Luận án tiến sĩ Luật học: Pháp luật về kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của các doanh nghiệp tại Việt Nam

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (22.36 MB, 254 trang )

Trang 1<div class="page_container" data-page="1">

BO GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO. BỘ TƯPHÁP. TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYÊN LAN ANH

PHÁP LUẬT VE KIEM SỐT HANH VI LẠM DUNG VỊ TRÍ ĐỘC QUYEN CUA CÁC DOANH NGHIỆP.

TẠI VIỆT NAM

HÀ NỘI ~2019

</div>Trang 2<div class="page_container" data-page="2">

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO. BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HANOI

NGUYEN LAN ANH

PHÁP LUẬT VE KIEM SỐT HANH VI LẠM DUNG VỊ TRÍ ĐỘC QUYEN CUA CÁC DOANH NGHIỆP.

TẠI VIỆT NAM

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 9 38 01 07

"Người lướng din khoa hoc: PGS,TS Ting Văn Nghĩa PGS, TS Nguyễn Thị Van Anh

HÀ NỘI - 2019

</div>Trang 3<div class="page_container" data-page="3">

LỜI CAM DOAN

“Tôi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cửa của riêng tơi. Các kết quảnghiên cứu, thơng tin được trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc 18xăng và đã được công bố, Những kết luận khoa học trong luận án là mới chưa tùng,được công bé trong bit cứ cơng trình khoa hoe nào,

Người cam đoan.

Nguyễn Lan Anh

</div>Trang 4<div class="page_container" data-page="4">

LOT CAM ON

Voi lòng kinh trong va biết ơn sâu ắc, ôi xin bay tô lời cảm om chân thành,

tối PGS. TS Ting Vin Ngiĩa và PGS. TS Nguyễn Thị Van Ảnh, đ tân nh hướng dấn tôi nghiên cứa học tập, dành thời gian quy báu để trao đổi, định hướng giúp đố

tân tinh cũng như động viên khichệ tốt hoàn thành luận án in Z

“Tôi cũng xin bay t li cảm ơn sâu sắc ới các ThiyiC6 Ban gián hiệu KhoaSau Dai hoc và Khos Pháp luật Kinh tế cia Trường Dai học Luật Ha Nội đã giúp

đổ, đơn đốc, khun khích tơ hồn thành luận éntin đ

“Tôi võ cùng biết ơn người thân, bạn bé và đồng nghiệp luôn sit cảnh, đồngviên căm thông chia rẻ v thời gian mic khốe và các nguồn ive để tôi duy ti nghịlực Và quyết tâm hoàn thành luận án.

</div>Trang 5<div class="page_container" data-page="5">

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIET TAT

MỠ ĐÀU 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN COU DE TÀI LUẬN ÁN, 8 CHUONG 1. NHỮNG VAN BE LÝ LUẬN VE HANH VI LAM DỤNG VỊ TRÍ ĐỌC QUYỀN VA PHÁP LUAT VE KIEM SOÁT HANH VI LAM DỤNG VỊ TRÍ ĐỌC QUYỀN CUA CÁC DOANH NGHIỆP. n

1.1. Khái quát về hành vi lạm dung vị tr đặc quyền của doanh nghiệp

111 Quan niệm về vị ti độc quyên của doenh nghiép trong nên kinh tệ

1.1.2. Quan niệm về hành vị lạm dụng và ti độc quyền của các doanh nghiệp — — 27 11 3 Ý nga cơn việ lẫn sốt hàn vem dạng vị bí độc quyễn cũa các don.

ngiệp 0

1.2. Những van đỀlý hận về pháp hật kiểm mát hành vi lam dung vị trí

quyền của các doanh nghiệp 36

CHƯƠNG 2. TRỰC TRẠNG PHÁP LUAT VỀ KIEM SỐT HANH VI LAM DUNG VỊ TRÍ ĐỌC QUYỀN CUA CÁC DOANH NGHIỆP VÀ THỰC TIEN ‘THI HANH TẠI VIỆT NAM.

21.Nội ng quy định pháp hộ tvề kếm soit hành vilam đụng

quyền của doanh nghiệp ti Việt Nam 62A. VỀ tệ xác ảnh doanh ngiệp cóvi tí độc quyền 6521.2. Vé các ini lạm dng vii độc yin bi cần, 74

313. Vi tiẫn quyinxly By

314 VỀ thôn: td ng ceo ren 7

315 Vi chỉnh xơiy 103

</div>Trang 6<div class="page_container" data-page="6">

quyền của doanh nghiệp tại ViệtNam. 10823, Đánh giá thực trạng và thực tiễn thí hành pháp hật về kiểm sot hành vỉTạm dung vị tri độc quyền của doanh nghiệp tại Việt Nam. "6

CHUONG 3. PHƯƠNG HƯỚNG - GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO. CHAT LƯỢNG THY THI PHÁP LUAT VỀ KIEM SOÁT HANH VI LAM DUNG VỊ TRÍ ĐỌC QUYỀN CUA CÁC DOANH NGHIẸP TẠI VIỆT NAM —_ 122

3.1. Phuong huớng hoàn thiện và nâng cao chất lượng thục thiphap nat

Xiểm mắt hank vi hm đụng vị trí độc quyền cũa doanh nghiệp tại Việt Nam

31.1 Phù hợp đườngổ, chính sich của Đăng v xây dạng và hoàn tiện thd chỗsinh thi roờng Ảnh faring x hội chủngiĩa VietNam, 1231 2 Phù hợp xu hưởng hội nhập kin té quốc tổ 1263 1 3 Phù hợp với đều Liên đặc thủ oda nin inh tế ruờng ảnh faring x hối

chũngiĩa và srphá tiễn côn các doan nghiệp t Việt Na 138 3.2. Các gitiphap hoàn thiện và wang cao chất hượng thực thiphip hật kiểm, mắt hành vi am dung vị trí độc quyền của doanh nghiệp tại Việt Nam — — 128

3121 Nhóm giã pháp hồn tiện pháp tot vé adm sốt hanh vi lam đụng vi bí độc

payin của doanh nghiệp 129

3.22. Nhóm gii pháp shim nâng cao chit lượng thực th pháp luật về kẫm sốt"ảnh vi tem đụng vì tí độc quyển của doanh nghiệp 1g

KÉT LUẬN, ur DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1Ð

</div>Trang 7<div class="page_container" data-page="7">

DANH MỤC TỪ VIET TAT

su Tiếng Anh Tiếng Việt

CHEM lEmmalmlmela [|VimngimamoumijyEmhEconomie Managenment | té Trang song

FOI ForigiDiredlavednent |Diutrian tip mabe agou

OECD | Organization For Tổ chức Họp tae va Phút biếnEconomie Còperdim | Kinhté

‘And Development

WIO | Wold Trade Organization [TS chic tamagmalthé gaTFEU|Treaty onthe Functioning [Hiệp Gah vỉ chức ning của

oftheEuopsinUaian | Lign minh Chiu Au

SAIC —|State Administration for [Co quan Quin ly Thiong mal

Industry end Commerce | vi dng nghiép Quốc ga

NDRC | National Development and |Uy bạn Phút biên và CH olehReform Commission Quốc ga

ĐỐI | US. Department of Fusice |BSTvphipHmKỹ

FIC | Federal Trade Commission | Uy ban Thương mai Liên bingHoaKy

GDP | GrossDomesic Product | Téog sin phim adi Ga quie ge

</div>Trang 8<div class="page_container" data-page="8">

MỠ ĐÀU 11 Tĩnh cấp thất cia dé tài nghiền căm

Nén kinh tế mỗi quốc ga được nbin nhận và đánh giá thông qua sự hành

thánh, vin động và phát tiễn của các doanh nghiệp, Negty nay các quốc gia trấn thé

giới đầu thir nhận vai tro to lớn của các doanh nghiệp trong việc thúc diy sự phát triển của nên kinh tế tùng quốc gia, của tùng khu vực cũng như trên toàn thé giới. itu nạy được gỉ nhận trong tt cf các vin bản của Nhà nước từ quy Ảnh vé chính sách phát tiễn inh tổ quốc gia cho din các văn bản pháp luật quý định về các vin để liên quan đến mr hình thành, phát tiễn của các doanh nghiệp trong mo finh vực,

ngành nghề kinh doanh

G Việt Nam - một quốc gịa với điều kiện kinh tế thi rường din hướng xã hồi ch ngiĩa nên việc khuyên khích các doanh nghiệp phát tién và ning cao ning lực canh tranh là mốt trong nhông nhiệm vụ trong tim hàng đều, ĐỂ có thi cụ thể hoá

hiệm vụ quan trong này, Nhà nước Việt Nam đã và dang cổ ging hoàn thiện việc

xây đụng và duy ti một môi tường canh tranh lãnh menh để dim bio tối đa quyển

vi lo ích chính đáng cho mọi doanh nghiệp khi tham gia vio thi trường, Tuy nhiên,trong quá trình kinh doanh đã xuất hiện một số hành vĩ oa các doanh nghiệp gaycăn trỏ, hạn chế cạnh ranh cho các doanh nghiệp khác rên thị trường Mét trongnhững biểu hiện của hiện tương hen chế cạnh tranh dé là hình tte lạm đụng vi bỉđốc quyền cia các doanh nghiệp, đặc bit là các dom nghiệp đang được hường

những wu di trực iếp hoặc gián tiếp tử chính sich phát tiễn lánh té ca Nhà nước Việt Nam, Điều này cho thấy, trên thục tổ pháp luật về iểm sốt hành vi lam dang

vi trí độc quyền cite các doanh nghiệp tei Việt Nam chưa thse mr phát huy được hit

hiệu qua trong va trò gop phin tạo dmg mốt mối trường cạnh tranh lành mạnh cho

các doanh ngưệp trong nên kinh tỉ. Cụ thé, pháp luật vé kiểm sốt hành vi tam

dang vi bí độc quyền cũa các doanh nghiệp tei Việt Nam có một sổ hạn chỗ nine Thứ nhất, ảnh nghĩa và doanh nghiép độc quyền theo quy Ảnh của pháp luật

Việt Nam hiện nay chưa chit chế, diy đã din đến khi thục tht chưa xử lý được các

doanh nghiệp thục hiện các hành vi gây hạn chế cạnh ranh một cách đáng kể do

không thuộc đôi tương đều chỉnh.

Thứ hơi, thấm quyền côn cơ quan chúc năng của Nhà nước trong quá tỉnh xử.

ý các vụ việc lem dụng vi tí độc quyền côn doanh nghiệp hiện nay con chẳng chéotiến cơ quan quản lý can tranh và các Bộ chủ quia ngành:

</div>Trang 9<div class="page_container" data-page="9">

Thứ ba, biên pháp chỗ tủ áp ding đổi với các hành wi lem dang vĩ bí độc

quyền đối với các doanh nghiệp vi pham chưa cao, khơng thể hiện tính rin de,

ghịng ngùa đã manh để ngăn chân các hành vi vỉ phạm

Thi, với xu thé hội nhập kinh tô ngày cảng stu rồng đổi hồi các quy đính, của pháp luật về im sốt hành vi lem dong vĩ ti độc quyén của doanh nghiệp cén có nhõng thay đổi, cập nhật theo những thông lệ và quy định chung của pháp luật vé canh tranh nối chung và pháp luật về liẫm soát hành vi lạm đụng v tí độc quyển

của doanh nghiệp nơi riêng

Thứ năm, đa vi phép ký và mơ hình cũa cơ quan quân lý cính ranh của Việt

Nam cho đến thời diém này con chưa phù hợp, chưa thể hiện ding va trò quan

trong trong việc duy ti và dim bio méi trường canh ranh lành men cho mọidoanh ngư thi tham gia vào th trường

Thứ sé, Luật Cạnh ranh được co là xương sống ca chính sách cạnh banhnổi chung cia nên lánh tỉ mất quốc ga trên moi finh vụn, ngành nghề trong đó vaitrị của pháp luật kiểm sốt hành vĩ lam dang vị trí đốc quyén của doanh nghiệp làsắt quan trong Tuy nhiên thục té cho thiy, việc đồng bô về nôi dung của pháp luậtvề kiểm sốt hành vi lem dụng vị tí độc quyên của dosnh nghiép trong pháp luậtcanh tranh với các luật chuyên ngành che thục a thông nhất thiêu tinh hỗ trohiên cho việc áp đang các quy đính của pháp luật về kiểm soát hành vũ em đọng vitrí độc quyên cia doanh nghiệp ti Việt Nam chưa thục ar phát huy nh hiệu quả

Xi những han chế ofa pháp luật về kadm soát hinh vi lem dụng vi tí độc quyền của doanh nghiệp và thực tiễn áp đụng tei Việt Nam cho thấy việc nghiên.

cu nhim hoàn thiện các quy dink của pháp luật về iểm sốt hành vĩ lem đăng vi

tí đặc quyền của doanh nghiệp tei Việt Nam là cần thiết Tính đến thin điển ny,

các cơng tình nghién cửa khos học đã được cơng bổ liên quan din pháp luật vềidm sốt hành vi lạm đụng vi tr độc quyển cia doanh nghuệp đã có mt sổ kắt quả

dink những chưa thục mr đánh giá toàn điện, khách quan vé vin để này, Dovy, ngiên cửa sinh đã lựa chọn đồ tai “Pháp Mật về hig sốt hành vi lạm đụng'

itr độc quyều cũa các dank nghiệp tai Việt Nam” cho twin án nghiễn cứa khoa học ở cấp đô tin luật học nhằm đảng gop mốt phần cơ sở Lý luận và thục tiễn đái

Với q tình hồn thiện pháp luật cạnh tranh cũa Việt Nam hiền nay2. Mục dich và nhiệu vụ nghiền cứu

2.1. Mục đích nghĩ

Tiên cơ sở phân tich cơ sở lý loận cđa pháp luật vé kiểm sốt hành vi lemdang vi ti độc quyền của doanh nghiép, đánh giá thục trang pháp luật và thục thi

</div>Trang 10<div class="page_container" data-page="10">

áp luật về kiển soát độc quyên, Luận én dé xuất các gi phép hoàn hiện và ning cao chất lượng thục thi phip luật về kiểm zoát hành w lạm đụng và tí đốc quyén

của các doanh nghiêp tại Việt Nam.2.2. Nhiệu vụ nghiền cứ

2.2.1. Nhễm vụ nghiên cứn han

Nhẫn det được mục đích nghién cứu để tài kd trên, luận án xác định những

hiệm vụ nghiên cứu ý luận sau

Thứ nhất hoàn thiên cơ sở lý luân về pháp luật lam soát hành vi lem đụng vi trí đốc quyền cia các doanh nghiệp với trong tâm làm rõ khái niệm vi độc quyển

doanh ngưệp, các tiêu chí née dinh vị trí độc quyền cũa doanh nghiệp, khá niệm về

hành vi lam dang vĩ bí độc quyén của các doanh nghiệp, khá niệm về kidm soát

hành v lam dạng vĩ trí độc quyền cia doanh nghiệp nhắm tao cơ sở lý luận cho việc

"nghiên cửu pháp luật và kiểm sốt hành vi lạm dàng vi bí độc quyền cũa các doen nghiệp, xác đính các nguyên tắc cơ bản của pháp luật về kiểm soát hành vi lạm. dang vi ti độc quyền cia doanh nghiệp với nhục dich xóa bổ rào cân gia nhập thị trường, dim bảo quyền te do inh doanh cia doanh nghiệp, quyển lợi của người

tifu ding và vi tro điêu tit, quản lý th trường của nhà nước

Thứ hơi, hoàn thiên nội đang cin pháp luật về kiểm soát hành v lam dụng vi

trí đốc quyền của các doanh nghi tạ Việt Nam.

Thứ ba, so sinh với phip luật mất sô quốc ga phát tiễn trên thé giới về pháp luật idm sốt hành vi lem dụng vi bí độc qun ofa các doanh nghiệp, từ đó phân,

tích và dia re nhing bi học lánh nghiệm, cho Việt Nam trong việc hoàn thiện và

nâng cao chất lượng thuc thi pháp luật vé kiễm zoát hành vi lem đụng vi tri đốc

quyền của các doanh nghiệp

2.2.2 Phân tích, đảnh giả tổng thể về thực mang pháp luật về kiễm soát hành

vi lạm chang vi trí độc quyển của doanh nghập tạ Tiết Nam

Thứ nhất, phân tích thuc trang nội dong của pháp luật v kiểm sốt hành vilem dung vi trí độc quyền của doanh nghiệp tai Việt Nam trên cơ sỡ có sơ sinh vớiphp luật của mốt sơ quốc ga trên thé gic: Phân tich thục trang quy Ảnh cia pháp

uất về kiễm soát hành vi lem đụng vi bí độc quyển cin doanh nghiệp tạ Việt Nam

theo các nội dung cơ bản ma pháp luật về kiểm soát hành vi lem dụng vi bí độcquyền của đoanh nghiệp tri Việt Nam đang có hiệu lục pháp ý như vẫn đ xác định

thé nào lá đoanh nghiệp có vi tí độc quyền tại Việt Nam, các hành v lam dng bi cắm theo quy ảnh pháp luật Việt Nam hiện hành đối với các doanh nghiệp, vấn để inf soát các doanh nghiệp hoạt đồng trong inh vục do nhà nước độc guyễn, thẩm

</div>Trang 11<div class="page_container" data-page="11">

qguyễn của cơ quan quân lý nhà nước ở Tinh vue này, thủ tục tổ hạng canh tranh vàvide xử ý các hành vi vi pham

Thứ hơi, đánh giá thọc iẾn thực thị pháp luật vé kiểm soát hành vi lem đụng

vi tí độc quyên cũa các đoanh nghiệp tei Việt Nam,

Thứ ba, từ những phân tích và đánh giá nhầm chỉ ra những han ch ofa quy

cảnh pháp luật về kiểm sốt hành vi lem dụng vị trí độc quyển cơn các doanh nghiệp

để tao cơ sỡ trong việc đồ xuất hoàn thiện va nâng cao chất lượng thục thi pháp luậtvề kiểm sốt hành vũ lem dạng vị trí đốc quyền cia các doanh nghiệp tử Việt Nam.

1113 Để suất các giã pháp hoàn thiện và nâng cao chất lượng thực th pháp Trật kiễm soát hành vi lạm chang vi trí độc quyễn của các đomh nghập tạ Tiệt

Thứ nhất xác nh phương hướng hoàn thiên và nâng cao chit lượng thực thi các quy định cite pháp luật vé kiém sốt hành vi lạm dụng vị tí độc quyền của các

doanh nghiệp tạ Việt Nam.

Thứ hat, dé xuất các giã pháp hoàn thiện các nội dung của pháp luật kiểm sốt

ảnh vi lam dụng vi tí đốc quyển côn các doanh nghiệp trên cơ sở các căn cứ khoehọc và các giã pháp nhằm nâng cao chất lượng thục thi các quy định pháp luật vé

Xiẫm soát hank và lam dụng vi tri độc quyển cia các doanh nghiệp theo hướng pit hop với pháp luật quốc te, gop phin tăng cường hiệu quả cia pháp luật Việt Nam

trong quá tỉnh hột nhập quốc tế

3. Đốt trong nghiên cứu và phạm vỉ nghiền căn3.1. Boi trợng nghiên cứm

Đi tương nghiên của Luân án là các quy dinh của pháp luật vé iểm soát hành vi lem dạng vi bí độc quyển của các doanh nghiệp và thực tin thi hành các quy

dish này, Bên canh đó, ludn án côn nghiên cứu, so sánh các quy định và thực tin áp

dang tei một số quốc gia trên thể giới nhằm tiếp thủ các bai học kinh nghiệm cho

3.2. Phạm vỉ nghiền cứm

Tr nội ảmg phạm vũ nghiên cứu của Luân án gdm bành lạm đang vi tỉ độc quyền của doanh nghệp xét rong điều liên đặc trừng côn nền kinh té và pháp luật iện bảnh về kiểm soát hành vi lem đụng vi ti độc quyén của các đoanh nghiệp tai

72 không gian, Luận én nghiên es pháp luật và thực tấn thi hành pháp luật về laễm sốt hành vi lạm dụng vi bí độc quyền côn các doanh nghiêp tei Việt Nam

tir ki Luật Cạnh ranh Việt Nam năm 2004 có hiệu lục đến nay. Bến cạnh da, Luận

</div>Trang 12<div class="page_container" data-page="12">

án cũng mỡ tông pham vi nghiên củu pháp luật canh tranh cũa một số nước có nên

ảnh tổ thi trường phát tiễn nar Hoa Ky, Liên mình Châu Âu hay Trong Quốc. TẾ mặt thời gian, luận án nghiên cửu pháp luật và thục Ấn th hành pháp luật

vi kiểm soát hành vi lạm dung vĩ tr đốc quyền của doanh nghiệp tei Việt Nam từXôi Luật Canh tranh Việt Nam nắn 2004 có hiệu tue, Luật Canh ranh Việt Nam

năm 2018 được ben hành, các vin bin hướng dẫn thi hành din nay nhẫm đánh giá thục trang và để xuất các giải pháp mang tin khả thi dén năm 2030)

4 Phương pháp nghin cin

ĐỂ det được những mục đích và nhiễm vụ đã để ra, luận én được thực hiệndon trên cơ sở phương pháp luận ofa chi nghĩa duy vật bién ching với những

hương pháp nghiên cứu cụ thé sau:

Thứ nhất phương pháp phân tích —

bổ luận én đối với tùng nội dang vẫn đề được luận án đổ cập. Với những phân íchcác vin để cốt lõi cũa độc quyên và kiém soát độc quyền, Luân án tổng hop, rút ranhững luân điển, kết luận think những kết quả nghiên cứu chính ca luân án

Thứ la, phương pháp so sánh ~ đối chiều, đc it là phương pháp luật học so sánh được sử dạng đ sơ sinh quy dinh php luật và thục tén áp đụng của pháp fut ifm sốt hãnh vũ lam đụng vi trí độc quyền của các đoanh nghiệp tei một số quốc

niên thể giới và Việt Nam, Vite so cánh, đối chiễu sé giúp cho luân én chỉ ra các

nối dang hop lý rong các hoc thuyết pháp lý các quan điểm cia các luật gia các qguy định pháp luật thực định cũng nhự thực én áp dang của các quốc gia trên thể tới di từ đó có những đơng gớp cụ thé trong các để xuất nhằm hoàn thiện pháp luật

về kiểm sốt hành w lem dạng vị trí đốc quyền cũa các doanh nghiệp tử Việt Nam.Thứ ba, do pháp luật về kiểm soát hành vũ lam đụng vị trí độc quyên cia cácdoanh nghiệp gin chất với các kiễn thức của Lành ti, phương pháp nghiên cửu liên

ngành cũng được luận án sở dụng trong quá tình nghiên cứu kết hợp các học thuyết

ảnh tế và pháp lý nhằm lim sáng tổ cơ sỡ lý luận

qguyễn và kiểm soát hành vi lam ding v tr đốc quyền của đoanh nghiệp thông qua

công cụ pháp luật da trên cơ sở hợp lý

Ngoài các phương pháp chủ yên được sử dụng kf trên, luận án còn rỡ dụng

“một số phương pháp khác như phương pháp lich số, phương phép thống kê5. Những đồng góp mới cia hận du

T mặt lệ luận, luân án đã có những đóng gép cơ bản sau:

ing hợp được sử dụng chủ yêu trong toàn

</div>Trang 13<div class="page_container" data-page="13">

Thứ nhất, tuân én bổ mạng Lý loận về hành vi lem đụng vi tí độc quyén cũa

các doanh nghiệp và các yêu tô cơ bin xác định hình wi lam dang vị trí độc quncủa đoanh nghip trong điều kiện đặc thù ở Việt Nam

Thứ bơi, luận én chỉ ra các căn cứ xác định vi ti đốc quyền cũa các does

"nghiệp trin thị trường liên quan nhằm tạo diéu liên cho việc xác dinh đổi tương iu chính cin pháp luật về Kiém sốt hành vũ lạm dung vi trí độc quyển cũa các

doanh nghiệp tạ Việt Nam.

Thứ ba, ân cơ số tham khảo và kể thừa giá ti của kết quả các cơng tình"nghiên cứu khoa học đã đạt được cite các nhà nghiên cử khoa học trong nước và

"ước ngo, luân én phat tién hệ thơng lý luận cơn pháp luật về kắm soát hành vĩ em dang vi t độc quyền của các doanh nghiệp với nhõng nổi dung mới nhơ khái niệm vé hành w lam đụng vũ tri độc quyền của các đoanh nghiệp, các nguyên tắc cơ ‘bin của pháp luật vé kiểm soát hành vi lem đụng vĩ tri đốc quyền của các does nghiệp, xác định thim quyển và trách nhiệm, vai ro của các cơ quan quan lý Nhà nước, chế tai áp dung đổi với hành vi lam ding vi tí đốc quyển của các doanh. nghiệp

Trẻ mặt thục tiễn

Thứ nhất lin án phân tích chỉ rất một cách có hệ thẳng các hạn chế cũa pháp uất vé tof soát hành vi lam dụng vi tí độc quyển ci các đoanh nghiệp tei Việt

Thứ bơi, luận án đưa ra một số gai pháp nhẫn hoàn thiện pháp luật về kiểm,

soit hành vi Lam dạng vị trí đốc qun của đoanh nghiệp nừny hồn thiện khó niệm,

vi đặc quyén doanh nghiệp, khái niệm vé hành vi lem dụng vị trí độc quyền cin các doanh nghiệp, hoàn thiện các quy dinh vé địa vị pháp lý và thẩm quyên giã quyết

của cơ quan quan ly canh tranh, hoàn thiên các quy ảnh vé các biên pháp chế ti ápdang đối với các hành vi em dạng vi tí độc quyén của các doanh ng tai ViệtNem. Bên cính đó, luận én cũng du ra các giải pháp nhẫn ning cao chất lượngthục thi pháp uật vé kiểm sốt hành vi lam dang vị hí độc quyển côa doanh nghiệp

nhủ hợp điều kiện đặc hủ của nén kinh tơ văn hỏa chính tr tại Việt Nam

</div>Trang 14<div class="page_container" data-page="14">

Chương 1. Những vin để lý luân về hành vi lam dụng vi bí độc quyén của các doanh nghiệp và pháp luật về kiểm soát hành vi lam dạng vũ t độc quyền của các

doanh nghiệp

Chương 2. Thục trang pháp luật vé kiểm soát hành vi lam dạng vi tí đốc

quyền của các doanh nghiệp ti Viết Nam,

Chương 3. Phương hướng và các git pháp nhém hoàn thiện và nâng cao chất lương th thi pháp luật về kiểm sốt han vũ lạm dung vi tí độc quyển của các

doanh ngiệp tại Việt Nam

</div>Trang 15<div class="page_container" data-page="15">

TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1L Những kết qua nghiên cứu về pháp luật kiẫu sốt hành vỉ lạm đựng vị trí đặc quyển cũa đomh nghiệp

11. Những kết qua nghiền cứm lý hận pháp hật về kiẫm sốt hành vỉ lam“mg vị tí độc quyền cũa các đomi nghiệp

LLL. 1ý hậu vễ độc quyển và hành vỉ lạm đựng vị trí độc quyễn trong kinh

doank cia doa nghiệp

Thứ nhất quan niệm về đốc quyển trong kinh doanh cũng được đ cập tai một sổ công tinh nghiên củu khoa học trong nước như “Các vấn để pháp lý và thể chế

về chính sách cạnh tranh và hm soát đốc quyển anh doanh” ci Viện Nghiễn củaQuin iy Kinh tổ Trang wong C001), luận én trên đ luật học "Php lu về hiểm soát“độc quyển và chẳng canh tranh không lành manh ở Tiệt Nam của tác giã Đăng ViHuân 2002), “Giáo trình hut can tranh” của các trường dai Học Ngoi thươngđại học Luật Hà Nội, Đại hoc Quốc gia thành phổ Hỏ Chí Minh, đại học Luật thành.pho Hỗ Chí Minh

6 nước ngồi cơng có khơng ít cơng tỉnh nghiên cứu khoa học đơa ra quan

iễm về độc quyền trong kính down, có thể kể én như “Black's [me Dictionarycủa tác ga Brym AGmmar (2010), “Fachlesikon Recht” của nhà xuất bảnAlpmann Brockhaus 2004), “Biropacisches Kartellrecht” cia tác gã ThorstenMeeger CO1), "Compention Law” của tác ga Richard Which (008),

“Competition Policy ~Theory and Practice” cin tác giã Massimo Motta (2009) haysuốn sich “The Economics of EC Competition Lae: Concepts, Application and‘Measizement” của hai tac giã Simon Bishop va Mice Waller (2010).

“Từ những quan niém đề cập về độc quyển trong lãnh doanh ð các cuốn sách

kế trên, tác giả có một số đánh giá như sau:

+ Các quan niệm về độc quyền trong kinh doanh được dé cập chi yêu trong phin tình bây về các inh thủ biểu hiện của canh tranh theo quan diém của các nhà ảnh tế học. Cu thé trong lý thuyết inh tẾ học vỀ canh tranh hoàn hão thi đối cục

‘vii mổ hình này chính 1a mơ hình độc quyén trong kinh doanh:

+ Các quan niêm về đốc quyền trong kính doanh được hiểu trên cơ sở các

đánh giá tác động cia độc quyền trong lanh doanh đổi với thị trường liên quan, đốithủ canh tranh và các chỗ thể khác như người tiêu ding Nhà nước

+ Các quan niệm về độc quyên trong kinh doanh đoợc đưa ra chưa phần tích6 nết về các đặc trưng cơ bản của độc quyên trong kính doanh.

</div>Trang 16<div class="page_container" data-page="16">

+ Từ các quan niệm về độc quyền được tình bay thi cho đơn nay chưa có mộtkhái niệm hay nh ngiấa cu thể về độc quyén trong kinh doanh do vẫn có it nhất

Hai cách hiễu khác nhau về vị tí độc quyén cũa dom nghiệp giữa quan niệm cũa

Việt Nam và một sô quốc gia trên thể gói

Thứ hơi, quan iêm về hành vĩ lam đụng vi ti độc quyền trong inh doanh cũa

doanh nghiệp không được dé cập nhiều tei các công tinh nghiên cứu khoa hoc

trong nước. Khi để cập tới hành vi lạm dụng vĩ trí đốc quyén trong lánh doanh cũa

doanh ngệp thi thường các tác giả lồng ghép quan niệm về hành v này trong mốt

tương quan với quan niệm vé độc quyền trong kinh doanh, vin để nóc manh thitrường va mục dich của hành vi lạm dụng wi trí độc quyền trong kinh doanh cia

doanh nghiệp đỄ đơn ra cách hi

hướng tiếp căn theo cách nay có thể kể in như “Giác tin Luật Cạnh tranh” ciatrường Đại học Luật Hà Nội 201 1), “Giáo trình pháp luật cạnh tranh” của trường

Dai học Ngoại thương (2013), “Giáo trinh Luật Canh tranh” của Dai học Quốc gia thành phổ Hồ Chí Minh C010). Tác gã của các cuốn sách id tin đầu đưa ra nhận,

cánh ring hành vi lem dung vi tr đốc quyền trong lánh doanh của doanh nghiệp gâytác đông tiêu cục lớn tới môi trường kinh đoanh và các doanh nghiệp có liên quan,đều bị pháp lut các quốc gia quy ảnh cắm thục hiện đổi với hành vi này, Bén canhđổ, các cơng trình nghiên cứu khoa học nước ngồi có để cập tới các hành vi lam

dang vi bí độc quyền của các doanh nghiệp nhưng đưới những dang biểu hiện cụ thể như cuỗn sich “Monopoly m Economic and Law" củ tác ga Donddd Dewey,

nhà xuất bản Columbia University ân hành năm 1964 CĐộc quyển trong Kinh téhọc và Pháp luật đưa ra quan điểm của tác giả về hành vi lạm dạng vì ti đốc

qguyễn của đoanh nghiệp diac các hình thai biểu hiện khác nhao và lá đối tượng điều chinh của Luật chống độc quyển tei Ảnh và Mỹ Trong cuốn sich

‘Wettbewerbsbecchrdniaaigen auf staathch gelenleen Markten” của tác giã UlrichImmenge xuất bản năm 1967 (Han chế canh ranh tei fe thi trường có sự dich

hướng cơn nhà nước ), tác giả đã chỉ ra rằng thục tô thi việc xây dựng iêu chi để

xác định khi nào hinh vi lạm đụng i bỉ độc quyền cia doanh nghiệp sẽ bi cắm làvề hành vi lem dung nay. Các cuốn sách có

rit khỏ khẩn Điểu này sẽ din din mr hạn chế trong nộ: ding của các quy phamphp luật trong img,

‘Tink đến thời đểm hiên te thi bảnh vi lem dạng wi bí đốc quyén cũa doanh "nghiệp vin được hiễu với những thuật ngữ chưa được din lượng cụ thể nh “bat

lợi”, " gây thiệt hai”, “gây hạn chế cạnh tranh một cách đáng k2” cho khách hing vàđổi thủ cạnh tranh. Như vây, khái niệm vé hành vi lem dung vi tí độc quyển trong

</div>Trang 17<div class="page_container" data-page="17">

ảnh doanh cia doanh nghiệp cla được hình think, thế hiện diy đã bản chất và mức độ tác đồng tiêu cục cde hành và này đối với môi trường cạnh tran trong lành,

1.12. Lý hậu phápcác doauh nghệ

Pháp luật vé kiểm sốt hành vi lạm đụng vị trí đốc quyền của doanh nghiệp là phin nối dụng quen trong tong hệ thống pháp luật cạnh tranh nói chung cổng nar php luật về chống hen chế canh tranh nó riêng của các quốc gia khi xây đụng hệ

thống pháp luật canô tranh Tuy nhiễn đến nay thì người vết nhân thấy chua có một

cơng trinh nghiên cứu khoa học nào dé cập tới các nguyên tắc cơ bản cia pháp luật

'iẫm sốt hành vĩ lạm dug 94 Bí.qu của

canh ranh nói chung cũng nữa pháp luật vé kiểm soát lam dụng vi bí độc qun

của doanh nghiệp nó riêng, Các ngun tắc cơ bên của pháp luật cánh tranh là rất

quan tong, Ảnh hướng tất nhiễu cho các phin néi dụng quan trong của pháp luật canh tranh cũng như phép luật về kiểm soát hành vi lem dụng vị tit độc quyền của doanh nguập Thiêu sót này cần được nghiên cứu, bỗ ming để hồn thiện.

Bên canh đó, việc nghiên cứu về mất cầu trúc cia pháp luật vé kiểm soát

ảnh vi lam dang và tri đốc quyén cia doanh nghiệp có ý nghĩa quan trong trongiệc sắc định nội dung của pháp luật về kiểm soát hành vũ lạm đọng vị t độc quyểncủa doanh nghiệp, Mỗt quốc gia li cổ những quan diém khác nhau vé cd trie phépluật canh ranh nói chung cũng nhờ pháp luật vé kiểm soát lem đụng vi ti độcqguyễn của doanh nghiễp nối riêng Theo nghiên cứu của tác giá Ingo Schmidt trongcuốn sich ‘TVettbewerbapolite rnd Kartellarecht (2005) (tem dich la “Chính sách

và pháp luật chống han chễ cạnh tranh ) th pháp luật canh tranh của Đúc được câu thành bối ha bộ phận độc lp là pháp luật và kiểm soát hạn chế cạnh tranh và pháp

Init chống cạnh ranh không lãnh manh: Trong khi đ th ti Ảnh lại chỉ số một dao

uất cính tranh điều chỉnh hành vĩ cạnh tranh không lành mạnh va théa thuận ban.

chế canh tranh Tuy nhiên, Pháp lạ có quan đẫm cho ring vì pháp luật can ranh1à một chuyên ngành cia pháp luật thương mai nên bô luật thương mai Pháp là bộ

Init đu chính ln các vấn để cia canh tranh Hoặc nhờ ti Thuy đ và Áo thi nhà "ước lạ chỉ quan tâm và ban hành luật kiểm sốt thơa thuận hạn chế cạnh tranh vì

cho rằng đây mới fish vực cân nợ quản lý ofa nha nước do ác động tiêu cục của cácthôa thuân này đối với môi troờng cạnh tránh lành manh mà nhà nước Ảnh hướng

Hoa Kj công co quan đểm tương tơ khi ben hành đạo luật chống độc quyển (Sherman Act). Có thi về cách thúc xây đọng hộ thẳng pháp luật canh tranh và các chế định liên quan còn đối chỗ khác nhau nhưng nhin chung thi pháp luật canh

</div>Trang 18<div class="page_container" data-page="18">

tranh nổi chung và pháp luật về kiểm sốt hành vi lem đụng vi bí độc quyền cũa doanh nghiép ndiriéng đều hình thành từ yêu cầu dim báo sự quần lý cia nhà nước trong vấn dé duy ti mét môi trường canh tranh lanh manh: bịnh đẳng về dia vi pháp

ý và loi ích hợp pháp ofa các chỗ thé them gia vào thị thường

VỀ mat nổi ding của pháp luật vé kiểm soát hành vỉ tem đụng vi tí độc

quyền ci doanh nghiệp thi hiu hit các qude gia trên thể giới đều điều chỉnh cácnối dung cơ bin nh sức manh thi trường, thi ruờng liên quan, khá niệm doanh.

"nghiệp đốc quyển, các hành vi lam đụng vi bí độc quyên bi ấm, vai to giám sắt và thim quyền cia các cơ quan quân lý nhà nước, hủ tục tổ ng Việt Nem trong quá

tình xây dung pháp luật cạnh tranh cũng đã tham khảo kính nghiém các nave và

due những nội đàng này vào phần quy pham pháp lut đu chỉnh vé hành vũ lam.

dang vi hí độc quyền cia doanh nghiệp nối riêng cũng nh quy pham pháp luật củaphp luật canh tranh Việt Nam nói chung Đặc biệt, tac giả Massimo Motta rongcuốn “Compention Policy ~ Theory and Practice” (“Chính sách cạnh tranh ~ Lj

hun và thực tin ) phân ích rt kỹ về việc mốt quan hệ giữa đốc quyền và việc hân b phúc lợi xã hồi bị tẫn thất như thé nào kủz ma nhà nước không thục hiện

vai to quân lý và điều tất kịp thờ thị trường Tuy nhiên cuỗn sách nay lại chưanhân tích mốt quan hệ này trong điều kiện khác biết của các quốc ga khác nha mêsmi chỉ ding ei việc phântích trong một trường hợp cụ thé cơn Microsoft tsi How

Kỹ. Hay như tác gỉ Ingo Schmidt trong cuốn sich “TWettbewerbspoline mi

Kartellsrecht” (“Chính sách và pháp uất chồng han chi cơnh tranh”) đã co những nhân tích rt chỉ tất về tên đổ của việc ink thành pháp luật kiểm soát hành vi hen chế cạnh tranh của đoanh nghiệp cũng như gi thiêu và có ar sơ sánh về mặt nội dang giữa các hộ thing pháp luật về kiểm sost hành và han chế canh tranh của các quốc gia như Hoa Kj, Anh, Pháp, Đức, Liên mình Châu Âu, Ao, Thuy a. Đây là

những cơng trinh nghiên cửu khoa học rất quỷ giá cho Việt Nam trong việc xây

dmg ban hành và sửa đổi pháp luật về kiểm zốt hành wi lam đụng vũ bí độc quyén

của các doanh nghiệp

Ninr vậy, cho đến thời điễm hiện tụ thì chưa có cơng tình khoa học nào ở Việt Nam nghiễn cứu một cách tổng thể về mặt hình the cơng như nội đang cũa ghép luật về kiểm sốt hành vũ lem dụng vi bí độc quyền của các đoanh nghiệp ti

Ngoài ra việc xem xét và đảnh gi các yÊu ổ chỉ phối ái pháp luật về kiểmsoit hành vi lạm ding vi tí độc quyền cũa các doanh nghiệp tri Việt Nam hiện nay

cũng chưa có một cơng trình nghiên cứu khoe học nào để cập một cách tổng thé

</div>Trang 19<div class="page_container" data-page="19">

Trong cuốn sich “Các vấn để pháp If và thể chế về chính sách cạnh tranh và kiểm sốt độc quyền lanh doch’, nhôm nghiền cứu của Viên nghiên cứu quản lý kính té trung ương — CIEM đã chỉ ra một số yêu tổ như quan điểm phát triển kinh tổ của

nhà nước Viết Nam, các yếu tổ pháp ly. Tuy nhiên đây là những nhận đính từ những

năm 2000, khi Việt Nam bước đầu tién hành công cuộc thay đổi mạnh mé vŸ chổ, chính sách và pháp luật khi gia nhập vào WTO cũng như việc ký kết các hiệp

đánh thương mai tự đo với các quốc gia như Hoa Kỷ, Nhật Bin, Liên minh Châu,

Aug Trung Quốc. Như vậy các yêu tổ về định hướng, chính sich phát triển ci nhà tước Viét Nam giai đoạn 2010-2020, vẫn đề hội nhập kinh tế quốc tẾ , sự tương thích giữa pháp luật cạnh tranh và các đạo luật có liên quan trong tổng thể hệ thống

pháp luật Việt Nam chưa được cập nhật và phân tích

12. Các nghiền cin về thực trạng pháp Inge ldẫm soát hành vỉ lạm dung vị

tri độc quyên tai Việt Nam

12.1. VỀ quy định cũa pháp nat

Thứ nhất, đôi với vẫn đề xác dink vi tei độc quyền của doanh nghiệp thi tong

tắt cd các cổng tinh nghiên cứu khoa học của các tác gia Việt Nam khi phân tích về

quan niệm doanh nghiệp độc quyền đều thống nhất theo céch biểu ma Luật canh,

tranh Việt Nam năm 2004 đã quy đính Theo Điều 12 Luật Canh tranh năm 2004 thì‘Doan nghiép được cot là có vi trí độc quyển nễu khơng có doanh nghiệp nàosanh tranh về hàng hỏa, dịch vu mà doanh nghập đỗ lanh đoanh trên thị trườngliên quan”. Ngay cả “Báo cáo ra soát các guy định cũa pháp luật cạnh tranh Tiệt

Nam” do Cục Quản lý Canh tranh” thực hiện nêm 2012 cũng đồng quan điểm nay.

Nhung bên thục tế, tác giã nhân thấy hiện ney pháp luật canh tranh của Việt Nam

mới chỉ điều chỉnh doanh nghiệp có vị ti độc quyén khi thục hiện các hành vĩ shim

gây hạn chế canh tranh cho đối thủ mã quân mất mốt đổi tượng cổ liên quan khi để

cập tối doanh nghiệp độc qun, đó là hình thúc các doanh nghiệp có vi tí độcquyin nhóm. Đây khống phii la các doen nghiệp có vị tí thống lĩnh ma là một sốit các đoanh nghiệp cing lánh does một loi hàng hóa trên thi trường liên quan và

hoạt động kính doanh cia các doanh nghiệp này có liên quan mật thiết với nhau. Quan điểm này trên thể giới đã có nhiễu quốc gia đua vào nối dung điều chỉnh của

pháp luật về kiểm soát hành vi lạm dung vị tí độc quyển cia doanh nghiép, đặc tiệtlà những quấc gia ma pháp luật canh tranh nói chúng và pháp luật vé kiểm sốtThành vĩ lan đụng v tí độc quyển ci doanh nghiệp có sức ảnh hưởng rất ln trong

* cho đẳnthời huni ý, Co quan này đã đục tuy đỗ vì vin cơn được got Dục Ch tan vì bo vỆ

ngơ du ang

</div>Trang 20<div class="page_container" data-page="20">

q hành hình thành và phát tidn pháp luật cạnh tranh ofa các quốc gia khác nine Hoa Ky, Đức, Liên mình Châu Au

Thứ hơi, các cơng tình nghiên cửu khoa học để cép về các hành vi lam dụng

ví tí độc quyên bi cm theo Luật Canh tranh Việt Nam năm 2004 mới chi đồng lại ở việc liệt kê các hành v lạm đụng vi hí độc quyền bị cắm theo quy định của pháp

uất Cạnh tranh Việt Nam. Việc phân tích vỀ các hành vi này con rất hạn ch, hoặchấu như khơng có. “Giác trink pháp luật cạnh tran của Đại hoe Ngosi thươngôi hit kê các hành vi này mới chỉ dun ra việc din gai hoặc vi du về các trườnghợp này chứ chun phân tích vì sao pháp luật Canh tránh Việt Nam lại có quy Ảnh.như viy, và các quy dinh này liệu còn tinh khả thi và dự liệu luật co nữn heykhơng Theo “Báo cáo rà sốt các uy nk cũa pháp luật cạnh tranh Tiét Nam doCục quân lý Canh tranh thục hiện năm 2012, ti phần dinh giá có dua ra một số

shin xét khả xác đáng nh việc phân biệt hành vi lem dụng vi bí độc quyền cũa doanh nghiệp chưa phù hợp với thục tiễn, việc liệt kề các hành vi khiến cơ quan

quân lý nhà nước khơ áp dang và thục th, có thi bỗ sốt hành vi lam đăng của cácdoanh ngưệp độc quyên rên thục

Thứ ba, dé: với vin để kiểm soát doanh nghiép host động trong nh vực độc

quyền nhà nước thì hiên nay chưa có một cơng trinh nghiên cứu khos Học nào để

cập một cách tổng thé. Theo như Nghĩ dinh số 94/2017/NĐ-CP ngập 10 thing 8

nim 2017 thi biện nay có tới 20 lĩnh vực do hà nước nắn giữ độc quyền lạnhdoanh Việc tiến hành khảo sit, đánh giá mức độ ảnh hưồng cia việc nhà nước độcquyền trong 20 Tỉnh vục inh doanh la điều rat cin thiết nhằm đầm bio việc thụ thí

‘thon pháp luật cạnh tank, pháp luật bio vệ quyền lợi người tiêu ding Tuy nhiên, vide khảo sứ, nghiên cứu và đánh giá nay đến nay vin con để ngõ

Thứ tr và thấm quyền gli quyét các vụ việc vũ phạm ghép luật về kiểm sốtảnh vi lam đụng vi bí độc qun côn các doanh nghiệp tei Việt Nam thi tác giãnhận thấy : Trước khi Luật Canh ranh Việt Nam năm 2004 được ban hành, có rit

hiều bài viết cin các ác giã để cập về vẫn để mơ hình cơ quan quản lý canh tranh: shim du ra những khuyén nghĩ vé việc lựa chon, quy định một cơ quan quân lý canh ranh sao cho phủ hợp với điều kiện nền chính bị - văn hỏa - xã hồi trí Việt Nam thời diém nay. Các bai viết “MS hinh cơ quan quấn lý cạnh tranh ofa Tiệt

[Neon tei tap chỉ Nghiên của Lập pháp số 1 năm 2004 và bài viễt “Gép ý dự tháo

uất Cạnh tranh ~ những vẫn dé con có ý kiẫn khác nhu tả tạp chi Nghiên của Lập php số 10 năm 2004 của các tác giá Dương Đăng Huệ và Nguyễn Hữu Huyền, ‘ai viết "Nig thách thức pháp Ip đt ra đổi với việc thực te nhiệm vì, quyển hơm

</div>Trang 21<div class="page_container" data-page="21">

cia co quan quản lý cạnh tranh ở nước ta iện nay của tắc giã Bùi Nguyên Khánhđăng tai tạp chi Nha nước và Pháp luật số 09 năm 2004, bài việt “Pháp uất hỗn

soát độc quyễn ~ ĐÃ tương đu chinh và cơ chỗ bảo đâm tĩ hành” cũa tác giã Pham Hoàng Giang tại tp chi Nghiên cứu Lêp pháp sổ 2 năm 2003, bai viết “Gáp LÝ ấy ẩn Luật Cạnh tranh = MG hình cơ quem quấn Is Nhà nước về cạnh tran của tác giả Nguyễn Bá Binh tai tap chi Nghiên cửu Lập phép số 7 năm 2003 đều có

hing định giá vé mô hành cơ quan quan lý cạnh tranh tri Việt Nam dựa trên những

so sảnh, din chiêu tis một số mơ hình cơ quan quản lý canh tranh trên thể giới với

mong muốn việc áp dụng và thục thi phép luật vé canh tranh nổi chung tei ViệtNem thọc sơ liêu quả Tuy nhiên các bú viết cũng chưa có phin phân tich và

ikhuyén ngủ phù hop trong việc quy dinh chức năng, nhiệm vụ cụ thể của cơ quan

php luật canh tranh tai Việt Nam trong qué tình thục th: phép luật vé kiém soathin vi lam đăng bí độc quyển Day là điều cin xem xé rổ rang pháp fut vềXaẫm soát hành vi lam dụng vi tí độc quyền có những đặc thù rất khác tiệt sơ vớiphp luật về hạn chế hành vì cạnh tranh khơng lành mạnh trên nên tăng chung cũachính sách canh ranh tei Việt Nam, Bến canh đó, các bà viẾt này due ra các ý kiếngop ý đốt với dy thio Luật Canh ranh Việt Nam năm 2004 được ben hành, trong

ơi hiện nay có những vin dé ti các bài viết đã khơng cịn phù hop hoặc đã được

CQuốc hội cân nhắc va chỉnh sữa trong nội đúng của Luật Canh ranh Việt Nam năm2018.

Dé tả nghiên ca khoa học cập Bộ “Những vấn dé đất ra và giả pháp đễ thực tha có hiệu quả Luật cạnh tranh trong thực tiễn” do TS. Tăng V an Nghia và nhóm. "nghiên cứu thực hiện nim 2006 có dé cập đốn vin đồ thim quyén của các cơ quan

quân lý nhà nước trong Tỉnh vực canh tranh Theo đó, Nhóm thực hiện đã đính giáhing mit hen chế trong mơ hình ea cơ quan quan lý canh ranh tei Việt Nam.Ngoài rụ để ti nghién cứu khoa hoc Nghị dinh thư cấp nhà nước “Hồn thin chế45 canh tranh thơng qua việc tầng cường thu th luật cạnh tranh tăng cường nănglực thể ch và các bên có liên quan ~ Bài học lanh nghiện cũa Cơng hịa Liên bang

“Đức” năm 2014 của cũng Nhóm tác gã cũng một lẫn nữa khẳng định lạ những hạn chế của việc xây đụng mơ hình cơ quan quản lý cạnh tranh tei Việt Nam khiến cho

vide thực thi pháp luật canh tranh cia Việt Nam chưa thực sự hiệu quả. Bén canh,

đổ, các cuốn sách “Giáo tinh pháp luật canh tranh” của trường Dai học Ngosi thương hay “Giác trinh pháp luật về cạnh tranh và giãt quyết tranh chấp thương ‘maa ci Đai học Luật thành phố Hé Chỉ Minh cũng mới chỉ đồng lạ ð việc it kê các quy Ảnh côn pháp luật canh tranh Việt Nem về vẫn đồ thẫm quyén của cơ quan

</div>Trang 22<div class="page_container" data-page="22">

qguân ý nhà nước chứ chưa có những phân tích hạy đánh giá vụ thé về vu điển hay

han chế trong quy định pháp luật về vin để này,

Trong “Báo cáo rà soát các guy dinh cũa pháp luật cạnh tranh TTật Nam

nêm 2012 của Cục Quản lý canh tranh cũng mới chỉ trình bày một số hạn chế của xổ hình cơ quan quản lý cạnh ranh tại Việt Nam cũng như quy định vé chúc ning

của cơ quan quân lý canh tranh chưa thục sw tạo điều kiện cho cơ quan này đượchot động hiệu quả trong quá tỉnh thực thị pháp lut cạnh tranh tí Việt Nam, Việc

chống chéo vé thim quyễn giữa cơ quan quân lý canh tranh và các bộ chủ quản

"ngành tiên quan dén các finh vực lánh doanh trong việc xởlý các hành vi lam đụngiti độc quyền của các doanh nghiệp do Bộ chủ quân ngành quân lý vẫn la mộtvấn để bị bô ngõ.

Thứ năm, về thà tục tổ tạng canh ranh tại Việt Nam hiện nay là một vấn để ‹hơa nhân được sơ quan tâm cân thiét của các nhà nghiên cứu khoa học, Cho đến thời điểm này, các công tỉnh nghiên cứu khoa học mới chỉ đồng ở việc tiệt kệ, trích. dấn các điều khoản cũa Luật Canh tranh Việt Nem năm 2004 chứ chưa có đánh giá tổng thể về vai tra, nhống bit cập và tác đông của thủ tục tổ tung cạnh tranh theo

cgay Ảnh pháp luật canh tranh tối việc thực thị pháp luật canh tranh của Việt Nam

Thứ sấu, về xi lý hành vũ v pham pháp luật về kiểm soát hành vi em dụng vĩ tí độc quyển của các doanh nghiệp tei Việt Nam, tác giã nhận thấy từ thời điểm

Luật Canh tránh nắn 2004 được ban hành cho đến nay thi Cục quản lý Canh tranh:

và Hội đẳng Cạnh tranh mới xử lý được duy nhất một vụ việc liên quan tới em

dang vi tí độc quyén - vụ VINAPCO - Pacific Aiiines (nay là Jetstar PacificLAntlins9) khi VINAPCO đơn phương nging cũng cp xăng dẫu cho các chuyển beycủa Pacific Airlines do không det được thôa thuận vi giá. Vụ việc này vào thot

dim nim 2009 đã được rất nhiều chuyên gia tinh luận, phân tích và các báo đăng

tin đặc bit là các thang báo điến từ nhừ worvvnsrpressnsi

smn thanhnien com vn, van. tienphong vn vv... Nêu xé tử thời đẫm hiện te thi iệc áp dạng pháp luật canh tranh để xử lý vụ việc tương tơ đối với VINAPCO là không thể khi mà doanh nghiệp này không côn ở vi thé đốc quyển những ảnh hướng côn doanh nghiệp này trên thị trường inh đoanh xing dẫu hàng khơng vẫn cịn rit lớn Có thể tổng kết lạ là các bài báo hoặc mốt số ít cơng trình nghiên cửu hoa học có dé cập tới việc xở Lý hành vi vi phạm pháp luật về kiểm sốt hành vĩ

Tem dung vi bí độc qun ofa doanh nghiệp là khơng nhỏ, nhưng chưa có sợ phân.tích một cách tổng thi về các yêu tổ ảnh hưởng tới q trình xử lý cũng như có nhận,

</div>Trang 23<div class="page_container" data-page="23">

dảnh xem liệu việc xử lý các hành vi vi phạm ti Việt Nam đã hiệu gu chưa, con

hhan chế ð những diém nào và khuyên nghĩ đốt với các nhà lập pháp

Tổng hết, các công tình nghiên cửa khoa học liên quan để cập ti thục trang

áp luật về kiểm soát bánh vĩ lem đụng vi hí độc quyền của các đoanh nghiệp ti

Việt Nam nhưng chưa có ar phân tích mét cách tồn điện về thực trang của pháp Tuật về kiểm soát hành vi lam dụng vị trí độc quyên của doanh nghiệp tại Viét Nam.

thông qua mét số nổi dang cơ bản côn quy ảnh pháp luật nữ việc xác định hành vi

Tem dung thủ tục tổ ting thẳm quyén của cơ quan quản lý nhà ước, bién pháp xở

ly. Bên cạnh đó, các cơng tình nghiên cứu khoa học này cũng chưa chỉ ra nhũng

bit cập của các quy định pháp luật vé kiẫm soát hành vĩ lạm dung vi ti độc quyển

của đoanh nghiệp một cách toàn dién theo các nổi dụng tác giã đã để cập

1.2.2. VỀ thực thì pháp tật kiẫm sốt hành vi lạm dug vị trí độc quyễn cđa

các doanh nghiệp

-“Thực ifn thí hành pháp luật vé kiểm soát hành vi lạm dung vị trí độc qu

của doanh nghiệp tei Vit Nam tinh đơn thời đểm hiện tei chưa được để cập nhiễu trong các cơng trình nghiên cứu khoa học. Bái vết “Áp chong phíp Indt cạnh tran

và phân bd thực inn đốc quyển Nhà nước qua một vụ xát wr” cia tác gã PhanThơng Anh ding trên tp chí Nghiên cứu Lập pháp số 12 năm 2012 cũng có tập

trùng nghiên cửu thực tin áp đụng hấp luật về kiểm soát hành v lam đụng vi bí

đốc quyền ci các doanh nghiệp tử Việt Nam thông qua vụ việc xử lý hành vi lam

dang vi tri đốc quyền trén thị trường của Công ty Xing dẫu Hang không Việt Nam

VINAPCO (goi tit là VNC) đổi với hãng Hàng không Jetstar Pacific Aidine (goitắtlàJPA), Tương t bai viết “4Đuse of Market Dominance by State Monopolies in

Fiemam’” của tác gã Trân Thanh Long và Gorden Welker ding rên tap chi

Houston Journal of Intemational Ley, số 342 nim 2012 ("Lam chong vi ti thống

Tĩnh của các doanh nghiệp đốc quyẫn nhà nước tạ Tiết Nem) cing tập trung phân

của VINAPCO và JPA. Tuy nhiễn, các ác giả cũng chỉ mới

hân tích so lược chứ chưa đính giá chỉ ất tồn bổ vụ việc kỄ trên để có thi nhìn nhận rõ hơn những us diém, hạn chế của việc thực thị pháp luật về kiểm soát hành,

vi lạm đang vũ tri độc quyền cia các doanh nghiệp tạ Việt Nam hiển nay

1.3. VỀ đề xuất giãi pháp hoàn thiệu và ning cao chất lượng pháp hật về ig suất hành vỉ lạm dung vị trí độc quyễn cđa các doauh nghiệp

Trong các cơng trình nghiên cứu khoa học đã liệt ké, có một số cơng tình

"nghiên cứu dua ra một số giải pháp, khuyên nghĩ shim hồn thiện pháp luật canh.

tranh nói chung và cũng đồ cập ti một số gui pháp cổ liên quan tới việc hồn thiện.tích vụ việc tiêu

</div>Trang 24<div class="page_container" data-page="24">

php luật về kidm soát hành vi lạm đụng wi tí độc quyền cia doanh nghiệp tại Việt

Nam Vi dụ nhờ

Luận én tin af lạnh tế “Hod tiện chỉnh sách cạnh tranh và adm soát độc

“nyễn lanh đoanh & Tiệt Nam trong đâu lưện hội nhập lanh tế quốc tẾ” của tắc giã Đồng Thi Ha báo và nam 2013 có để xuất về việc cần hồn thiện, bổ sung và cụ thể hóa trong các văn bản hưởng din thi hành pháp luật cạnh tranh và kiểm soát độc

quyền cũng như hoàn thiện cơ quan quân ý nhà nước vi cánh tranh tei Việt Nam,

Tuy nhiên các khuyên nghị này vin con rit chung chung, và để cập chỗ yeu tớ việc hoàn thiện quy ảnh pháp luật canh tranh đối với hành vũ lạm đang vị bí thống lĩnh, là chỗ yêu Tác giã cing có yêu cu vỀ việc gia ting tính nghiêm minh trong các chế

tả xölý hành và vi phạm nhiing cing chỉ lá những để xuất chúng chữ khơng có giphp cụ thi cho vẫn để này

“Báo cáo rà soát các yy ảnh của Luật Cạnh tranh Tiệt Nam’ 2012) của

Cục quân lý Canh tranh, tai Phin 3 Chương Il về khuyến nghĩ nim hoàn thiện php luật cạnh tranh Việt Nam về kiểm sốt hành vĩ lạm đụng vị tí thẳng lĩnh vĩ bí đốc quyền nh thay đổi cách thúc sắc nh vĩ ti thống nh, vi trí độc quyền, xây đang hệ thẳng các êu chí đánh giá hành vi lam dụng, thay đổi cách thúc phân loại nhôm hành vi và quy dinh câm, sửa đỗ và bổ sung các quy dink về chế tà xở phat

Những có thể thấy là các khmyễn nghĩ này dù có cụ thể những vin theo xu hướng

coi hành v độc quyển chi là một trường hop đặc biệt cũa hành vĩ thông lĩnh chứ

chưa có sự phân biệt rổ ha hành vi này để đơn ra các khuyên nghị đối với từng loại Thành vi cho phù hop theo đặc điểm của hành v lam dạng vi tí thơng linh hay hành,

vi lạn đăng vũ ti độc quyền cin doanh nghiệp

„ ở mất khía cạnh và với mức đồ khác nhau thi các công tỉnh"nghiễn cửu khoa học đã đưa ra nhiễu dé xuấttrong việc hoàn thiện các quy đảnh cũa

php luật về kiểm sốt hành vũ lem dang vị bí độc quyền của các doanh nghiệp ti Việt Nam. Tuy nhiên, các đã xuất tính din thời đm hiện tạ khơng cịn phù hop Với đặc thủ của nên lạnh té Việt Nam hiện nay, và những thay đổi nhanh cheng trong xu thé tồn cầu hố kính té quốc té ma Việt Nam dang tham ga. Do vậy, tác giã sé đỀ xuất những giải pháp theo tinh đặc thủ của nên lánh ti thị tường dinh

hướng xã hồi chủ nghĩa của Việt Nam một cách độc lập, toàn din nhằm hoàn thiện,

và nâng cao chất ương thực thi pháp luật về im sốt hành vũ lam dung vi tí độc

quyền của doanh nghiệp t Việt Nam.

1⁄4 Những vấn đề hận áu kế thần

</div>Trang 25<div class="page_container" data-page="25">

Luận én kế thừa các quan điển trong các cơng bình nghiên cứu khoa học có liên quan vé cơ sở lý luận đối với hiện tượng độc quyên, hành vi lem dụng vi tí độc quyền cia doanh nghiệp và vai trỏ pháp luật vé kiểm sốt hành vi lạm dang vị tí

đốc quyền cña các doanh nghiệp trong việc duy ti và dim bão mơi trường canh

tranh lành manh, bình ding theo nguyên tắc và mục dich do Nha nước để ra Tiệp én, Luận án kế thừa những kết quả đánh giá thục trang cũng nh quá trình thực thi

của pháp luật về kiểm soát hinh vi lam ding vi bỉ độc quyên của các đoanh nghiệp

tei các quốc gia tin thé giới như Hoa Ky, Liên minh Châu Au Trang Quốc và Việt Nem dé dé xuất các giã pháp hoàn thiện và ning cao chất lượng thục thi pháp luật về laẫm sốt hãnh vi lem dạng vi bí độc quyền côn các doanh nghiệp tạ Việt Nam

hiện mỹ.

1.5. Những vẫn đề Mậu áu cầu tấp tục tri khai nghiên cn

Trên co sở kế thie ác kết quả của những cổng tình nghiền cửu khoa học,

ấn để cần tip tục triển khai bao gém:

(1) Xée định hiện trong độc quyền trong đều kiện đặc thủ cde nên kinh tổ th

trường Việt Nam hiện nay,

© Cơ sỡ và các tiêu chi xác nh hành vì lạm dụng vị tí độc quyển cơn cácdoanh ngiệp,

@ Những nguyên tắc cơ bản của pháp luật về kiểm zốt hành vi lem đụng vị

trí độc qun của các doanh nghiép tại Việt Nam,

(© hing nội dang cơn pháp luật vỀ kiển sốt hành vĩ lam đụng vi trí độcquyền của các doanh nghiệp tại Việt Nam.

Tuân án xác định các v

(© Giải pháp nhằm hồn thiện và nâng cao chất lượng thục thi pháp luật về

ifm sốt hành vi lam đụng vi ti độc quyền cơa các doanh nghiệp tại Việt Nam,

cận nghiêu cứu cia hậu án

"người tin phong và điễn hành của trường phá kinh tổ cỗ đến thể giới chính là khối

rgd cho việc Hình thn và phế tin chin séch ranh ranh nối chung va phéplu vé kiễn sost hành vi lam dạng vị bí độc quyển nồi ng tạ các quốc gia. Với

</div>Trang 26<div class="page_container" data-page="26">

«quan điểm trong lý thuyết linh ế canh tranh cơa mình vé vide tơn trong và thúc diy say tự do canh tranh của các đối thi cạnh tranh trn th trường Adam smith đã đến gi canh trenh đợc hiểu là một quá hình năng đồng từ diễn bién din hệ quả. Việc

tân dung tự do canh tranh dé theo dudi lợi ích cá nhân trong cơ chế thi trường cũa

các chỗ thể à đều đương nhiên, din đến một thực ế là mỗi một chỗ thể kink t sẽ

nhận được những kết quả tương ximg với host động kính doanh trn th trường Lý

thuyết canh tranh côn Adam Smith chi ra khá niệm về hy do cạnh tranh kinh điễn được hiểu là một môi trường cạnh tranh tự do cồn các chủ thể kinh tơ mã ở đó

Xhơng có sự than gia chi phối của nhà nước và hình thứ độc quyền xuất hiện chỉ

Xơi có sự can thiệp trú pháp luật đối với quá tình hr do cạnh ranh nay? Đối với

‘Adam Smith thi độc quyền mang lạ nhiing lợi ich kinh tổ to lớn cho chủ thể nắm agit vũ bí này những sé lâm căn trở vide hết tiễn mới trường kinh doanh thuận lợi cho các chủ thé khác và gián tip lâm nền nh tế quốc ga châm phát tiễn Khi có say xuất hiện ofa độc quyễn gây ảnh hưởng ti sự phát tiễn của mô: trường canh

tranh tự do của các chủ thổ kinh th hóc này mới cân đền bản tay của Nhà nước tác

đồng shim giảm thidu tối da những tác đông tiêu cục mà hiện tương độc quyền gây

xe đôi với mới trường canh tranh và lợi ich của các chỗ thi khác có liên quan, bao

gốm cả lợi ich cđa Nhà nước và lợi ich công công Mặc đã lý thuyết canh tranh trong học thuyết kinh tế của Adam Smith còn một số han chế nhất dinh bối đều Jn phát tiễn của hình th thị hưởng thoi điễm đó chưa thục sự diy đã đỗ Adam Smith có được cach nhìn nhận tổng thi, khách quan nhưng diy được cot là học thuyết kinh tổ sơ bên nhất đ các nhà nh tẾ học tấp tue nghién cửu và phát tiễn trong các điều kin đặc thù oie các hình thái Linh tế phat tiễn v sm, Đây cing chính là nin tăng về lý thuyét canh tranh để giải quyét các vẫn dé lý luận đặt ra

trong luận én

Vé mặt pháp lý, cơ sở lý thuyết của việc hình thành pháp luật vé kiểm soát

hành vi lam đụng vi bí độc quyễn hay pháp luật nói chưng khử hình thành Nhà nước

—mơ hình tổ chức cho mốt quốc gia thi quan điển về chính ti với "Tinh thần Pháp

tude của nhà tiết học khai sing Montesquieu chính là chủ đạo. Theo đó, nguyên

shin quyết nh nén pháp lý cho mất quốc gia dựa trên những đều kiện đặc thù cia từng quốc gia đó, cũng nh nr cần thiét trong việc hình thành các quy inh pháp luật với mỗt quốc ga và mốt tương quan giữa thể chế chính tr, bình thức chính thé

cia Nha nước với nổi dung pháp luật eda Nhà mước đó đều meng tính biện ching

"eo Sdumid, Menbewerbspolisk wed oterece Tục & Locks, Sungut2005,nảng 3

</div>Trang 27<div class="page_container" data-page="27">

Bén cạnh đó, quan đm cũa Đăng và Nhà nước Việt Nam vé việc hoàn thiện thể chế kình tổ thị trường dinh hướng xã hội chủ ngiĩa với trong tâm liên quan là đảm bão cạnh anh lãnh manh, mình bạch, ình đẳng và kiểm soit độc quyễn rong

moi fish vực công là nền tăng lý luân cơ bản cho luận én của nghiên cửu sin rong

vide nghiên cửu và đưa ra những giải pháp, để xuất phủ hop, khả th, dim bio tinh

hiệu quả trong quá hình thục th

2.2 Giả tmyễtnghiêu cin

Lun én được iễn khai phân tích, đánh giá don trên giả thit nghiên của ring php luật về kiểm soát hành vũ lạ đụng vị tr đốc quyền của các doen nghiệp và

sơ chế thực thi là một công cụ cân tiết nhằm bảo đâm tối đa méi trường canh ran

lânh mạnh, bình đẳng, minh bạch ma mỗi một nên kính tế thị trường định hướng xã hồi chủ nga hướng tối xây dụng bảo vé và phát hiển Tuy nhiên, pháp luật vé hành vi lem dụng vi trí độc quyên tai Việt Nam vất : ý khiế iệc thục th trên thụ tỄ cịn gặp nhiều khó khẩn,

2.3. Cần hỏi nghiên cin

Luận án có nhiệm vụ giã quyết những câu hồi nghiễn cứu sau đây:

1. Các tiêu chí xác din vi tí độc quyền cũa các doanh nghiệp trên thi trường

liên quan như thể nto?

2. Các tiêu chi xác định hành vi lem dang vi ti độc quyền của các doen

"nghiệp như thể nào?

3. Tác động của hành vi lem ding vị tí đốc quyễn của các domh ngiệp đãi

vi thị trường tiên quan?

3. Bai học cia mét số quốc ga tin thé giới về pháp luật sm soát hành vịlạm dang vũ bí đốc quyén của các doanh nghiệp đối với Việt Nam như thể nào?

4. Pháp luật vé liễm sốt hành vi lam đụng vi tí độc quyển của các doanh"nghiệp co nhõng nội dang cơ bản như thể nào?

5. Pháp luật về kiểm soát hành vĩ lam dạng vi tí độc quyền của các doen"nghiệp tei Việt Nam hiện ney như thể nào, còn những hen chế tổn tại gi cần khắchục và hoàn thiện?

6, Dinh hướng của Nhà nước Việt Nem tong việc hoàn thiện pháp luật vé

icf sốt hành vũ lam đụng vi trí độc quyền của các doanh nghiập như thể nào, có

nh hng g tơi nội đụng của pháp luật vé kiểm sốt hành và lam dụng vi ti độcquyền của các doanh nghiệp tei Việt Nam?

</div>Trang 28<div class="page_container" data-page="28">

7. Cin những giã pháp nào trong việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng theethi pháp loật vé tiễn soát hành vi lam đụng vi bí độc quyển cơn các doanh nghiệptạ Việt Nan?

2⁄4 Hướng nghĩ

Tiên cơ số tip thu các học thuyết và quan dim của các công tinh nghiên cửa khoe hoc, luận án bếp tục giải quyết những vẫn để vé pháp luật về kiểm soát

cứm của hậu đu

hành vi lam ding vi ti độc quyền của các doanh nghiệp chữa được các học giã "nghiên cứu tiếp cận hoặc chưa được gai quyết tiét để trong các công tình nghiên

ca khoa hoc lin quan trước đó, bao gi

Thứ nh ln án là cơng tình nghiên cứu khon học chuyên râu về độc quyền, hành vì lạm đụng vi bí đốc quyền của các doanh nghiệp và các đặc điẫm liên quan

dđười ge độ pháp lý

Thứ hơi, luận án đánh giá pháp luật vé kiểm soát hành vi lem dạng v tr độc aqyin của các doanh nghiệp trên thé giới và tinh phủ hợp công như đặc thủ của php luật về kiểm soát hin vĩ lem dang vỉ bí độc quyền của các doen nghiệp ti

Thứ ba, uận én kể thừa những đánh giá côn các công trình nghiên cửu khoa

học nhưng phân tích sâu hơn về những hạn chế của pháp luật vé kiém soát hành vi Im dang vũ ti đốc quyền của các doanh nghiệp tạ Việt Nam

Thứ tr luận én đưa ra những giữ pháp mang tinh dinh hướng cũng nh những

ai pháp cụ thể trong vic hoàn thiên và nâng cao chất lượng thục thi pháp luật vé isd soát hành wi lam đụng vi ti độc quyền cũa các doanh nghiệp tại Việt Nam

</div>Trang 29<div class="page_container" data-page="29">

CHVONG 1. NHỮNG VAN ĐÈ LÝ LUẬN VE HANH VI LẠM DUNG VỊ TRÍ ĐỌC QUYỀN VÀ PHÁP LUẬT VỀ KIỀM SOÁT HÀNH VI

LAM DỤNG VỊ TRÍ ĐỌC QUYỀN CUA CÁC DOANH NGHIẸP

1. Khái quát về hành vỉ lạm dng vị tr

111. Quan wig về v tri độc quyén cũ doauh nghi trong nêu kink tế

Độc quyền là một hiện tượng xuất hiện song hành cùng với sự phấttiển của nin ánh tổ ta trường Các quan niệm vé độc quyền, trong do có bao gém cả Lý luận phip luật về chống độc quyên, được phát tiễn nhnr mét bộ phân cia Lý thuyết hiện

đại vỀ canh tranh

Độc quyên được đỀ cập đều tiên trong lý thuyết cạnh tranh cia Adam Smith

-"người được coi là tiên phong và điễn hình trong lý thuyết nh tổ về canh tranh cũa

trường ph lãnh tế cỗ didn rên thể giới và được thể hiện trong cuốn sách xuất bản nim 1776 của ông vú iêu để “Cia edt của các quốc gia’ Lý thuyt canh tranh cin ‘Adam Smith đã chỉ ra khá niệm về h do cạnh tranh kinh didn được hibu là một môi trường canh tranh tự do của các chủ thé Lành tế ma 6 đó khơng có sơ tham gia chỉ hải của nhà nước và hình this độc quyền xuất hiện chỉ khi cổ sự can thiệp trú pháp

Tuất đố: với quá tinh tự do cạnh tranh nay) Đối với Adem Smith thi độc quyển

sang lei nhống lợi ich kinh tổ to lớn cho chủ thé nắm giữ vĩ ti này những sẽ làmcăn trở việc phát tiễn mối trường kinh doanh thuận lợi cho các chủ

tiấp lam nên inh tổ quốc gia chim phất tiển Tuy nhiên, Adam Smith cũng để cập

khác và giántới trường hop độc quyén có tính ngoại lệ xét trong finh wre thương mai quốc tế

Ong cho ring “Nếu một nhóm các thương nhân cam kết moi phi tén và rũ ro mà ‘bin hân họ ghãi gánh lây để thành lập mốt mốt quan hộ buôn bán mới với mốt quốc gia héo lánh và man rợ nào đó, thi điệu đó khơng phải lá quá đáng để ho sáp nhập.

Trong trường hợp họ thành cơng thì cơng nhận ho độc quyền vé thương mai trong

một vai nim nhất Ảnh. Be là cách som nhất va te nhiên nhất ma nhà nước có thé thường cho họ vi dân liều cho mốt cue thở nghiện nguy hiểm và xa hoa, mê sau

nay quân chúng sẽ được hưởng lợi nhuận từ thữ nghiém này, Một độc quyển tam

thời theo kiểu này có thé được xúc nhân với troờng hop độc quyin vi mét loại máy

moc mới được công nhận bởi người phát minh ra nó, hoặc độc quyển về một cuỗn

sách mới đối vớ tác giả cia nó" § Theo một thời han đã được thôn thuận thi các cơ quan nhà nước sẽ thục hiện trách nhiệm they đổi các điều lúện căn bản của thi

trường bị ci phối bis sự độc quyền thi trường tổ tạ cạnh tranh tự do

` bạo Sammi, Mefbewebpoliik\ed Karetrecht, Tae te & Loci, Sstgut 2005, tng

“go Scant, enbeuầrDzphii led Kvtlrecht, cna & Luci) Suatgut 2005 tng 3

</div>Trang 30<div class="page_container" data-page="30">

Tiếp đổn vio cùng thời gen (1933) thi Jomn Robinson và Edvard H Chamberlin di tao nên học thuyết độc lap cia họ vé "cạnh tranh không hoàn hảo"

và "cạnh tranh độc quyển"” Theo Folin Robinson thi tất cé hàng hồa tiêu dng rong

canh tranh hoàn hio ding về một phía với súc mua cia người êu ding và tạo nên

chững đo một chuốt thay thé, Điều ny bi gián đoạn bôi cá goi là các chỗ khuyết trong thay thể, khi các khả năng thay thé trong cùng một nhóm các mặt hing lớn

hơn là gita các mat hing của cing nhóm nay và các nhóm khác (tiên thân ci khái

idm vi thi trường liên qua). Mỗi nhà sản suất ng lễ có được độc quyển với

lương lan rơng riing của mình là nhờ tinh trạng khơng hồn hio ca ti trường doảnh hưởng cơa u tổ sở thích cia người iêu dong, Chi khi mốt lượng lớn các nhàcung cấp buôn bán trén một thị hưởng hồn hảo (hơng có u tổ sở thích của"người tiêu ding tác đồng, thi mới có thé hình thành tinh rạng "canh ranh hồn

hảo". Những inh rang này khơng thể thành hiện thực bối đô tông lớn của tinh

trăng khơng hồn hio trên th trường, nên trường hop binh thường rên thực té là“canh tranh khơng hồn bảo”. Với học thuyết của Chemberkin thì khá niém “canh,

tranh khơng hồn bão" cia Robinson được hiểu twong đồng với "canh tranh độc quyền". "Canh tranh độc quyền" được hiểu ring khi các mất hàng không đồng nhất

sẽ xuất hiện yêu tổ sở thích của người tiêu ding. Thuật ngữ "canh tranh độc quyên"

trông như mâu xu hướng mang tinh độc

quyền nhưng canh tranh vẫn có th tn tei,M&i nhà cung cấp sỡ hữu một thi trường

"iêng của mình đội với các mặt hing khác nhau. Trên thị trường này nhà cùng cấpŠ bị ảnh buông bối ar dao đồng côn giá cả (đo các yê tổ đều vào cũa sẵn xuấtthay đổi chữ không phi mr canh tranh vé giá cả giữa các đố thổ, hing hóa, quing

cáo hay sơ xuất hiện của việc lanh doanh cá thé. “Nex mỗt nha sân xuất trong một ngành kinh doanh có được độc quyền vi sự da dang sin phẩm của riêng mình

khơng co ngiấa 1a ngành kinh doanh đỏ bị git độc quyền Ngoc Ini, sẽ có mốt cuộccanh ranh khắc nghiét trong ngành kinh doanh đó, chắc chin khơng phãi là kí

canh tranh được mơ ta bối các học thuyết vé canh tranh đơn thuần Do mỗi nhà sản xuất khi tạo được sơ khác tiệt nên sỡ độc quyền về ar da dang sin phim của rếng

sink” Khổ niệm cạnh tranh khơng hồn hão thường được xem nh một pham tràagiteranh giới của cạnh tranh hoàn hão và độc quyin Sự chink lệch ở các điệu kiện

của hình mẫu lý tuổng cũa canh ranh hoàn bão sẽ teo nên hoặc hình thái canh ranh khơng hồn hio hoặc hình thú đốc quyền Quan diém của Chamberlin thể hiện

“Ingo Soi, Wenbeverbspolisk ud g1 scr, uc & Locks, Susan 2005 tụng 5

</div>Trang 31<div class="page_container" data-page="31">

trong cuốn “Hoe Huyết về cơnh tranh đốc quyễn ” (The Theory of Monopolistic Competition’) do vây din nay vin con mang nhiều ý nghĩa nghiên cứu nhất din

Trong những năm tiép theo, mé hình cạnh ranh hoàn hio cũa Adam Smith lạiấp tue được xem xét và nghiên của Các nhà nghiên cứu phát hiện ra khuynh

hướng doen nghiệp bing moi cách dé chiêm giữ vũ bí độc quyền là đương nhiên,

‘va điều này thì hồn tồn ngược lại với tinh thân canh tranh®,

Bit đầu những năm của thập ky 70 thể kỹ 20, tei Hoa Kỹ xuất hiện nhiều "nghiên của VỀ học thuyết canh tránh với quan điểm về va trò cũa nhà nước rong iu tất ảnh tổ nổi chúng chính sich canh tranh nối riêng và vẫn để kiểm soát độc quyền Trong 56 các hoc thuyết cạnh tranh đó, trường phái Chicago với quan điểm, phat hiển chỉnh sách chẳng độc quyển nỗ bật và gây ảnh hưởng manh mé hơn cả

Trong quá tình nghién cứu vé nự phát trim của nén lánh tơ để & tim mơ hình lý

turing cho việc phát biển lạnh tổ và tối ta hóa các ngudn lực t chính trong xã hội,

trường ph nay đã phát hiện chính sách canh ranh và chính sich chống độc quyển

s6 ảnh hưởng rt lớn đến quá tình phát triển kink tế ce các chủ th tin thi trường

nin đã tin hành nghiên cứu vé vin để này, Khái niện chính sich cạnh ranh ofatrường phái này đã trở thành phương chim của chính sich chống độc quyền Mỹ.trong những năm 8Ú cit thé kỹ 20 tei Hon Ky. Các đường lối chỉ dao các vụ việcsép nhập các công ty những năm 1982 đến 1984 và các đoồng Idi chỉ đạo quin thúc

theo chiêu xudi từ năm 1985 chính 1a biểu lơ của “wide biến đổi" này trong chin sách chống độc quyển tai Hoa Kỳ: Theo quan điển của đủ dién tường phá

Chicago thi mục iêu duy nhất cia chính sich chống độc quyển là bio vệ tối ổnphic lợi người tiêu đăng và chính phủ ban hành luật chống độc quyên của Hoa Ky‘voi một và chỉ một mục tiêu duy nhất này, Do vay nhiệm vụ cba chính sich canh:tranh là phối day tả cơ chế thị trường bio dim một số lượng tối đa phúc lợi cia"ngời iêu ding rong quá hình phân phố téi wm các nguồn tài nguyên nh tế quốcdân Như viy chính phố Hoa Kỹ khi kiểm sốt độc quyền chỉ cin đơa trén hai tiêu

chỉ đánh giá nhẫn xác ảnh có hạy khơng các thủ đoạn trong cạnh tranh đổ tạo nên

vi thể độc quyển Đỏ là hai tiêu chỉ (1) Hiệu quả phân phối tối ua các nguồn tảnguyên kinh té quốc gia; 2) Hi quả sinh lợi cia doanh nghiệp khi sử dụng hiệuaqua các nguén tạ nguyên này: Trường phái Chicago tin tuổng vào tinh tủ việt daihan của cơ chế thi trường nôn luôn nêu quan đểm cần hạn chế các host đông cũa

hà nước trong finh vục cạnh tranh dé khuyên khích canh tranh hy do và chồng độc

“hẹp Sait, Wetbewerbspoink out Ketenece, che & Lục re, Stent 2005, rang 17

</div>Trang 32<div class="page_container" data-page="32">

quyền Bên canh đó, trường phái Havard có tơ tưởng cần mét arkidm soát việc hop nhất, sáp nhập nghiêm ngặt rũng nhơ sợ cần thất tả cơ câu các doanh nghiệp đã

sáp nhập hoặc hop nhất dai hạn

Ninr vậy, mắc đồ hién tượng độc quyên xuất hiện và được thừa nhân trong nên

ảnh t ty không sớm nhưng với những hệ quả cia hiện tượng độc quyển gây ảnh. hướng đối với nên kinh tế 1à rất lớn nến đã thu hút sự nghién cứu của các nhà kinh tẾ học và tiếp theo sau là các nha luật gia. Với những nghiên cứu rên đây, có thể hận thấy độc quyên được hiễu la một hién tương uất hiện ty hiên trong quả trình phat tiễn nên kinh tẾ thị truờng với ar thừa nhân tính canh ranh giữa các chủ thể

được hình thành rong nên nh té

“Dưới góc đổ lanh t, các nhà nghiền cứu cho ring độc quyền là "Hiên tượng

trong dé có một do nghiệp là người bản một sản phẩm cụ thể ma không cô hàng

ba gan git nào thay thé 7 Mặc di khả niềm về độc quyền khá đơn giên nar tiên

nhưng các nhà kinh tÊ học đã tập trung sêu hơn vào phân tích đặc điểm của nhũng

thi trường này, đó là nự khác iệt ca nức manh thị trường Các nhà lánh tẾ học tậptrùng phần tích sức manh thi trường qua việc quyết dinh giá và săn lượng cũa cácdoanh nghiệp, trong đó sức manh th trường của nhà sin suất trong thị trường độcquyền a tối đa nhất Trong các mổ hình cân bằng thi trường các nhà kinh học chỉ

raring trong tt cả thị troờng cạnh tranh khơng hốn hão ln tên tạ một phin có

‘natn tất phúc lợi xã hội (đo việc một hoặc mốt số các chủ thể có sức manh tịtrường quyết ảnh ga và sin lương khác so với trang thế cân bing khi có canh,

tranh hồn bảo nhắm thu lợi nhn tối độ. Điễu này có ngiấa là moi chỗ thể trong xã hội (bao gém cả nha sin xuất trong các thi truờng) cuối cùng đều chịu chung một phin tén thất bất chấp lợi nin cia các nhà săn xuất ting din theo múc đổ sỡ hữu: sức mạnh thi tường Tử đó đối với các thị trường hing hỏa thông thường các nhà ảnh té học luôn tng hộ quan diém phéi osi bô hiện tượng đốc quyền, để cao tính

canh tranh Tuy nhiên đổi với một số các loại thi trường đặc bit thi

đất cũa Nhà nước thông qua con đường độc quyền hành chính nim mang lạ lợi ch dưng cho xã hội. Nói tơm lạ, các nhà lạnh tổ học quan tân yêu tổ sức manh thi

a sự điệu

trường trong việc quyết Ảnh giá và sẵn lương cũa các nhã sẵn xuất ánh doanh khinổi về hiên tương độc quyển

TẾ góc dé phip Ij, theo từ én Black's Law (Black's Law Dictionary) én

phim lên 9 xuất bản năm 2009 thi độc quyển được biểu la “Mớt sự dm soát hoặc

7N, Geegury Marke, 2014, Principles of Microeconomics, 6h Bdtim (Viensnssd), Congter Leaning,trang 336

</div>Trang 33<div class="page_container" data-page="33">

li thé do một nhà cung cắp hộc một nhà sản xuất đạt được trong một ta trường thương mại đúc là một loại hàng hĩa hoặc ch vụ cụ tha) tạ một lắm vực nhất inh”; “Tà một trạng thất cia thị trường trong đỏ chỉ tẫntại â nhất một chỉ th Xanh tế sân xuất mét leại hàng hĩa nhdt dink hoặc cưng cấp một lemi dich vụ nhất

Tiểu là việc chi co duy nhất mốt chỗ thé trân th trường tie là tị trường đồ do một chỗ thể duy nhất nấm 100% thị phn. Điều này hàm ý ring dé là chủ thể duy nhất co thể quyết dinh sẵn lượng sin xuất cong cấp ra tị trường, cũng như quyết dinh “mút giá ap dang ti thi tring đồ Do vậy đnh nghia này cũng cĩ én tương đồng

giống với các nhà kinh tổ học khi ngâm đồng thuận ring sức manh thị trường làdu quyết ảnh để xác dinh hiện toợng độc quyên

Tuy nhiên, vin để độc quyén của doanh nghiệp kính doanh một loại sản phẩm,

hàng hĩa hay dich vụ nào cũng đều cần được xem xét vi bí cia doanh nghiệp đĩ cĩ

thục mưa độc quyện khơng kha đặt trong một thi trường liên quan Đi nêu trên thi trường tổn tứ nhiẫu hơn một sén phẩm và các sin phẩm này cĩ thé thay thé hồn

hho cho nhau khiẩn người tiêu ding chuyển sang sử dụng sin phẩm thay thể thi

doanh nghiệp sẽ mất divi bí đốc quyền trong việc hr quyết định tăng giá của sản

phim đơ Do vậy, việc xác dink thị trường liên quan của sin phim cũng là một yêu

trong việc xác dinh vĩ tí độc quyên của các doanh nghiép. Xuit phát tr nghiên

sửa ct các nhà kinh tẾ học, khi niệm thi tuờng liên quan cũng được nghiên cứu

dưới gĩc đồ php lý, hở thành một khái niệm được pháp dién hĩa, rất đặc thủ của

"pháp tuật về kiểm sốt hành vi lam dụng vị trí độc quyền của các doanh nghiệp. Quan điển của từ điến Black's Lew cho ring đều kiên để được coi mốt thị

trường hing hĩa cĩ hiện trong độc quyền là chỉ co duy nhất một nhà cũng cấp. Tuy

hiên sau này quan điểm này đã được mở rồng hơn Theo khi niệm được quan tịa

Lsened Hand đơa ra trong vụ Hop ching quốc Hoa Kỳ vs Aluminum Co. of

America 148 E 2d 416 (d Cir 1945), dom 424 (ma smu này trở thành tiêu chuẩn

cho việc xác định wi thé độc quyên trong các vụ việc được xát xở tạ Hoa Ky) thi

"90% hoặc hơn (nim giữ thị phân thị trường) là đã để thit lập nên vi thể độc quyền; nếu ở mức 60% hoặc 6496 th cĩ thể nghĩ ngờ là đã đồ súc manh hoặc chưa

đã súc mạnh để nắn gi, cịn ở múc 33% thi tố rang là khơng thể cĩ độc quyền "®

Quan diém về hiện tương độc quyên khơng nhất thất chỉ cĩ một nhà cũng cập sẵn phim hàng hỏa hay dich vụ được các nhà lập pháp Hoa KY một lên nia lấp le rong,

$ Brym A. Guns 1009, Bad's Law Dictionary Sth Eatin, West Group, tưng 1097

"Bryan A. Gamur, 2009, Black's Ln Dicioneay 9° ation, West Group, ang 1098,

</div>Trang 34<div class="page_container" data-page="34">

quy định ti Bộ luật của Hoa Kỷ (US. Code) - bộ uật chính thúc áp đụng cho toàn

tổ các chủ thể kinh doanh tei Hoa ÿ- gém 54 chương mục chính thúc, tai mục số

15, chương], 8781 (1996): "Trong ngĩ cảnh hiện di, hiện tượng độc quyên tên tsi

Xôi tắt cả hoặc gần như tất cả, một điẫu khoản về giao dich hoặc thương mai rong một công đồng hoặc một khu vue, đều được nim giữ trong tay của mốt người hoặc một nhóm người, dẫn dé ối và sản xuất mét loại hàng hóa hoặc sin phim trong ving được kiém sốt đó cé theo việc Losi bồ hiền trong canh,

tranh"? Theo quy đính nay thi đốc quyén cia doanh nghiệp được hiểu bao gầm

iện tương một doanh nghiép độc quyén hoặc mốt nhỏm doanh nghiệp độc quyển

(độc quyền nhóm) nắn giữ trên 90% thị phân trần thị trường sản phẩm xát rong

một khu vục địa lý nhất dink,

"Nhờ vậy không nhất thiất mt chủ thể phải nắm 100% thi phân theo quy Ảnh của điều khoản rên theo quy dinh ofa pháp luật Hoa Ky để két luận ring th trường

đó có hay khơng xây ra hiện tương đốc qun, tuy nhiên c hai khái niệm trên đều

có nựngầm hiểu đó là chủ thé nắm gi thị phân rt lớn rên thi trường và học sự cổ

sn trên thực tÊ việc phân

sức mạnh thi trường đối với sẵn,hàng hóa, dich vụ ho dang sẵn xuất hay cũngcấp trên tị trường, Đây la mốt đặc điểm quan trong có ar thống nhất chung của cáckhái niệm trên.

Xét từ việc tp cân các lý thuyết kinh tổ về cạnh tranh từ cỗ điẫn cho tới hiệnthi, cũng như các quan điểm cia các nhà kinh tế học và luật học cỏ thé nhân thi

“Hiện tương đốc quyên là luận tương mà một chỉ thễ lonh doanh nắm giữ tỗt đư sức mani thị rường có thể hỗn sốt được gid van lương của hing hỏa, dich vu cong sắp trên mộtừự trường liên que

112. Quan tiệm vỀ hành vỉ lam dng vị tí độc quyều cca các đomh nghiệp

Xét một cách tổng thé trong quá tình hình thành và phát tiễn, các doanh

"nghiệp đầu có mong muốn được khẳng Ảnh và hí của mình trên thi trường Điều

nay cảng trở nên mãnh liệt hơn khi trong quả tình lánh doen, các doanh nghiệp

det được những thi phân nhất din tạ thi trường liên quan, tếp đó la vị tí thống

Tĩnh hoặc cao hơn nữa chính là vị tí độc quyền rên thị trường Ngay khi hiện tươngđốc quyền của các doanh nghiệp xuất hiện đã nhận được sơ quan tâm nghiên cứu

bối các nhà ánh tế và luật ga. Giống như moi hiện tương kink tế khác, độc quyển gay khi xuất hiện cơng mang trong nó những ưu điểm và nhược điểm cổ hữu. Ưu, iim lớn nhất cin hiện toợng này là đốc quyền trở thánh mục tiêu phát biển chỗi

“Bryan A. Gamer, 2000, Backs Lav Dictionary 9° Raton, West ro, vang 1099

</div>Trang 35<div class="page_container" data-page="35">

cùng của moi doanh nghiệp hướng tối.Độc quyền được xem là kết quả cia một quá

tình canh ranh liên tục của các chủ thể trin thị trường với những cổ ging phi thường trong việc din vi thương hiệu Đây là động cơ khuyến khích các doen "nghiệp ln cổ gắng thực hiện moi quyết tâm với những chiên lược phát triển trong ngin hạn lẫn dã hen nhằn cổ ging dat tới vĩ tí mong ước này, Tuy nhiên, khi để đạt được và ti độc quyền trên thị trường thì các doanh ng;iệp sẽ dễ thể hiên những nhược đm của chính vụ bí này mang ai. Một trong những nhược điểm Lon nhất, đế

thục hiện và thể hiện ca bên ngoài của các doanh nghiệp đốc quyén a việc lem đụng

ví trí độc quyền của doanh nghiệp đã ơi đa hóa lợi nhuận do vĩ tri độc quyển meng Ini cũng nhơ bù dip nhing tổn thất ma doanh nghiệp đã bị mất trong q tình hoạt đơng a vươn tới vũ ti đốc quyền Hành vi lem đụng vi bí độc quyển cũa doanh

"nghiệp xuất hiện nh một bản năng v tr duy kinh doanh khi mã doanh nghiệp

trong mọi cổ ging bing moi hành vi và biện pháp đã thực hiện 8 đạt được vi ti độc quyền trên thị hưởng Cũng vi nig lợi ích quá lớn của vi trí độc quyền sé dế

hiên cho doanh nghiệp lạm dạng vi tri độc quyên d thục hiên mọi biện pháp nhatối đa hóa lợi ich của mình, Muc tiêu đầu tiên.

thôn mẫn mong m nhận thấy là

việc doanh nghiép thơng qua những lợi thể từ vi tí độc quyển của mình để thục

hiến moi hành vi nhim log bố các đổi thủ cạnh tranh trên th trường DouglesBroder đã phân ích “Chi chủng minh ring một doanh nghiệp có vũ tí độc qutrên thị trường liên quan khơng di để két luận doanh nghiệp này vi pham pháp uật

Nguyên đơn cịn phi chứng mình “nr cổ ý" Gvillfuness), cụ thé Tà doanh nghiệp bi

cáo buộc có được hoặc duy ti vị trí đốc quyền (quyển ục thị trường) thơng qua các

‘bin pháp không lành manh hoặc lạm dụng quyền lục thi trường "1!

Mặc đủ các nh thúc hình thành độc quyền gồm độc quyên vé nguồn lực, độc

quyền bành chính hay độc quyễn tw nhiên th hành vi lam ding vi bí độc quyén của

các doanh nghiệp về bản chất đều nhằm bảo vệ và bí và quyển lợi độc quyền của

"mình thơng qua việc tao rào cần gia nhập thi ting đối với các đối thd canh tranh,

lewi bô mọi đối thủ canh tranh bao gồm cả những đối thổ cạnh tranh tém năng

tuonglai. Theo nghiên cửu của John H. Shenefield & Invin M. Stelzer các hành vi

lạm dạng vị trí độc quyền đều vì mục dich”: “.. đoanh nghiệp sử đương vi trí độc

"Mỹ khơng ding nghi wimdt dow nghập độc hôn tị ming

oie bi nừ cu wu Cho đổnay, đa ca Mỹ dan

ng bt trong vie ác nh downy cúm bao hd thịghìn in thị tng Bin gu để được cơđộc uyện. Tong vụ Unted States . GeEsvll Cop, 384 U.S. 563, 570.71 (1968),tạ an kết ha chiêm,

</div>Trang 36<div class="page_container" data-page="36">

quyên nhac là đồn bẫy để tăng hu phần của mình trên th trường. tạo ra các ráo cản không hop pháp đễ ngăn chin đối th cạnh tranh gia nhập thị tường tăng chỉ hi ca đối thủ cạnh tranh dag vỗ lực gy trên t trường tước bố cơ hội hiếp

cân khách hàng cũa đối thi: canh tranh một cách không cổng bằng _ "1Š

Độc quyin vé nguôn lực được hiễu là hién tương một doanh nghiệp duy nhất trên thi trường sở hồu nguồn lục nhất định phục vụ cho quá trình sẵn xuất một loại

hàng hoa đặc thù nào đỏ trên th trường Thông thường thi hiện tương độc quyển vénguén lục này thường nhanh chồng bi xóa bổ bai các đối thi cạnh tranh tắm năng

Thay chính các khách hàng khi yêu t lợi ich của việc sở hữu nguẫn lục đối với chữ

sử hữu,

Độc quyển hành chính là hiện tượng ma ở đó vị trí độc quyền cia các doanh "nghiệp trên những thị trường nhất dinh được hình thánh du trên những mệnh lệnh,

ảnh chính hoặc ác quyết Ảnh hấp luật của các cơ quan quản lý nhà nước, Hìnhthúc độc quyén hành cánh thường xuất hiện trong nh vue cơng có u

tr qn lý từ phía nhà nước nhẫn dim bio lợi ich quốc gia, vẫn để an ninh quốchong hoặc loi ich công công của xã hội Khi đó các doanh nghiệp được hình thành,

vi trí độc quyên, hoạt động theo những nguyên tắc đo Nhà nước dit ra

Độc quyển tự nhiên là hiện tương trong mốt tị trường liên quan nhất định

xuất hiện một doanh nghiệp có khả ning canh tranh cao vi gá thành và số lượng hàng hóa, dich vụ kinh doanh, qua dé có khả năng loai 86 các đối thủ cảnh tranh:

trong thị trường, Độc quyền te nhiên gắn với quy mô cũa thi trường liên quan nhỗ,

điêu kiên lánh doanh khó khăn, sức hập dẫn đầu tư từ lợi nhuận của lĩnh vực kinh. doanh, thị phẫn, sức manh thi trường chưa đủ lớn để kích thích các đổi thi canh

tranh than ga thị hưởng

C6 thể thấy đồ các doanh nghiệp đốc quyền được hình thánh va phát tiễn theoHình thie nào di chăng nữa tá việc tổn tử của chính các doanh nghiệp la điều mã

Nhà nước và mi chủ thể rong xã hội luôn luôn mong muốn, khuyên khích Trong

qu tỉnh hot động, vĩ mục iêu lợi nhuận các doanh nghiệp tân dụng những tủ thể

do vi tii độc quyền mang lại để thre hiện những hành vi nhữm hạn chế hoặc loạt bố

đối thủ canh tranh ra khối thi trường bing những phương thức trục tip hoặc gián

39% thị phần rn thi ring in quan đợc coi ý đã để ác deh dow nhập có vị rí độc quyền, Trong

Hh, tong vu Dhử:d Sutes w_Abmunm Co of Am, 148 F2d 415,412 Cả Cx. 1949) tu an Kit an

hima 90% thị pin in thi cường bản gum được coi td sic di doanh nghập có vite độc quyền,agree Mit} 0.69% cần được aa at

Toph H Shunafield& inem M. Selzer (2001), The Antirat Lan — A Primer (Fourth Btn), The AB

Thư Hạng)

</div>Trang 37<div class="page_container" data-page="37">

ấp. Điều này ảnh hing tơi mối trường canh ranh bình ding mã nhà nước dong song muỗn thất lập nhằm khuyến khích moi thành phân kinh tế cùng được thục

iện quyền tr do iin doen cia mình, cũng như ảnh buồng nghiêm trong tới quyểnlợi của người tiêu ding Do vây, nhà nước cân phãi ben hành nhống quy ảnh cắm

những hành v len dang vị trí độc quyền đ dim bảo những mục iều ma nhà nước đã đổ ra trong quá trình xây dựng và phất tiển méi trường cạnh tranh lành manh trong mi nh vực, ngành nghề kinh doanh.

Có thể thấy quan niện vé hành v lem dụng vi tí độc quyền giữa doanh

"nghiệp và Nhà nước là khác biệt, Các doanh nghiệp với tơ duy kinh doanh cho ring

việc thục hiện các hành vi lem dạng vị ti độc quyền cia doanh nghiệp để loại bố

các đôi thủ canh tranh là đương nhiên, hợp ly với tinh "cạnh tranh” được hành thànhtư nhiên trên thi trường Nhung với tư cách Nhà nước thực hiện chúc năng quản lýthi các hành vi lam đụng vi bí độc quyén sẽ bị xem xát và cân nhắc xử lý kh vỉ

ghem những nguyên tắc cơ bản của chính sách phat iễn kinh tổ và chính sách canh, tranh Do vậy, việc ban hành pháp luật về kiểm soát hinh vi lem đụng vi ti độc qguyễn của các doanh nghiệp là cần thiết Thục té cho thiy, doanh nghiệp độc quyên

di tư duy kính đoanh và lánh nghiệm thương trường khi thục hiện các hành vi lamdang vi trí độc quyên rất da dang tính vi, khó phát hiện Điễu nay đơi hồi các quy

cảnh pháp luật về kiểm sốt hành vi lam dong vi trí độc quyển cia các doanh nghiệp

“hải mang tính khả thi, cập nhật và dự liệu cao.

Ninr vậy, hành vi em dạng vi tí đốc quyển của doanh nghiệp là những hành

vã mà doanh nghip sỡ ding vị thé độc quyền của mình rên thị trường nhằm Khai thác Loi thể cảnh tranh hoặc gây bất lợi một cách bất hop lý cho khách hàng người sifu dng hoặc tao ráo căn gia nhập thị trường đổi với những chỗ thể tiềm năng

1.13. Ýnghĩa cha việc kiẫm soát hành vỉ lạm dg vị tr độc quyễn cũa cácdoa nghiệp

"Mặc đủ cơn nhiễu thiểu xót tử thơi đẳm nghiên cửa những Adam Smith cũng đã có nhõng nghiên ein, đính giá ý nghĩa về vẫn để về độc quyền Trong cuốn sách

“Của edi cña các quốc giả" cia mình ơng đã wit > “Niững người giữ vĩ tri đốc

tuyên luôn giữ ta trường trong tinh trạng thiễu hụt hàng hố bằng cách khơng bao

cờ cũng cấp diy đã đễ đập ứng nhu câu thực tễ của người téu đồng và do đổ họ

bổn được hàng với giá cao hơn giá te nhiên và nâng thu nhập cña họ, a đ là tên lương hay lor nhưên. cao hơn suất cũa ching.” Ong cịn nei thơm: “Giá bán độc

</div>Trang 38<div class="page_container" data-page="38">

quyên trong bắt hệ trưởng hợp vào cũng là giá cao nhất có thể có" Ì* Theo quan

điểm của Adam Smith, con người là chủ thể duy lý, các hoạt động kinh té đều vì

nue dich oi ích cá nhân Khi có được vị thế độc quyên, chủ th kinh doanh sẽ ngay. lập túc han chế nguẫn cong để năng cao giá bán nhằm thu loi tối đa Ơng cho ring đc quyền có thể có hai cho nên kinh té "Độc quyền, bên canh đó, là một kế thù

lên với một nền kinh té được quản tr tốt..." ” Tuy nhiên Adam Smith chưa chỉ ra

được những tác động tiêu cục cia vũ tr độc quyển mà doanh nghiập chiếm gi đổi Với các chỗ th trong nén lành tổ nói riêng cũng như cho chính nên inh té quốc gia nổi chưng Ơng công chưa đưa ra những biện pháp mé nhà nước cần thực hiện với vai tro là người quân lý và đu phối nin nh tổ nhằm khắc phục những điểm hạn

chế của vin dé về độc quyển đoanh nghiệp

“Theo các nhà kinh tô họ thuộc trường phi cỗ điễn hai yếu tổ quyết định nên thi trường là phía cong (các nhà sẵn xuâ và phía cầu (người lâu ding). Hei yêu tổ

nay tương tác với nhau trên thị trường sẽ xác dinh mức sin lượng hàng hỏa được

‘bén rên thị trường và mức giá cho sẵn phim, Trong thị trường canh ranh hồn hấu,

do có nhiễu nhà sin xuất và không aco aie mạnh tuyệt đãi so với những người cịn

Ini nin khơng ai có thé quyết đnh được mức giá và sin lượng, Nói cách khác tất cf

các nhà sin xuất đều là người đưa ra giá hàng hố Tương te đổi với phí cầu tt cảnhững ngờ tiêu ding đâu là người chip nhân giá hàng hoá Tương tác giữa hai

ẩn tổ chore mức giá cân bằng được giã thích bằng đỗ thị su:

Tổng phi lợixghgi

“ mn Sa, 197, Ce eine ten ng Tt, NOB Do erg 127

</div>Trang 39<div class="page_container" data-page="39">

“Hình 11 M3 hình cứng cầu và thăng abe các chủ thé trong the trưởng cạnh tranh

hồn hảo. 18

` tên đây, trong đồ thị diém E là điểm cân bing tương ti giữa phía cong Œ) và phía câu(D) Điễn E sắc Ảnh ra ge cân bing P ở trục han) va sẵn lượng cân

bing (Q* ở trục hộnl), Phía cầu thể hiện qua đường cầu (D) dic xuống thể hiện4 cảng thấp th cu cảng lớn và nguợc lạ đội với phía cũng (8). Tương ưng táctiên diy, ga và sin lượng hồn tồn do thị trường quyết định và moi chỗ thể đâuđược hướng lợi từ thị tưởng, nguơi tiêu ding cĩ được phin thing du tiêu ding(consumer suplus) là phân chênh lệch giữa lợi ich thụ được từ việc tiêu đăng sẵn

phim với gid người iêu ding phải trả df được sở dụng sin phim và nhà sin xuất cĩ

được thing dư sản xuất (producer suplus). Tổng phúc lợi xã hột (bing thing đơ"ngời iêu ding cơng với thing chr nhà sin xuấ9 la lớn nhất Mé hình này tiắp nhận,ảnh hường của Adem Smith qua việc xác định giá cân bằng chính la mie giá hr

hiên mủ ơng di đồ suất

Đổi với thi trường độc quyên, do chỉ cĩ duy nhất một người bán nên đường cầu hàng hỏa của doanh nghiệp chỉnh là đoờng cầu cia thị trường Doanh nghiệp sản xuất luơn muốn lợi nhuận tối da, ho cĩ thể giảm sản lượng để tăng giá bán, tuy.

nhiên nhất ảnh của thi trường, hay nĩi cách khác, họ

co thé bén ở bit cứ đẫm nào nằm trân đường cầu (hoơng te thị trường canh ranh

hồn hão) những khơng thé nào nim ngồi đường đĩ, Dosnh nghiệp tối đa hĩa lợi

nhuận, đo đỏ trong Linh ti học người ta xem xét đến yêu tổ chỉ phí sin xuất cântiên QC) và lợi nhuận cân biên (ME)

Chi phí sin xuất cân biên (MC) được hidu là chỉ phí phải bố ra thâm để sản suit thém một đơn vi hàng hĩa, con lợi nhuận cận biên (MR) được hễn là lợi nhuận

(Goan thụ trừ đ chỉ phi) ma doanh nghiệp nhận được ki bán hơm mốt đơn vi sẵn

phim. Để tốt đa hĩa lợi nhuân, doanh nghiệp độc quyền sẽ bán hing hĩa đền khi

MR= MC. Đối với moi doanh nghiệp, ni chưng ida ting quy mơ sẵn xuất tht chỉ

phi sin xuất đầu ting va chỉ phi sin xuất sin phim cận biên cũng cĩ xu hướng ting dẫn theo sin lượng vi vây cĩ thé biễu thi trên đồ thi đường MC là đường cĩ đơ đốc hướng lên trên Cịn đãi vé lợi hain cận biên, MR được xác nh bing lợi nhuận "bán sản phẩm thứ ni trừ đ lợi nhuận cia sẵn phẩm thứ n Khi xác Ảnh đưới dạng

n luơn đối mất với mite cí

*N. Greguy Markie, 3014, Proviples af Microeconomics. 6° 3đnơn Piememese), Cngage Leeming,

trng 165,

</div>Trang 40<div class="page_container" data-page="40">

hàm sổ để biểu thị qua dé th thi đuờng MR sẽ là đường đốc xuống có đổ đắc lớn hơn so với đường cầu thị trường (D)

Chỉ phi & N€Doanh thu

° aa Sản lượngMR

nh L2. Ma nh qagŠt Ảnh sản lượng và giá của doanh nghập độc quyền ""

Đổ thị trân thể hiện đm cén bằng trong thi trường độc quyên Doanh nghiệp độc quyền xác ảnh mức sản lượng ti điểm MR=MC, cho ra múc sản lượng Qi Tuy nhiên thay vi xéc đính giá tương ứng bing cách chiêu diém sin lượng tai MC=MR sáng trục tạng để xác ảnh giá, doanh nghiệp đốc quyén lai chiều mức giá lên đường cầu từ đỏ xác đnh ra mức giá cân bing Như thể doanh nghiệp độc quyển.

đã bán re sin phẩm với mie giá cao hơn sơ với giá tự nhiên (cân bảng thục tỶ tei

điểm MR=MC) như y trống của Adam Smtih, trong khi mức sản lượng và giá hr nhiên phải được xác định tei đễm giao nhau của MC và AR tai đểm B. Does

"nghiệp độc quyền có thêm lợi nhuận a in tích BC AP tuy niên phin này chính là

phin chuyển dich từ thing dir ma lễ ra người tiêu ding được nhân nếu được tiêu dng thêm sin phim 18 ra đoanh nghiệp độc quyển có thể cung cấp như rong thi

trường canh tranh hồn bảo Khodng điện tích ABC lá phân ma lễ ra hà sin xuất có

thể sản xuất thêm để cũng ứng cho xã hội lâm cho người êu đăng có thêm lợi ich

1X. ngay Mankiw, 3014, Principles of Meroeconomics, 6° Ration (fnxemsse), Conguge Leaning,

‘omg 351

</div>