xảy ra.

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

Việc ơng Huy đăng dịng trạng thái với nội dung bà Ngọc làm lộ đề thi Văn đã làm danh dự, uy tín của một nhà giáo bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Dòng trạng thái này khi được ông đăng tải đã làm cho danh dự, nhân phẩm của bà bị xâm phạm nặng nề. Do đó, nếu ơng Huy khơng đăng tải những thơng tin sai này thì danh dự, nhân phẩm của bà Ngọc không bị xâm phạm.

<b>1.5. Trong Bản án số 99 (về covid 19), các căn cứ làm phát sinh trách nhiệmbồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đã hội đủ chưa? Vì sao?</b>

Trong Bản án số 99 (về covid 19), các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngồi hợp đồng đã hội đủ. Vì:

- Thứ nhất, có thiệt hại xảy ra. Cụ thể Tịa án nhận định: “Sau cuộc họp, tại Công ty TNHH Quốc tế Amida đã xuất hiện chùm ca bệnh Covid 19, liên quan đến 5 tỉnh, thành phố với tổng cộng 65 ca bệnh; làm phát sinh chi phí phịng, chống dịch như truy vết, cách ly, phong tỏa, xét nghiệm, điều trị với tổng số tiền 11.823.302.738 đồng (mười một tỷ, tám trăm hai mươi 3 triệu, ba trăm lẻ hai nghìn, bảy trăm ba mươi tám đồng)”.<small>9</small>

- Thứ hai, hành vi gây thiệt hại là hành vi trái pháp luật. Tòa xác định: “Hành vi nêu trên của bị cáo Nguyễn Quang Trọng đã phạm vào tội “Vi phạm quy định về an tồn ở nơi đơng người” theo điểm c khoản 3 Điều 295 BLHS”.<small>10</small> Đồng thời, xét tính chất vụ án, Tịa cho rằng ơng Trọng đã vi phạm quy định phòng chống dịch Covid được quy định tại Công văn số 2519/UBND-SYT của Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, gây thiệt hại lớn về tài sản nên cần phải xử phạt thoả đáng để răn đe và phòng ngừa chung.

- Thứ ba, hành vi vi phạm pháp luật là nguyên nhân dẫn đến thiệt hại xảy ra. Qua hành vi trái pháp luật của ông Trọng là yêu cầu nhân viên bỏ khẩu trang ra để hô khẩu hiệu kinh doanh đã vi phạm nghiêm trọng các biện pháp phòng chống dịch và đã trực tiếp gây ra hậu quả làm cho xuất hiện ổ dịch, làm ảnh hưởng đến sức khỏe của các bệnh nhân và sức khỏe của cả cộng đồng, còn làm phát sinh 1 chi phí phịng chống dịch cực kì.

<b>1.6. Việc Tịa án xác định Nguyễn Quang Trọng có trách nhiệm bồi thườngthiệt hại trong Bản án số 99 có thuyết phục khơng? Vì sao?</b>

Căn cứ vào khoản 1 Điều 584 BLDS 2015 quy định: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.”

Đối chiếu vào bản án trên, ta thấy Nguyễn Quang Trọng đã yêu cầu các nhân viên tham dự cuộc họp tháo bỏ khẩu trang để hô to mục tiêu nhiều lần đây là hành vi trái pháp luật theo quy định tại Điều 295 Bộ luật Hình sự 2015 qui định về an tồn lao động ở nơi đông người và đã vi phạm quy định phịng chống dịch tại Cơng văn số 2519/UBND-SYT của Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng qui định về thực hiện phịng, chống dịch. Qua hành vi của ơng Trọng dẫn đến có thiệt hại xảy ra là việc xuất hiện 1 ổ dịch lớn ảnh hưởng đến sức khỏe của nhân viên, sức khỏe cộng đồng và dẫn đến tổng thiệt hại là 11.823.302.738 đồng.

Vì hành vi yêu cầu của Trọng đã dẫn đến việc bùng phát dịch đã làm phát sinh 1 chi phí cực kì lớn trong phòng chống dịch và ảnh hướng rất lớn đến sức khỏe cả cộng đồng nên có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra.

Do đó, việc Tịa án xác định Nguyễn Quang Trọng có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong Bản án số 99 hoàn toàn thuyết phục.

<b>VẤN ĐỀ 2: XÁC ĐỊNH TỔN THẤT VỀ TINH THẦN ĐƯỢC BỒI THƯỜNG</b>

<b>Tóm tắt Bản án số 08/2017/DS-ST ngày 30/6/2017 của Toà án nhân dân huyện IAGrai tỉnh Gia Lai.</b>

Sau khi bị bị đơn đánh gây thương tích, tinh thần của nguyên đơn bị khủng hoảng do bị thương tích, phải đi bệnh viện cấp cứu và trải qua thời gian điều trị. Sau khi điều trị thì ngun đơn khơng đi làm việc được do vết thương chưa hồi phục hoàn toàn, ảnh hưởng đến thói quen sinh hoạt của nguyên đơn và gia đình. Do đó, ngun đơn u cầu bị đơn phải bồi thường tổn thất tinh thần do bị đơn đã có hành vi xâm phạm đến sức khỏe của nguyên đơn.

Tòa án nhận định bị đơn đã xâm phạm đến sức khỏe của người khác nên yêu cầu bồi thường thiệt hại cho nguyên đơn, trong trường hợp bị đơn không đủ tài sản để bồi thường thì ba mẹ của bị đơn phải bồi thường phần cịn thiếu cho ngun đơn.

<b>Tóm tắt Bản án số 26/2017/HSST ngày 29/5/2017 của Toà án nhân dân tỉnhVĩnh Phúc.</b>

Bị cáo và người bị hại đều là phạm nhân sinh hoạt cùng buồng giam, chỉ vì người bị hại khơng nhận ngay việc lấy quần của phạm nhân khác mà bị cáo dùng chân đá thẳng vào vùng ngực người bị hại. Hậu quả người bị hại bị chấn thương dẫn đến tử vong. Về trách nhiệm dân sự thì hành vi của bị cáo đã tước đoạt tính mạng của

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

người bị hại nên người đại diện hợp pháp của người bị hại yêu cầu bị cáo phải bồi thường. Ngồi ra, người bị hại cịn có 1 người con chưa thành niên nên buộc bị cáo phải có nghĩa vụ cấp dưỡng. Tịa án quyết định buộc bị cáo phải bồi thường chi phí mai táng đối với người bị hại, bồi thường tổn thất về tinh thần do tính mạng bị xâm phạm cho gia đình người bị hại và phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên của người bị hại từ thời điểm người bị hại chết cho đến khi con người hại đủ 18 tuổi.

<b>Tóm tắt Bản án số 31/2019/HS-PT ngày 10/6/2019 của Toà án nhân dân tỉnhPhú Yên.</b>

Vào khoảng 8 giờ tối, bị cáo nảy sinh ý định giao cấu với người bị hại; nên đã dùng vũ lực khống chế, đe doa và thực hiện hành vi giao cấu trái với ý muốn của người bị hại. Bị cáo đã thực hiện hành vi hiếp dâm làm rách màng trinh của người bị hại, khi người bị hại mới 14 tuổi 02 tháng 25 ngày; là đã xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người bị hại, gây ảnh hưởng đến quá trình phát triển tâm sinh lý tự nhiên của trẻ em. Tòa án xét xử về trách nhiệm dân sự của bị cáo theo quy định tại Điều 590 BLDS 2015, thì người gây thiệt hại phải bồi thường cho người bị thiệt hại các khoản, gồm: Chi phí hợp lý cho việc chữa trị, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe; Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người bị hại gánh chịu. Bị cáo còn phải bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm cho người bị hại một khoản tiền quy định tại Điều 592 BLDS 2015.

<b>2.1. Những điểm mới của BLDS 2015 so với BLDS 2005 về tổn thất tinh thầnđược bồi thường?</b>

Ghi nhận các trường hợp được bồi thường khi có tổn thất tinh thần gồm khi sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, uy

Điều 589 tuy không đề cập đến tổn thất tinh thần khi tài sản bị xâm phạm nhưng đã có khoản 4 ghi nhận “thiệt hại khác do luật

</div><span class="text_page_counter">Trang 13</span><div class="page_container" data-page="13">

tín bị xâm phạm quy định”, có thể hiểu rằng tổn thất tinh thần khi tài sản bị xâm phạm đã được pháp luật công với các trường hợp thiệt hại do tài sản gây ra và trường hợp cha, mẹ, người giám hộ bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra.

BLDS 2015 không phân biệt người gây thiệt hại mà dùng cách xác định “người chịu trách nhiệm bồi thường”. Cách xác định này khái quát và tiến bộ hơn so với BLDS 2005.

<b>Mức bồithường</b>

Mức bồi thường tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận, nếu khơng thỏa thuận được thì theo mức bồi thường do luật ấn định. xâm phạm: không quá 60 tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định.

- Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm: không quá 10 tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định.

BLDS 2015 cũng ưu tiên thỏa thuận của các bên trong bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên có sự thay đổi về mức bồi thường do luật ấn định:

- Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm: không quá 50 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

- Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm: không quá 100 lần mức lương cơ sở do Nhà nước hướng tăng mức bồi thường tổn thất tinh thần, mức bồi thường được tính dựa trên “mức lương cơ sở” thay vì dựa trên “tháng lương tối thiểu”. Cách quy định

</div><span class="text_page_counter">Trang 14</span><div class="page_container" data-page="14">

này giúp bảo về quyền lợi của bên bị xâm phạm. Tuy nhiên mức bồi thường thiệt hại khi uy tín, danh dự, nhân phẩm bị xâm quy định đối với trường hợp có người bị xâm phạm sức khỏe thì khơng có bất kì hướng dẫn nào về bồi thường tổn thất tinh thần khi sức khỏe bị xâm phạm. Thời hiệu là 2 năm.

Thời điểm bắt đầu thời hiệu là kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, pháp nhân, chủ thể khác bị xâm phạm.

Theo Điều 588 BLDS 2015: Thời hiệu là 3 năm.

BLDS 2015 thay làm chậm thời điểm kết thúc thời hiệu bằng cách quy định thời điểm bắt đầu thời hiệu là khi người có quyền biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Cách quy định này có lợi hơn cho bên bị thiệt hại.

<b>2.2. Khả năng bồi thường tổn thất về tinh thần khi tài sản bị xâm phạm trongmột hệ thống pháp luật nước ngoài.</b>

Hiện nay, vấn đề bồi thường tổn thất về tinh thần khi tài sản bị xâm phạm đã được chấp nhận ở một số hệ thống pháp luật nước ngoài. Cụ thể là vấn đề này đã được chấp nhận ở một số tiểu bang của Hoa Kỳ, thông qua các án lệ về xâm phạm đến kỷ vật, vật gia truyền và khi thú cưng bị xâm phạm.

- Đối với trường hợp kỷ vật, vật gia truyền bị xâm phạm: Trong Edmonds v. United State, 563 F.Supp.2d 196,204 (D.D.C. 2008), Edmonds đã kiện chủ cũ của mình (Chính phủ), cho hành vi cố tình tước đoạt ba tấm ảnh của cha cô. Nguyên đơn đã chứng minh về vai trò quan trọng của ba bức ảnh đối với cuộc sống của cô, chúng đã ghi lại những khoảnh khắc quan trọng trong cuộc đời của cha và cơ. Vào

</div><span class="text_page_counter">Trang 15</span><div class="page_container" data-page="15">

ngày 20/5/2008 Tịa án xét xử theo hướng Chính phủ phải bồi thường thiệt hại cho cô Edmonds để bù đắp cho những giá trị đặc biệt về mặt tinh thần.<small>11</small>

- Đối với trường hợp thú cưng bị xâm phạm: Tại bang Hawaii, một gia đình được bồi thường $ 1.000 cho nỗi đau tinh thần mà họ phải chịu đựng khi con chó chín tuổi của họ đã chết vì kiệt sức do nóng sau khi nhân viên cơ quan nhà nước ở Hawaii bỏ nó lại trong thùng xe tải khơng thống khí dưới ánh mặt trời. Tương tự, ở bang Florida, một gia đình đã khởi kiện và giành được $ 13.000 sau khi con chó của họ đã bị thương nặng trong một bệnh viện động vật ở Florida và sau đó đã bị chết. Con chó đã được đặt trên một miếng nệm nóng trong gần hai ngày mà khơng có sự chăm sóc, và bị bỏng rất nặng. Tòa án cho phép Ban hội thẩm, khi quyết định khoản tiền bồi thường thiệt hại cho gia đình, để xem xét tổn thất về tinh thần của họ đã chịu đựng.<small>12</small>

<b>2.3. Theo pháp luật hiện hành, tổn thất về tinh thần khi tài sản bị xâm phạmcó được bồi thường khơng? Vì sao?</b>

- Điều 589 BLDS 2015 đã liệt kê các thiệt hại khi tài sản bị xâm phạm như sau: “Thiệt hại do tài sản bị xâm phạm bao gồm:

1. Tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng.

2. Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút. 3. Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại. 4. Thiệt hại khác do luật quy định.”

- BLDS 2015 không đề cập đến tổn thất tinh thần khi tài sản bị xâm phạm, tuy nhiên đã có quy định ở khoản 4 Điều 589 ghi nhận “thiệt hại khác do luật quy định”. Như vậy, có thể hiểu rằng đây là quy định mở và tổn thất tinh thần có thể được xem là thiệt hại do tài sản bị xâm phạm nếu luật có quy định. Cụ thể tại điểm b khoản 1 Điều 204 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2019, năm 2022) quy định thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bao gồm: “thiệt hại về tinh thần bao gồm các tổn thất về danh dự, nhân phẩm, uy tín, danh tiếng và những tổn thất khác về tinh thần gây ra cho tác giả của các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; người biểu diễn; tác giả của sáng chế, kiểu dáng cơng nghiệp, thiết kế bố trí, giống cây trồng”.

<small>11 Nguyễn Tấn Hoàng Hải (2017), Bồi thường tổn thất về tinh thần khi tài sản bị xâm phạm – Kinh nghiệm từpháp luật nước ngồi, Tạp chí Khoa học pháp lý, số 08 (111)/2017, tr. 34 - 41.</small>

<small>12 Nguyễn Tấn Hoàng Hải, tlđd (11), tr. 34 - 41.</small>

</div>