<span class="text_page_counter">Trang 1</span><div class="page_container" data-page="1">

<b>TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCMKHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN</b>

<b>MÔN HỌC: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

21110418 - 8.2 Những quyền riêng tư

và quyền thông tin ^100%

- 8.6 Công việc trong lĩnh vực thương mại điện tử

- 8.7 Case study

100%

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

<b>MỤC LỤC</b>

THE RIGHT TO BE FORGOTTEN (QUYỀN ĐƯỢC QUÊN): CHÂU ÂU ĐỨNG ĐẦU

VỀ QUYỀN RIÊNG TƯ TRÊN INTERNET...1

8.1 HIỂU VỀ ĐẠO ĐỨC, XÃ HỘI VÀ CHÍNH TRỊ VÀ CÁC VẤN ĐỀ TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ...4

8.1.1 Mơ hình tổ chức các vấn đề...6

8.1.2 Khái niệm đạo đức cơ bản: trách nhiệm, trách nhiệm giải trình, trách nhiệm pháp lý và đúng thủ tục... 7

8.1.3 Phân tích các vấn đề đạo đức...9

8.1.4. Nguyên tắc đạo đức của ứng cử viên...10

8.2 Những quyền riêng tư và quyền thơng tin...11

8.2.1 Quyền riêng tư là gì...11

8.2.2 Quyền riêng tư trong khu vực công: quyền riêng tư của công dân...13

8.2.4 Bảo vệ riêng tư như một doanh nghiệp...36

8.2.5 Những nhóm ủng hộ quyền riêng tư...38

8.3 QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ...45

8.3.1. CÁC LOẠI BẢO VỆ SỞ HỮU TRÍ TUỆ:...46

8.3.2. THÁCH THỨC: CÂN BẰNG VIỆC BẢO VỆ TÀI SẢN VỚI CÁC GIÁ TRỊ KHÁC... 66

8.4. QUẢN TRỊ:... 66

8.5. AN TOÀN VÀ PHÚC LỢI CÔNG CỘNG...74

8.6. CÔNG VIỆC TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ...82

8.7. CASE STUDY...86

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

<b>THE RIGHT TO BE FORGOTTEN (QUYỀN ĐƯỢC QUÊN): CHÂU ÂU ĐỨNG ĐẦU VỀ QUYỀN RIÊNG TƯ TRÊN INTERNET</b>

Năm 2014, Google bị buộc phải bắt đầu loại bỏ một số kết quả truy vấn của cơng cụ tìm kiếm ở Châu Âu sau một quyết định của Tịa án Cơng lý của Liên minh Châu Âu (CJEU), tòa án cao nhất của Châu Âu. Quyết định này đã mang lại quyền cho cá nhân yêu cầu loại bỏ một số liên kết đến thơng tin cá nhân được tìm thấy thơng qua việc tìm kiếm tên của họ. Quyết định của CJEU đã được biết đến với tên gọi "quyền được quên" (đôi khi được viết tắt là RTBF, hoặc có thể được gọi là "quyền loại bỏ khỏi danh sách"). Quyết định của CJEU là khởi đầu của một kỷ nguyên mới về quyền riêng tư số trong Liên minh Châu Âu, dựa trên ý tưởng đơn giản rằng người dùng có quyền quản lý thông tin cá nhân trực tuyến và hình ảnh cơng khai của họ. Google, Facebook, Twitter và nhiều cơng ty Internet có trụ sở ở Hoa Kỳ, mơ hình kinh doanh của họ phụ thuộc vào việc hầu như khơng có hạn chế nào về việc thu thập và sử dụng thông tin cá nhân, đã lên tiếng mạnh mẽ phản đối ý kiến rằng người dùng có quyền quản lý thơng tin cá nhân trực tuyến của mình. Tuy nhiên, quyết định của CJEU đã là quyết định cuối cùng, và Google cũng như các công cụ tìm kiếm lớn khác đang triển khai quyết định này, một cơng việc mặc dù có vẻ đơn giản về mặt khái niệm nhưng đã chứng minh là rất khó khăn và đắt đỏ trong thực tế.

Quyết định của CJEU dựa trên một vụ kiện năm 2010 do công dân Tây Ban Nha Mario Costeja Gonzalez đưa ra, đối đầu với một tờ báo Tây Ban Nha, Google Spain và Google Inc. (công ty mẹ ở Mỹ), mà đã liên kết tên ông với một thông báo đấu giá trong một tờ báo nói rằng nhà ơng đã bị tịch thu và đang được bán để thanh toán nợ. Một cuộc tìm kiếm trên Google về tên Gonzalez trả về một liên kết đến thông báo trên báo là liên kết nổi bật nhất. Vụ kiện của Gonzalez cho biết rằng vấn đề nợ và tịch thu đã được giải quyết nhiều năm trước đó, và việc tham chiếu đến sự kiện này là không liên quan và là một sự xâm phạm quyền riêng tư của ông, theo định nghĩa trong Chỉ thị Bảo vệ Dữ liệu Liên minh Châu Âu, mà vào thời điểm đó quản lý thông tin cá nhân ở 28 quốc gia thành viên của Liên minh Châu Âu. Gonzalez yêu cầu tờ báo loại bỏ hoặc sửa đổi trang mà nó đăng trên Web và yêu cầu Google Spain và Google Inc. phải loại bỏ liên kết giữa tên ông và thông báo đấu giá trên báo. Gonzalez nói rằng ơng khơng lo lắng quá nhiều về hình ảnh trực tuyến của mình so với tác động lên công việc và danh tiếng của ông như một luật sư, và khả năng thông báo có thể gây tổn thương đến doanh nghiệp luật của ơng. Cũng đã có hàng nghìn u cầu khác từ người châu Âu yêu cầu Google loại bỏ các liên kết đến tên của họ mà họ cho là khơng thích hợp, khơng chính xác, khơng cịn liên quan và xâm phạm quyền riêng tư của họ.

Google và tờ báo đã lập luận rằng do máy chủ cung cấp kết quả cho tìm kiếm Google tại Tây Ban Nha được đặt ngoài châu Âu, nên các quy tắc và pháp luật về quyền riêng tư của Liên minh Châu Âu khơng áp dụng. Google cũng lập luận rằng nó chỉ là một cơng cụ tìm kiếm cung cấp liên kết đến thông tin được lưu trữ bởi người khác, không

1

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

phải là một kho dữ liệu, và nó khơng chịu trách nhiệm về độ chính xác hoặc liên quan của thông tin được lưu trữ bởi các tổ chức khác. Do đó, Google khẳng định rằng nó khơng nằm trong phạm vi của Chỉ thị Bảo vệ Dữ liệu Liên minh Châu Âu vì nó chỉ áp dụng cho kho dữ liệu. Cuối cùng, Google lập luận rằng theo luật pháp châu Âu, cá nhân không có quyền u cầu thơng tin cá nhân của họ bị loại bỏ khỏi khả năng truy cập qua công cụ tìm kiếm. Trong các tun bố cơng khai, Google cũng nói rằng sẽ khó khăn hoặc khơng thể để đáp ứng hàng nghìn hoặc triệu yêu cầu để loại bỏ liên kết; việc ban hành những quyền này sẽ cho phép tội phạm, lừa đảo, kẻ săn mồi tình dục và các quan chức cơng cộng tham nhũng có thể viết lại lịch sử; và nó sẽ rất đắt đỏ để đáp ứng các yêu cầu và có thể hạn chế sự đổi mới trong tương lai.

Năm 2014, Tòa án Công lý của Liên minh Châu Âu (CJEU) đã quyết định rằng các chính sách bảo vệ dữ liệu của Liên minh Châu Âu không bị giới hạn bởi lãnh thổ và áp dụng cho các cơng cụ tìm kiếm dù máy chủ ở đâu. Thứ hai, CJEU kết luận rằng các cơng cụ tìm kiếm là "người kiểm soát" dữ liệu cá nhân cá nhân trong Liên minh Châu Âu và do đó phải tuân thủ các quy tắc của Liên minh Châu Âu. Trước quyết định này, các cơng cụ tìm kiếm như Google đã được coi là chỉ là bộ xử lý của dữ liệu trực tuyến và do đó được miễn khỏi các quy tắc bảo vệ dữ liệu ở châu Âu. Cuối cùng, CJEU kết luận rằng người châu Âu thực sự có quyền u cầu các cơng cụ tìm kiếm loại bỏ liên kết đến thông tin cá nhân về họ (quyền được qn) khi thơng tin đó khơng chính xác, khơng đầy đủ, khơng liên quan hoặc q mức. Những lợi ích kinh tế của cơng cụ tìm kiếm để cung cấp quyền truy cập không ràng buộc vào thông tin cá nhân không đủ để biện minh cho việc làm can thiệp vào quyền được quên và quyền riêng tư cá nhân của cá nhân.

CJEU cũng làm rõ rằng quyền được quên không phải là tuyệt đối mà sẽ phải cân nhắc đối với các quyền và nghĩa vụ khác như tự do ngơn luận, tự do báo chí và lợi ích cộng đồng rộng lớn. Ví dụ, quyết định của CJEU không yêu cầu tờ báo phải thay đổi bất kỳ trang nào trong bản lưu trữ của mình. Thơng báo đấu giá gốc của Gonzalez vẫn được giữ nguyên. Công chúng cũng quan tâm đến việc đảm bảo rằng những tội phạm đã bị kết án không được phép trốn thoát khỏi hồ sơ tư pháp của họ, mà là bản ghi công cộng trong hầu hết các khu vực pháp lý. Thay vì quyền được quyền tự do chung cho bất kỳ ai nộp đơn để loại bỏ thơng tin từ các cơng cụ tìm kiếm, CJEU u cầu một đánh giá từng trường hợp, kiểm tra loại thông tin, tiềm ẩn tổn thương đối với cuộc sống riêng tư của cá nhân và lợi ích của cơng chúng trong việc truy cập thơng tin đó. Ngồi ra, đối với "nhân vật công cộng," những người đã tự đẩy mình vào vai trị cơng cộng, như chính trị gia, người nổi tiếng hoặc lãnh đạo doanh nghiệp, lợi ích cơng cộng trong việc biết thơng tin có thể vượt trội hơn lợi ích riêng của họ trong việc được quên.

Các cơ quan quản lý ở Pháp quyết định muốn mở rộng quyền được quên thậm chí xa hơn. Họ đòi hỏi Google phải loại bỏ các kết quả tìm kiếm đã bị loại khỏi danh sách trên tồn cầu, không chỉ từ máy chủ ở Châu Âu. Mức độ tuân thủ này không được yêu cầu theo quyết định ban đầu hoặc theo các quy định của Liên minh Châu Âu. Năm 2016, Pháp phạt Google 112.000 đô la vì khơng loại bỏ tài liệu đã bị loại khỏi danh sách từ máy

2

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

chủ ở Hoa Kỳ. Google đã kháng án lên CJEU và cũng bày tỏ lo ngại của mình đến Bộ Thương mại Hoa Kỳ, lập luận rằng những quyết định của các tịa án châu Âu có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của người dùng Internet tại Hoa Kỳ. Tháng 9 năm 2019, CJEU đã quyết định ủng hộ Google, tuyên bố rằng quyền được quên không phải là một quyền tuyệt đối và chỉ áp dụng trong Liên minh Châu Âu. Tuy nhiên, bất chấp quyết định này, các cơ quan quản lý Pháp đã tuyên bố rằng họ vẫn có thể u cầu loại bỏ tồn cầu các kết quả tìm kiếm trong những trường hợp nơi đây được xem là cần thiết để đảm bảo quyền riêng tư của những người liên quan.

Các phản ứng đối với quyết định của CJEU và nỗ lực của Pháp mở rộng quyền được quên phản ánh một sự chia rẽ sâu sắc giữa châu Âu và Hoa Kỳ khi đến quyền riêng tư và sự cân bằng giữa quản lý thông tin cá nhân (quyền riêng tư) và tự do ngôn luận và tự do báo chí. Tại châu Âu, nhiều quốc gia đã mừng rơi vì quyết định ban đầu được xem là một chiến thắng trước các công ty Internet Hoa Kỳ kiêu căng và thái độ khinh thường đối với quyền riêng tư của người dùng. Ở Hoa Kỳ, các báo và chuyên gia công nghệ của Hoa Kỳ nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do báo chí và cảnh báo về việc làm cho khả năng cho phép cá nhân che giấu những việc làm sai lầm trong quá khứ của họ. Tuy nhiên, các cuộc khảo sát chỉ ra rằng gần 90% người Mỹ ủng hộ một dạng nào đó của quyền được quên.

Đến giữa tháng 7 năm 2020, Google cho biết họ đã nhận được hơn 948.000 yêu cầu từ những người muốn, tổng cộng, hơn 3.725 triệu liên kết đến thông tin trực tuyến về họ được loại bỏ, và họ đã loại bỏ 46,5% trong số đó dựa trên các hướng dẫn nội bộ mà họ đã phát triển. Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh cùng nhau đã tạo ra gần 60% tổng số yêu cầu loại bỏ. Khoảng một phần tư yêu cầu liên quan đến liên kết trên các trang mạng xã hội và trang web danh bạ, và 20% khác liên quan đến báo cáo tin tức về cá nhân. 1% đầu tiên của người yêu cầu tạo ra 20% tổng số yêu cầu. Trong khi Google trỏ đến tỷ lệ loại bỏ của mình là một dấu hiệu cho thấy họ là công bằng trong việc đánh giá xem nên loại bỏ nội dung gì, các nhà phê bình phàn nàn rằng quyết định này không nên để lại trong tay các công ty tư nhân.

Khi cá nhân ở Liên minh Châu Âu và Anh khơng hài lịng với quyết định của Google, họ đã đưa ra các tòa án địa phương để kháng cáo, với kết quả không nhất quán. Ở Phần Lan, một tòa án cao cấp quyết định rằng yêu cầu của một người bị kết án tội giết người để loại bỏ các liên kết liên quan là chính đáng. Người này đã được xác định có một tình trạng sức khỏe giảm trách nhiệm đáng kể trong vụ án, và mặc dù tội ác của ơng rất nghiêm trọng, tịa án quyết định rằng quyền riêng tư của ông nặng hơn quyền của cơng chúng đối với thơng tin đó. Ở Anh, hai người đề cử bị kết án tội bn bán chứng khốn vào những năm 1990 đã kiện để có quyền được quên. Trong trường hợp của một đơn đề cử, người đã bị kết án tội lừa đảo kế tốn, tịa án quyết định rằng tội ác này liên quan đến lợi ích cơng chúng, và do đó khơng nên bị xóa bỏ; nhưng trong trường hợp của người kia, người đã bị kết án tội âm mưu thực hiện giám sát và chặn tin tức, tòa án quyết định rằng vụ án khơng thuộc lợi ích cơng chúng, và do đó giữ ngun quyền được qn của ơng.

3

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

Có thể phần quan trọng nhất của quyết định của tòa án là thực tế rằng tòa án đã từ chối quyết định của Google rằng nó nên được bảo vệ theo các điều khoản hỗ trợ báo chí. Thẩm phán quyết rằng Google khơng nên được coi là một nhà báo chỉ vì nó cung cấp quyền truy cập vào nội dung báo chí, vì nó hồn tồn phụ thuộc vào các trang web bên ngồi để có nội dung này. Năm 2020, cơ quan bảo vệ dữ liệu của Bỉ đã phạt Google 684.000 đơ la vì khơng loại bỏ các liên kết về một công dân Bỉ được cho là nổi tiếng, chứa những cáo buộc quấy rối chưa được chứng minh và mơ tả quan điểm chính trị của ơng một cách khơng đúng. Cơ quan này nói rằng Google đã thiếu trách nhiệm đặc biệt khi không loại bỏ các liên kết, bởi vì những tuyên bố được đưa ra đã cũ, chưa được chứng minh và có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng cho cơng dân đó. Google đang kháng án quyết định này.

<b>8.1 HIỂU VỀ ĐẠO ĐỨC, XÃ HỘI VÀ CHÍNH TRỊ VÀ CÁC VẤN ĐỀ TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ</b>

Internet và việc sử dụng nó trong thương mại điện tử đã đặt ra những vấn đề đạo đức, xã hội và chính trị lan rộng, có quy mơ chưa từng có đối với cơng nghệ máy tính. Nhưng tại sao lại như vậy? Tại sao Internet lại là nguồn gốc của nhiều tranh cãi đương đại? Một phần câu trả lời nằm trong những đặc điểm cơ bản của cơng nghệ Internet chính nó và cách mà nó đã được các doanh nghiệp khai thác. Cơng nghệ Internet và việc sử dụng nó trong thương mại điện tử làm đảo lộn các mối quan hệ xã hội và kinh doanh hiện tại cũng như những hiểu biết hiện có.

Chúng ta đang sống trong một 'xã hội thơng tin', nơi quyền lực và sự giàu có ngày càng phụ thuộc vào thông tin và kiến thức như tài sản trung tâm. Tranh cãi về thông tin thường là những bất đồng về quyền lực, sự giàu có, ảnh hưởng và những thứ khác được cho là có giá trị. Giống như các công nghệ khác, chẳng hạn như hơi nước, điện, điện thoại và truyền hình, Internet và thương mại điện tử có thể được sử dụng để đạt được tiến bộ xã hội và phần lớn điều này đã xảy ra. Tuy nhiên, những công nghệ tương tự có thể được sử dụng để phạm tội, tấn công người vô tội, hủy hoại môi trường và đe dọa các giá trị xã hội trân quý. Trước ơ tơ, có rất ít tội phạm liên bang và rất ít thẩm quyền liên bang đối với tội phạm. Tương tự như vậy với Internet: trước Internet, có rất ít 'tội phạm mạng'.

Nhiều công ty kinh doanh và cá nhân đang được hưởng lợi từ sự phát triển thương mại của Internet, nhưng sự phát triển này cũng đòi hỏi các cá nhân, tổ chức và xã hội phải trả giá. Những chi phí và lợi ích này phải được xem xét cẩn thận bởi những người tìm cách đưa ra quyết định có đạo đức và có trách nhiệm với xã hội, câu hỏi là: Làm thế nào bạn, với tư cách là người quản lý, có thể đưa ra những đánh giá hợp lý về những gì công ty của bạn nên làm trong một số lĩnh vực thương mại điện tử - từ việc đảm bảo quyền riêng tư cho luồng nhấp chuột của khách hàng đến đảm bảo tính tồn vẹn của tên miền của công ty.

4

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

<b>Điểm đặc biệt của công nghệ thương mại điện tử và những tiềm ẩn hậu quả đạo đức, xã hội, và chính trị của chúng</b>

Điểm đặc biệt Ý nghĩa TIỀM NĂNG ĐẠO ĐỨC, XÃ HỘI VÀ CHÍNH TRỊ

<b><small>Phổ biến - Cơng nghệ Internet</small></b>

<small>có sẵn mọi nơi: ở công ty, ở nhà và bất cứ đâu thông qua thiết bị di động và bất cứ lúc nào</small>

<small>Cơng việc và mua Sắm có thể xâm chiếm cuộc Sống gia đình; muaSắm có thể khiến ngư ời lao động mất tập trung trong công việc, làm giảm năng Suất; việc Sử dụng thiết bị di động có thể dẫn đến tai nạn ơ tơ và cơng nghiệp. Trình bày các vấn đề khó hiểu về “mối liên hệ” với cơ quan thuế</small>

<b><small>Tiêu chuẩn toàn cầu - Có </small></b>

<small>một bộ tiêu chuẩn cơng nghệ duy nhất, nói chung là tiêu chuẩn Internet.</small>

<small>Làm gia tăng sự dễ bị tổn thương bởi phần mềm độc hại và cuộc tấn cơng hack trên tồn cầu, ảnh hưởng đến hàng triệu người cùng một lúc. Điều này làm tăng khả năng xảy ra các tội phạm "thông tin", tội phạm liên quan đến hệ thống và sự lừa dối.</small>

<b><small>Đa dạng - Việc truyền đạt </small></b>

<small>thông điệp thông qua video, âm thanhvà văn bản là hồn tồn khả thi.</small>

<small>Một "Cơng nghệ màn hình" giảm sự sử dụng văn bản và có thể ảnh hưởng đến khả năng đọc bằng cách tập trung vào thơng điệp video và âm thanh. Đây có thể là những thơng điệp rất thuyết phục có thể giảm sự phụ thuộc vào nhiều nguồn thông tin độc lập.</small>

<b><small>Tương tác - Công nghệ hoạt </small></b>

<small>động thông qua sự tương tác với người sử dụng</small>

<small>Bản chất của Sự tương tác tại các trang web thương mại thường có thể nơng cạn và vô nghĩa. Email của khách hàng thường không được con người đọc. Khách hàng không thực sự "cùng sản xuất" sản phẩm nhiều như họ "cùng sản xuất" việc bán hàng. </small>

<b><small>Mật độ thông tin - Công </small></b>

<small>nghệ đóng vai trị quan trọng trong việc giảm chi phí thông tin và nâng cao chất lượng</small>

<small>Mặc dù tổng lượng thơng tin có sẵn cho tất cả các bên tăng lên, khả năng xảy ra thông tin sai lệch và gây nhầm lẫn, thông tin không mong muốn và xâm phạm sự cô độc cũng tăng theo. Độ tin cậy, tính xác thực, độ chính xác, tính đầy đủ và các đặc tính chất lượng khác của thơngtin có thể bị suy giảm. Khả năng của các cá nhân và tổ chức trong việc hiểu đúng lượng thông tin đồi dào này cịn hạn chế.</small>

<b><small>Cá nhân hóa/Tùy chỉnh - </small></b>

<small>Cơng nghệ cho phép gửi tin nhắn được cá nhân hóa đến cả cá nhân lẻ và nhóm</small>

<small>Mở ra khả năng xâm phạm quyền riêng tư một cách chuyên Sâu cho mục đích thươ ng mại và chính phủ là điều chư a từng có</small>

5

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

<small>nghệ cho phép tạo nội dung người dùng và kết nối mạng xã hội.</small>

<small>thách thức các khái niệm về quyền riêng tư. Sử dụng hợp lý và có sự đồng ý trong việc sử dụng thông tin đã đăng; tạo ra những cơ hội mới cho sự giám sát từ phía chính quyền và các tập đồn vào cuộc sống riêng tư</small>

8.1.1 Mơ hình tổ chức các vấn đề

Thương mại điện tử và Internet đã đặt ra rất nhiều vấn đề về đạo đức, xã hội và chính trị đến mức khó có thể phân loại tất cả và do đó, rất phức tạp khi thấy mối quan hệ giữa chúng với nhau. Rõ ràng, các vấn đề đạo đức, xã hội và chính trị có mối liên hệ với nhau. Một cách để tổ chức các khía cạnh đạo đức, xã hội và chính trị xung quanh thương mại điện tử được thể hiện trong Hình. Ở cấp độ cá nhân, điều xuất hiện như một vấn đề đạo đức - “Tôi nên làm gì?”- được phản ánh ở cấp độ chính trị và xã hội - “Chúng ta, với tư cách là một xã hội và chính phủ, nên làm gì?” Những tình huống khó xử về mặt đạo đức mà bạn phải đối mặt tư cách là người quản lý một doanh nghiệp sử dụng web sẽ gây ảnh hưởng và được phản ánh trong các cuộc tranh luận chính trị và xã hội. Các vấn đề chính trị, xã hội và đạo đức đã phát triển xung quanh thương mại điện tử có thể được phân loại một cách lỏng lẻo thành bốn khía cạnh chính: quyền thơng tin, quyền sở hữu, quản trị, an toàn và phúc lợi công cộng.

Sự ra đời của Internet và thương mại điện tử tác động đến các cá nhân, xã hội và thể chế chính trị. Những tác động này có thể được phân thành bốn khía cạnh đạo đức: quyền tài Sản, quyền thơng tin, quản trị, an tồn và phúc lợi công cộng.

Một số vấn đề đạo đức, xã hội và chính trị được nêu ra trong từng lĩnh vực này bao gồm:

- <b>Quyền thơng tin</b>: Các cá nhân có những quyền gì đối với thơng tin cá nhân của mình trên thị trường cơng cộng hoặc tại nhà riêng khi công nghệ Internet khiến việc thu thập thông tin trở nên phổ biến và hiệu quả? Cá nhân có quyền gì khi tiếp cận thơng tin về doanh nghiệp, tổ chức khác?

- <b>Quyền Sở hữu</b>: Làm thế nào quyền sở hữu trí tuệ truyền thống có thể được thực thi trong thế giới Internet nơi các bản sao hoàn hảo của các tác phẩm được bảo vệ có thể được tạo ra và dễ dàng phân phối trên toàn thế giới chỉ trong vài giây?

<b>- Quản trị: Internet và thương mại điện tử có nên tn theo luật cơng khơng? Và</b>

nếu vậy, cơ quan lập pháp nào có thẩm quyền xét xử—tiểu bang, liên bang và/hoặc quốc tế?

6

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

<b>- An tồn và phúc lợi cơng cộng: Cần thực hiện những nỗ lực nào để đảm bảo</b>

quyền truy cập công bằng vào Internet và các kênh thương mại điện tử? Chính phủ có nên chịu trách nhiệm đảm bảo rằng các trường học và cao đẳng có quyền truy cập Internet? Một số nội dung và hoạt động trực tuyến nhất định—chẳng hạn như tin tức giả, nội dung khiêu dâm, cờ bạc hoặc tweet ẩn danh với ngơn ngữ căm thù—có phải là mối đe dọa đối với an tồn và phúc lợi cơng cộng khơng? Cịn những chiếc xe được kết nối thì sao? Thương mại di động có nên được phép trong các phương tiện di chuyển?

Để minh họa, hãy tưởng tượng rằng tại bất kỳ thời điểm nào, xã hội và cá nhân ít nhiều ở trạng thái cân bằng đạo đức do sự cân bằng tinh tế giữa các cá nhân, tổ chức xã hội và thể chế chính trị mang lại. Các cá nhân biết những gì đươc mong đợi ở họ, các tổ chức xã hội như các doanh nghiệp biết giới hạn, khả năng và vai trò của họ, và các thể chế chính trị cung cấp một khn khổ hỗ trợ về điều tiết thị trường, ngân hàng và luật thương mại nhằm đưa ra các biện pháp trừng phạt đối với những người vi phạm.

Bây giờ, hãy tưởng tượng chúng ta rơi vào giữa khung cảnh yên tĩnh này với một công nghệ mới mạnh mẽ như Internet và thương mại điện tử. Đột nhiên, các cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức chính trị phải đối mặt với những khả năng ứng xử mới. Ví dụ, các cá nhân phát hiện ra rằng họ có thể tải xuống các bản sao kỹ thuật số hoàn hảo của các bản nhạc từ các trang web mà không phải trả tiền cho bất kỳ ai, một điều mà với công nghệ đĩa CD cũ là không thể. Điều này có thể được thực hiện, bất chấp thực tế là những bản nhạc này vẫn thuộc về chủ sở hữu hợp pháp của bản quyền - các nhạc sĩ và cơng ty thu âm.

Sau đó, các cơng ty kinh doanh phát hiện ra rằng họ có thể kinh doanh bằng cách tổng hợp các bản nhạc kỹ thuật số này - hoặc tạo ra cơ chế chia sẻ các bản nhạc - mặc dù họ không 'sở hữu' chúng theo nghĩa truyền thống. Các cơng ty thu âm, tịa án và cơ quan lập pháp ban đầu không được chuẩn bị để đối phó với sự tấn cơng dữ dội của việc sao chép kỹ thuật số trực tuyến. Tòa án và các cơ quan lập pháp phải tạo ra luật mới và đưa ra phán quyết mới về người sở hữu bản sao kỹ thuật số của tác phẩm có bản quyền và những điều kiện nào tác phẩm đó có thể 'chia sẻ'. Có thể mất nhiều năm để phát triển những hiểu biết, luật pháp và hành vi mới có thể chấp nhận được chỉ trong một lĩnh vực tác động xã hội này. Trong khi đó, với tư cách là một cá nhân và một nhà quản lý, bạn sẽ phải quyết định xem bạn và cơng ty của bạn nên làm gì trong các lĩnh vực pháp lý 'xám', nơi có xung đột giữa các ngun tắc đạo đức nhưng khơng có hướng dẫn pháp lý hoặc văn hóa rõ ràng. Làm thế nào bạn có thể đưa ra quyết định đúng đắn trong tình huống này?

Trước khi xem xét sâu hơn bốn khía cạnh đạo đức của thương mại điện tử, chúng tôi sẽ xem xét ngắn gọn một số khái niệm cơ bản về lý luận đạo đức mà bạn có thể sử dụng làm hướng dẫn cho việc ra quyết định có đạo đức và cung cấp các nguyên tắc lý luận chung về các vấn đề xã hội và chính trị liên quan đến thương mại điện tử. Internet mà bạn sẽ phải đối mặt trong tương lai

7

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

8.1.2 Khái niệm đạo đức cơ bản: trách nhiệm, trách nhiệm giải trình, trách nhiệm pháp lý và đúng thủ tục

Đạo đức là trọng tâm của các cuộc tranh luận chính trị và xã hội về Internet. Đạo đức là nghiên cứu các nguyên tắc mà các cá nhân và tổ chức có thể sử dụng để xác định các hành động đúng và sai. Trong đạo đức học, người ta giả định rằng các cá nhân là những tác nhân đạo đức tự do, có khả năng đưa ra lựa chọn. Khi phải đối mặt với các phương án hành động thay thế,

Đạo đức là trọng tâm của các cuộc tranh luận chính trị và xã hội về Internet. Đạo đức là nghiên cứu các nguyên tắc mà các cá nhân và tổ chức có thể sử dụng để xác định các hành động đúng và sai. Trong đạo đức học, người ta giả định rằng các cá nhân là những tác nhân đạo đức tự do, có khả năng đưa ra lựa chọn. Khi phải đối mặt với những phương hướng hành động khác nhau, đâu là sự lựa chọn đúng đắn về mặt đạo đức? Việc mở rộng đạo đức từ cá nhân đến doanh nghiệp và thậm chí tồn bộ xã hội có thể khó khăn, nhưng khơng phải là khơng thể. Miễn là có một cơ quan hoặc cá nhân ra quyết định (chẳng hạn như hội đồng quản trị hoặc Giám đốc điều hành trong một công ty kinh doanh hoặc cơ quan chính phủ trong xã hội), các quyết định của họ có thể được đánh giá dựa trên nhiều nguyên tắc đạo đức khác nhau

Nếu hiểu một số nguyên tắc đạo đức cơ bản, khả năng suy luận về các cuộc tranh luận chính trị và xã hội lớn hơn sẽ được cải thiện. Trong văn hóa phương Tây, có bốn nguyên tắc cơ bản mà tất cả các trường phái tư tưởng đạo đức đều chia sẻ: trách nhiệm, trách nhiệm giải trình, nghĩa vụ pháp lý và đúng thủ tục. Trách nhiệm có nghĩa là với tư cách là những tác nhân đạo đức tự do, các cá nhân, tổ chức và xã hội phải chịu trách nhiệm về những hành động mà họ thực hiện. Trách nhiệm giải trình có nghĩa là các cá nhân, tổ chức và xã hội phải chịu trách nhiệm trước người khác về hậu quả hành động của họ. Nguyên tắc thứ ba – trách nhiệm pháp lý – mở rộng các khái niệm về trách nhiệm và trách nhiệm giải trình sang lĩnh vực pháp luật. Trách nhiệm pháp lý là một đặc điểm của hệ thống chính trị trong đó có một bộ luật cho phép các cá nhân bồi thường những thiệt hại do các tác nhân, hệ thống hoặc tổ chức khác gây ra cho họ. Đúng thủ tục là một đặc điểm của các xã hội được quản lý bằng luật pháp và đề cập đến một q trình trong đó luật pháp được biết và hiểu, đồng thời có khả năng khiếu nại lên các cơ quan cấp cao hơn để đảm bảo rằng luật pháp được áp dụng đúng đắn.

Bạn có thể sử dụng những khái niệm này để hiểu các vấn đề đưa ra bởi Internet. Ví dụ, hãy xem xét quyết định lịch sử của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ trong vụ án Metro-Goldwyn-Mayer Studios, Inc., và nhóm Grokster Ltd., và nhóm khác. MGM đã kiện Grokster và các mạng P2P khác về việc vi phạm bản quyền. Tịa án quyết định rằng vì việc chia sẻ tệp qua các dịch vụ chia sẻ tệp P2P trên Internet như Grokster, StreamCast và Kazaa có chủ đích và chủ yếu là để trao đổi tệp âm nhạc và video được bảo vệ bản quyền, nên các dịch vụ chia sẻ tệp này phải chịu trách nhiệm và bị đóng cửa. Mặc dù Grokster và các mạng khác thừa nhận rằng việc sử dụng phần mềm phổ biến nhất là để chia sẻ tệp âm nhạc kỹ thuật số bất hợp pháp, họ đã lập luận rằng có những cách sử dụng đáng kể,

8

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

không phải là không đáng kể, của các mạng tương tự để chia sẻ tệp hợp pháp. Họ cũng lập luận rằng họ khơng nên chịu trách nhiệm về những gì người dùng của họ làm với phần mềm, giống như Sony không thể chịu trách nhiệm về cách người ta sử dụng máy ghi hình VCR, hoặc Xerox về cách người ta sử dụng máy sao chép. Cuối cùng, Tòa án Tối cao quyết định rằng Grokster và các mạng P2P khác có thể chịu trách nhiệm về hành động bất hợp pháp của người dùng của họ nếu có thể chứng minh rằng họ có ý định phần mềm của mình được sử dụng để tải về và chia sẻ bất hợp pháp, và đã quảng cáo phần mềm cho mục đích đó (Metro-Goldwyn-Mayer Studios, Inc., và nhóm Grokster Ltd., và nhóm, 2005). Tịa án dựa vào các luật bản quyền để đưa ra quyết định của mình, nhưng những luật lệ này phản ánh những nguyên tắc đạo đức cơ bản về trách nhiệm, chịu trách nhiệm và trách nhiệm pháp lý.

Cơ sở của quyết định của Tòa án tối cao Grokster là sự bác bỏ cơ bản quan điểm cho rằng Internet là một môi trường “Miền Tây hoang dã” không được quản lý và không thể kiểm soát được. Trong những trường hợp nhất định được xác định, tòa án sẽ can thiệp vào việc sử dụng Internet. Khơng một xã hội văn minh có tổ chức nào từng chấp nhận về lâu dài quan điểm cho rằng cơng nghệ có thể phơ trương các giá trị văn hóa và xã hội cơ bản. Thơng qua tất cả những phát triển công nghiệp và công nghệ đã diễn ra, các xã hội đã can thiệp bằng các quyết định chính trị và pháp lý để đảm bảo rằng cơng nghệ phục vụ các mục đích được xã hội chấp nhận mà không cản trở những hậu quả tích cực của đổi mới và tạo ra của cải. Internet theo nghĩa này khơng có gì khác biệt, và chúng ta có thể mong đợi các xã hội trên tồn thế giới thực hiện nhiều biện pháp kiểm sốt chặt chẽ hơn đối với Internet và thương mại điện tử nhằm nỗ lực đạt được sự cân bằng mới giữa đổi mới và tạo ra của cải, một mặt, và mặt khác là những mục tiêu xã hội mong muốn khác. Đây là một hành động cân bằng khó khăn và những người có lý trí sẽ đưa ra những kết luận khác nhau.

8.1.3 Phân tích các vấn đề đạo đức

Những tranh cãi về đạo đức, xã hội và chính trị thường thể hiện dưới dạng những tình huống khó xử. Tình huống khó xử là tình huống trong đó có ít nhất hai hành động hồn tồn trái ngược nhau, mỗi hành động đều mang lại một kết quả mong muốn. Khi đối mặt với một tình huống có vẻ như là một vấn đề nan giải về mặt đạo đức, bạn có thể phân tích và lý luận về tình huống đó như thế nào? Sau đây là một quy trình gồm năm bước sẽ giúp:

1. <b>Xác định và mơ tả rõ ràng sự việc</b>. Tìm hiểu xem ai đã làm gì với ai, ở đâu, khi nào và như thế nào. Trong nhiều trường hợp, bạn sẽ ngạc nhiên về những sai sót trong các dữ kiện được báo cáo ban đầu, và thường thì bạn sẽ thấy rằng chỉ cần hiểu rõ các dữ kiện đó sẽ giúp xác định được giải pháp. Nó cũng giúp các bên đối lập liên quan đến một tình huống khó xử về mặt đạo đức đồng ý về các sự kiện.

<b>2. Xác định xung đột hoặc vấn đề nan giải và xác định các giá trị cấp cao</b>

<b>hơn có liên quan. Các vấn đề đạo đức, xã hội và chính trị ln đề cập đến những</b>

9

</div>