Tên đề tài thiết kế và chế tạo bộ nguồn biến đổi điện áp dc 0 12v

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (527.71 KB, 20 trang )

<span class="text_page_counter">Trang 2</span><div class="page_container" data-page="2">

Hưng Yên, Ngày...Tháng....Năm 2023 Giảng viên hướng dẫn

Nguyễn Văn Thắng

</div><span class="text_page_counter">Trang 3</span><div class="page_container" data-page="3">

<b> </b>

<b>MỤC LỤCLỜI NÓI ĐẦU<small>...</small>4</b>

<b>CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU LINH KIỆN<small>...</small>5</b>

<b>2.3 Khối điều khiển...14</b>

<b>2.4 Sơ đồ nguyên lý toàn mạch...15</b>

<b>CHƯƠNG III: KẾT LUẬN<small>...</small>18</b>

<b>3.3. Hướng phát triển đề tài...21</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 4</span><div class="page_container" data-page="4">

<b> </b>

<small> </small>Đến với điện tử không thể không biết đến các loại mạch nguồn nuôi trong các thiết bị điện tử. Mạch nguồn là một trong những khối mạch quan trọng nhất của một thiết bị máy móc. Nó được coi như là nguồn năng lượng sống còn để cho máy móc hoạt động. Một người học điện tử cần cố gắng am hiểu càng nhiều loại mạch nguồn càng tốt. Điều này sẽ giúp khắc phục sự cố của thiết bị một cách nhanh chóng hơn bao giờ hết.

Khi tìm tìm hiểu về mạch nguồn ,điều đầu tiên chúng ta phải hiểu thấu đáo nhiệm vụ của mạch nguồn cũng như các kiểu cấu tạo của nó trong thực tế. Các mạch điện tử hoạt động ở điện áp một chiều có điện áp thấp như 3.3V, 5V, 6V, 8V, 9V, 12V.... trong khi đó nguồn điện chính trong mỗi gia đình đó là nguồn điện xoay chiều AC 220V. Bằng cách nào đó người ta phải tìm cách biến đổi nguồn điện xoay chiều cao áp này thành các điện áp một chiều thấp như trên . Ở đây, mạch nguồn sẽ giúp chúng ta giải quyết bài tốn biến đổi điện áp đó.

Từ tầm quan trọng trong ứng dụng thực tế của nguồn điện một chiều ổn áp và

<b>dựa vào những kiến thức được học cũng như tự tìm hiểu, em đã chọn đề tài: “Thiết</b>

<b>kế mạch nguồn ổn áp một chiều, có điện áp ra có thay đổi (0 – 35v)sử dụng ic lm317” để qua đó tìm hiểu kĩ hơn về ngun lí hoạt động của các mạch nguồn </b>

đồng thời củng cố thêm kĩ năng trong thiết kế các mạch điện tương tự.

<b> Trong quá trình thực hiện đề tài em xin chân thành cảm ơn thầy giáo : Phạm </b>

<b>Văn Thắng đã tận tình hướng dẫn em giúp em hoàn thành đề tài này.</b>

Do khả năng kiến thức ản thân còn hạn chế , đề tài chắc chắn khơng tránh những thiếu sót ,em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cơ và bạn bè để đề tài được hoàn thiện hơn.

</div><span class="text_page_counter">Trang 5</span><div class="page_container" data-page="5">

<b> </b>

<b>CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ THUYẾT1) Giới thiệu linh kiện</b>

Điện trở được cấu tạo từ những vật liệu có điển trở suất cao như làm bằng than, magie kim loại Ni-O2, oxit kim loại, dây quấn.

Điện trở thường: điện trở thường là các loại điện trở có cơng suất nhỏ từ 0,125W đến 0,5W.

Điện trở công suất: là các điện trở có cơng suất lớn hơn từ 1W, 2W, 5W, 10W. Điện trở sứ, điện trở nhiệt: Là cách gọi khác của các điện trở công suất, điện trở này có vỏ bọc sứ, khi hoạt động chúng tỏa nhiệt.

Điện trở dây cuốn: Loại điện trở này dùng dây điện trở quấn trên lõi than và có 1 lớp cách điện thường bằng sứ hoặc nhựa tổng hợp để tạo ra điện trở có giá trị nhỏ và chịu được công suất tiêu tán lớn. Thường được sử dụng trong các mạch cung cấp điện của các thiết bị điện.

Điện trở điều chỉnh: hay còn gọi là biến trở, giá trị điện trở có thể thay đổi được tùy ý.

<b>1.2. Tụ điệna) Khái niệm</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 6</span><div class="page_container" data-page="6">

<b> </b>

Tụ điện là linh kiện điện tử thụ động có khả năng tích và giải phóng năng lương lượng dưới dạng điện trường.

Khái niệm và hình dạng:

Ký hiệu

Hình dạng

Hình 1.2: ký hiệu và hình dạng của tụ điện

Tụ điện là linh kiện điện tử thụ động được sửdụng rất rộng rãi trong các mạch điện tử, chúng được sử dụng trong các mạch lọc nguồn, lọc nhiễu, mạch truyền tín hiệu xoay chiều, mạch tạo dao động.

Cẩu tạo của tụ điện gồm hai bản cực đặt song song, ở giữa có một lớp cách điện gọi là điện môi.

Người ta thường dùng giấy, gốm , mica, giấy tẩm hố chất làm chất điện mơi và tụ điện cũng được phân loại theo tên gọi của các chất điện mơi này như tụ giấy, tụ gốm, tụ hố.

Cấu tao:

</div><span class="text_page_counter">Trang 7</span><div class="page_container" data-page="7">

<b> </b>

Bộ phận chính của máy biến áp là một khung sắt non (có pha silic) gồm nhiều lá sắt mỏng ghép cách điện lại với nhau để hạn chế dịng điện Fu-cơ (Foucalt). Hai đầu có hai cuộn dây. Cuộn thứ nhất có N1 vịng dây nối với nguồn phát điện gọi là cuộn sơ cấp, cuộn thứ 2 có N2 vịng dây nối với các thiết bị tiêu thụ điện năng gọi là cuộn thứ cấp.

cấp, cuộn thứ cấp

Hình 1.5: Ký hiệu máy biến áp trong mạch điện

Nguyên lý của biến áp:

Một điện áp hàm sin sẽ tạo ra dòng điện hàm sin trong cuộn dây sơ cấp, dòng điện này sẽ tạo ra một từ trường biến đổi luân phiên theo quy luật hàm sin. Trong biến áp, từ trường biến thiên này được cảm ứng tới một cuộn dây thứ hai qua một lõi sắt từ. Điện áp hàm sin được tạo ra trong cuộn dây thứ hai bởi sự thay đổi của từ thông ΔΦ.

</div><span class="text_page_counter">Trang 8</span><div class="page_container" data-page="8">

<b> </b>

Tùy theo số vòng dây của cuộn sơ cấp và thứ cấp mà quyết định biến áp là tăng áp hay hạ áp.

<b>1.6 Diode</b>

Diodelà một loại linh kiện bán dẫn chỉ cho phép dịng điện đi qua nó theo một chiều mà khơng theo chiều ngược lại.

Cấu tạo:

Hình 1.6: Cấu tạo của diode

Diode được cấu tạo từ là một khối bán dẫn loại P ghép với một khối bán dẫn loại N. Diode có hai cực là Anot (A) và Katot (K), nó chỉ cho dịng một chiều từ A sang K và nó được coi như van một chiều trong mạch điện và được ứng dụng rộng rãi trong các máy thu thanh thu hình, các mạch chỉnh lưu, ổn định điện áp.

Chức năng:

dịng điện chạy từ dương sang âm, khi phân cực thuận, nghĩa là cấp điện dương vào cực dương của diode thì diode khơng khác gì 1 sợi dây dẫn điện bình thường, nhưng khi phân cực ngươc, cấp điện dương vào cực âm của diode thì diode trở thành 1 khúc gỗ khơng dẫn điện

Phân loại:

Có nhiều loại diode,như diode chỉnh lưu thông thường,điode Zener, diode phát quang (LED)…

</div><span class="text_page_counter">Trang 9</span><div class="page_container" data-page="9">

<b> </b>

LM 317 là một IC ổn áp thông dụng được ứng dụng nhiều trong thực tế với các ưu điểm như điện áp ra ổn định cũng như cách điều chỉnh điện áp ra khá đơn giản (chỉ cần thay đổi giá trị một phân áp).

Một số đặc điểm thông số kỹ thuật cơ bản của LM 317 như sau:

</div><span class="text_page_counter">Trang 10</span><div class="page_container" data-page="10">

<b> </b>

Hình 2.4: Sơ đồ ổn áp dùng LM317

Điện áp ra có thể điều chỉnh được nhờ thay đổi phân áp R1 , R2 . Dịng điện ra tại chân ADJ có giá trị rất nhỏ (50 - 100mA). Điện áp trên R1 là 1,25V. Khi đó điện áp ra được tính theo cơng thức:

Hình 2.1: Sơ đồ khối của một bộ nguồn hoàn chỉnh Các tiêu chuẩn kỹ thuật của khối nguồn:

- Điện áp vào 220VAV - 50Hz. - Điện áp ra 0 - 15VDC. - Dịng điện ra tải 3A. - Cơng suất cực đại 45W.

Mạch chỉnh

Bộ lọc Ổn áp một chiều

</div><span class="text_page_counter">Trang 11</span><div class="page_container" data-page="11">

<b> </b>

<b>2.2 Lựa chọn phương pháp thiết kế</b>

Dựa vào các tiêu chuẩn kỹ thuật của khối nguồn như trên ta lựa chọn phương áp thiết kế cho từng khối của bộ nguồn và từ đó đưa ra sơ đồ nguyên lý của bộ nguồn:

Ở đây do nguồn ổn áp được sử dụng ở lưới điện xoay chiều (220V - 50Hz) và công suất cực đại của nguồn là 45W (30VDC - 3A) nên ta sử dụng một biến áp có điện áp vào 220V và điện áp ra 30V, dòng ra 3A.

<b>2. Mạch chỉnh lưu</b>

Do những ưu điểm của mạch chỉnh lưu cầu như điện áp ra ít nhấp nháy, điện áp ngược mà điôt phải chịu nhỏ hơn so với phương pháp cân bằng nên ta sẽ chọn bộ chỉnh lưu cầu.

<b>3. Bộ lọc nguồn</b>

Bộ lọc có nhiệm vụ san bằng điện áp một chiều dập mạch UT thu được sau khối chỉnh lưu thành điện áp một chiều UO1 ít nhấp nhô hơn.

Với những đặc điểm của phương pháp lọc bằng tụ điện như tính đơn giản cũng như chất lượng lọc khá cao nên ở đây ta sẽ sử dụng phương pháp lọc này cho khối nguồn.

Theo yêu cầu thiết kế mạch ổn áp có điện áp ra thay đổi từ 0V đến 30V nên ta sử dụng một IC ổn áp thông dụng là LM317. Do LM317 chỉ cho điện áp ra trong dải 1.2V - 35V (với cách mắc thông thường) nên ta phải sử dụng một cách mắc phối hợp nhằm điều chỉnh điện áp ra về mức 0V bằng cách dùng một khối mạch để tạo ra điện áp âm.

<b>2.3 Nguyên lí hoạt động </b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 12</span><div class="page_container" data-page="12">

<b> </b>

Hình 2.2: Sơ đồ nguyên lý mạch nguồn

Điện áp đầu vào sau khi đi qua biến áp ha áp xuống từ 220V AC-50Hz xuống còn 15V AC.Tiếp theo được đi qua cầu diode để chuyển từ điện áp xoay chiều thành một chiều. sau đó sẽ được san phẳng bởi tụ hóa, được lọc tần số cao thơng qua tụ C1.

Hình 2.3: Dạng sóng điện áp trước và sau chỉnh lưu

Điện áp hiện tại là 15V DC Sau chỉnh lưu và ổn áp điện áp cịn nhấp nhơ ta cho qua tụ để san phẳng điện áp.

Tụ điện có điện dùng càng lơn thì điện áp đầu ra càng phẳng. cùng với tụ phân cực ta dùng thêm tụ gốm để lọc nhiễu cao tần.

Hình 2.4: Dạng sóng điện áp sau khi được lọc bằng tụ điện

</div><span class="text_page_counter">Trang 13</span><div class="page_container" data-page="13">

<b> </b>

Hình 2.5: Sơ đồ khối tạo tín hiệu

Sau khi chỉnh lưu điện áp đầu ra đang là DC 12v điện áp này đi qua IC lm317 được điểu chỉnh trong dải 1.2V đến 12V.

chân số 2 là chân hồi tiếp điện áp về, điện áp này được điều chỉnh trong dải phụ thuộc vào biến trở, điện áp hồi tiếp về đi xuống mas càng nhiều thì điện áp đầu ra càng giảm và ngược lại.

<b>2.4 Sơ đồ nguyên lý toàn mạch</b>

</div><span class="text_page_counter">Trang 14</span><div class="page_container" data-page="14">

<b> </b>

Hình 2.7: Sơ đồ ngun lý tồn mạch

</div><span class="text_page_counter">Trang 15</span><div class="page_container" data-page="15">

<b> </b>

Hình 2.8: Sơ đồ boar mạch

</div><span class="text_page_counter">Trang 16</span><div class="page_container" data-page="16">

<b> </b>

Hình 2.8: Sơ đồ bố trí linh kiện

</div><span class="text_page_counter">Trang 17</span><div class="page_container" data-page="17">

Với chỉ tiêu Ura max =12 V, theo đặc tính kỹ thuật của LM317 thì điện áp vào IC cần thoả mãn 3V ≤ UIn - UOut ≤ 40V, do đó UIn = 12V, mặt khác phải cộng thêm một lượng điện áp rơi trên hai diode chỉnh lưu, do đó điện áp ra trên cuộn thứ cấp là U2 = UIn + 2 * 0,7 = 13,4 V.

Xét khi điện áp lưới có giá trị nhỏ nhất Ulưới min = 200 V, và với điện áp ra yêu cầu trên cuộn thứ cấp là 13,4V ta có:

Khi điện áp lưới có giá trị lớn nhất Ulưới max = 240 V, điện áp ra lớn nhất trên

</div><span class="text_page_counter">Trang 18</span><div class="page_container" data-page="18">

Tần số của điện áp ra bộ chỉnh lưu: 100Hz Do đó ta lựa chọn diode chỉnh lưu loại: IN5408.

</div><span class="text_page_counter">Trang 20</span><div class="page_container" data-page="20">

<b> </b>

Sau thời gian thực hiện đồ án môn học, cùng với sự hướng dẫn tận tình của thầy (cơ) <b>………..</b> chúng em đã hoàn thành đồ án theo quy định. Để thực hiện được yêu cầu của đề tài, chúng em đã không ngừng học hỏi, những vấn đề về các linh kiện điện tử và các vấn đề khác liên quan. Vì thế kiến thức về điện tử, kinh nghiệm thực tế về làm mạch đã có sự tiến bộ. Một lần nữa chúng em xin chân thành cảm ơncơ!

- Vì sản phẩm làm ra chỉ mang tính nghiên cứu nên cịn mang tính cơ bản và chưa được sử dụng rộng rãi ngoài thực tế.

- Do thời gian và điều kiện của sinh viên nên sản phẩm chưa được hoàn hảo.

<b>3.3. Hướng phát triển đề tài</b>

Mạch hoạt động tốt nhưng cơng suất cịn nhỏ, chúng ta có thể tăng cơng suất của mạch lên cao hơn.

Trên đây là đồ án môn học của em sau một thời gian ngun cứu tìm hiểu đã hồn thành. Vì kiến thức cịn hạn chế cùng với thời gian có hạn đồ án cịn nhiều thiếu sót và bất cập rất mong mọi ý kiến đóng góp để em có thể sửa đổi và được hoàn thiện hơn.

<b>Em xin chân thành cảm ơn !</b>

</div>