Luận văn thạc sĩ Luật học: Hình phạt tiền theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (8.5 MB, 97 trang )

Trang 1<div class="page_container" data-page="1">

BO GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TAO BỘ TƯPHÁP. TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYEN VIET XO

LUẬN VAN THAC SĨ LUAT HỌC

(Dinh hướng ứng dung)

</div>Trang 2<div class="page_container" data-page="2">

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

</div>Trang 3<div class="page_container" data-page="3">

LỜI CAM DOAN

Tơi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu khoa hoc déc lập củatiếng tôi

Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bồ trong bat kỳ cơngtrình nao khác. Các số liêu trong ln văn là trung thực, có nguồn gốc 16 rằng,

được trích dẫn đúng theo quy định.

“Tôi săn chịu tách nhiệm vẻ tinh chính zác va trùng thực của Luận vẫn nay.

Tác giả luận văn

Nguyễn Việt Xô

</div>Trang 4<div class="page_container" data-page="4">

"Trong thời gian học tập, nghiên cứu chương tình cao học Luật Hình sựtại Trường Đại học Luat Ha Nội, tôi đã tiếp thu được nhiều kiến thức mới,những kinh nghiêm quý báu, là hành trang cho tối tiếp tục thực hiện tốt hơnnhiệm vụ của mình.

Luận văn nay la một phan kết quả quan trong trong qua trình dao tạo cao học. Với tat cả tinh cãm của minh, tôi xin té lòng biết ơn sâu sắc tới Ban

giám hiệu Trường Đại học Luật Hà Nội, các Thay, Cô giáo trong và ngoài

Trường Đại học Luật Hà Nội đã tân tinh giang day, giúp đỡ và tao điền kiện

thuận lợi cho tôi trong quả trình học tập va nghiên cửu.

Tơi xin cảm ơn PGS.TS, Trin Văn Độ ~ người đã hướng dẫn tơi trong suốt qua trình làm Luận văn. Thay giáo đã cho tôi thêm nhiều kiến thức vẻ khoa học, cách tiếp cận va nghiền cứu về hình phat tién theo quy định của Bộ

luật Hình sự năm 2015 cũng như giúp tôi rèn luyện kỹ năng nghiên cửu khoahọc

Cuỗi củng tơi xin gửi lời cảm ơn tới Tịa án nhân dân tinh Lào Cai,

Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lao Cai giúp đỡ để tơi có thể hồn thảnh tốt

nhiệm vu nghiên cứu trong suốt thời gian qua

Mặc dù tơi đã có cổ gắng trong q tình làm luận văn, song không thể

tránh khỏi những han chế nhất định, rắt mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý vàgiúp đỡ quý báu cia các Thay, cô giáo và các ban đồng nghiệp.

Ha Nội, năm 2019

Tác giả luận văn

</div>Trang 5<div class="page_container" data-page="5">

DANH MỤC CÁC CHU VIET TAT

TT Nguyên nghĩa Ky hiệu viết tắt

1 Bộ luật Hình sự BLHS

2 Nhà xuất bản. NXB

3 Tòa án nhân dân. TAND,4 ‘XA hội chủ ngiãa XHCN

</div>Trang 6<div class="page_container" data-page="6">

TT

Tên Bảng biều, sơ đơ.

TrangSo liêu thơng kế việc ap dung hình phat hiến cia

TAND từ năm 2013 - 2018 54

</div>Trang 7<div class="page_container" data-page="7">

MỞ DAU... a1 CHƯƠNG 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VA NGHIÊN CỨU SO SANH VE HÌNH PHẠT TIEN.

1.1. Khai niệm, mục dich và ý nghĩa cia hình phạt tiền.. LLL Khái niệm, đặc diém hình phat tin.

1.12. Cơ sở của việc quy định hành phat11.3. Mục đích, ý nghĩa của hình phạt

1.2. Hình phạt tiền theo quy định pháp luật Hình sự một số nước và kinh.

theo pháp luật hành sự mot số nước. 16

.. lệm cho Việt Nam... 2

TIỂU KET CHƯƠNG1 wed CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUAT HÌNH SU VIỆT NAM VE HINH PHẠT TIỀN . 2 2.1. Khái quát lich sử quy định của Pháp luật Hình sự về hình phat tiền từ năm 1945 cho đến trước khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 2015

2.1.1. Quy dink của pháp luật hành sự Việt Nam giai đoạn từ năm 1945

đến năm 1985 vé lình phat

2.13. Quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về hình phat tién...

2.2. Các quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về hình phạt tiền..

2.2.3. Một số quy định khác liên quan đến hình phạt tiên.

TIỂU KET CHƯƠNG 2

CHƯƠNG 3 THỰC TIEN ÁP DỤNG VÀ MỘT SO KIEN NGHỊ TANGCƯỜNG ÁP DỤNG HÌNH PHAT TIỀN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY...53

</div>Trang 8<div class="page_container" data-page="8">

3.1.2. Những han chế, vướng mắc.

3.13. Nguyên nhân của những han chế, viướng mắc.

3.2. Các giải pháp tăng cường áp dụng hình phạt tiền ở nước ta

3.2.1. Hồn th

3.2.2. Tăng cườnguướng din, giải thích pháp luật, luướng dẫu áp dung, tong kết thực tiễn và xây dung án lệ về áp dụng hình phạt tiên 66

</div>Trang 9<div class="page_container" data-page="9">

MỞBÀU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Nghiên cứu lịch sử lập pháp hình sự của Việt Nam từ năm 1945 đến

nay cho thấy hệ thống hình phạt được quy định phong phú vả da dạng, có sự kế thừa bỗ sung và hoan thiện qua từng thời kỷ, Hiện nay, nước ta đang áp dụng quy định tại Bộ luât Hình sự (BLHS) năm 2015 được sửa đổi, bổ sung

bởi Luật số 12/2017/QH14 ngày 20/6/2017, có hiệu lực thi hanh tử ngày

01/01/2018. Nhìn một cách tổng quát, BLHS năm 2015 có nhiễu nội dung đổ mới, bao quát cả phan những quy định chung lẫn phan các tội phạm cụ thé, trong.

đó có những nội dung mang tinh đốt pha trên tinh thân đổi mới tư duy, đổi mớinhận thức về chính sách hình sự, vé vẫn đ tội pham và nhất la vé các hình phạt.

Hé thống hình phat trong BLHS năm 2015 hiện hảnh là kết quả của

nhiều lan sửa đổi, bổ sung trên cơ sỡ tổng kết thực tiễn áp dung va thi hành các loại hinh phat của Tịa án va các cơ quan có thẩm quyển Trong cơng tác.

đầu tranh phịng chống tội phạm hiện nay, hình phạt có ý nghĩa vơ cing quantrong trong việc quyết định va góp phan phát huy được vai trị tích cực là một

‘v6 phận cầu thảnh khơng thể thiểu trong hệ thông các biện pháp tác động của Nhà nước va xã hội đến tội phạm. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển. toản diện của dat nước trên tổng quan các van dé chính trị, kinh tế, văn hóa 2

vẫn cịn tân tại một vải bất cập vả hạn chế.

'Với nội dung pháp lý lả tước bỏ một phan quyển lợi vật chất của người

phạm tơi, hình phat tiễn có khả năng tác động trực tiép và manh m vẻ mat

kinh tế đến người bị kết án. Vai trị tích cực của hình phạt tiên được thể hiện

thông qua việc chủ động loại trừ kha năng pham tôi mới cia người bị kết an.

Đây cũng chính là ưu điểm nỗi bật của loại hình phạt nay, nó tác động trưc

tiếp vào hốn cảnh khách quan lâm cho người pham tội mất di các diéu kiện

</div>Trang 10<div class="page_container" data-page="10">

đặc biệt có hiệu quả trong việc đầu tranh với các loại tơi có tính chất vụ lợi,các tội dùng tiên Lam phương tiên hoạt đông, các tôi xâm pham trắt tư quản lýkinh tế, tat tư cơng cơng, an tồn cơng cơng, tat tu quản lý hành chính... màchưa dén mức áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hơn.

Hình phạt tiên được quy định từ khả sớm trong pháp luật hình sự ViệtNam va từng bude được hoán thiên trong các quy định của pháp luật hình sự

mỗi thời ky nhằm đảm bao sự phù hợp với tinh hình phát triển của đất nước. Hiện nay, khoa học luật hình sự trong va ngồi nước đã có nhiều cơng trình khoa học nghiên cứu về hình phạt, nhưng chủ yêu chỉ dé cập một cách tổng. thể và có hệ thơng những khía cạnh ly luận chung nhất vé hình phạt hoặc về các hình phạt chính hay hình phạt bé sung mã mới chỉ có rất ít cơng tinh

nghiên cửu có hệ thống, tồn diện va sâu sắc riêng về hình phạt tiên dui gúc

độ lý luận cũng như thực tiễn áp đụng va thi hành.

Hiện nay, nước ta đang thực hiện chương trình cải cách tư pháp theotinh thin Nghỉ quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bơ Chính trị "Vẻchiến lược cải cach tư pháp đến năm 2020". Nhễm phân tích và chỉ ra những

shan chế về các quy định của BLHS năm 2015 về hình phạt tiền để đưa ra các kiến nghi hoàn thiện pháp luật, tác gi lựa chon để tài: “Hình phat tién theo

mg định của Bộ luật Hình sự năm 2015" làm luận văn tat nghiệp Thạc sỹ.

2. Tình hình nghiên cứu.

‘Van dé hình phạt đã được nhiều chuyên gia ở nước ngồi nghiên cứu.

Cơn 6 Việt Nam, khoa học luật hinh sự la một trong những ngành khoa học

pháp lý phát triển nhất so với các ngành khoa học pháp lý khác, do đó xét riêng vẻ hình phat, cho thay đã có nhiễu cơng trình nghiên cứu tiêu biểu 6 các

cấp đô khác nhau.

“Xuất phát từ vị trí, vai trị quan trọng của hình phat tién trong hệ thốnghình phạt, tinh đến nay tại Việt Nam đã có nhiều cơng trình nghiên cửu khoahọc ở những mức độ khác nhau, trên những khia cạnh, phương diện, phạm vi

</div>Trang 11<div class="page_container" data-page="11">

khác nhau vẻ loại hình phạt nảy. Có thé kể đến một sé cơng trinh nghiên cứu tiêu biểu như.

‘Vé giáo trình, sách chuyên khảo, bình luận có các cơng tình sau: Hình

phạt trong luật hình sự Việt Nam, 1905, NXB Chính tri quốc gia; GS. TSEH.

Lê Văn Cam, Chương thứ bay ~ Hình phạt và biện pháp tư pháp, Sách chuyền

khảo Sau dai học: Những vẫn để cơ bản trong khoa học luật hình sự Phin

chung), Nab Đại học Quốc gia Ha Nội, 2005, PGS. TS. Trinh Quốc Toản(GS.TSKH. Lê Văn Cảm chủ biên), Chương XV — Khái niêm hình phạt, hé

thống hình phạt va các biện pháp tư pháp, Trong sách: Giáo trình luật hình sự

Việt Nam Phan chung), Nzb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001 (tai bản năm

2003 và 2007), PGS. TS. Trinh Quốc Toan, Những van dé lý luận va thực tiến về hình phat bổ sung trong luật hình sự Việt Nam, Nab Dai học Quốc gia Ha Nội, 2011, GS.TS Nguyễn Ngoc Hịa (chủ biến), Trách nhiệm hình sự và

"hình phạt, Nxb Cơng an nhân dân, Hà Nội, 2001

Cap độ luân văn thạc sĩ luật học có các dé tải luận văn như. Nguyễn Văn.

Vinh, Hệ thơng hình phạt trong luật hình sự Việt Nam, Hà Nội, 1906, Vũ Lai

Bảng, Hình phat tiễn trong luật hình sự Viết Nam, Hà Nội, 1997; Đăng Đức

‘Thao, Hệ thống hình phat trong luật hinh sự Việt Nam, Hà Nội, 2001; vv... Hay

ở Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội có dé tài của tác gia Lê Khánh Hưng,Các hình phạt khơng tước tự do trong luật hình sự Việt Nam, Ha Nồi, 2010;

Nguyễn Văn Cảnh, Hình phat va các biện pháp tư pháp áp dụng đổi với người

chưa thành niên phạm tội theo luật hình sự Việt Nam, Hà Nội, 2010, Phùng Thi

Hai Ngọc, Hình phat tién trong Luật hình sự Viết Nam, Hà Nội 2015,

`Ngoài ra, một số tác giả cũng đã cơng bé những bai báo khoa học có dé

cập đến hình phạt tiên như. GS.TSKH. Lê Văn Cảm, Hinh phat vả các biệnpháp tư pháp trong luật hình sw Việt Nam, Tạp chí Dên chủ va pháp luật

(8/2000, PGS.TS. Dương Tuyết Miên, Sư méu thuẫn giữa hình phạt tiên quy. định tại khoản 1 Điển 30 BLHS với một sổ tội pham cu thé và những bat cập

của hình phạt nay, Tạp chi Téa án nhân dân (15)/2006, Hoàn thiên các quy

</div>Trang 12<div class="page_container" data-page="12">

chi Téa an nhân dân (19/2008, TS. Trịnh Quốc Toản, V hình phạt tiền trong

luật hình sự một số nước trên thé giới, Tap chi Nha nước va pháp luật

(7/2003. TS. Trinh Tiến Việt, Một số vẫn đề mới về hình phạt tién trong

BLHS năm 1999, Tạp chí Téa án nhân dân (7/2003, Đỗ Văn Chỉnh, Hìnhphạt tiễn và thực tién áp dụng, Tạp chỉ Tòa an nhân dân (3)/2009, NguyễnHoang Lâm, Một số vẫn để lý luân vẻ hình phat tiễn, Tap chi Tòa an nhân dân.(8/2009, Lý Văn Tam, Một số ý kiến vẻ hình phạt tiên theo quy định của

BLHS năm 1999, Tạp chi Kiểm sat (4)/2013

Qua kết quả khảo sắt trên cho thénước ta đã có một số cơng trình

Do đó, có thể khẳng định một lân nữa việc nghiên cứu dé tai “Hìmh phạt.

‘theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015” là đồi hồi khách quan, cân

thiết, vừa có tinh lý ln, vừa có tính thực tiễn.

3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu.

3.1. Mục dich nghiên cứ.

"Mục đích nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu các quy định của phápluật về hình phạt tién đưới khía cạnh lập pháp hình sự va áp dung chúng trong

thực tiễn, từ đó dé ra những giải pháp nhằm hồn thiện các quy định về hình.

"hiệu quả áp dụng các quy định vẻ hình phạt nay trong thực3.2, Nhiệm vụ nghiên cứu:

~ Nghiên cứu những vẫn dé lý luân và pháp luật một số nước vẻ hình.phạt tiên

</div>Trang 13<div class="page_container" data-page="13">

~ Phân tích những quy định của pháp luật vẻ hình phạt tién, tim ra

những bat cập của pháp luật

~ Đánh gia thực tiễn áp dung hình phat tién, lam sảng tư những han chế,

"vướng mắc và nguyên nhân.

~ Đưa ra giải pháp hoàn thiên quy định vé hình phạt tiễn trong Bồ luật

Hình sự năm 2015, cũng như tăng cường áp dung trong thực tiến 4. Phạm vi và đối trong nghiên cứu.

~ Phạm vi nghiên cứu: Với một luận văn Thạc sỹ, để tải chi tập trung

chủ yếu vào những van dé xung quanh hình phat tiễn trong BLHS năm 2015,

đánh giá tinh hình áp dụng hình phạt tiên trên c& nước, thời gian từ năm 2013-2018; địa bản nghiên cứu là tinh Lao Cai.

- Đối tượng nghiên cửu để tai 1a các quy đính của pháp luật, nhất là BLHS năm 2015 vé hình phạt tiên va thực tién áp dụng.

5. Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận của việc nghiên cử là phép duy vật biệnchứng, duy vat lich sử của Chủ ngiữa Mac - Lénin, Tu tưỡng Hỗ Chi Minh va

các quan điểm của Bang ta về phòng chồng tội phạm, vẻ hình phạt

Trong qua trình nghiên cửu để tài, tác giả luận văn đã sử dụng cácphương pháp nghiên cứu của khoa học luật hình sự như. Phương pháp phân

tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp thông kê, phương pháp diéu tra xã hội học... để tir đó tổng hợp các tri thức khoa học và uên chứng những van để tương ứng được nghiền cửu trong luận văn này.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1. ¥nghia lý luận

Trên cơ sở tổng hợp các quan điểm của các nha khoa học về hình phạt

nói chung, cũng như vé hình phạt tiên nói riêng dé từ đỏ xây dựng nên khái

tniêm hình phat tién, với mục tiêu bảo dim tính chính zác, khoa học, đồng thời

qua dé chỉ ra các đắc điểm cơ bản nhất của hình phạt tiễn

</div>Trang 14<div class="page_container" data-page="14">

Luận văn nghiên cứu quá trình hình thánh và phát triển của hình phạt tiên được quy định trong pháp luật hình sự Việt Nam từ sau Cách mạng tháng

‘Tam năm 1945 cho dén nay. Qua việc áp dụng hình phạt tiền theo BLHS năm2015, tác giả đánh giá những tổn tại, hạn chế và nguyên nhân của những tổntai, han chế, từ những cơ sở nảy, luân văn để xuất ra các giải pháp nhằm cing

có, hồn thiện pháp luật thực định vả nâng cao hiệu quả ap dụng pháp luật vẻ. ‘hinh phạt tiễn.

7. Cau trúc luận văn

Ngoài phan mở đâu, kết luân và danh mục tải liệu tham khảo, nội dungcủa luận văn bao gồm 3 chương.

“Cương 1: Những vẫn đê lý luận và nghiên cứu so sánh về hình phạt tiên

Chương 2: Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam vé hình phạt tiên.

Chương 3: Thực tiễn áp dung vả một số kiến nghị tăng cường áp dung

"hình phạt tiên ở nước ta hiện nay.

</div>Trang 15<div class="page_container" data-page="15">

NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ NGHIÊN CỨU SO SÁNH VE HÌNH PHAT TIEN

11. niệm, mục dich và ý nghia của hình phạt tiền

11.1. Khái niệm, đặc điểm hình phat tiên

Hình phat là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nướcđược luật hình sư quy định và được Tòa án áp dụng đối với người pham tộinhằm cãi tao, giáo duc họ, nâng cao thải độ tôn trong pháp luật của người dân,đẳng thời gúp phan đầu tranh phịng, chồng tơi phạm.

Trải qua cả chăng đường dai trong công tác lập pháp, đến nay một hệ

thống hình phạt cụ thể đã được quy định trong BLHS và được áp dụng đối với người phạm tội phù hợp với tính chất vả mức độ nguy hiểm của hanh vi phạm. tội, trong đó có hình phat tiên.

Hình phat tiên có tên gọi tiếng Pháp là “amende”, tiếng Đức là “geldstrafe”, tiếng Anh la “fine” va tiếng A rập là “diya” va nó thể hiện trong.

“Fridensgeld” hoặc “argent de la paix”, nghĩa là sé tién nhất định mả người

pham tội phải nộp cho công đồng để thiết lap lại hịa bình thơng qua quyết

định tư pháp của quan toa [75, tr 63]

"Trong pháp luật hình sự của Việt Nam vẫn chưa có một khái niêm phápý chính thức nào vẻ hình phạt tiễn, mặc đủ hình phạt tién được ghi nhận khásớm trong pháp luật hình sự. Hiện nay, khái niệm hình phat tiên mới chỉ được

ghi nhận trong các giáo trình, sách báo pháp lý chuyên ngành. Có thể ké đến một số quan điểm sau:

Phat tiên lả một loại hình phạt được áp dung la hình phat chính hoặc

"hình phạt bé sung, khi hình phạt chính la loại hình phạt khác. Phat tién do Toa án quyết định trong những trường hợp do luật định ma theo đó người bị kết án bi tước một sé tiền tùy theo mức đô nghiêm trong của tội pham, đồng thời “em xét dén tinh hình tai sản của người bị kết ăn và sự biển đông của giá cả

[64,tr 11]

</div>Trang 16<div class="page_container" data-page="16">

khơng giam giữ, bude người bị kết án phải nộp sung cơng quỹ nha nước mộtkhoản tiên nhất định [32, tr 51]

Phat tiên 1a hình phạt tước của người pham tội một khoản tiễn nhất địnhsung cơng quỹ nha nước [27, tr 195]

'Về cơ bản, các quan điểm trên vẻ hình phạt tiền la thống nhất, song các.

khái niệm nảy cịn dai dịng, chưa thực sự phủ hợp với một khái niềm mang

tính chất pháp lý. Thuật ngữ pháp lý “người phạm tơi” trong khái niệm “Phat tiền id hình phạt tước của người phạm tội một khoản tiền nhất định sung cơng “mỹ nhà nước ” dùng đễ chỉ đỗi tượng bi áp dung hình phạt tiên cĩ phan chưa

hợp lý vi chỉ những người bi Tịa án quyết định áp dung hình phạt tiễn mới bi

tước một khộn tiên nhất định sung cơng quỹ nha nước. Do vậy, sẽ la chính ác hơn nếu sử dụng thuật ngữ "người bị kết án” thay cho thuật ngữ "người

phạm tội”

‘Theo quy đính của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành, hình phạt

tiên vừa là hình phạt chính, vừa là hình phat bo sung, Với vai trị này, hình phạt tién mang những đặc điểm của hinh phạt nĩi chung đẳng thời nĩ cịn cĩ

những đặc trưng khác biệt với các hình phạt cịn lai trong hệ thống hình phạt.

Co thể chi ra những đặc điểm cơ bản của hình phạt tiên bao gồm:

MGt là hình phạt tiên là một trong những biện pháp cưỡng chế nghiêmkhắc nhất của nha nước. La một hình phạt, ban thân phạt tién đã la một trongnhững biện pháp cưởng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước. So sánh vớiphạt tiến được quy đính trong hệ thống các biện pháp cưỡng chế khác ciaNhà nước thi phat tiên với tw cách là một hình phạt được quy định trongBLHS mang tính cưỡng chế nghiêm khắc hơn cä. Với các hình phạt kháctrong hệ thống hình phat, theo thứ tự tử nhe đến năng thi hình phat tiễn vớitính chất là hình phạt chỉnh được xếp ở vị trí thứ hai, năng hơn hình phạt cảnhcáo nhưng lại nhẹ hơn hình phạt cải tao khơng giam giữ, trục xuất, tù cĩ thời

hạn, tủ chung thân va tử hinh, với tinh chất là hình phạt bổ sung, theo thứ tự

</div>Trang 17<div class="page_container" data-page="17">

từ năng đến nhẹ thi phạt tiến cũng được xép ở vị trí thứ hai, nhẹ hơn hình phạt

At, nhưng nặng hơn các hình phat: cắm dam nhiệm chức vụ, cam hảnh.

nghề hoặc làm công việc nhất định, cm cư trú, quan chế, tước một sé quyềncơng dân và tích thu tải sản. Tính nghiêm khắc nhất của hình phạt tiên trong

luật hình sự thể hiện ở việc nó tước di của người phạm tội một khoản tién nhất định, nghĩa là trực tiếp lam hạn chế vẻ mặt lợi ich vat chất của người phạm tôi. Đẳng thời người bị kết an phat tién cịn phải gánh chíu hậu quả là phải mang án tích trong một khoảng thời gian nhất định. Thêm nữa, mức tiên phạt tối thiểu va tối đa trong luật hình sự cũng cao hơn so với quy định trong

các biên pháp cưỡng chế khác của Nha nước [15, tr.26]

Hat là hình phạt tiên phải được quy định trong BLHS. Cũng như cácloại hình phạt khác trong luật hình sự, hình phat tiễn phải được quy địnhtrong văn ban luật hình sự, cụ thể hiện nay là BLHS năm 1909. Trong BLHSnăm 1900, hình phạt tiễn được quy định ở cả Phan chung va Phin các tối

pham Phản chung quy định diéu kiên, nội dung, pham vi và nguyên tắc áp

dụng hình phạt tiên, cách thức thi bảnh hình phạt tién Phin các tội phạm

quy định hình phạt tiên với tư cách hinh phạt chính hay hình phat bỗ sung với các tội phạm cụ thể [15, tr.27]

Ba là, phat tiên là một loại hình phạt nên phải do Tịa án quyết định đổi

với chính người (thé nhân và pháp nhân) phạm tội đã thực hiện tội phạm theo

một trình tự, thủ tục tổ tung luật định. Theo quy định của pháp luật thi Tòa án

1à cơ quan duy nhất có thẩm quyền áp dụng hình phạt đối với người phạm tơi

Va việc áp dụng hình phạt đối với người pham tội của Téa án phải tuân thủ

nghiêm ngặt các thi tục được quy định trong Bộ luật Tổ tụng hình sự [15,

Bén ia phạt tién là buộc người bi kết án phải nộp một khoản tiền nhất

định vào ngôn sách nha nước trong những trưởng hợp do luật đính Khoảntiên nhất định ma người bị kết án phải nộp là khoản tiền nằm trong giới han

mức tôi thiểu va mức tối da của điều luật cụ thể quy định. Người pham tội

trục

</div>Trang 18<div class="page_container" data-page="18">

cũng chi bi áp dụng hình phạt

pham của BLHS quy định vẻ tội phạm mã người đó đã thực hiện có quy định tình phạt tiên la hình phạt chính hoặc 1a hình phạt bổ sung. Trường hop

ngược lại, điều luật không quy định thi Tịa án khơng được áp dung hình phạttiên với người phạm tôi. [20, tr 15]

Neva là. khoản tiên bị tước phải tùy thuộc vào tính chất và mức độ

nghiêm trọng của tơi phạm, có xét đến tình hình tai sin của người pham tội,cũng như sự bién động của giá cA thi trường Khi xem xét việc áp dụng hình

khi ma điều luật cụ thé trong Phan các tội

phat tiên đổi với người pham tội, Tịa án khơng những phải xem xét và cân nhắc dén các quy định của BLHS, tính chất và mức đơ nguy hiểm của tôi

pham đã thực hiện, nhân thân người phạm tôi, các tinh tiết tăng năng, giảmnh trách nhiệm hinh sự mà cén phải xem sét đến tinh hình tai sin của người

pham tôi va sư biển động của giá cả thi trường Có như vậy Tịa án mới có thể quyết định mức phạt tiên hợp lý dam bảo tinh khả thi của hình phạt tiên trên

thực tế [20, tr 16]

“Su là, phạt tiễn là loại hình phat được áp dụng là hình phạt chính, hoặc

được áp dụng là hình phạt bổ sung khí hình phạt chính là loại hình phạt khác. Từ những đặc trưng cơ ban của hình phạt tién cùng với việc tiếp thu quan điểm vẻ hình phạt tiên của các nha nghiên cứu luật hình su, chúng ta có thể đưa ra một khái niệm khoa học về hình phạt tiên như sau: “Phat điển a

hhinh phạt được quy định trong Bộ luật hình sự Việt Nam tước đi của người bi

‘kat án một khoản tiền nhất định sung ngân sách nhà nước “. Đây là khái niệm. ngắn gon, phản ánh tương đổi đẩy đủ các dẫu hiệu đặc trưng cũng như nội

dụng pháp lý của hình phạt tiến

1.12. Cơ sở của việc quy định hình phạt tiên

112.1.Cơ số chinh trị kảnh té, xã hội

"Trong những năm vừa qua, cơ chế kinh tế thị trường định hướng zã hộichủ nghĩa ở nước ta đang từng bước được tạo lập và hoàn thiện Bến cạnhnhững thánh tưu đã đạt được, chúng ta cũng cần phải thừa nhân những yếu

</div>Trang 19<div class="page_container" data-page="19">

kém trong tổ chức quản lý nén kinh,

trường kinh tế, cũng như tao ra nhiều kế hở dẫn đến sự dung dưỡng, phát sinh

những hành vi vi phạm các chuẩn mục đạo đức truyền thống, Đến lượt nó,

những hành vi này lại tác động tiêu cực trở lại đối với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Chẳng hạn, do thiểu những quy định cụ thể hoặc do sự phổi hợp không tốt giữa các cơ quan chức năng nên vẫn có rit nhiéu kế hỡ dẫn đến tinh trang tham nhũng, bn lậu, trỗn thuế, lam hàng gia, hang nhải,

Tình trang nay không những gây nên những tac hại lớn đổi với sự phát triển

kinh tế, ma cịn góp phan lam gia tăng các tệ nạn xd hội, lam băng hoại lối sống, đạo đức truyền thông của dân tộc.

Bộ luật Hình sự năm 1999 được ban hành trước khí có Chiến lược cải

cách tư pháp. Do đó, rất nhiều những nội dung rất quan trong của Chiến lượccải cách tư pháp của Đăng, của Bộ Chính tri và đặc biệt 1a Hiển pháp 2013

với rat nhiều điểm mới, tiền bộ, chưa được thể ché hóa trong Bộ luật Hình sự.

Bên cạnh đó, thời gian qua nước ta đã tiến hanh hội nhập quốc tế sâu rộng,

tham gia rất nhiều Cơng ước Quốc tế liên quan đến phịng chống tội phạm. nhưng chưa kịp thời thể chế hóa trong Bộ luật Hình sư hiện hành. Chính vì

vay, Bộ luật Hình sự năm 2015 được ban hành lẫn nay sé khắc phục được cơ

ban những nhược điểm của Bộ luật Hình sự năm 1999, thể hiện được tính

thân dé cao hiệu quả phòng ngửa, ting cường tinh hướng thiện của Bộ luậtHình sử trong cơng tác đầu tranh phịng chồng tơi phạm theo hướng giảm bớthình phạt tù, mỡ rộng hình phat tiến. Một vẫn đề nữa là Bộ luật Hình sự năm.

2015 sẽ gop phan vảo việc hoản thiện và lành mạnh héa thể chế kinh tế thị trường bang việc có những sửa đổi quan trong đổi với các tội phạm về kinh tế áp dụng hình phạt tiên. Do vậy, việc sửa đổi các tdi vé kinh tế sẽ góp phần. vào lành mạnh hỏa thể chế kinh té thi trường theo định hướng XHCN cia

nước ta

'Việc áp dụng hình phat tiên để đẩy người chấp hanh véo trang tháikhánh kiệt tai sin thì khơng phãi la mục dich của hình phạt tiên, hình phat tiển

</div>Trang 20<div class="page_container" data-page="20">

chi được coi là có hiệu quả khi nó tịch thu một khối lượng tài sin vừa đủ,

tương đương với hậu quả xã hội từ hành vi phạm tội, để người chấp hành hinh

phat cảm nhận độ sâu của sự trừng tri và hình thảnh thai d6 tích cực trong tựgiáo duc, tự cãi tao.

1.12.2. Cơ số pháp lý

Co sở pháp lý của hình phạt tiền lả đánh vào lợi ích kinh tế của người

phạm tơi. Một trong những định hướng cơ bản của việc sây dựng BLHS 2015

là sửa đổi, bổ sung các quy định vẻ hình phạt và các biện pháp tư pháp áp.

dụng đối với các tôi pham về kinh tế nhằm nâng cao hiệu quả của việc ápdụng hình phạt đối với các tơi phạm kinh tế. Mục đích của các tội pham kinh

tế chủ yếu là tim kiếm lợi nhuận, do vay cẩn nghiên cứu, bổ sung theo hướng

tăng cường ap dụng hình phạt tién đối với các tội phạm vé kinh tế nhằm nângao tính sn đe va giảm nguy cơ tai phạm

Cân mỡ rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiên ngay cả đối với các tôi

pham nghiêm trong, thậm chi là một số trường hợp pham các tôi rất nghiêm

trong, đồng thời nâng mức phạt tiên cao hơn mức hiện hành, đồng thời sửa đổi một số quy định liên quan đến việc thi hành án để nâng cao tỉnh phỏng.

ngửa và hiệu qua của việc áp dụng hình phat tiên va các hình phat mang tính

vật chất khác, nghiên cứu khả năng áp dụng các biện pháp tư pháp như. tịch

thu tiên, tải sin, cấm vĩnh viễn hoặc cắm có thời han biến pháp tư pháp cắm.đâm nhiệm chức vu, cắm hanh nghề hoặc làm những công việc nhất định liên

quan đến các hoạt động kinh tế, nghiên cứu khả năng chuyển đổi hình phạt tiên (với ý ngiĩa 1a hình phạt chính va hình phạt bé sung) với hình phạt tù có thời hạn khi ma người phạm tơi có thai độ cổ tỉnh khơng chấp hành hình phạt tiển hoặc có biểu hiện tdu tan tải sản gây khó khăn cho q trình thi hảnh án.

112 3. Cơ sở thực tiễn

Trong giai đoạn hiện nay, khi lanh tế ngày cảng phát triển, các tội phạm.

ngày cảng gia tăng vẻ số lượng và mức độ nguy hiểm; đặc biết các tôi phạm."xâm phạm si hữu, các tôi phạm kinh té, các tội được thực hiền do động cơ vụ.

</div>Trang 21<div class="page_container" data-page="21">

lợi... chiếm ty trong khá lớn trong cơ cấu tinh hình tội phạm chung. Do đó. việc áp dụng hình phạt tiền đối với các tội phạm để bên cạnh việc ran de bằng

các hình thức như phat tù, cải tao khơng giam giữ, thì việc phat bảng tiéncũng là một phương án giúp Nha nước han chế được mức độ phạm tội của cáctôi pham nhất là tội pham liên quan đến kinh tế, tham những,

Trước khi BLHS năm 2015 ra đời, nhìn chung, trong quả trình xét xử

của Tịa án tỷ lệ quy định vả áp dụng hình phạt tiền tương đối thấp so với các

hình phạt khác. Số bị cáo bi Tịa án áp dụng hình phạt tién hàng năm chỉ

chiêm khoảng 0,11% số bị cáo bị đưa ra xét xử sơ thẩm. Điểu đó cho thấy

vai trù của hình phạt tiên trước kia đã không được nhin nhân, áp dung mộtcách đúng mực và hiệu quả. Khi BLHS năm 2015 được ban hành và có hiệu

lực, các quy định về hình phạt tiền đã có rat nhiêu điểm mới tiền bộ. Điều đó đưa đến những chuyển biến mới về thực tiễn áp dụng hình phạt tiền trong quá

trình xét xử của Téa án Đặc biết, trong các nhóm tội vẻ tham những, xử năng

không phải là “liéu thuốc đặc tri” ma van dé không kém phan quan trong là

thu hồi tai sản do hành vi tham những gây ra. Néu người phạm tôi tham nhũngtự nguyện nộp lại tài sản do tham những mả có thi sẽ được giêm nhẹ hìnhphạt. Áp dung hình phạt tiên đối với người phạm tội một mặt tiết kiêm được

những chi phí xã hội cho viếc giéo dục, cdi tao, hạn chế mất tiêu cực có thé

phat sinh do áp dụng hình phạt tủ, mặt khác vẫn đạt được mục đích cãi tạo,giáo dục, phịng ngừa tội pham. Nếu bi áp dung hình phat tiễn thì người phạm

tôi không bi cách ly khỏi xã hội, được sống và lam việc trong một mơi trường, ‘hoan tồn bình thường, qua đó cũng thể hiện ngun tắc nhân đạo của pháp

uất hình sự của nha nước ta

1.1.3. Mục đích, ý nghĩa của hành phat tiền 1.13.1. Mục đích của hình phạt tiên

Giảng như đổi với các hình phạt khác trong hệ thơng hình phạt, khi áp

dung hình phạt tiên Tịa án cũng nhằm hướng tới những mục đích như trừng.

trị người phạm tội, đồng théi giáo duc, cãi tao họ va phông ngừa tôi pham

</div>Trang 22<div class="page_container" data-page="22">

Hình phạt tiến được luất hình sự quy đính với nội dung pháp lý là tước bỏ mộtphân quyền lợi vat chất của người pham tội. Do đó, hình phat tiên là hình phạtcó khả năng tác động trực tiếp và manh mé vé mất kinh tế dén người phạm

tôi, mb đặc biệt có hiệu quả trong việc đâu tranh với các loại tơi có tinh chất

vụ lợi, các tơi đùng tiên lam phương tiên hoạt động, các tôi xâm pham trật tựquản lý kinh tế, trật tư công công, an tồn cơng cơng, trất tư qn lý hành

chỉnh... ma chưa đến mức áp dung các hình phạt nghiêm khắc hon, hạn chế

hoặc tước tự do của người bị kết án Bằng việc tước đi một khoản tiến nhấtđịnh của người bị kết án, hình phạt nay lâm cho ho nhận ra được hành vi sailâm của mình, nhân ra tính tất yếu của hình phạt đổi với tơi phạm ma ho đãthực hiện, để từ đó giao đục va tự giáo đục trở thành người có ích trong xẽ hộivà đạt được nme dich phỏng ngừa chung của hình phạt

‘Mac dù là một loại hình phạt tác động trực tiếp về kinh tế đối với người phạm tôi song hình phat tién khơng chỉ mang bản chất kinh tế thuần túy, bởi

18 ngoai việc bị tước đi một khoăn tiền nhất định người phạm tơi cịn bi mang

án tích trong một thời gian nhất định Đây chính là đặc điểm cơ bản phân biệt tình phạt tiền với các biện pháp cưỡng chế khác như tịch thu tai san, tịch thu

vật tiễn trực tiếp liên quan dén tôi phạm, hay phạt tién với tu cách là một hìnhthức xử lý vi pham hành chính. Dù khoản tiễn người bị kết án phải nộp đượcsung ngân sách nha nước sẽ tạo ngn thu nhưng khi quy định và áp dunghình phat tiên trên thực tế, luật hình sự khơng đất ra mục đích kinh tế với hìnhphạt tiên, khơng phải dũng hình phạt tiên để tăng thu cho ngơn sách nha nước

ma “nguồn thu này chỉ là hệ qua của việc áp dung hình phạt tién, chứ khơng phat mục đích của hình phạt tiên” (85, tr 16T],

1.13.2. Ý nghĩa của hinh phạt tiền

La một trong các hình phạt thuộc hệ thống hình phat được luật hình sựquy đính, hình phạt tién cũng như các hình phạt khác có ý nghĩa quan trọngtrong việc cải tao, giảo duc người phạm tơi, răn đe và phịng ngừa tội phamPhat tiên tước di quyển lợi vật chất cũa người phạm tôi, tác động trực tiép vào

</div>Trang 23<div class="page_container" data-page="23">

tình hình tai sin của ho, qua đó tác động vào ý thức của người pham tội, lâm.

cho họ nhận ra sai lắm của mình, sửa chữa và khơng tai pham Đối với những

người khác, việc người pham tơi bi áp dụng hình phạt tiễn có ý nghĩa như một

sử răn đe mà còn bỗ sung cho ho những kiên thức pháp luật nhất định

'Việc quy định hình phạt tiễn trong luết hình sự nước ta đã góp phẩn đa

dang hóa các biện pháp xử lý hình sư trong hoạt đồng đẫu tranh phịng chống tơi phạm "Đa dạng hóa hình phạt trong hệ thống hình phạt là diéu kiện đăm ảo tính thống nhất trong thực tiễn xét xử của các tủa án, đảm bảo cho việc xét xử được tình đẳng, cơng bằng” [38x]. Quy định hình phạt tiễn và cải

tạo khơng giam giữ trong hệ thống hình phạt đã rút ngắn, thu hẹp khoảng cáchvẻ mức độ nghiêm khắc giữa hinh phạt cảnh cao va hình phạt tù có thời hạn,giúp Tịa án có cơ sỡ để thực hiến việc xét xử một cách cơng bang, chính xác.

Ap dụng hình phat tién đối với người phạm tội một mất tiết kiệm được

những chi phí xã hội cho việc giáo dục, cải tạo, hạn chế mat tiêu cực có thé phat sinh do áp dung hình phạt tủ, mặt khác vẫn đạt được muc dich cãi tạo,

giáo dục, phòng ngừa tội pham. Nếu bị ap dung hình phat tién thì người phạm

tôi không bi cách ly khỏi xã hội, được sông và lảm việc trong một mơi trường hốn tồn bình thường, qua đó cũng thể hiện nguyên tắc nhân đạo của pháp

uất hình sự của nba nước ta

Hinh phạt tiền tạo ra kha năng cá thé hóa hình phạt đổi với các trường. hợp pham tơi khác nhau vẻ tính chất cũng như mức đô nguy hiểm cho xã hội

của hành vi, góp phan thực hiện chính sách nghiêm trị kết hợp với khoanhồng của luật hình sự Việt Nam. Cũng mang tinh cưỡng chế nha nước, nhưngviệc áp dụng hình phạt tiên khơng lam phat sinh hầu qua xẽ hội tiêu cực đối

với người bị kết án cũng như tồ xã hội, những hậu quả ma tư nó có thể la

mâm mồng lam phát sinh tội phạm mới. Như vậy, hình phạt tiễn có ý nghĩaphịng ngừa cao trong hệ thơng hình phạt

"Ngồi ra, hình phạt tién con là loại hình phat vừa được áp dụng là hình.

phat chính, vừa được ap dụng là hình phạt bổ sung. Thể nhưng hinh phạt tiền.

</div>Trang 24<div class="page_container" data-page="24">

không thể được ap dụng đồng thời vita là hình phạt chính lại vừa la hình phạt ‘v6 sung đối với một trường hợp phạm tội cụ thé với một loại tội cụ thể. Tinh

chết "lưỡng tính” của hình phat tiến được quy định làm tăng sự linh hoạttrong việc áp dụng hình phạt tiễn đổi với các loại tôi trong những trường hợpcu thể khác nhau. Xem xét khi hình phạt tiễn lá hình phạt chính, theo thứ tự từnhẹ dén năng thì loại hình phạt nảy được sếp ở vi ti thứ hai, năng hơn hìnhphat cảnh cáo nhưng lại nhẹ hơn hình phạt cãi tao khơng giam giữ va hình

phạt tù có thời bạn. Có thé thấy hình phạt tiến đóng vai tra là cầu nổi giữa tình phạt cảnh cáo, biện pháp ít nghiêm khắc nhất trong hệ thơng hình phạt

với cải tạo khơng giam giữ là biện pháp xử lý nhẹ hơn hình phạt tù có thờihạn, nhờ đó tao ra sự liên tục theo hướng tăng dẫn mức đơ nghiêm khắc của

các hình phạt, gép phan tạo nên tinh thống nhất trong hệ thơng hình phat Bên cạnh đó, với tư cách lả hinh phạt bé sung, phạt tién cùng với các hình phat bổ sung khác trong hệ thống hình phat (khoản 2 Điểu 28 BLHS) đã lam cho các

biện pháp hình sự được áp dung trở nên phong phú hơn nhằm thực hiện chứcnăng sã hội của hình phạt

1.2. Hình phạt tiền theo quy định pháp luật Hình sự một số nước và

Xinh nghiệm cho Việt Nam

1.2.1. Hình phat tiền theo pháp luật hành sự một,

12.11. Bình phat tiền trong Bộ luật hình sự Liên bang Nga

Trong BLHS Nga, phat tién được ap dung khá phổ biển, đặc biết đổivới các tội phạm trong lĩnh vực kinh tế. Các tội pham trong linh vực kinh tế

gém 03 chương với 44 điển (Điền 158 đến Điều 201) thi 32/44 điều luật có quy định áp dụng hình phạt tién là hình phạt chính.

Bộ luật hình sự Liên bang Nga năm 1996, sửa đổi năm 2010 quy định:

Điện 46. Phat tiên

1.Phạt tiến là hình phạt bằng tiên trong giới han được Bồ luất nay quy định:

2. Phat tiên được quy định ỡ mức 2500 nip đến 1 triệu nip hoặc bang lương hay thu nhập khác của người bi kết án từ hai tuân đến năm năm. Phat

nước.

</div>Trang 25<div class="page_container" data-page="25">

tiển ở mức từ 500 nghìn nip hoặc bing lương hay bằng thu nhập khác của

người bi kết án đến trên 3 năm có thể được áp dụng chỉ đối với tôi pham rất

nghiêm trong va đặc biệt nghiêm trong trung các trường hợp được các điềuuật tương ứng ở Phân riêng của Bộ luật may quy định riêng

3. Mức phạt tiên được Tòa án quyết định căn cử theo mite độ năng nhẹ

của tội pham và diéu kiện vật chất của ban thân và gia đính người pham tơi,đẳng thời căn cứ vào khả năng nhận được tiên lương va khoản thu nhập khác

của người bi kết án. Căn cứ vào các tình tiết này Tịa an có thể áp dụng hình

phạt tiễn ở dạng trả góp trong thời han đền 3 năm.

4. Phat tiên lả hình phat bd sung có thể được áp dụng chỉ trong các

trường hợp được các điều luệt tương ứng ở Phân riêng Bộ luật nay quy định5. Trong trường hợp người phạm tội cổ tinh trốn tránh chấp hành hình

phạt, khi hình phat tién áp dung là hình phat chính thi hình phat nay sé được.

thay thé bằng hình phạt khác trong pham vi chế tải được diéu luật tương ứng

ở Phan riêng Bộ luật nảy quy đính [83, Điêu 46]

Nhu vậy, tương tự quy định trong BLHS Việt Nam, phạt tién trong

BLHS Nga vừa có thé được áp dung 1a hình phạt chính, via có thể áp dụng là tình phạt b sung. Tuy nhiên, vẫn có những điểm khác biết nhất định trong

quy định của BLHS về hình phạt tiến của hai quốc gia. Một điểmhợp lý trongBLHS Nga ma BLHS Việt Nam không quy định 1a trong trường hợp người

phạm tơi cổ tình trén tránh chấp hành hình phat, khi hình phạt tién áp dụng là

hình phạt chính thả hình phạt này sẽ được thay thé bằng hình phat khác trong

phạm vi chế tài được điều luật tương ứng ở Phin riêng Bộ luật nay quy định. Điều 47 BLHS Liên bang Nga còn quy định: “Trường hợp người bị kết án cổ. tình trồn tránh việc nộp tién thì phạt tiên được thay thé bằng lao động bắt

‘bude, lao động cãi tạo hoặc phạt giam tương đương với mức tiên phạt" [83,Điền 47]

"Đây lé kinh nghiệm lap pháp mã các nha lập pháp có thể tham khảo khi sửa đổi, bd sung BLHS Việt Nam.

</div>Trang 26<div class="page_container" data-page="26">

Mộtkhác nữa giữa quy định về hình phạt tiên của BLHS Liên‘bang Nga và BLHS Viết Nam đó la ngồi việc quy định một mức tiên phạt cụ

thể, BLHS Liên bang Nga còn quy định mức phạt tién có thé được tính bằng. lương hay thu nhập khác của người bị kết

Quy định này đảm bao mức tiên phạt phù hợp với sử biển động của gia cả thịan trong một thời gian nhất định.

trường. Đây cũng là một kinh nghiệm mà các nha lêp pháp Việt Nam nên họchỏi, nghiên cứu để sửa đổi, bd sung BLHS Việt Nam.

12.12. Hinh phat tiền trong Bộ luật hình sự Tiny Điễn

Hình phạt tiên được quy định tại chương 25 BLHS Thuy Điển. Tùy

thuộc vào tính chất cla tội phạm và mức đô nguy hiểm cho zã hội của hành vipham tôi, BLHS quy định các mức tiên phat và các cach thức thực hiện khác

nhau. Có ba hình thức phat tiển: phạt tiền tinh theo ngày, phạt tiên rút gọn va

phạt tiễn theo mức quy định. Phat tiên tính theo ngày là hình thức phạt ma

theo đó một khoản tién phat cụ thể được an định cho mỗi ngày phạt nhân với

một số ngày nhất định, dựa trên tỉnh hình tài chỉnh của người phạm tơi và

mức tién thấp nhất 1a 450 kronor, trường hợp pham nhiễu tội thi phạt tién có thể đến 5000 kronor. Phat tién rút gọn chỉ áp dụng cho trường hợp phạt tiền. theo ngày ma Tòa án thấy rằng mức thấp hơn 30 ngảy, do đó mức phạt thấp nhất là 100 kronor và cao nhất 1a 2000 kronor. Phat tién theo mức quy định lả

phat tiễn được quy định áp dụng mức thấp nhất là 100 kronor va được tínhtheo cơng thức đặc biệt. Trong ba hình thức phạt tiên nay thi hình thức phạt

tiên phổ biển nhất la phạt tiền tinh theo ngày.

Một điểm đáng chú ý trong quy định của luật hình sự Thụy Điển vẻ

hình phạt tiên là quy đính giãi pháp nhằm bao đầm khả năng thực thi của hìnhphat này thơng qua việc chuyển đổi hình phat tiên thảnh hình phạt tù

phat khơng được nộp có thé được chuyén thành hình phạt tit với mức thắp

nhất là 14 ngày và cao nhất là 3 tháng” [3]. BLHS Việt Nam chưa có quy. đính về biên pháp nhằm bao đầm hiệu quả thí hành của hình phat tién trên

</div>Trang 27<div class="page_container" data-page="27">

thực tế. Rõ rang quy định nay của BLHS Thuy Điển là điểm tiền bộ ma chúng ta cẩn tiếp thu khi sửa dai, bỗ sung BLHS.

12.13. Hình phat tién trong Bộ luật hình sự Nhật Bén

Hình phạt tién được quy đính trong Điều 15 BLHS Nhật Bản và chỉ quy

định mức tôi thiểu 1a 10.000 yên (chưa tới 3 triệu đồng Việt Nam) ma khơng.

có giới han vẻ mức tiễn phạt tơi đa, đồng thời khơng nêu rõ phạm vi áp dung

loại hình phat nảy. Trong trường hợp được giảm nhe, mức phạt tiên có thể

được giảm dưới 10.000 yên BLHS Nhật Bản quy định: “Phat in khongđược dưới 10.000 yên, ty nhiên trong trường hợp được giảm nhẹ có thé giảm

đưới 10.000 yên” [25, Điều 15]. Bên cạnh đó, tại Điều 17 BLHS Nhật Bản cịn có quy đính vé việc phạt khoăn tiên nhỏ. “Khoá điển phat khong được

đưới 1.000 yên nhưng khơng được q 10.000 n”. Đơi với loại hình phạtnay, BLHS Nhật Ban không quy định vé nổi dung và phạm vi ap dung, do đó

việc phân biệt hình phạt tiên với phạt khoản tién nhỏ chỉ có thé dua vảo mức phat tién quy định trong luật. Cụ thé, mức phạt tiền tối thiểu 1a 1.000 yên

(chưa tới 300.000 đồng Việt Nam) va mức tối da không được qua 10.000 nNhằm dim bao cho việc thí hành hình phat tiên trên thực tế, Nhật Bản

cho phép áp dụng ngồi tù thay cho phạt tiền. Van để nay được quy định cụ thể

tại Điều 18 BLHS Nhật Bản. Thời hạn giam giữ tơi da khi khơng thi hảnh"hình phạt tién trong trường hợp có nhiễu hình phạt tiễn, hình phạt tiễn va phạt

tiên khoăn nd không được quả 3 năm. Trong trường hợp có nhiều hình phạt tiên khoăn nhỏ thì khơng được qua 60 ngày. Khi xử phạt tiên hoặc phạt tiển

khoản nhd, Tòa án đồng thời phải zc định thời hạn phạt giam néu khơng thi

hành tồn bộ hình phạt tiên. Trong trường hop người bi kết án cam kết nộp phat, thời hạn nộp phạt đối với hình phạt tiên có thể kéo dai trong 30 ngày, đổi với phạt tiên khoản nhỏ có thé kéo dai trong 10 ngày kể từ ngày tuyên án.

Khi người bi kết án đã nộp được một phan tiên phạt, thời hạn giam giữ séđược tính bằng cách chia khoản tién chưa nộp cho khoản tiễn của một ngày(phan dư tính 1a một ngày), thời gian này đã được trừ di số ngày tương xứngvới số tiên đã nộp [25, Điều 18]

</div>Trang 28<div class="page_container" data-page="28">

'Với quy định trên, hiệu quả thi hành hình phat tién tai Nhất Bản duoc

đâm bảo va van đạt được mục đích trừng trị, giáo đục người phạm tội. Theo

quy đình trên, khi tuyên hình phat tiên hoặc phạt khoản tiên nhỏ, Tòa án ding

thời sẽ xác định thêm một chế tai nữa để đâm bảo việc thí hanh án, đó là ân

định thời gian giam giữ nêu người bi kết an khơng chấp hành hình phạt đúng

thời han, BLHS Nhật Ban cũng quy đính thời gian để người bị kết án nộp phat khi họ đã cam kết nhằm tạo điều kiện cho người bị kết án có cơ hội chấp hành

án phạt tiễn thay vi phải bị giam giữ. Trong trường hợp người bị kết án chỉ

nộp được một phẩn tiên phat thì phin tiên phạt còn lại được quy đổi thành thời hạn giam giữ để buộc người đó phi chấp hánh phản hình phạt cịn lại.

Đây là một quy định linh hoạt, tiến bộ nhằm đăm bao hiệu quả thi hành ánphạt tiến của BLHS Nhất Bản.

1.2.2. Kinh nghiệm cho Việt Nam

Tint nhất. cân có quy định 1a trong trường hợp người phạm tơi có tình.

trên tránh chấp hanh hình phạt, khi hình phạt tiền áp dung la hình phạt chínhthì hình phat nay sẽ được thay thé bằng hình phat khác trong pham vi chế tai

được điều luật tương ứng ở Phân riêng Bộ luật hình sự quy định dé tăng

cường vai trị của hình phạt tiên

~ Thứ hai, ngồi việc quy định một mức tién phạt cụ thể, mức phạt tiền có thể được tinh bằng lương hay thu nhập khác của người bi kết án trong một

thời gian nhất định Quy định này đầm bao mức tiền phạt phủ hợp với sự biểnđông của giá cả thi trường

~ Thứ ba, nên có hướng nghiên cứu quy định chuyển đổi hình phạt tiễn

thánh hình phạt tà. Với quy định nay, hiệu quả thi bảnh hình phạt tiến được

đâm bảo va van đạt được mục đích trừng trị, giáo đục người phạm tội. Theo quy định trên, khi tuyên hình phat tién hoặc phạt khoăn tiên nhỏ, Tòa an đẳng thời sẽ xác định thêm một chế tải nữa để đâm bảo việc thí hảnh án, đó là ân

định thời gian giam giữ nêu người bi kết an không chấp hành hình phạt đúngthời hạn

</div>Trang 29<div class="page_container" data-page="29">

TIEU KET CHUONG1

Hình phat la biên pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nướcđược luật hình sư quy đính và được Tịa án áp dụng đối với người pham tộinhằm cải tao, giao đục ho, năng cao thải độ tôn trọng pháp uật cia người dân,đẳng thời gúp phan đầu tranh phòng, chống tơi pham.

Tir những đặc trưng cơ bản của hình phạt tién cùng với việc tiép thu

quan điểm về hình phạt tiền của các nha nghiên cứu luật hình sự, chúng ta có thể đưa ra một khái niệm khoa học về hình phạt tiên như sau: “Phat tién a

hhinh phạt được quy định trong Bộ luật hình sự Việt Nam tước đi của người bi

‘et án một khoản tiễn nhất định sung công quỹ nhà nước ”. Đây là khải niêm.

ngắn gon, phản ánh tương đổi đẩy đủ các dấu hiệu đặc trưng cũng như nộidụng pháp lý của hình phạt tiến

Giống như đổi với các hình phạt khác trong hệ thống hình phạt, khi áp

dung hình phạt tiên Tịa án cũng nhằm hướng tới những mục đích như trừng.

tr người phạm tội, đồng thời giáo duc, cãi tao họ vả phịng ngừa tơi phạmHình phạt tiễn được luật hình sự quy đính với nội dung pháp lý 1a tước bỗ mộtphan quyên lợi vật chất của người pham tơi. Do dé, hình phat tiên là hình phạtcó khả năng tác động trực tiếp và manh mé vé mất kinh tế dén người phạmtơi, nó đặc biệt có hiệu qua trong việc du tranh với các loại tơi có tinh chấtvụ lợi, các tội ding tiễn làm phương tiên hoạt đông, các tội zim phạm trét tựquản lý kinh tẺ, tat tư cổng công, an toan công công, trét tự quản lý hành

chính... ma chưa đến mức áp dụng các hình phat nghiêm khắc hơn, hạn chế

hoặc tước tự do của người bi kết án Bằng việc tước đi một khoản tiên nhấtđịnh của người bị kết án, hình phạt nay lâm cho ho nhân ra được hành vi sai

lâm của mình, nhân ra tính tất u của hình phạt đối với tội phạm ma họ đã thực hiện, dé từ đó giáo đục va tự giáo duc trở thành người có ích trong xã hội

và đạt được mục đích phỏng ngừa chung của hình phạt

Nghiên cửu về hình phat tiễn ở một số nước trên thé giới như. Liên

Bang Nga, Thuy Điển, Nhật Ban dé đưa ra các giải pháp hoản thiện pháp luật

vẻ hình phạt tiễn ở nước ta hiền nay, nhất là trong giai đoan nước ta đang hội

nhập kinh tế, quốc tế toàn diện về moi mặt

</div>Trang 30<div class="page_container" data-page="30">

QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VE HÌNH PHAT TIEN

2.1. Khái quát lich sử quy định của Pháp luật Hình sự về hình phạt tiền từ năm 1945 cho đến trước khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 2015

2.1.1. Quy định của pháp luật hành sự Việt Nam giai đoạn tie tăm.

năm 1985 về hình phạt tiền 2.1.1.1. Giai đoạn từ 1945 din 1975

* Về điều kiện áp dụng

Giai đoạn nay, có rat nhiều các văn bản pháp luật hình sư đã được ban.hành nhưng chưa có một văn bản nào quy định về hệ thơng hình phat. Căn citvào các đạo luật, lệnh, pháp lệnh, nghỉ đính... quy đính việc trừng trị các tôi

pham đã được ban hành cỏ thể kết luận trong giai đoạn nay hình phạt bao gồm.

các loại sau đây:

- Hình phat chính: Tử hình, tù chung thân, tù có thời hạn (6 ngày đến20 năm), cảnh cáo, quan chế (1 — 5 năm), phat tiên.

~ Hình phạt phụ: Tước một số quyển lợi của công dân, tịch thu tải sản,

cư trú bat buộc vả cắm cư trử từ 1 - 5 năm, cắm thực hành một số nghề nghiệp nhất định hoặc câm dim nhiệm chức vụ liên quan trực tiép dén tai sản

XHCN, quin chế 1 đến 5 năm, phạt tiền

Nhu vay, trong thời kỳ này, các hình phạt vừa áp dung là hình phạtchính vừa áp dụng lả hình phạt phụ (tùy trường hợp): Quản chế (1 - 5 năm),phat tiên

Trong các hình phạt nêu trên, hình phạt tin có thé là hình phat chínhhoặc 1a hình phạt phụ theo quy định cia pháp luật đối với từng tơi phạm cụ

thể. Hình phat tiền lả hình phạt tương đổi phổ biển được quy định trong luật

hình sự giai đoạn này, ap dung chủ yên đối với các tội pham có tính chất vụ

Joi trong trường hợp phạm tơi khơng thật nguy hiểm (ít nghiêm trong), nhân

thôn người phạm tôi tương đổi tốt đăng được chiều cổ, khoan hồng nhằm tước

</div>Trang 31<div class="page_container" data-page="31">

đoạt các món lợi bat chính mà người phạm tội đã thu được, tác động vẻ kinhtế đối với người phạm tôi và ngăn ngừa ho pham tôi mới. Chỉ nên áp dụnghình phạt tién là hình phạt chính trong những trường hop cá biết: Tơi phạm.

nhẹ, hồn cảnh ban thân hoặc gia định dang được chiếu có đặc biệt (tuổi giả,

"bệnh tật...), phạt tiên đến mức nâo phải tủy tính chất hanh vi và đối tượng vàcũng cân xem ét đến khả năng kính tế... để bản án có thể thì hảnh được vàviệc phạt tiên khơng ảnh hưởng q nhiêu đến sinh hoạt gia đính của ngườiphạm tối... [70]

Hinh phạt tiên có thé được áp dung vừa là hình phạt chính vừa là hình.

phạt phụ. Trong giai đoạn nay khơng có văn ban luật hình sự não quy định vẻ

các biện pháp để thu hồi tién bạc, vật trực tiếp liên quan đến vụ an, cho nên. ‘hinh phạt tiên được coi như hình phạt bé sung nhằm thu hỏi lại số tải sản bị

thiết hai, số 161 bất chỉnh mà người phạm tội thu được Không chỉ nhằm trừng,

phat người phạm tơi, áp dung hình phạt tiền với tinh chat lả hình phạt bổ sung con nhằm loại trừ các điều kiện vật chat để người phạm tội khơng phạm tội mới.

Cân phạt tiễn (đưới cả hai hình thức hình phạt chỉnh và hinh phạt phụ)

với mức cao nhất mới bão đảm tác dung thiết thực ngăn ngừa, giáo duc trong

những trường hợp pham pháp nghiêm trong... Phat tiên có thể là hình phạt

chính hoặc hình phạt phụ... Trong đại đa số trưởng hop phạt tiễn là hình phatphụ đi kèm với án tủ giam hoặc án tù treo. Phat tiên là hình phạt chính hay

phụ đều nhằm vào mây mục dich sau đây: Đánh vao động cơ tham lam vụ lợi của bị cáo, bỗ sung cho biện pháp tịch thu tiên, tang vật... [69].

* Về mức phạt tién va cách thức nộp tién phạt

Tiên phạt bằng một khoản tiên với mức tối đa, tối thiểu tùy thuộc vào. tính chất nguy hiểm của tơi pham la cách quy đính thơng thường về mức phạt tiên trong giai đoạn nảy. Ngoải ra, tiền phạt cũng có thể được quy định bằng một số lần giá trị hang phạm pháp (hình thức nay thường thấy trong các tội về

thuế khóa)

</div>Trang 32<div class="page_container" data-page="32">

TAND tối cao đã có nhiều văn bản hướng dẫn áp dụng hình phạt tiên, mức tién phạt trong từng trường hợp cu thể phải căn cứ vào tính chat, mức 46 nguy hiểm của hành vi phạm tội. Ngoài ra, phạt tiên cũng phải căn cứ vao các

điều kiện, hoàn cảnh, khả năng kinh tế của người đó, khơng xử phạt liên đớiPhat tiến chỉ được áp dụng trong những trường hợp có điều khoản pháp luật

quy định cụ thể Khi xử lý cẩn phải cân nhắc kỹ lưỡng, ngoải việc chú ý đến. quy mơ phạm tội... cịn cần phải xét đến cả khả năng kinh tế, tránh khuynh hướng phat tiên quá nhiều làm cho bản án không thể chấp hanh được, ảnh

hưởng đến sinh hoạt gia đính của người bị kết án. Căn cứ vào hồn cảnh cũa

người phạm tội, Tịa an có thể khơng phat tiên hoặc phạt đưới mức tối thiểu.

[71]. TAND tơi cao cũng có văn bin quy định trong bat cứ trường hợp mao

cũng khơng đổi hình phạt tiên thành hình phạt tù vả ngược lại.

"Nhìn chung, các quy đính vé hình phat tiên trong pháp luật hình sử giaiđoạn này chưa có tinh thơng nhất cao, còn quy định rai rác ở nhiễu văn bản.Pham vi áp dụng hình phạt tiên cịn hep, ap dung chủ u với các tơi phạm có

tính chất vụ lợi trong trường hợp phạm tội không thật nguy hiểm, nhân thân

người pham tội tương đổi tốt. Hình phạt tién trong giai đoạn nảy chủ yêu

được áp dụng là hình phat bỗ sung, chỉ được ap dụng la hình phạt chính trong

những trường hợp cá biệt

2.112. Giai đoạn từ 1975 din 1985

* Về điều kiên áp dụng

Ngày 30/04/1975, miễn Nam hoàn toàn giải phóng, cuộc kháng chiến.chống Mỹ của nhân dân ta đi đến thẳng lợi cuối cùng, đắt nước thống nhất vàthất đầu công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong pham vi toản quốc. Chính.phủ cách mang lâm thời miễn Nam Việt Nam đã ban hành rat nhiễu sắc lênh,

đáng chú ý nhất là: Sắc luật số 03/SL quy định vẻ tội pham va hình phạt được

an hảnh vào ngày 25/03/1976. Sắc luật nay được xem như BLHS thu hep,quy định 7 nhóm tội khác nhau, trong đỏ cỏ quy định vẻ việc áp dung hìnhphạt tiễn cing với hình phat tủ đối với hai nhóm tơi là tội phạm vẻ kinh tế và

</div>Trang 33<div class="page_container" data-page="33">

nhóm tội pham xâm phạm trật tự cơng cộng, an tồn cơng cộng va sức khdecủa công dân.

Trong giai đoạn 1080 - 1985 cùng với sự ra đời của hiển pháp mới ~Hiển pháp nước Cơng hịa XHCN Việt Nam năm 1980 cũng có nhiêu văn banpháp luật quan trong được ban hành như Pháp lệnh ngày 20/05/1981 trừng trịcác tôi hồi lô, Pháp lệnh ngày 30/06/1982 trừng tri các tội đầu cơ buôn lâu,

lâm hàng gia, kinh doanh trái phép. Trong hai pháp lệnh nay hình phat tién đã

được quy định là hình phạt chính Do giai đoạn này chưa có BLHS nên hình

phat tiên được quy đính trong nhiều loại văn bản khác nhau như. Pháp lênh, Sắc luật, Nghị định, Thơng tư, Hướng dẫn tổng kết của Tịa án... Hình phạt

tiên được quy định vừa là hình phạt chỉnh vừa là hình phạt phụ, được áp dung

tương đổi phé biển trong nhiễu lĩnh vực.

* Vé mức phạt tiễn và cách thức nộp tiễn phạt

‘Mite phạt tiền thường được an định với mức tối đa vả mức tối thiểu tủy. theo tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội. Tién phạt có thé

cịn được quy định theo giá một số lượng gao, bằng mét số lẫn tị gia số hàng

pham pháp. Trong thời kỳ này, mức phạt tién đã duoc nâng cao đáng kế đến 10 lân giá trị hang phạm pháp (Điểu 3 khoản 3 Pháp lệnh trừng trị các tội đầu

cơ, bn lâu),

Hình phat tién nói riêng va các hình phạt nói chung trong giai đoạn nay

đã được quy định theo chiêu hướng phát triển, có nhiễu tiền bơ những chưa rổ rang, cụ thé lả chưa rõ vẻ nội dung và diéu kiện áp dụng cho mỗi loại tội phạm. Trong thời kì đầu xây dựng pháp luật quy định vẻ hình phạt tién chưa phân đính rổ rang (giữa chế tải hình sự với các chế tải khác), chưa phân biệt

rổ ranh giới giữa biến pháp xử phat hành chính và hình phạt. Tuy nhiên, từnăm 1970 ~ 1985 những tôn tai nay đã dân được khắc phục.

3.12. Quy định của Bộ luật hình sự năm 1985 về hink phạt tiên

Ngày 27/06/1985 Quốc hội nước Cơng hịa XHCN Việt Nam đã thơng

qua BLHS dau tiên của nước ta ~ BLHS năm 1985, có hiệu lực pháp lý kể từ

</div>Trang 34<div class="page_container" data-page="34">

ngày 01/01/1986. Hinh phạt tiên trong BLHS năm 1985 được quy định vừa là

hình phạt chính vừa là hình phạt bỗ sung và là một bộ phân cfu thánh hệ thống hình phat, góp phan da dang hóa các loại hình phạt, thể hiện tính nhân

dao trong pháp luật của Nhà nước ta* Vẻ phạm wi va điều kiện áp dung

Pham vi vả điều kiện áp dụng hình phạt tiến được quy đính tại Điều 23

BLHS năm 1985 như sau: “Phat tién được dp dung đối với người phạm các tội có tính chất vụ lợi, tham những các tội có tiễn dùng làm phương tiên hoạt

đơng hoặc những trường hop khác do pháp luật cry dinh’ [48, Điều 23]"Như vay, theo BLHS năm 1985 thì hình phạt tiền là hình phạt tước đimột khoản tiên nhất định của người bị kết án sung công quỹ nhà nước. Người

bị Ap dung hình phạt tiễn bi tước đi một phân quyển lợi vật chất, sự tước đi

nay tác đông đến người bi kết án về mắt kinh tế theo chiêu hưởng bat lợi.Hình phạt tién tác động trực tiép va mạnh mẽ đến lợi ich kinh tế của ngườiphạm tơi. Hình phat tién được ap dụng trong các trường hợp sau

~ Ap dụng đổi với người pham tơi có tinh chất vụ lợi,

~ Áp dụng đổi với người pham tội có tinh chất tham những,

~ Ap dung đổi với các trường hợp khác do luật định, như. Tôi vi phạm các quy định vẻ hàng không (Điều 90), Tội vi phạm các quy đính vẻ hàng hãi

(Điều 01), Tội chứa chấp tai sản do người khác phạm tơi mà có (Điểu 201),

Tội tổ chức mại dâm, tôi làm môi giới mai dâm @iéu 202)... Tuy Điều 23

không quy định nhưng dựa vào các quy định khác của BLHS năm 1985 thiphạt tiên chỉ được áp dụng là hình phạt chính trong trường hợp điều luật quy

định tội phạm cụ thể đó có hình phạt tién va luật hình sự khơng cho phép áp. dụng hình phạt tién để thay thé cho hình phat khác va cũng khơng cho phép chuyển từ hình phạt chính khác sang hình phạt tiên.

Trong BLHS năm 1985 hình phạt tiến được quy định là hình phat chính

trong một số chương, tội với các điều khoản tương ứng. Hình phat tiền là hình. phat bỗ sung được quy định tai 42 tôi trong BLHS năm 1985. Trong đó có 08

</div>Trang 35<div class="page_container" data-page="35">

tơi thuộc nhóm các tội âm pham an ninh quốc gia, 12 tôi thuộc nhóm các tội

xâm pham sở hữu XHCN, 08 tội thuộc nhóm các tội phạm vẻ kinh tế, 03 tơithuộc nhóm các tội pham về ma tủy, 04 tội thuộc nhóm tội xâm phạm trật tưquan lý hảnh chính, 07 tơi thuộc nhóm các tơi pham v chức vu.

* Về mức phạt tién và cách thức nộp tiền phạt

‘Mite phạt tiễn được quy đính tại Điểu 23 BLHS năm 1985 như sau:

“Mức phat tiền được quy đinh theo mức độ nghiêm trọng của tội phạm, đồng thời có xét đến tinh hình tat sẵn của người phạm tội, sự biển động giá ca’

[48, Điều 23]

"Khi phạt tiên được áp dụng la hình phat chính, BLHS năm 1985 có haicách quy định về mức phạt tién:

~ Quy định mức phat tiên khi được áp dụng là hình phạt chỉnh bằng

cách an định mức thấp nhất và cao nhất. Ví dụ: Khoản 1 Điều 185g BLHS

năm 1985 quy định: “.. thử bi phat tién từ hai mươi triệu đồng đốn một trăm triệu đẳng”; hay Diéu 215 Bộ luật nảy quy dink: ”... phạt tiền từ hai hai mươi triệu đồng dén một trăm triệu đồng

~ Quy đính mức phat tiên khi được áp dụng là hình phạt chỉnh bằng cách ấn đính mức cao nhất ma không quy định mức thấp nhất. Ví dụ: Khoản 1 Điều 90 BLHS năm 1985 quy định: ”.. bi phát tiên đốn năm trăm triệu đồng:

"Khi phạt tiên được áp dụng là bình phạt bổ sung, BLHS năm 1985 quyđịnh về mức phat tiền

~ Quy định mức phat tiên khi được áp dung là hình phat bd sung bằng cách ấn định mức thấp nhất va mức cao nhất. Vi dụ: Khoản 2 Điệu 229 BLHS

năm 1085 quy dink: “...pham một trong các tôi qng đinh tại điều 221, 2214

thi có thé bị phat tiền từ ba triệu đồng đồn ba mươi triệu đồng.

~ Quy định mức phạt tiên khi được áp dụng lé hình phạt bỗ sung bằng

cách quy đính mức phạt tién theo bơi sé tiên thu lời bắt chính hoặc giá trịhàng pham pháp. Ví dụ: Khoản 3 Điểu 100 BLHS năm 1985 quy định: “...¡

phat tiền đến mười lần giả tr hàng phạm pháp)

</div>Trang 36<div class="page_container" data-page="36">

~ Quy định mức phat tiên khi được áp dung lả hình phat bd sung bằng cách ấn định mức cao nhất. Ví dụ: Khoản 3 Điều 142 BLHS năm 1985 quy định: “... phạt tiền đến ba mươi triệu đẳng

BLHS năm 1985 không quy định mức phạt tối thiểu ma chỉ quy đính

mức phạt tôi đa là một tỷ đồng (Điều 00, Điễu 170). Theo quy đính tại Điều23 BLHS năm 1985 thi khi quyết định hình phạt Tịa án phải căn cử vào mức

đô nghiêm trong của tội phạm, đồng thời xét đến tỉnh hình tải sin của người

phạm tối va sự biến động giá cả. Điểu đó có nghĩa là hình phạt tiễn được

tuyên phải tương xứng với tính chất và mức đơ nguy hiểm của tơi phạm, có

tính đến khả năng chap hành hình phạt tiến trong thực tế vả mệnh giá của

đồng tiên Việt Nam tại thời điểm áp dụng,

‘Tw những phân tích trên đây co thé đưa ra một số nhận xét về hình phạt tiên trong BLHS năm 1985 như sau:

~ BLHS năm 1985 khống quy định hình phạt tién đổi với các tơi thuộcnhóm các tơi xâm phạm sỡ hữu, là nhóm tội có nhiều tơi pham có tính chất vụ

lợi và cũng khơng quy định hình phạt tiên đối với các tơi thuộc nhóm tối

phạm về chức vụ là những tội pham có tính chất tham những,

~ Hình phạt tiễn được quy định là hình phạt chính va chỉ khí khơng áp

dụng 1a hình phạt chính thì mới có thể áp dụng là hình phạt bổ sung Bộ luật

cũng quy đính hình phạt tiến được áp dung đổi với các tơi phạm có tinh chấttham những, ding tiễn làm phương tiện hoạt động nhưng trong số các tơi cóquy định hình phat tiễn là hình phạt chính lại khơng có các nhỏm tội nói trên.

Co thể nhận thầy rằng Điều 23 Phản chung BLHS năm 1985 đã khơng được. cu thể hóa trong phân các tơi pham, từ đó làm cho phạm vi áp dụng của hình

phạt tiễn bi thu hẹp lại.

~ Số tơi có phạt tiên là hình phạt bé sung bắt bc cịn ít, chiếm 26% số tơi có phạt tiên là hình phat bỗ sung (11/42 tội). Theo đó có tới 74% số tơi có quy đính phạt tiễn là hình phạt bỗ sung nhưng la chế tai tủy nghĩ, không bắt ‘budc. Như vay, Toa án có thé áp dụng hoặc khơng áp dụng hình phạt tiễn

</div>Trang 37<div class="page_container" data-page="37">

trong nhiều trường hợp trên thực tế, điều nảy cũng phn nào thu hẹp phạm vi

áp dung của hình phạt tiển.

- Trong BLHS năm 1985 khơng có quy đính về mức tối thiểu của hình phạt tiên, đa số các chế tai có quy định hình phat tién lả hình phạt chính cũng

không quy định mức thấp nhất (Điều 90 khoản 1, khoản 2, Điều 91 khoản 1,

khoản 2; Điều 126, Điều 179) mà chỉ quy định mức cao nhất. Việc không quy

định vé vẫn để nay là nguyên nhân dẫn đền tin trang áp dụng tủy n, khôngam bao được nguyên tắc cơng bằng và nhất là trong trường hợp có nhiễu tìnhtiết giảm nhẹ, Téa án rất có thể quyết định một hình phạt đưới mức thấp nhấtmà điều luật quy định như quy định tai khoản 3 Điều 38 BLHS năm 1985

~ Đối với những trường hợp có quy định mức thấp nhất và mức cao

nhất thi khoảng cách tơi thiểu va tối đa của hình phạt tiễn lại quá rộng. Điển hình như tại Điều 215 BLHS năm 1985 thì mức tối đa cao gắp 40 lẫn mức tối thiểu (10.000.000 đồng so với 250.000 đồng). Điều nay dé dẫn đến tinh trang.

áp dụng hình phạt tiễn một cách tùy tiện

~BLHS năm 1985 quy đính hình phạt tiên không được áp dụng đối với

người chưa thành niên pham tội. BLHS năm 1985 đã được sửa đổi, bd sung

ngày 28 tháng 12 năm 1989, ngày 12 tháng 08 năm 1991, ngày 22 tháng 12

năm 1992 và ngày 10 tháng 05 năm 1997. Qua các lan sửa đổi, bổ sung, các quy định liên quan đến hình phạt tiên cũng có những thay đổi đáng kể, nhưng. những sự thay đổi đó vẫn chưa hoản thiện. Điều kiện áp dung va nội dung của "hình phạt tiên chưa được quy đỉnh một cách cụ thé, chất chẽ, phạm vi áp dung

hình phat tién chưa được quy định một cách đúng mức đổi với các tôi phạm.vẻ kinh tế, các tôi có mục đích vụ lợi, các tơi ding tién lm phương tiện phạm.tôi va một số loại tội khác do BLHS năm 1985 quy định. Hình phat tién tuy

được quy định vita là hình phạt chính vừa là hình phạt bỗ sung song hình phat nay được quy định quá it Qua các quy định trong BLHS năm 1985 có thé

thấy vị tri va vai trị của hình phạt tiền trong hệ thống hình phạt chưa được

</div>Trang 38<div class="page_container" data-page="38">

đánh giá đúng, làm giảm đảng kể hiệu quả trừng tr, giao dục của hình phạt

tiên trên thực tế.

2.1.3. Quy định của Bộ luật lành sự năm 1999 về hink phạt tiên

'Vào ngày 21/12/1999 tại Quốc hội khỏa X ky hop thứ 6, BLHS năm. 1999 đã được thông qua và có hiệu lực thí hành kể tử ngày 01/07/2000, thay

thé BLHS năm 1985 được Quốc hội thông qua ngày 27/06/1985 và các Luật

sửa đổi, bổ sung một số điêu của BLHS năm 1985 được Quốc hội thông qua.

ngày 28/12/1989, ngày 12/08/1901 và ngày 10/05/1907. Hình phạt tiến trongBLHS năm 1999 là hình phạt vừa được áp dụng là hình phat chính vừa được

áp dụng lã hình phạt bỗ sung (khi khơng áp dụng là hình phạt chính).

* Về phạm wi va điều kiện áp dung

Điều 30 BLHS năm 1999 được sửa đổi, bd sung theo hướng quy định.

16 pham vi, điều kiện cho việc áp dung hình phat tién 1a hình phạt chínhkhoản 1 Điều 30 BLHS năm 1999 quy định: “Phat tién được áp dụng là hìnhphạt chính đổi với người pham tơi ít nghiêm trong sâm pham tat tự quan líkinh tế, tt từ cơng cơng, trật tự quản lí hành chính va một số tội phạm khác

do Bộ luật nay quy định”. Có thé noi, đây là điểm mới trong chính sách hình. sự của Nhà nước ta đối với việc áp dụng hình phạt tiên trong một số trường. hợp nhằm phát huy wu điểm tối đa của loại hình phat nay nói riêng va tính da

dạng của các loại hình phat trong hé thống hình phat.

Bén canh đó điều luất cũng quy định rõ trong trường hop nảo thì hình phat tiến được áp dụng là hình phạt bé sung. Khoản 2 Điển 30 BLHS năm. 1999 quy định: “Phat tiền được áp ding là hình phạt bỗ sung đối với người

‘pharm các tơi về tham những, ma tus hoặc những tôi pham khác do Bộ luật

này quy định”. Với chức năng hỗ trợ cho hình phạt chính, phạt tiền với tr cách là hình phạt bổ sung tạo điều kiện để toa án có thể xử lí triệt để và cơng.

bằng đổi với người pham tôi nhằm đạt được mục dich cao nhất cia hình phạt

</div>Trang 39<div class="page_container" data-page="39">

* Về mức phạt và cách thức nộp tién phạt

Khoản 3 Điều 30 BLHS năm 1999 quy định “Mie phát tién được ét dimh trị) theo tính chất và mức độ nghiêm trọng của tơi phạm được thực.

hin, đồng thời có xét dén tinh hình tài sản của người phạm tội, sự bién động.

cũa giá cả nhưng Riông được thấp hơn một triệu đồng'

Khi quyết định mức phạt tiễn, ngoài những căn cứ quyết định hình phạtquy dinh tai Điễu 45 BLHS năm 1999, toa án còn phải xem xét va cân nhắcnhững căn cử riêng biệt như “tinh hình tai sản của người phạm tơi” và "sự

biển động của giá ca” để có thể quyết định mức hình phạt hợp lí, tương xứng, với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hảnh vi phạm tội dong thời

còn dim bao hình phạt đã tuyến có tính khả thí. Điều khác biệt lớn nhất giữaquy định nay va quy định tại Điều 23 BLHS năm 1985 là mức tiên phạt tối

thiểu. Trong Điển 23 BLHS năm 1985, mức tién phat tối thiểu khơng được.

luật quy đính, thậm chí trong các diéu luật phẩn các tội phạm của BLHS hau

‘hét chỉ quy định mức tiền phạt tố: đa (ngoại trừ Điều 215 tôi vi phạm các quy định vẻ xuất ban va phát hành sách, báo, ấn phẩm khác “... phạt tiên từ

250.000 đến 10 triện đồng")

'Như vậy, có thé nói rằng trong cả phan chung và phan các tôi phạm của BLHS năm 1985, nhà làm luật đã khơng quy đính mức tơi thiểu của hình phạt tiên, điều nay gây khó khăn khơng nhỏ trong thực tiễn áp dung luật hình sự, nhất là khi áp dụng khoản 3 Điều 38 BLHS năm 1085. Để khắc phục han chế nay, BLHS năm 1999 đã quy định mức tiến phat tối thiểu trong tất cả các

khung hình phạt của các điểu luật phan các tội phạm có quy định hình phạt

tiên Đây la cơ sỡ pháp lí cén thiết tạo điều kiện thuận lợi cho những người áp dung luật hình su có thé vận dung khi quyết định hình phat nhẹ hơn quy định. của Bộ luật theo tinh thân cia Điều 47 BLHS năm 1999. Tuy nhiên, mức tiễn phạt thập nhất không được nhé hơn một triệu đồng (khoản 3 Điều 30 BLHS năm 1999). Việc bổ sung nội dung nay của diéu luật lả cn thiết nhằm thé

</div>Trang 40<div class="page_container" data-page="40">

hiện rổ tỉnh nghiêm khắc của chế tai hình sự so với các ché tải khác như chế

tải hành chính, kinh tế

‘Lan đầu tiên cách thức nộp tién phat được quy định tương đổi cụ thể, khoản 4 Điều 30 BLHS năm 1900 quy định: “Tién phạt có thể được nộp một

lân hoặc nhiêu lẫn trong thời han do toa án quyết đính trong ban án”. Cách

quy đính này đã tạo điều kiên thuận lợi để những người bị kết án với những điểu kiện, hoàn cảnh và khả năng tải sẵn khác nhau déu có thé thi hành an phat tiễn ma toa án đã áp dụng với ho. Tắt nhiên, trách nhiệm của tod án là phải

xác dink 16 thời hạn thi hành hình phat tiễn cũa người bi kết án trong ban án.

‘Voi những nội dung được sửa đồi, bd sung như đã trình bay ở trên, hình. phạt tiến được quy định tại Điễu 30 BLHS năm 1999 được xem như hoàn

thiện hơn vé mọi mặt so với chính nó khi được quy định tại Diéu 23 BLHS

năm 1985. Tuy nhiên, khi nghiên cứu những nơi dung cụ thé của hình phạt nay trong BLHS năm 1999, còn một số vẫn dé như.

~ Thứ nhất, về nôi dung của khoản 4 Điền 30 BLHS năm 1999. Mặc da

lân đâu tiên cách thức thi hành hình phạt tiên được quy đính tương đổi chi

tiết, cụ thể “tiên phạt có thể được nộp một lần hoặc nhiều lẫn trong thời hạn do toà án quyết đính” nhưng hinh như nội dung nảy vẫn thiêu tinh cưỡng chế cần thiết, bởi lẽ nh lam luật đã khơng quy định hình thức sử lí đối với trường hợp người bi kết án có tỉnh chây ÿ, dây đưa khơng chiu nộp phat hoặc khơng có kha năng nộp tiên phạt. Do đó, trong nhiêu trường hợp việc áp dung quy.

định này là thiểu tính khả thi

~ Thứ hai, về khoang cách giữa mức tối thiểu vả mức tối đa của hình.

phat tién trong BLHS năm 1999. Tuy đã có sự tiến bơ trong việc thu hepkhoảng cách giữa hai mức này trong một khung hình phạt. Nhưng nhin chung,trong nhiều khung hình phat của các diéu luật phan các tơi phạm có quy định

tình phat tiên thì khoảng cách giữa mức tơi thiểu va mức tối đa vẫn còn quá

lớn Khoảng cách qua lớn tuy tao điểu kiên thuận lợi cho những người áp

dụng luật hình sự có thể dé dang lựa chọn mức hình phạt cụ thể tuỷ theo tính

</div>