<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

<b>BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP. HỒ CHÍ MINH</b>

<b>KHOA LUẬT DÂN SỰ </b>

<b>MÔN HỌC: HỢP ĐỒNG DÂN SỰ VÀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI NGOÀI HỢP ĐỒNG </b>

<b>BÀI TẬP THÁNG THỨ NHẤT </b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

BÀI TẬP THÁNG THỨ NHẤT

<b>Vấn đề 1: Được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật....2Tóm tắt Bản án số 19/2017/DS-ST ngày 03/5/2017 của Toà án nhân dân huyện Long Hồ tỉnh Vĩnh Long...21. Thế nào là được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật?...22. Vì sao được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật là căn cứ phát sinh...3nghĩa vụ?...33. Trong điều kiện nào người được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật có trách nhiệm hồn trả?...34. Trong vụ việc được bình luận, đây có là trường hợp được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật khơng? Vì sao?...45. Nếu Ngân hàng khơng rút u cầu tính lãi chậm trả thì phải xử lý như thế nào? Cụ thể, anh T có phải chịu lãi khơng? Nếu chịu lãi thì chịu lãi từ thời điểm nào, đến thời điểm nào và mức lãi là bao nhiêu?...4Vấn đề 2: Giao kết hợp đồng có điều kiện phát sinh...4</b>

<b>Tóm tắt Quyết định số 09/2022/DS-GĐT ngày 30/3/2022 của Hội đồng thẩm phán Tịa án nhân dân tối cao...41. BLDS có cho biết thế nào là hợp đồng giao kết có điều kiện phát sinh không?...62. Trong trường hợp bên chuyển nhượng tài sản chưa có quyền sở hữu tại thời điểm giao kết nhưng đang làm thủ tục hợp thức hóa quyền sở hữu, có quy định nào của BLDScoi đây là hợp đồng giao kết có điều kiện khơng?...63. Trong Quyết định số 09, Tịa án nhân dân tối cao có coi hợp đồng trên là hợp đồng giao kết có điều kiện không? Đoạn nào của Quyết định cho câu trả lời?...74. Ngồi Quyết định số 09, cịn có bản án/quyết định nào khác đề cập đến vấn đề này không? Nêu một bản </b>

<b>án/quyết định mà anh/chị biết...75. Theo Hội đồng thẩm phán, cho đến khi bà Lan được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng có tranh chấp đã tồn tại chưa? Hợp đồng đó có bị vơ hiệu khơng? Vì sao?...76. Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết nêu trên của Hội đồng thẩm phán...7</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

<b>7. Suy nghĩ của anh/chị về việc vận dụng các quy định liên quan đến giao kết hợp đồng có điều kiện phát sinh.. 8Vấn đề 3: Hợp đồng chính/phụ vơ hiệu...91. Thế nào là hợp đồng chính và hợp đồng phụ? Cho ví dụminh họa đối với mỗi loại hợp đồng...92. Quy định điều chỉnh hợp đồng chính/ hợp đồng phụ vơ hiệu trong một hệ thống pháp luật nước ngoài...103. Trong vụ việc trên, ai là người (chủ thể) có nghĩa vụ trảtiền cho Ngân hàng?...104. Bà Quế tham gia quan hệ trên với tư cách gì? Vì sao?105. Việc Tịa án tuyên bố hợp đồng thế chấp trên vô hiệu có thuyết phục khơng? Vì sao?...106. Theo Tịa án, bà Quế có cịn trách nhiệm gì đối với Ngân hàng không?...117. Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết của Tòa án trong vụ việc trên liên quan đến trách nhiệm của bà Quế.</b>

<b>Vấn đề 4: Phân biệt thời hiệu khởi kiện tranh chấp về tài sản và về hợp đồng...11</b>

<b>Tóm tắt Quyết định số 14/2017/QĐ-PT ngày 14/7/2017 của Tồ án nhân tỉnh Hưng Yên...111. Những điểm khác biệt giữa thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng và thời hiệu khởi kiện tranh chấp về quyềnsở hữu tài sản...122. Theo anh/chị, tranh chấp về số tiền 45 triệu đồng là tranh chấp hợp đồng hay tranh chấp về quyền sở hữu tài sản? Vì sao?...123. Theo anh/chị, tranh chấp về số tiền 25 triệu đồng là tranh chấp hợp đồng hay tranh chấp về quyền sở hữu tài sản? Vì sao?...134. Đường lối giải quyết của Tồ án về 2 khoản tiền trên cóthuyết phục khơng? Vì sao?...135. Đường lối giải quyết cho hồn cảnh như trên có thay đổi khơng khi áp dụng BLDS 2015? Vì sao?...14TÀI LIỆU THAM KHẢO...15</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

<b>Bài tập tháng thứ nhất</b>

<b>Vấn đề 1: Được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luậtTóm tắt Bản án số 19/2017/DS-ST ngày 03/5/2017 của Toà án nhân dân huyện Long Hồ tỉnh Vĩnh Long.</b>

Về chủ thể tranh chấp:

- Nguyên đơn: Ngân hàng NN & PTNTVN; - Bị đơn: Anh Đặng Trường T.

Về vấn đề tranh chấp: Vấn đề tranh chấp đòi lại tài sản. Về lý do tranh chấp: Khoảng 8 giờ ngày 07/11/2016, chị Huỳnh Diệu T nộp số tiền mặt 5.000.000 đồng tại Phòng giao dịch xã TB thuộc chi nhánh NN&PTNT huyện V, tỉnh VL để chuyển cho anh Đặng Trường T. Chị Trương Thị V là kế tốn của Phịng giao dịch xã TB do bất cẩn chuyển nhầm số tiền là 50.000.000 đồng. Liền sau đó, anh T đã rút tiền mặt 05 lần, mỗi lần 5.000.000 đồng, tổng cộng là 25.000.000 đồng tại máy ATM, đồng thời chuyển khoản trên điện thoại 04 lần mỗi lần 5.000.000 đồng với số tiền tổng cộng 20.000.000 đồng để trả nợ cho chị ruột là Đặng Thị Mỹ H có tài khoản mở tại NN&PTNT chi nhánh LX. Đến khoảng 09 giờ cùng ngày khi phát hiện sai sót, phía Ngân hàng huyện V đã phong tỏa số dư tài khoản còn lại là 5.045.700 đồng và thông báo đến cho anh T biết số tiền mà Ngân hàng đã chuyển thừa là 45.000.000

<b>Too long to read onyour phone? Save</b>

to read later on your computer

Save to a Studylist

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

đồng và yêu cầu anh T trả lại. Ngày 8/11/2016, anh T thừa nhận và hứa trả lại nhưng sau đó thay đổi ý kiến. Đến ngày 12/11/2016, cơng an huyện V phối hợp với công an xã LP,huyện LH qua làm việc với anh T và anh cam kết đến ngày 14/11/2016 trả

20.000.000 đồng và ngày 21/11/2016 trả 20.000.000 đồng còn lại. Khi đến hạn cam kết thì anh T vẫn khơng thực hiện. Ngân hàng yêu cầu anh T có trách nhiệm trả lại cho Ngân hàng số tiền 40.000.000đ, đồng thời tính lãi chậm trả theo mức lãi suất 10% /năm kể từ ngày 22/11/2016 cho đến khi trả hết số tiền trên. Về quyết định của Tòa án: Tòa án chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn NN&PTNT VN: Buộc anh T có trách nhiệm trả cho nguyên đơn NN&PTNT VN số tiền 40.000.000đ,đình chỉ xét xử yêu cầu của nguyên đơn về việc yêu cầu bị đơn trả lãi chậm trả theo mức lãi suất 10%/năm.

<b>1. Thế nào là được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật? </b>

Trong BLDS 2015 khơng có định nghĩa về “được lời về tài sản khơng có căn pháp luật”. Nhưng trên thực tế, được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật là sự phát sinh quyền chiếm hữu, sử dụng tài sản của một chủ thể đối với một tài sản nhưng không dựa trên căn cứ pháp luật quy định. Người được lợi về tài sản khơng biết tài sản đó là của người khác mà coi tài sản đó là của mình.

<b>2. Vì sao được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật là </b>

3. Thực hiện công việc không có ủy quyền.

4. Chiếm hữu, sử dụng tài sản hoặc được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật.

5. Gây thiệt hại do hành vi trái pháp luật. 6. Căn cứ khác do pháp luật quy định.”

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

Được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật là căn cứ phát sinh nghĩa vụ vì nó được đề cập trong Khoản 4 Điều 275 BLDS “Căn cứ phát sinh nghĩa vụ” và trên thực tế họ được lợi về tài sản đó thì đồng thời họ phải có nghĩa vụ về về tài sản đó. Đồng thời sự được lợi này sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ nhân tài sản thì người được lợi cũng nên có nghĩa vụ đối với người chủ của tài sản đó như vậy mới đảm bảo được quyền lợi của người sở hữu tài sản đó.

<b>3. Trong điều kiện nào người được lợi về tài sản không cócăn cứ pháp luật có trách nhiệm hồn trả? </b>

CSPL: Khoản 2 Điều 579 BLDS 2015

“Người được lợi về tài sản mà khơng có căn cứ pháp luật làm cho người khác bị thiệt hại thì phải hồn trả khoản lợi đó cho người bị thiệt hại, trừ trường hợp quy định tại Điều 236 của Bộ luật này.”

Điều 236 BLDS 2015:

“Người chiếm hữu, người được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, cơng khai trong thời hạn 10 năm đối với động sản, 30 năm đối với bất động sản thì trở thành chủ sở hữu tài sản đó, kể từ thời điểm bắt đầu chiếm hữu, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.”

Người được lợi về tài sản mà khơng có căn cứ pháp luật làm cho người khác bị thiệt hại trừ trường hợp ngay tình, liên tục, cơng khai trong thời hạn 10 năm đối với động sản, 30 năm đối với bất động sản thì phải hồn trả khoản lợi đó cho người bị thiệt hại.

<b>4. Trong vụ việc được bình luận, đây có là trường hợp được lợi về tài sản khơng có căn cứ pháp luật khơng? Vì sao?</b>

Trong vụ việc được bình luận, đây khơng được coi là trường hợp được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.

Vì: Số tiền mà chị T gửi 50.000.000 đồng cho anh T là vì sự nhầm lẫn của Ngân hàng mà thực tế số tiền này không thuộc về anh T. Anh T biết số tiền đó khơng phải của mình

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

nhưng vẫn dùng để trả nợ chị gái. Anh T phải có nghĩa vụ hồn trả lại số tiền mà anh đã nhận được.

CSPL: khoản 2 Điều 579 BLDS 2015.

“Người được lợi về tài sản mà không có căn cứ pháp luật làm cho người khác bị thiệt hại thì phải hồn trả khoản lợi đó cho người bị thiệt hại, trừ trường hợp quy định tại Điều 236 của Bộ luật này.”

<b>5. Nếu Ngân hàng khơng rút u cầu tính lãi chậm trả thìphải xử lý như thế nào? Cụ thể, anh T có phải chịu lãi khơng? Nếu chịu lãi thì chịu lãi từ thời điểm nào, đến thời điểm nào và mức lãi là bao nhiêu?</b>

Nếu ngân hàng không rút yêu cầu tính lãi chậm trả thì anh T vẫn phải có nghĩa vụ trả số lãi nếu anh trả tiền chậm theo cơ sở pháp lý Điều 357 BLDS 2015.

Anh T sẽ phải chịu lãi tính từ thời điểm anh T chưa hoàn thành nghĩa vụ trả tiền cho ngân hàng NN&PTNT VN đến khi anh T hoàn thành nghĩa vụ trả 40.000.000 đồng.

Lãi suất phát sinh do chậm trả tiền được xác định theo mức thỏa thuận giữa các bên nhưng không vượt quá mức lãi suất trong Bộ luật yêu cầu là 20% ( Điều 468 BLDS 2015). Và ở đây Ngân hàng yêu cầu mức lãi suất là 10% thì có thể chấp nhận được.

<b>Vấn đề 2: Giao kết hợp đồng có điều kiện phát sinh</b>

<b>Tóm tắt Quyết định số 09/2022/DS-GĐT ngày 30/3/2022 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.</b>

Về chủ thể tranh chấp:

- Nguyên đơn: ông Trần Thế Nhân, bà Lê Thị Hồng Lan, ông Trần Nhật Minh, bà Đặng Ngọc Diễm;

- Bị đơn: Phan Minh Yến.

Về vấn đề tranh chấp: Tranh chấp văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất và hủy hợp đồng ủy quyền. Về lý do tranh chấp:

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

- [4] Xét thấy, tại “Văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng lô đất nền” ngày 21/11/2013 thể hiện nội dung vợ chồng ông Nhân đang chờ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với lô đất nền số 281A3 [...] Thực tế, vợ chồng ông Nhân đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với chủ đầu tư, được bàn giao đất thực địa có số lơ nền, vị trí nền, diện tích, địa chỉ cụ thể và đã giao nền đất này cho bà Yến và đã nhận đầy đủ tiền chuyển nhượng từ bà Yến là 520.000.000 đồng.

- [6] Xét thấy tại Khoản 1 Điều 3 của “Văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng lơ đất nền” giữa hai bên có nội dung quy định: “Bên A có trách nhiệm phải ký hợp đồng chuyển nhượng chính thức theo yêu cầu của bên B sau khi có giấy chứng nhận QSD đất mà không kèm theo bất cứ điều kiện gì, nếu khơng thực hiện hoặc đổi ý không bán, bên A phải bồi thường gấp ba lần số tiền đã nhận của bên B và tất cả các chi phí, các khoản tiền khác mà bên B đã nộp cho Nhà nước. - [7] Căn cứ vào nội dung thỏa thuận nêu trên giữa các bên thì

“Văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng lơ đất nền” là giao dịch dân sự có điều kiện, đó là khi vợ chồng ơng Nhân, bà Lan được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với lô đất nền phải ký Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà Yến theo đúng quy định của pháp luật; trường hợp ông Nhân, bà Lan không thực hiện việc ký Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng lơ đất nền này thì phải bồi thường cho bà Yến gấp ba lần số tiền đã nhận và các chi phí khác mà bà Yến đã nộp cho Nhà nước (nếu có). Như vậy, “Văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng lô đất nền” không phải Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà là giao dịch bằng văn bản giữa các bên về việc cam kết chuyển nhượng quyền sử dụng đất và trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu bên chuyển nhượng không thực hiện nghĩa vụ đã thỏa thuận và cam kết; giao dịch bằng văn bản cam kết chuyển nhượng quyền sử dụng đất này là tự nguyện, phù hợp với quy định của pháp luật. Do đó, “Văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng lô đất nền” [...] không bị vô hiệu nhưng chưa phát sinh hiệu lực do tại thời điểm ông Nhân, bà Lan khởi kiện vào

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

ngày 20/7/2018 thì điều kiện làm phát sinh hiệu lực của giao dịch chưa xảy ra vì đến ngày 04/9/2018 bà Lan mới được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…

Về quyết định của Tịa án: vợ chồng ơng Nhân, bà Lan có quyền đơn phương chấm dứt việc cam kết ký hợp đồng chuyển nhượng theo thỏa thuận tại “Văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng lô đất nền” và phải bồi thường gấp ba lần số tiền đã nhận theo thỏa thuận.

<b>1. BLDS có cho biết thế nào là hợp đồng giao kết có điều kiện phát sinh khơng?</b>

BLDS hiện hành cũng như BLDS 2005 chưa có khái niệm cụ thể về loại hợp đồng này. Tuy nhiên, ở BLDS có các quy định về hợp đồng có điều kiện, giao dịch dân sự có điều kiện, cụ thể là ở khoản 6, Điều 402 BLDS 2015 và Điều 120 BLDS 2015 (Điều 125 BLDS 2005). Các điều khoản ấy quy định như sau:

Khoản 6, Điều 402 BLDS 2015: “Điều 402. Các loại hợp đồng chủ yếu:

6. Hợp đồng có điều kiện là hợp đồng mà việc thực hiện phụ thuộc vào việc phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt một sự kiện nhất định.”

Điều 120 BLDS 2015:

“Điều 120. Giao dịch dân sự có điều kiện:

1. Trường hợp các bên có thỏa thuận về điều kiện phát sinh hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự thì khi điều kiện đó xảy ra, giao dịch dân sự phát sinh hoặc hủy bỏ.

2. Trường hợp điều kiện làm phát sinh hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự không thể xảy ra được do hành vi cố ý cản trở trực tiếp hoặc gián tiếp của một bên thì coi như điều kiện đó đã xảy ra; trường hợp có sự tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của một bên cố ý thúc đẩy cho điều kiện xảy ra thì coi như điều kiện đó khơng xảy ra.”

Điều 125 BLDS 2015:

“Điều 125. Giao dịch dân sự có điều kiện

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

1. Trong trường hợp các bên có thỏa thuận về điều kiện phát sinh hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự thì khi điều kiện đó xảy ra, giao dịch dân sự phát sinh hoặc hủy bỏ.

2. Trong trường hợp điều kiện làm phát sinh hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự không thể xảy ra được do hành vi cố ý cản trở của một bên hoặc của người thứ ba thì coi như điều kiện đó đã xảy ra; nếu có sự tác động của một bên hoặc của người thứ ba cố ý thúc đẩy cho điều kiện để làm phát sinh hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự xảy ra thì coi như điều kiện đó khơng xảy ra.”

Như vậy, ta có thể hiểu hợp đồng có điều kiện phát sinh là hợp đồng mà khi giao kết, các bên có thỏa thuận để xác định về một sự kiện để khi sự kiện đó xảy ra thì hợp đồng được phát sinh.

<b>2. Trong trường hợp bên chuyển nhượng tài sản chưa có quyền sở hữu tại thời điểm giao kết nhưng đang làm thủ tục hợp thức hóa quyền sở hữu, có quy định nào của BLDS coi đây là hợp đồng giao kết có điều kiện khơng? </b>

Theo như BLDS hiện hành thì hợp đồng có điều kiện được quy định tại khoản 6 Điều 402 BLDS 2015 như sau: “Hợp đồng có điều kiện là hợp đồng mà việc thực hiện phụ thuộc vào việc phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt một sự kiện nhất định.” Theo đó, nếu như việc làm thủ tục hợp thức hóa quyền sở hữu của bên chuyển nhượng tài sản hồn thành thì bên chuyển nhượng tài sản có được quyền sở hữu, sự kiện mới phát sinh thì hợp đồng giao kết này hình thành. Do đó đối chiếu theo khoản 6 Điều 402 BLDS 2015 có thể xem trường hợp này là một hợp đồng giao kết có điều kiện.

<b>3. Trong Quyết định số 09, Tòa án nhân dân tối cao có coihợp đồng trên là hợp đồng giao kết có điều kiện không? Đoạn nào của Quyết định cho câu trả lời?</b>

Trong Quyết định số 09, Tòa án nhân dân tối cao có coi hợp đồng trên là hợp đồng giao kết có điều kiện. Tại đoạn [7]: “Căn cứ vào nội dung thỏa thuận nêu trên giữa các bên thì “Văn bản thỏa thuận về việc chuyển nhượng lô đất nền”

</div>