Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp Khoa: Giải thích pháp luật thành văn ở một số quốc gia - Kinh nghiệm cho Việt Nam

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (14.02 MB, 139 trang )

Trang 1<div class="page_container" data-page="1">

TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI VIEN LUẬT SO SÁNH

KỶ YÊU HỘI THẢO KHOA HỌC

GIẢI THÍCH PHÁP LUẬT THÀNH VĂN Ở MỘT SO QUÓC GIA - KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

HÀ NỘI, 2020

</div>Trang 2<div class="page_container" data-page="2">

MỤC LỤC

STT[— TENGHUYENBE TA GIÁ CHUYENDE [TRANG

¡ | Kb quit v8 gai thich phap | GS7S NgyễnMmiĐom |

Tuất thành vấn Trường Đại học Luật Hà Nội

2 | Gat thich phap hat thin [7Š Ngpễn Tồn Đừng i2. [van tai Cơng hoa Pháp Thường Đại học Luật Ha Not

Gi thích phap luật thành — [ThŠ Pham Minh Trang

3. |wẽnðCHUBĐứcvảkinh - |Trường Dat ioc Luật HaNoi| 34nghiệm cho Viết Nam

Giải thịch phap luật thành

„m1...nghĩ cho Việt Nam Dư ng

Giải thịch pháp luật hành :

nghiệm cho Viết Nam kệ

~ME Đã Thi Anh HồngGiải thích pháp luật thành | Trung Bar học Ludt Hà Nội

6. |vănữMỹ-Kinhnghiệmcho | - 7nŠ Newén Tui Quinn | 58

Việt Nam Trang — Thường Đại học

Khoa học Thái Nguyên

Giải thích pháp luật thành | Ts Dang Tht giảng Tụ

7. |vănởSingpoevàm@tsô |7 sa Dat hoc Luét HaNoi| 7

gới mỡ cho Việt Nam

Giải thịch pháp luật thành :

Si -...- Thuoie bape caren i, nghiệm cho Việt Nam i

Thue bến gãi thích pháp lat] Ống Đăng Dinh Layén—

9. |thanh van cia UBTVQH & | Newrén Pid chủnhệm | 95Việt Nam, ban Pháp luật của Quốc hột

kết de tiêm Vi lạm | JP vt Dung

10 | : hoa học, Tòa án nhân dân | 12thông qua việc ben hành an Hư

1é trong Tĩnh vực hình sơ

Giải thích các quy phạm

-¡¡ |BBáp uếtonglinhvục dan] 7Ÿ Xidu Tar Ty’ Linh | cụ,sự của các học giả pháp lý @ | Trường Dav học Ludt Hà NẠI

Việt Nam,

Giải thịch pháp luật Bình sự ng

12.. | của của các học gia pháp lý ở Ts Dap aT 17

Việt Nam.Trường Đại học Luật Hà Nội

</div>Trang 3<div class="page_container" data-page="3">

CHUYÊN DEL

KHÁI QUAT VỀ GIẢI THÍCH PHÁP LUẬT THÀNH VAN

GSTS. Nguyẫn Mink Boon

Trường Đại học Luật Hà Noi

Tom “Bài vit tập mag trnh bày, phân ích những vẫn để ý luận cơ bản và sâu về giã thích pháp luật thành văn nhục khái niêm, sư cân uất ý ngữa cia

giã thích pháp luật; hành thức, chỉ thé. đốt hương cách thức thd hiện lời giã thích

pháp luật phương pháp giã tích pháp luật: nguyên tắc giả tích pháp luật Từ đỗ <a ra những nhận xét bình luân và inh giá về te trang giã thích pháp luật thành

văn hiện nay của Tht Ne.

Từ khố: giã tích pháp luật, khái niện, phương pháp, nguyen tắc

1. KHÁI NIEM, SỰ CAN THIET, Ý NGHĨA CUA GIẢI THÍCH PHÁP

Qui tình host động pháp luật ừ việc xây dimg thục hiện và áp dung pháp lậtcho đến các host động giảng day, nghiên cứu khoa học pháp Lý ln có nhiệm vụ quan.

trong là phii nhận thúc đồng, chính xác, thống nhất nội dung tỉnh thin các quy dint,

văn bản pháp luật có nhơ vậy thi việc xây dung thục hiện và áp dung pháp luật mới

chit chế, chính xác Muốn làm được điều đó thi phố tiến hành gi thích pháp hit,

nghĩa là làm sing tổ vỀ mất hr tưởng nổi dung và ý nghĩa cơn các quy đính, vấn bản

php luật, dim bio cho sự nhận thúc và thục hiện chính xác, thống nhất các quy dn hấp luật

“Chứng ta đều biết, mốt rong những đặc tỉnh quan trong của pháp lut là tính quy

pham phổ biển, pháp luật ln tổn tạ dưới dang các quy tắc xử ar chúng ĐỀ có được any tắc xử sự chúng những người làm công tác xây dung pháp luật phii nghiên cứu tổng kết từ rất nhiễu cách xở nự cụ thé, phổ biển khác nhau trong xã hội ri khá quát hoá để tạo ra mét cách xỡ sơ chung làn mẫu sao cho phù hop với đa số. Con khi thục

Biện pháp luật, đặc tiệt la khi áp dụng pháp luật tỉ lại phii làn ngược lạ, tức là từ

apy tắc xử sự chung được thể hiện trong các nguẫn pháp luật phải cá tit hoa để tạo ra tạ tắc xử sự cụ hể cho truờng hop cụ thể. Nói cách khác, pháp luật a những quy ắc

xử sự chung mang tinh phỗ in, troờng hợp cần phit giải quyết iên cơ sở pháp luật

1

</div>Trang 4<div class="page_container" data-page="4">

thì có tính chất dom nhất, mà “Min guy cái dom nhất vào cái phổ biẫn cẳn phái có a phản đốn", Vì thể các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thục hiện và áp dụng pháp

luật phải có trách nhiệm “giữ đích luật pháp trong việc vận đhng vào từng trường

hop cá bigt đỄ nhận thức và thực hiện pháp luật (mã đặc biệt là ep dung pháp Toit

một cách ding din, chính xác, phù hop và đạt hiệu quả cao nhất Vì vậy, Điễu 3 LuậtBan hành văn bản quy pham pháp luật của Việt Nam năm 2015 quy dink: “Giá tích

Hiển pháp, luật pháp lãnh là việc Ủy ban thường vụ Quốc hội làm rổ nh thần nổi đàng cũa đẳu, khoán dim trong Hiễn pháp, luật pháp link đễ có nhân thức. thực Hiện áp ching ding. thẳng nhất pháp luật"

“Thực ti cho thấy, giã thích phip luật không chi là như cầu, đời hồi của mỗi người

din, các doanh nghiệp, các cơ quan, công chức, viên chúc nhà nước, những người trae

tiếp thực hiện và tổ chức thục hiện các quy định pháp luật ma cả những tổ chức, cơ quen, cá nhân tham gia xây dụng pháp luật làm cổng ác nghiên cửu giảng day, phổ

tiễn, tuyén trayén pháp lut cũng rất cần thất Song giã thích pháp luật cần thiết và«quan trong hơn cả là cho quả tình trục hiện và áp đụng pháp luật Vi vậy, giã thính

pháp luật là vie lam cần tt không chỉ cho các cơ quan nhà nước, các ổ chúc xã hồi

nà côn rất cân thiết cho mỗi người din, các đơn wi tổ chức kinh ổ- xã hộ, là nhu cầu

cần được tiên hành thường xuyên trong quá tình xây dụng pháp luật, quá tình thụchiển và áp ding pháp luật tong host đồng nghiên cửa giảng dạy pháp luật trong

công ác phổ biển, giáo dục pháp luật

Giả thích pháp uật khơng chỉ có ác đụng giúp các chủ thi pháp luật nhân thức và

thực hiện phip luật chính xác, diy đã tiệt a mã cịn có tác động ích cực đốt với việc ning cao ý thúc pháp luật, tăng cường pháp chế và bảo về trật hy pháp luật xã hội chủ

"giữa, đặc biệt à khi chứng ta đã và dang để cao vị thé của pháp luật trong Nhà nướcpháp quyển xã hội chủ ngiễa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Giải thích pháp uất về cơ bản là nhắm lam rõ nối đang, bin chất thất my của pháp

uất lâm cho moi người hiễu và thục hiên pháp luật theo đúng các yêu cầu ci pháp chế Nếu không giả thích đây đã chính xác hiển nhấp, hi

quy pham pháp luật khác thi s rất khó khăn trong host động giám sát việc thí hành) chúng và cũng khó có thể kết luận được vin bin hay quy định pháp luật nào đồ trái với

t pháp lệnh và các văn bản.

"ii. Ange, toin tp, tip 13 Chăn tị guc ea, H Nội 1905 0.101

Mắc. Angghen, $4,102

</div>Trang 5<div class="page_container" data-page="5">

Hiển pháp, luật pháp lãnh... đỂ Ảnh chỉ thi hành hoặc huỷ bỗ Do vậy, pháp luật Việt Nam quy Ảnh “Tige giả tích Hiễn pháp, luật pháp lệnh được thực hiện trong trường hop qr din cia Biễn pháp, luật pháp lệnh cô cách Indu khác nhan trong

vie tht hành)" (Điều 158 Luật ban hành vẫn bản quy pham pháp luật Việt Nam nắn2015)

Trong một sổ trường hợp nay căm việc giả thích pháp luật só thé chứa đụng ở một mức đồ nào đó u tổ chính tị, những chủ thể có thêm quyển gi thích php hit

có thể giả thích quy dinh pháp luật sao cho có lợi nhất đối với lực lượng cằm quyển ở

thời điểm do. Thậm chi để thuận lợi cho việc áp đặt ÿ chí cia nhà cầm quyễn đối với "nguời dân khi giã thích pháp luật mốt số nhà cầm quyền cịn yêu cầu hãy ban hành: luật để hiểu thé nào cũng được, Vì vậy, giả thích pháp loật con được coi là uyễn phòng thi thử hủ mã giả cấp thẳng ti ding lên để chẳng lại những người bi thống trị

Giải thích pháp luật là hoạt đơng rất da dang, nó đoợc tiên hành ở moi lúc, mọinoi, đưới nhiễu hình thúc phong phủ da dang như những bài thuyét tỉnh, bai viết, cóthể bằng vin bản cũng có thể bing truyễn ming, trong m&i cơ quan nhà nước, mối tổchức xã hội, trong tùng gia đính, mai cơng đẳng, giữa những người xung quanh, do cơquan nhà nước có thẫn quyén tién hành hoặc do bất ij mốt tổ chúc hay cá nhân nào.

6 Việt Nam cũng như ở nhiễu nước thông thường các vin bản luật (đặc bit là “luật ông", chỉ quy ảnh ching chung những vin để mang tinh nguyên tá) dis đã được ban hành và cổ hiệu hục pháp luật nhưng nấu không có các vin bên giãi thích, vấn bản ty Ảnh chỉ tit, hướng dẫn ti hành ofa cơ quan có thẫm quyền thi các quy định pháp luật đ số rất khổ được thục hiển Thâm chỉ cịn có những trường hop vin bản hướng

dấn cũng không làm rõ được hết nổi dang cũa một số quy dinh côn vin bản luật mà nó

hướng din nơn ei phi được bổ ming bằng công vin, bing hướng din của một lost các co quan khác nữa. Trong thực ế đời sống xã hội nêu một tỄ chúc hay cá nhân nào đồ

không nắm được nổi dụng các quy định pháp luật mốt cách chính xác thi hương án

tốtnhất cia họ là chun hoặc không thục hiện, bởi nêu cứ thục hiển ma đúng ti khơng

sao, shung nêu khơng hồn tồn đúng hoặc sa thi họ lei phii chiu trích nhiệm pháp

lý, Vì vây, đối với những vin bên pháp luật chưa có văn bin giải thích, hưởng din cit co quan đoợc cho là có đồ thẫn quyền thi các cơ quan nhà mute cấp đưới thường chờ giải thích, hưởng dẫn mới tổ chức thực hiện làm cho pháp luật chim đi vào cuộc sống.

</div>Trang 6<div class="page_container" data-page="6">

KG từ khi số pháp luật các chủ th kh thục hiện pháp luật, đặc biệt a khi đp đụng

pháp luật đã cần tới nine cầu giải thích pháp luật Tuy nhiên, việc giã thích pháp luật

khi này chưa được quy dinh cụ thé, hoạt đồng giả thích chỗ yêu phụ thuộc vào chủ thE có thấm quyền ben hành, ép cing pháp luật in hành ki cần áp dụng quy inh pháp luật vào trường hop cu thé cia cuộc sống Do vậy, viễc giả thích mang ning yấu tổ

chủ quan của chi thể có thẫn quyền ban hành và chủ thể có thim quyền áp dang vi lợi

ch của lực lượng thống tị, cằm quyền trong xã hội

Host đông gai thich pháp luật được quan tâm và phát hiển nhiên hơn & các nhà "ước pháp quyển, ban đâu nd được coi nh host động bé sung để im rõ ý chỉ của các sơ quan xây dụng pháp luật Seu này hoạt đồng gi thích pháp luật được chuyễn sang cho cơ quan hành phép là cơ guan tổ chúc, thí hành pháp luật, cịn bây giờ hi hết các "ước đều chuyển host động này cho cơ quan te pháp, Việc chuyển thêm quyền giả:

thích pháp luật cho cơ quan te pháp (tồn ác) sẽ giúp cho việc giã thích được khách

quan hon, din chủ hơn Vin dé này cảng có ý ngiĩa khi có mâu thuẫn trong nhận thúc VỀ quy định pháp luật git các chỗ thể khác nhau cần phải có sơ giã thích mang tink

phần qut Giải thích pháp luật của cơ quan tịa én cịn đặc biệt quan trong khi khơng

có sự thống nhất giữa cơ quan lập pháp và hinh pháp trong nhận thức về các quy din

của hiễn pháp, ci các luật quan trong

1L. HINH THỨC, CHỦ THE, DOI TƯỢNG, CÁCH THỨC THE HIEN LOT GIẢI THÍCH PHÁP LUAT

Niu cầu giữ thích pháp luật rit da dang, do vậy chỗ thể, đối tượng lời giã thính

cũng rt da dạng Thơng thường tỉ gip những quy định pháp luật được thể hiện chưa 1õ răng khó hiểu thủ cân phải được giã thích cho tổ răng, df hiểu hơn Host đồng giải thích này thường biễu hiên trong các cơng tinh nghiên cửu (các sich, bai vết bình:

luân vé các quy định, vin bản pháp lua), bài giảng của những người làm cơng tác

giảng day, bai thuyết hình, nói chun của những người lâm công tác phổ biển, giáo

die pháp luật thông qua việc làm rõ các thuật ng, nổi hàn cũa ching hoặc đến det

Tả mốt sổ câu, chữ trong văn bản quy phạm pháp loật bằng ngôn từ thông dụng hơn, dế hiểu hơn thậm chí bing nhing vi du thục tổ sinh động cho phủ hợp với những "ngồi có trình độ hiễu bit pháp luật thập

Giải thích pháp luật quan trong hơn là khi cần áp đụng các quy định pháp luật để gilt quyết vụ việc thục t nào đó, Chủ thể có thim quyền áp ding pháp luật trong

4

</div>Trang 7<div class="page_container" data-page="7">

trường hop đó bude phải nhân thức, luận giải quy đính pháp luật 48 áp dụng đổi với trường hop cu thé đó. Noi cách khác, việc giã thích pháp luật trong trường hop này hải gin với sự việc thục 8 cụ thé (hông phi my việc huông tượng) và phải do chủ thể có thim quyền in hành Trong cơ chế điều chỉnh pháp lut hiện hành ở Việt Nam

thi cơ quan ban hành pháp luật thuờng tách biệt với cơ quan tỉ hành, áp dụng pháp

luật Trong khi đó, chủ thé áp dụng pháp luật mới là người cần phi đọc và hiểu các any dink, vin bản pháp luật, tử đó áp dụng các quy dinh pháp luật vio đ giải quyết

các nư việc co thỄ cũa đội sông xã hội

Giả thích pháp luật thường có các dang cơ bin sa

- Néu cân cử vào giát pháp Lý cit lời giã thích thi cố Giải thích phép luật chính

thúc (cịn gi là giã thích có gi ti php HỘ và giả thích phép luật khơng chính thúc(cịn goi là giả thích khơng có giá t pháp LỘ.

- Néu cần cử vào chủ thể gi thích thi có gi thích cd cơ quan lập pháp, cơ quan

"hành pháp, cơ quan từ pháp, cũa các cơ quan, tỔ chức, cá nhân khác

thích pháp luật khơng thánh văn Trong giã thích pháp loật thánh vấn có gi thíchTiển pháp, giã thích luật, giả thích pháp lệnh.

= Néu căn cử vào cách thúc biễu hiện lời giã thích pháp luật thi có Giải thích

áp luật được tiên hành đưới hành thúc vấn bản giải thích hoặc du hình thức khơng

thành vin ma bằng lời nói hay cử ei, hành động

1. Giải thích pháp luật chính thức (gi thích có gá tị pháp L là giã thích do

các chủ thé có thẳm quyền giả thích vin bán hay quy định đó của pháp tuật tiến hành

Nội dang lời giã thích chính thúc cổ giá ti pháp lý bit bude các tổ chúc, cá nhânXhác hối nhân thúc và thu hiện đúng nhơ những g đã được giả thích Giả thích

php luật chính thúc có ý nghĩa đặc biét quan trọng trong nhần thức đổ xây đụng thục

Tiện và áp đụng các quy nh hay vẫn bản pháp luật Vi vậy nó phit được tién hành)theo những nguyên tắc và tình tạ thủ tue chất chế mã pháp luật quy dinh Lai giải

thính chính thắc thường được thể iện trong văn bản gi thích pháp luật

Tắt cf các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hồi, các cá nhân đều buộc phải nhận

thúc và thục hiện đúng với nội dung tinh thân mã Lou giả thích pháp luật chính thúcđã dua

</div>Trang 8<div class="page_container" data-page="8">

Giải thích pháp luật chỉnh thức cổ hai dang là giả thích mang tinh quy phạm và

ii thích cho những sự việc cụ thé: Gii thích chin hức mang tinh quy pham thường 1à kết quả của ar gi thích các vấn bản luật, vin bên của cơ quan cấp trên, vin bên có

hiệu lực pháp ý cao hơn bing các vẫn bán pháp lý có giá tị và iw lực pháp lý thấp

hơn của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để béo dim sơ thục hiện, áp dụng thing

nhất quy đính hay vin bản pháp loật 46. Ván bin giã thích trong trường hop này

mang tính quy phạm nên nó mang diy di những đặc điểm cba vin bin quy phạm pháp

uất như được áp đụng nhiều lẫn mang tính bắt buộc chưng, .; giá đích chính thứccho những vụ việc cụ thể là những giã thích chỉ cổ giá tị, có hiéu lực đối với sự việc

pháp lý cụ th đổ, côn đãi với sự iậc khác, nó khơng có giá Vi vấn để này các quan diém lại chín ha hướng

- Mét ining cho rằng việc giãi thích pháp luật đối với timg vụ việc cụ th th chữ

cổ giá ti áp dung đối với vụ việc đơ, cịn các vụ việc tiấp theo khác khơng được áp

đụng các giải thích trước dé mà phải giải thích lai từ da

- Hướng thứ ha lại cho ring, đ giả thích cho vụ việc này ri thi có thể ap đụng

luôn cho các vụ việc toơng tr sau này mà khơng cin phải giả thích lạ. Đây cũngchính là vie chấp nhân hay không chập nhận án lễ

Chúng tôi ing hộ quan diém thử ha, nga la sẽ có những trường họp giữ tích chính thức cho vụ việc cụ thé có thi trở thành giã thích gi thich mang tính quy phạm,

đối với những trường hop toơng te nh vậy: Chẳng hạn, dia phương A yêu cầu giã thỉnh quy dinh X và đã được gi thích cụ thé cho dia phương A, nhung seu mét thời

itn địa phương B cũng ei yêu cầu giả thích quy din X thi khơng cần phối giã thíchTả ma có thể sỡ dang két quả đã gi thích cho dia phương A

Các chủ thể cơ thi qun gi thích pháp luật chính thức thường bao gim: cơ

«quan đã ben hành ra vin bản pháp luật đó, cơ quan được pháp luật rao quyền hoặccược tỷ quyển gi thích văn bản pháp luật đó

Git Hính cũa chỉnh cơ quan nhà nước đã rực hắp bạn hành văn bản pháp luật

4. Đây là hoạt đơng giả thích chính xác nhất, bối khơng a hiểu day đồ và chính xác nội đang tinh thin vấn bản hay quy dinh pháp loật bing chính cơ quan đã ben hành ra văn bản, quy dinh pháp luật do. Thông thường đối với một sổ văn bản quy phạm pháp rất thi cơ quan đã ban hành ra chúng có thể giả thích cho rõ ring chỉ tiét hơn bằng

một vin bản hướng dẫn thi hành. Việc giả thích này là rất cần thiết bối lẽ về mất6

</div>Trang 9<div class="page_container" data-page="9">

văn pham được thể hiện trong vin bản đổi khi không thể hiện đoợc hỗtÿ chỉ của người

lim luật hoặc vi những lý do nào đó ma bude phit quy định như vậy nên việc giã

thích, hướng dẫn thi hành cia cơ quan đã trae ấp ban hành vin bin là sơ tiếp tục thể Biện ý chí của người làn luật và tất nhiên khơng hiễu và gi thích tt hơn nổi dụng

mục dich ban hành vin bản bing chỉnh cơ quan di ban hành chúng Việc gai thích

nay cần tin hành lặp thơi nghy khi ban hành vấn bản quy pham pháp luật Tuy nhiên,

trên thục té việc giã thích này cia nhiêu cơ quan khơng có hoặc nêu có thi rt châm.Việc giã thích này cũng có hạn ch la đối với những văn bản do trong cầu dân yar

Hiển pháp thì cơ quan nào sẽ giả thick? Nhiều trường hop chi din ki có tranh chip, nâu thuấn trong nhận thức và thục biện quy din pháp luật nào đó ảnh buồng din lợi

ích của nhà nước hoặc tơ chức, cả nhân nào đ thi vẫn đồ giả thích mới được đất ra

do vậy, cơ quan di ban hành vin bin gai thích thi này có thể khơng cịn khách quan hiv, đơi hồi phải có cơ quan khác có điều liên gi thích quy dinh khách quan, vơ tư hơn. Dẫn din rên thực ỉ giã thích pháp lut chủ yếu và phổ biễn là do các cơ quan

được giao quyển hoặc được tỷ quyển tin hành như toà án, cơ quan cấp đười hay cơquan tổ chúc thi hành văn bản quy pham pháp lut đó

- Giải hích cũa cơ quan nhà nước được giao quyển hoặc ty quyển giã tích văn

bản pháp luật đó

Co quan được nhà nước giao quyển gi thích pháp luật có thé là tod án (ching

than, toa án hiễn pháp được giao quyền giải thích hiến pháp); một cơ quan của cơ quan.quyền lực nhà nước cao nhất (chẳng hạn, cơ quan hoạt động thường xuyên của cơquan quyền lực nhà nước cao nhất được giao giải thích hiển pháp, luật, pháp lệnh).

Trong một sổ trường hop các cơ quan cập dui, cơ quan tổ chúc thi hành c thé được cơ quan cấp cao hơn hoặc cơ quan quyén lực cùng cấp tỷ quyền giả thích một văn bên hay quy định pháp luật cụ thể nào do. Ở Việt Nam việc giã thích các quy din hay vin bản quy pham pháp luật theo tỷ quyền là tương đối phổ biến Chẳng han, do

Uỷ ban thường vụ Quốc hội khơng có đều kiện giã thích nân một số luật và pháp lệnh:đã được uy quyển cho một số các cơ quan khác giả thích Các cơ quan được tỷ quyền,gi thích cẩn phải nghiên cửu thất kỹ quá tỉnh soan thio, thio luận về vin bản quy

pham pháp luật, cũng như hy tường, quan đn phố bién của thời kỹ bạn hành vin bản dư phạm pháp luật thi mới có thể giã thích chính xác các quy dink cin pháp hit, nhất đối với những quy dinh chưa rõ nghĩa hoặc chưa diy đã của vin bên quy pham

1

</div>Trang 10<div class="page_container" data-page="10">

pháp luật Vi loại hình giả thích pháp loật được pháp luật quy định hoe theo tỷ

quyền nếu không cin thân có thể giấ thích khơng đúng ý muốn của cơ quan đã bạn

ảnh văn bản quy phạm pháp luật dang đoợc giải thich Do vay, cơ quan đã ban hahvăn bản quy pham pháp luật hoặc cơ quan đã uj quyén giả thích văn bản quy phạm,pháp luật cân có những biện pháp kiển tre, gián sử tính ding din, chính xác trongnội đang lời (văn bin) giả thích cia cơ quan được giao hoặc nhận vỹ quyền giả thích

VỀ nguyên tắc th bất kỹ một tổ chúc hay cá nhân nào kha gấp phải những trường

hop không có khả năng nhân thúc chính xéc, diy đã nội đang, tinh thân các quy đính:

pháp luật thi đều có thể để nghi, yêu cầu các chỗ thể có thẳm quyền giữ thích rõ hơn VỀ các quy định hay vin bản pháp luật đó. Tuy nhiên, để tránh phiên hà cho các cơ quan nhà nước có thâm quyển giã thích đốt với một s vẫn bản pháp luật quan trong hà nước có thể quy dint chỉ một số chỗ thể mới có thim quyén yêu cầu giã thích văn ‘bin pháp uật nào đó. Chẳng han, theo quy định của pháp luật Việt nam thi chỉ cổ Chủ tich nước, Uy ban thường vụ Quốc hồi, Hồi đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hồi,

Chính phi Toà án nhân din di cao, Viện kiém sát nhân dân ối cao, Mat rin ổ quốc

vit nam và các tổ chúc thành viên của Mặt trân và dei biểu Quốc hội mới có quyền để

"nghị Uj ben thường vụ Quốc hội giã thích luật, pháp lãnh

3. Giải thích pháp lật kiơng chink thác (giã thich khơng có ga ti pháp 1y) Tà

giả thích cơn các tỔ chúc, cá nhân, các chủ thể khơng có thim qun giả thích quy

cảnh, vin bản pháp luật đó, Lời giã thích khơng có giá tr phép lý, khơng có tinh chất

thất buộc hãi nhận thúc và thục Hiện nh vậy đổi với các cơ quan t8 chúc, cá nhân ma chỉ có tính chất tham khảo, giúp moi người nhận thức rõ hơn, đây đã hơn về các quy nh của pháp it. Đây là hình thúc giã thích pháp luật phổ biển nhất, da dạng nhất,

mang tinh quảng dai quin chúng nhân din, via cũng có thể giả thích được (người

tilt gã thích cho người khơng biết người tiết nhiễu giả thích cho người biết ít.)

‘Toy nhiên loại gi thích này thuờng mang tinh chủ quan, tu tiên nên có nhiễu hạn

chế như khơng chính xác, khơng thống nhất Mặc đủ vây, giã thích của những tổ

chúc, cá nhân có uy tin, ca các nhà kHoa học pháp ý, các luật ga cũng có tác đụng

quan trong, có ảnh hng lớn ti thie pháp luật, hành vi pháp lý của các chủ thể

pháp luật và thơng qua đó ảnh ining tới host động thục hiện và áp dung pháp luật cihọ

</div>Trang 11<div class="page_container" data-page="11">

Chủ thể và đối tương giả thích pháp luật là vẫn đồ rất phúc tap rong giai đoạn iện my, vé nguyên te tất cả những quy định, vin bản pháp luật nào ma có khả năng

nhận thúc và thục hiện khác nhau thi đều cin phi giả thích Do vậy, đối tương giãt

thích pháp luật phi bao gồm tử Hién pháp cho din các văn bản pháp luật khác, kể cả

những văn bản cá biệt, vin bản áp đụng pháp luật Tuy nhiên, tin thực tổ các cơ quan

ban hanh pháp luật thường né tránh bing cách không quy định cụ thể hoặc chỉ quy đảnh chủ thể giả thích đối với một số vin bản pháp luật quan trong mã thôi. Chẳng

hạn, ở Việt Nam pháp luật chỉ quy ảnh thẫm quyền giả thích iễn pháp, luật và pháplênh cho Uj ban thường vụ Quốc hội (Điễu 74 Hiển phép Việt Nam 2013) còn đãi vớicác văn bản phép luật khác thì khơng có quy định gỉ

TH.PHƯƠNG PHÁP GIẢI TRÍCH PHÁP LUAT

lâm sảng tơ mốt nội dong tu trông và ý nghĩa của các quy định pháp luật,"người ta thường sỡ dụng các phương pháp gi thích pháp luật cơ bản rau:

1.Phương pháp giải thích ngơn ngõ, vấn phạm.

Phương pháp phổ biễn, chủ yêu nhất va khơng thể thiếu đoợc là phương phép giã

thích ngơn ngũ, văn pham, Với phương pháp này người ta lâm sing tổ nổi ding, trturing của quy pham pháp luật bing cách lam rõ ngiĩa ting tk ting cầu và xác dinmấ liên hệ ngỡ pháp giữa chúng trong li vin của quy phan đó Phương pháp giảithích ngơn ngữ, văn phạm đặc biết quan trong và cần thất ki tiên hành giả thích

những vẫn bên pháp luật ma tong đó có nhiễu câu chỗ, ngơn từ chun mơn được sử

dang lần đầu, con mới la và không dễ nhân thúc đố: với những người không phấ là

Tuất ga hay nhà chuyên môn

Tuy nhiên, ngôn ngĩ không phải bao giờ cũng chuyển tã một cách chính xác, đây

đủ ÿ chỉ đích thục cin nhà nước, do vay, nêu chỉ sử dụng phương pháp giã thích ngân,

"ngũ; văn pham để giữ thích pháp luật là chứa đã

2. Phương pháp giải thích legic

Phương pháp giải thích pháp luật thử ha mà ngu te hay ding là phương phápgi thính loạc. Thơng qua những phán đoán, suy luận, những quy luật của te duylogic đỄ làm sángrõ nôi cing quy pham pháp luật Bing những suy đốn logic có thécho phép người nhận thúc đt tới chân Lý trong q bình phân tích nội đang quy phạm,pháp luật Vi tơ duy logic còn giúp cho người son thio các văn bản pháp luật tạo rađược những điều luật vừa khái quát, rõ răng, chính xác lại vừa dé hiểu. Phương pháp,

9

</div>Trang 12<div class="page_container" data-page="12">

nay thường được sở đụng kết hop với phương pháp giã thích ngân ngũ và phươngpháp giả thích hệ thống trong trường hop lời văn ct quy pham hay vin bin pháp luật

không rực tip thể hiện rõ (h hiện một cách gián tấp) ý chí cũa nhà nước

3. Phương pháp gi thích chink tr ch sẽ

Phương phép giải thích chính t - lịch nữ là phương pháp tim hiéw nổi dụng tơ

trống của quy phạm thông qua việc nghiễn cửu các điều kién hồn cảnh chính bị

-lich sử đã din dén việc ben hành quy pham hoặc vấn bản quy phạm pháp luật đó và

nhiệm vụ chỉnh tri mà nhà nước mong muỗn địt duve ki ban hành quy định hay văn‘bin pháp luật đó

Vé hồn cảnh và mục đích nhiệm vụ chỉnh t liên quen đến việc ben hành quy

pham pháp luật trong một số truờng hợp chủng được thể hién ngay trong vin bản (có thể là lời nổi đu của văn bin hoặc ở phân đâu cũa mỗi quy định pháp iui), còn lại đa số các trig hop khác phii im biểu thing qua các báo cáo thuyết tỉnh, giã tình, thần ảnh thi

quyền Viếc tim hiểu này đổi với các cơ quan Nha nước có thẩm quyền thì khơng khó “hang đối với nhân din cing lạ là đều võ cũng khó khẩn và nhiêu khi là khơng thể

thực hiện được. Vì vậy, một số nhà nước đã nghiên cứu tim cách công khai phổ tra dự án văn bin pháp luật dé của các cơ quan Nhà nước có thim

biển các bảo cáo thuyết bình, báo cáo thẫm định thầm tra cia các cơ quan có thấm, quyền liên quan din việc ban hành vấn bản hay quy định php luật, nhất là đố với các văn bản luật cho toàn xã hội nhằm phục vu cho cổng tác giã thích và áp dụng pháp luật. Chẳng bạn, tạ Thay Điển các nhân dinh trong các tài iu chuỗn by bạn hành

luật rên thực tễ cũng được nơng lênlà ngiễn luật có giá t bắt buậc hiên ti 4. Phương pháp gi thích hệ thống

Ngồi những phương pháp trin thi phương pháp giải thích hệ thơng cũng được rỡ

dung nhiều trong q tình giới thích pháp luật Vi phương pháp nay người ta lâm rõnội dụng tr tung của quy phạm pháp luật bing cách đối chiếu nó với các quy phkhác, xác đnh vị tí, ve trị cia quy phạm dé trong chế định pháp luật trong ngành.uất hoặc trong toàn bộ hệ thắng pháp luật

Đôi với các nhà nước hiện đu thì pháp luật là một hộ thing có cầu trúc rit chất chế do viy có thể sử dung lý thuyết hệ thắng để tim hiễu nối dung các quy định pháp

"ached Bogdan (909, Thật sin, Nib Norstets ri 1994, (in dich cầu Lé Hằng Hand và Dương Thsdni 1002), 101

10

</div>Trang 13<div class="page_container" data-page="13">

luật Phuong pháp này con giúp phát biện ra những mâu thuần, chẳng chéo hay những 16 hing’, tiểu sốt cia quy phạm, văn bản pháp luật hoặc ci các bé phân trong hệ thắng pháp iit quốc gia

1V.NGUYÊN TÁC GIẢI THICH PHÁP LUẬT

. pháp luật phi được giã thích đóng1. Giãi thích ngun văn: Vé mất nguyên tỉ

"nguyên vin theo từ ngữ, câu chữ những gì đã được thể hiện trong vin bản, khơng thêm, khơng bét Đây là cách gi thích phd biến nhất rong thục tí. Theo cách này, niu ngơn ngữ được sở đụng để thé hiện quy pham đã đô trong sing và một ngiĩa thi nối đang li văn cn quy pham pháp lut phii được hiểu theo đúng tùng từ từng câu mà nỗ đã thể hiên Các thẩm phán nước Anh cho ring “Khu gid thích các văn bản hip luật thành văn, bao gầm cả các đạo luật đu mà toa ân quan tâm tim kễm khơng phat là những gì các nhà lầm luật muỗn nói ma chính là ƒ nga cia nhing gi hho đã nit" Theo các luật gia nước Anh thi từ ngữ được thể hién trong các vin bản php luật không thể coi là sự biểu đạt ý chi của mốt cá nhân hay mt cơ quan cụ ima phải được xem la vin bản không mang dẫu ấn cá nhãn hay cơ quan cụ thể và đều

này chỉ có khi ng nghĩa lời vấn độc lập với xuất sử cũa nó. Nói cách khác, ý chỉ nhà

nước chính là những g ma ngôn từ đã thể hiện trong vin bin. Chưa lẻ là đối với mốt "người din thi lâm thé nào để biết duve ý chi dich thục ci nhà nước ma cơ quan ban hành pháp loật muốn thể hiện, nói cách khác, lâm sao biết được từ ngữ nào đã thể hiện hit từ ngữ nào chưa thể hiện hit ý chỉ của nhà nude? Do vậy, bit luận ý chỉ của nhà "nước ra sao, nhưng néu cơ quan ban hành pháp luật đã th

văn bản thể nào thi phải hiểu đúng như câu chữ đã được thể hiễn Với cách lập luận

biện ra bằng câu chữ trong

này, nều ý chi cd nhà nước được thể hiện một cách chính xác và diy đã trong quypham hay vin bản pháp luật thi phương pháp gai thích trên là hồn tồn chính xác,

diy đã và phù hợp

2. Giải thích theo ý chi đích thục cđa người xây dung pháp luật: Nhờ trên để

nổi tong thục ấn xây dụng pháp luật ngôn ngố, văn pham không phii bao giờ cơng

thé hiện được diy đủ hoặc chính xác, 18 ring ý chí cia nguồi xây đơng pháp luật

(những đều ma chỗ thể có thm quyền zây đọng pháp luật muốn thể hiện) din din các chủ thể thục hiện pháp luật có thể hiểu nhim, biểu ma, hiểu không diy đã. ý chỉ của

[ab nan Hg hk Dg Mn

"

</div>Trang 14<div class="page_container" data-page="14">

người xây dụng pháp luật. Do viy, nếu chỉ gi thích pháp luật theo nile den cũa từ

ngữ được thể hiện trong li văn của quy phạm thi trong thục tẾ chúng ta sẽ bit gặp rất một số trường hop lời giã thích sẽ trở nén vô lý, không thé chip nhân được. Do vậy, "ngồi việc giải thích ngun vin theo câu chữ đã đoợc thể hin trong vin bản cịn có hững trường hợp cén giải thích theo ÿ chí đích thực ma chủ thể xây dụng pháp luật

“mong muôn thể hiện trong văn bản

Việc tim hiểu diy đã chính xác ý chi của nhà nước rong trường hop lời vấn ofa quy pham khơng thể hién được diy đồ hoặc chính xác ý chí đó đổi với các cơ quan nhà

"ước có thim quyển giải thích pháp luật chính thúc thi khơng khó lắm cịn đối với

quảng đợi quần ching nhân din thi vơ cùng khó khăn Do vậy, việc giả thích pháp

rất của các cơ quan nhà nước có thẫm quyền đối với những quy định pháp luật không thật rổ ring. có thể din din nhiễu cách hiễu khác nhau, không thống nhất, du nhậm.

trường hop ý chi nhà nước ma cơ quan ben hành đã không thể hiện được rõ và đầy đã điều vô cùng cin thiết

hoặc hạn chế theo ngữ cảnh: Một số khi niệm, thuật nốt cược sỡ dang trong pháp luật có thể có nhiễu ngiĩa khác nhau hoặc cỏ thể thay đỗi theo thoi gian để phù họp với sơ thay đẫ của đâu liên lành t, xã hội... Điều này đôi

Hồi việc giã thích pháp luật cũng phãi linh hoạt cho phù hợp với ngữ cảnh thụ tổ mã

khá niệm, thuật ngữ đã được rỡ đụng Do vậy, chủ thể giã thích có thể giã thích bằng cách phát iển mỡ rộng hoặc giã thích han chế nổi him của khổ niệm hoặc thuật ngối

pháp luật khi nhận thy sự vô lý đã qui rõ ring đối với ngữ cảnh thục tễ đó

43.1. Giữ tích mỡ rộng: Giả thich mỡ tơng là giã thích nổi đăng quy phạm hey‘vin bản pháp luật rơng hơn so với nghĩa của từ ngữ được thể hién trong quy phạm hay

‘vin bản php luật, ao cho đúng với nghia đích thực mà người làn luật muốn thể hiện

trong quy pha hay văn bản (nỗi dung lờ gii thích rơng hơn so với nơi dung lới vẫn

của quy pham pháp uit mê nó giải thí 1), Chẳng han, lõi vin quy pham wit là ^.. th

vo luật đi”, được giã thích 1à *.. hc bị xữ lý theo guy inh của phápluật" nh vậy lồi giả thích đã rông hơn so vớ lời văn cũa quy phạm mà nó giã thích(chữ luật 8ã được giữ thích là pháp nay

4.2. Giải đích ham chễ: Giả thích han ch là cách giả thích nối dang quy phưa

"hay văn bin pháp luật hep hơn so với nghĩa của từ ngấ đã được thể hiện trong quysẽ bị xử lý

ham hay văn bin pháp luật, sao cho đúng với ý nghĩa đích thực ma người lêm luậtn

</div>Trang 15<div class="page_container" data-page="15">

auốn thể hiện rong quy phạm hay văn bản (nôi dụng lời gã thích hep hơn so với nổi

dang lời văn của quy phạm phip luật ma nó giải thí), Chẳng hạn lời vấn quy phạm, wit. tắtođ quyẫn lực nhà nước thuốc về nhân đơn", được giã thích as". tắt cổ quyển lực nhà nước mộc về giai cắp công nhận, giai cắp nơng dân tầng lớp tí thức

và những người lao động khác", như vậy lời giã thich đã hep hơn so với lời văn cơn

cqay phan mã nó giã thích (chữ nhân đơn đã được giã thích hep đ chỉ gầm gia cấp sông nhân, giai cắp nông dân, tang lớp trí thức và những người lao đồng khác chứ

không phi tắt of moi ngườ trongxã hộ)

Tuy vậy, việc giã thích mở tơng và giải thích han chế chỉ là những trường hopngosi 12, chủng không nhõng không mâu thuẫn với phép chế má ngược la, là một

trong những điêu kiện để ting cường pháp chế Bồi vị, đây khơng phii là giả thích mỡi xơng hoặc han chế nổi dung quy phạm mốt cách tuy tiên, ma nhằm bổ khuyết những hạn chế của kỹ thuật lip phép, lâm cho các chủ thể thục hiện pháp luật iễu đúng nổi đang thục sự của quy phạm, ý chỉ dich học cơn nhà nước được thể hiện rong đó. Do

vây khi nào nhận thậy lời vẫn ci quy pham pháp luật thật sự rông hơn hoặc hẹp hơn,so với nội dang thật cũa no thị mới được giả thích mỡ rồng hoặc hạn ché, bằng khơngviệc giã thích mở rồng hoặc han chế đầu là sự vi pham pháp chỗ. Việc giả thích pháp

luật mỡ rồng hoặc hen chỗ trong nhiề trường hop con phụ thuộc vio đầu én chín

trị- lich sử của đất nước

4. Ton trạng và bảo dim tính thống nhất của hệ thống pháp hạt khi giải

Pháp luật của mỗi quốc gia đều là một hệ thống thống nhất giữa các quy pham,

tiến các vấn bin nin việc nhận thú, giã thích chúng cũng pit bão dim méi liên hệ

ring buộc, tính thing nhất cia chúng Khéng thể giã thích cùng một quy dinh ở các thời điểm khác nhau thi khác nhau hoặc các chủ thể gli thích Khác nhau lạ cho kết qgu khác nhao. Va cũng khơng thé gi thích cơng một quy định nhưng ð các vin bản

khác nhau khác nhau Bi trong các mục dich gi thích pháp luật bao hâm cả mục

đích “hỔ trợ và hồn thiện hoạt đồng lập pháp và hệ thẳng pháp luật"

Hiên nay trên thé gói nhin chưng các nước đầu coi trong gi thích pháp luật

thành vin, co: trong vai trở của thẫn phán trong việc gi thích pháp luật đối với tùng

id php bật. Một sổ vẫn đồ ý hộn vì tục tến đ yêu Hội hán quốc tv gãi thí pháp Mt),Hồng Đức 1009. 5:

13

</div>Trang 16<div class="page_container" data-page="16">

‘wu việc cụ thi, nhất là kh pháp luật rỡ nên lạc iu khơng cịn phù hợp với đối sống hiển tạ nổ sẽ được các thim phán giả thích cho phủ hop với những buớc phát tiển trong xã hồi Những trường hop giải thích pháp luật như vậy thường liên quan đến

pháp luật dân sự và kinh tế nhiều hon. Vì thể mặc di không được tuỳ tin trong giãthỉnh pháp luật, song việc giã thích cũng cần thơng thống và phi chủ trong nhiềuhơn tới lợi ich thục sự của xã hội và các bén c liên quan chữ không nên quá câu né‘vio câu ch văn pham, Việc giã thích pháp luật một cách mém đão cho phis hợp vớinhững điều liên cin dit nước là cần thiết, đặc bit là khi phải giải thích đỄ áp đụngpháp luật của các nước khác hay các điều ước quốc t trên dit nước ta ma chúng ta iy

kết hoặc them gia, Nêu không lam như vậy sẽ din din nghịch lý là các nước cùng ham gia mốt công ước hay đều tước quốc t lạ có thể hid giã thích và áp dụng

chúng khác nhau bai quan niệm về nổi him, ngoại điên đối với các thuật ngữ pháp lý

ca các nước khác nhau thì có thé khác nhau. Q bình tồn cầu hố hiện nay đi bài êm déo, thơng thoáng hơn.

cho phủ hợp ở những chủng mực nhất nh với chuén mục và thông lệ quốc tô

Cần hm ý là các phương pháp, cách thức và nguyện tắc giải thích pháp luật lncác luật gia Việt Nam phải có cách gidi thích pháp luật

6 liên quan mật thất với nhao và không được loại trừ lẫn nhu Trong quá tỉnh giã

thích pháp lut cần phải sử dụng đẳng thời các phương php, cách thie và nguyên tắc giã thich pháp luật khác nhau để khắc phục, loại trừ sự nhân thức khơng đăng nổi

dung tính thin ct quy định, vin bản pháp uật

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Méc- Ẳngghen tồn tập tấp], Nxb Chính ti quốc gia Ha Nội 1995

2. Michel Bogdan (1994), Luật so sinh, Nab Norstedts Judie 1994, (bản dich

của Lê Héng Hanh va Dương Thị Hiển năm 2002)

3. Gili thích pháp luật. Một số vin để ý luận và thục tấn (GY yêu Hội thio quốc tổ vi giã thích phép lua), Nab Hẳng Đúc, 2009

4

</div>Trang 17<div class="page_container" data-page="17">

CHUYÊN ĐÈ 2

GIẢI THICH PHÁP LUẠT THÀNH VĂN TẠI CONG HÒA PHÁP

TS. Nguyẫu Toản Thắng

Vigu Luật sơ sánh, Trường Đại học Trật Hà Noi

Tôm tắc Trong chuyén dé. tác gi tập tng nghên cim vẫn để giã thích pháp Trật thành vẫn trong hỗ thẳng pháp luật của Cơng hồ Pháp tran các khia cạnh: khái

niệm giải thich pháp luật thành văn; sự edn thidt phải giải tích pháp luật thành và

sác qng tắc giả thích pháp luật thành văn nhu giã thích theo ngơn ngữ cũa vẫn bản giải tích theo hệ thơng: giã tích địa vào lịch sử lập pháp: giã thích theo mục dich

xã hội cũa pháp luật. Tir đồ, tác giả dea ra những bình huận nhân xét và én hệ các

vấn để này với pháp luật cũa một số quốc gia thuộc tmyễn thơng Civil law và

Common lew.

Từ khố: giải thích pháp luật pháp luật thành văn, Cơng hồ Pháp

1.Kháisiti thich phap hạt thành văn

Theo nghĩa sử dụng thông thường giã thích là lam cho người khác hiểu Tuy nhiên, ủy thuộc vio bối cảnh sử dụng, giả thích có thé được tp cân từ nhiễu gốc độ khác nhan, có thể đơn gién là ifn giải về một vẫn đi, cũng có thể được xem là một cách thức đã lập luận, đ din hi

thế" Do vậy, khi yêu cầu giả thích đợc đặt ra rong các nh vue của đời sống xã hội không tránh khối việc tổn ti nhiêu quan điểm khác nhau Giả thích pháp luật cũng

khơng a ngoại lệ

Trong hệ thing pháp luật cde Pháp, các đao luật đều khơng có quy dinh về gi

nm Dất và tha nhận kién thức về một van đề cụ.

thích pháp luật thành văn”. Vì vay, khái niệm trên chủ yêu được dé cập bai các nhà "nghiên củu khoa học pháp ly, theo đó giã thích pháp luật thành vin được tấp cần từ

Tai góc đơ sau

Thứ nhất, một sơ tác gã nhễn manh din vai trị của pháp luật không phải để trụ tấp xử lý mốt vụ việc cụ thé mà hưởng đồn điều chin một loại hành vi hay mốt

los: vụ việc nay ra trong tương lá. Tử tấp cận này, giải thích pháp luật thành vin

"favre Monse, Duerpretaton enc legal theory Hart Publishing, 2005, 9,

{Gare M Goma, Apres to sentry Bômtiiim tn ip hit Rruet, Die 3mm ý

.Conpervae & Buernanona La, Vol 13,2003, at 196 (Sea đây ti dân a “Gemaa")

15

</div>Trang 18<div class="page_container" data-page="18">

Lược hiễu là lim rõ nối dung cũa quy pham pháp luật 4 áp dung vio hoàn cảnh thục tổ ð thời idm hiên ts

Thứ hơi, một sổ ác giã tiếp cận từ chức năng xã hội cia pháp luật theo đổ giả:

thích pháp luật thành vin la việc làn rõ nội dụng, ý ngiềa ct các quy pham pháp luậtvới mục tiêu gắn kết các hoạt động của con người và xã hồi, gin kết với như cầu xã.

hội vì điều này sẽ mang la ý ngiễa cho mx phát tiễn của pháp luật rong một xã hồi nhất dink?

Bén canh đó, giải thích pháp luật thành vấn con được tấp cân với tính chất là

suốt khoa học, thâm chi là một nghệ thuật?

(ins vây, khá niên gi thích pháp luật thành vin chưa đạt được a đồng thuận,

trong giới nghiễn cứu ở Phip. Mặc dù việc giã thích đều hướng đến làm 18 nội dụng

của các quy pham pháp luật, cách tiếp cân va quy ắc áp đụng trong q trình giã thích

Ini có sự khác biệt

Vin dé đặt ra là giải thích pháp luật hướng đến những loại văn bên quy phạm

pháp luật nào? Ở Pháp, thuật ng "pháp luật thành vin" được biểu là bao gim các đạo

uất do cơ quan lập pháp ban hinh và các vin bản quy pham pháp luật do cơ quanảnh chính nhà nước ban hành,

2. Sw cần thấết giải thích pháp Init thành văn

Đi với mỗt hệ thống pháp luật, một cơ chế gi thích pháp luật hiệu qua sẽ có những tác động tích cực én áp dụng pháp luật bio dim quyén cho các cả nhân tổ

chúc trong xã hôi, bai pháp luật bao gim các quy pham mang tinh bất buộc chung

cược áp dụng dé giải quyết các ar việc cụ thể trong đời sing Việc áp đụng quy tắc chung’ dé giã quyễt mốt trường hợp “ou thé", áp ding quy dink thuốc phạm trừ “nh " để điều chỉnh sự việc luôn “vin động” tiên thục t@ có thé din din những cách biểu khác nhau trong quá tỉnh áp dụng pháp luật thêm chi din tôi kết quả áp dụng pháp luật đối lập nhau Vì viy, các quy phạm pháp luật cần được giã thích để áp dụng

thống nhất, đẳng b6 rong đời sing xã hội. Hiện nay, nhiều quốc gia tên thể giới, bao

Ô Eguer BlbanE, Le poblime de Thuerfatim de l lời h sícficf de Thomnơheodgt seine, LePorte, 15 |2005, a8: keo hous pene dtm ogfartione S87, trợ cập ng 10/5030 (Em diy wich‘ina 'SibngP). Vi cach fp canteen Gerad Tact, Ler noms de lin, Paris,PUF, 199]; Mishel

‘Dope, ove we Dor jiiEqne de Fz, Pars, PUF, 1994; Wim N. Badge, ., Dyeouc Staneery

unrpreiaton Hevud Univasty Bs, 1998“Seam Babe, a3

Mina: Fabeal, sd a6.

16

</div>Trang 19<div class="page_container" data-page="19">

gốm các quốc gia thuộc truyền thống Civil lay và Common lay, đều coi giả thích php luật là hoạt déng quan trong không thể thiêu làm cơ số, nén ting cho áp dụng hấp luật

Sự cần thiết của giải thích pháp luật thành vin đợc lý gai bối các Lý do chủyên sa

“Thứ nhất, ns cần thất của giả thích pháp luật thành vin xuất phát từ đc diém

của quy pham pháp luật Quy phạm pháp luật là những quy tắc xử sự chung, khônghướng đến một hành vi cụ thé mà đu chỉnh các hành vĩ công loại. Mét đạo luật đượctoan hành sẽ chứa dung các quy pham pháp uit nhắm điều chỉnh những guan hệ xã hồidang tổn tạ và "đón đầu" các quan hộ xã hội sẽ phát sinh trong tương lại Tuy nhiên,

các quan hệ xã hội luôn vin động và phát iển, trong khi đó các văn bản quy phạm, php luật lạ tương đối dn dink; do đó lấy yêu tổ nh đỄ đều chỉnh yêu tổ động rỡ dẫn đắn trường hợp các nhà lam luật không de liêu được hết tin huồng phát sinh hoặc có ik năng phát ảnh từ thục Ấn, dấn đôn khỏ khăn trong việc áp dụng pháp luật để đu

chỉnh những quan hệ xã hội nay!

Các quy phạm pháp luật đoợc thiết kệ theo ngơn ngữ của nhà lâm luật theo đó"ngơn ngữ được sử dụng thing mang tính khó quất hóa và định tính cao. Bồi khi banhành văn bản, các nhà làm luật mong muốn bao trim được tất cả các quan hệ xã hộihoặc nhóm quan hé xã hối mà vin bản đó hướng đến Tuy nhiên, hoạt động áp dụng

phép luật lại được thục hién theo chiểu ngược lei: từ thục tẾn, mr việc cụ thể & tim kiếm quy phan pháp luật phi hợp để đều chỉnh Như vậy, có sơ khơng trùng khóp

giữa tính khi: quit hóa của quy pham pháp luật với tinh đa dạng, phong phủ vỀ tình,

tiất của mốt vụ việc trong thục tiễn. Vi vậy, rất hiém khi pháp luật thành văn có thé áp

đụng mà khơng cần đến giải thích pháp luật.

Trong nhiêu trường hợp, tinh kim quát hóa din én sợ chung chung, trừa tương trong ngôn ngữ din đt, thâm chi tạo ra ar không rõ răng khi áp dụng Sự khơng rõ ring ð diy có thể về mất ngôn ngỡ (cỡ đụng các thuật ngữ da ngiĩa, gây tranh ci)

hoặc chưa dự liên được tất cã các khš năng xây ra trén thực té (đặc tiệt đối với nhữngvẫn dé phức tap). Vì vậy, rong hệ thống pháp luật của bất xy qude gia nào, gui thích

` NGgấn TÐị Anh Vin, Bù học ừ kh nghiệm gi hich nhấp St tình vấn ca một số ước Cea aw ví

Camm lạm, Tp Du lọc số $2016 75,16 (Sandy ih dln ‘Ney Thị Anh Vin 2018")

"Rayman Youngs, Zngtul French & German comparaie ket, sẽ, Rentede, 2014 67 (Sea Gy wichdin “Youngs”, Tơ Vin Hi n.d Š bận vì gã tí pip Mặt trọng Vấn phơng Quốc hột Vit"Na, Gat deh lade — Mes tân để Inve, Ne. Hang De, 2008 38

7

</div>Trang 20<div class="page_container" data-page="20">

pháp luật thành vin luôn cần thiết bảo dim cho việc áp dụng pháp luật được tiễn khơi trên thục té8,

“Thứ bi, sự cần thiết của gi thích pháp lut thành vin xuất phát từ u câu bảo đâm tính thống nhất va đồng bơ của hệ thống pháp luật Nhin chung, hiệu ive cia các

tuy phạm pháp luật được xác dinh theo một tt bự thơ bậc nhất dink. Trong hệ thống

pháp luật của hầu hit các quốc gia hiến pháp là dao luật cơ bản và có hiệu lực pháp ly cao nhất. Các văn bản quy phạm pháp luật khác do cơ quan lập pháp và hành pháp. ‘ban hành phải có nổi dung không trái với hiện pháp, Điều này đặt ra ha yêu cầu trong

thục Sn các quy định của luật cần được xây dụng và hiểu đúng phù hợp với quy inh liên quan của hién pháp, và được áp dung đúng nhằm dim bão thực thi một cách

hop hién, phù hop với ý đính lập pháp Từ góc 46 này, giải thích pháp luật thành vin

1à cần thiết dim bảo rằng hiện pháp thục nợ là đạo luật cổ hiệu lực phép ý cao nhất,

tính hợp hiễn của các quy pham pháp luật khác đồng thời được dim bảo từ xây đụng

‘cho đến thực thi pháp luật.

“Thứ ba, cin hit của giã thích pháp luật thành văn xuất phat từ yêu cầu gop

phần bão vé quyền cơn người hién định và gói hạn quyền lục nhà nước trong pham vì ‘iy quyên Hiến pháp của hấu hết các quốc gia dẫu ghi nhận giới hen quyền lục côn nhà "ước và bảo vệ quyền con người, quyển công din Việc hiễu đúng và tuân thủ hiễn pháp sé là cơ sở đổ xây đụng luật phủ hợp với hin pháp, không chúa dung những đều

khoản thu hep hoặc dt ngoợc lạ các quyển hiến định, từ đó dim bão thực thi trong

cuốc sống Do vây, giả thích pháp luật thành vin ln cén thiết, góp phin báo vệ thơn đáng các quyền hiển đính, dim bio pháp luật được hiểu đúng thục hiện đúng, phù hop "với ý nguyên của người dans

3. Các quy tắc gi tích pháp hật thành vẫn

6 Pháp, host động giải thich pháp luật thành vấn được thục hiện heo các quy tắc sau: giả thích theo ngơn ngữ cũa vin bản (L'nterprétation grammatical); giải thích theo hệ thống (L'nterprétation systématique), giã thích da vào lich rỡ lập pháp

Reh & Paine, giá 11

5 Lý ng. co quae gà không cô iin pháp think vin Hy Vương que Ảnh,ˆ Nguyễn Thị Anh Vin 2016, sx. 76

{Nguyen Thị Anh Vin 2016,sữ8,w. 77

18

</div>Trang 21<div class="page_container" data-page="21">

(Linterprétation exégétique), giã thích theo mục đích xã hội của pháp luật (mục định

Tn) (1 ‘interpretation téléologique)””

Git thích theo ngơu ng cũa văn bản:

Đây là quy tắc đóng vai rị quan trong trong gii thích pháp luật thành vấn bối

gã thích pháp luật là host động káo dai và hỗ tro cho hoạt động lập pháp và nguyên. tắc này thể hiện nơ yết đối tuân thủ quy pham pháp luật do cơ quan lập pháp ban

Đối với Pháp, các nhà luật học quan niềm ring, viée gii thích pháp luật được

tin hiện khi văn bên dang cần viện dấn không rõ ràng “In canis non nterpretato -không cần giải thích những gì đã 18 ring”. Quan niêm nay được Giáo sư Portdis khẳng định khi luật rõ răng, cần phi tuân th, khi luật tối nga cần phải nghiên cứu sâu hơn những quy dink”. Bén cạnh đó, nhiễu thầm phán công như luật gia ủng hồ quan điễm này. khi luật quy ảnh rõ răng thì các thâm ghán bit bude áp dung theo ý "nghĩa của luật và không được am đụng gi thich pháp luật đ làm luật Điễu 5 cia Bộ oật Dân sơ của Pháp quy ảnh: tong gai quyét một vụ việc cụ thổ, thẫm phản khơng có thẫm quyền lam luật thơng qua việc giã thích. đưa ra tuyên bổ mang tinh chit răng

‘bude chung!

Quy tic giả thích tơn trong ngơn từ của quy phan pháp luật yêu cầu việc giảithích phấ tôn trong nguyên nghĩa côn ừ ngữ theo cách hiểu phổ biển và đặt trong bối

cảnh cl trúc ngữ pháp cũng như bỗi cảnh giả ảnh của quy pham php luật

Quy tie rên có to điểm là khơng cho phép thẩm phản áp đặt ý chi chủ quan trong quá tỉnh giả thích pháp luật, đồng this phi hop với quy dinh tại đầu 5 của Bộ

uất Dân mx theo đó thấm phán khơng c thẩm qun làm luật Tuy nhiên, trong một

sổ trường hop, việc áp đụng quy tắc giả thích theo ngân ngữ của vẫn bản tạo cho thẩm,

phán những khó khẩn nhất đánh Các quy pham pháp luật thường mang tính khá qt

khơng phải lúc nào cũng chuyển ti một cách chính xác, diy đủ ý chỉ của nhà lâm luật và phần ánh hết được các tinh huống xấy ra trên thúc tế. Thục Hẫn cho thấy, tổ tại nhiều tinh huống ma việc giả thích theo ngôn ngữ cia vin bản dẫn tới sơ xung đốt trong áp dụng quy pham pháp luật hoặc dất tới nhiều cách hiểu khác nhau hoặc.

1 arin Vang Phú, Một số nguyễn th gi thính nhập bật win th giới vi những gợi mổ cho Vt Nam, Tp elt

Nght ci tp php, 66,2018.

SHE Mazeaud, J-Mizand & Francois Cha, Zecons de dit ct 1, 2000, a 178 (Siu diy wih dẫn l

“Mazen, Macau & Chas)

19

</div>Trang 22<div class="page_container" data-page="22">

tối mốt kết quả về lý, không logic hoặc không cung cấp bit kỹ giải phép nào để giải quyết vẫn dé cụ thi, Điều này gây khó khân cho thim phán bồi họ khơng có qun từ

chối xử xử với lý do khơng có quy dinh hay do quy đnh tối nghĩa, mơ hỗ, khơng rõ

tảng”. Vì vậy, bên canh quy tắc giả thích theo ngơn ngữ cia vin bản, cần thiết áp

dung các quy tắc khác trong gii thích pháp luật thánh văn.

iti tích theo hệ théug:

Quy tắc giã thích theo hệ thống có ngn gic từ thé kỷ XIX và gin lẫn với quan điển vi tinh hệ thống cia pháp luật Các quy phạm pháp luật luôn được xây

dung trong một chỉnh thể thông nhất, do da, việc giả thích pháp luật cần dim bio tính

đồng bộ và hệ thống nạ?

“Theo quy tắc trên việc làm rổ nội đang của mét quy pham pháp luật không chỉcăn cữ vào ngơn từ của quy phan dé; việc giả thính được thục hiện bằng cảnh đốichiếu, sơ sinh với các quy pham pháp luật khác, xác nh vi bí của quy phim trongchế Ảnh phép luật, rong ngành luật hoặc thâm chí rong hệ thống pháp luật Như viy,vide giã thích quy pha php luật sẽ cho kết quả chính xác, phù họp, đồng thờ tránh

uve nự ching chéo, mâu thuấn trong quá tình áp dụng pháp hit

Hiên ng, quy tắc giải thích theo hệ thing được áp dung toơng đổi phd tién bối các thẫm phán của Pháp. Trong trường hop, quy tắc này không dem lại kết quả mong muốn, có thi áp đụng kết hop quy tắ giả thích da vào lich sở lập pháp tim kiêm ý

chỉ của nhà lâm luật

Giải thích đựa vào Bch sử lập pháp:

6 Pháp, việc nghiên củu ý chi của nhà lập pháp di được khuyến khích bối

Thường phi Chủ giải - Ecols de 1 Exégése, sưu khi ban hành Bộ luật Dân ar năm1804. Quy tắc này được áp dụng khi ngôn từ sử đụng trong các vấn bản quy phan

pháp luật có nghĩa khơng rõ ring hoặc da nghĩa hoặc việc áp dạng đơa đến kết quả không hop lý. Vì vay, chủ thể giả thích đi im kiểm ý chí của nhà lâm luật thơng qua

Việc xem xét, phân tích, đánh giá các bản thio (travaux préparatotres) phục vụ cho

việc ban hành vin bản quy pham pháp luật Tuy nhién, đều này cing chỉ cũng cấp J của bản văn pháp luật, hỗ trợ cho việc xác định nội.

một hoặc một vải ý nghĩa có

‘Balu 4 Bộ tắt Din orca Bap.

° Xem: Rabe sdat6

</div>Trang 23<div class="page_container" data-page="23">

dang từ trông thục nr của vin bản Các bin dự thảo để ben hành luật khơng có hiệu lọc răng buộc đối với thễm phn khi giả thích và áp dạng pháp luật

Quy tắc giã thích đơn vào lich sở lập pháp đoợc sử dụng réng rit ở Pháp, Quy

tắc này yêu cầu tim hiễu ý dinh thục mr của cơ quan lập pháp, từ đó lâm sáng tố nổi

dang côn quy phạm pháp luật Nhờ vậy, quy tắc gi thích dua vào lich sỡ lập pháp

cho phép chỗ thể gii thích thốt ra khơi ngữ nghĩa cia ngơn i, hiểu đúng ý định cũa

iệc ben hành quy pham phip luật, giúp vide áp dang pháp luật hiệu qua, chính xác vàKhách quan hơn Bén canh đó, quy tắc này góp phin khắc phục nhơng hạn chế ci"hoạt động gia thích theo ngơn ngữ vin bên

Giãi thick theo we đích xã hội cia pháp bật:

Củng với quy tắc giã thích dua vào lịch sử lập pháp, từ cuốt thé kỹ XIX, quytắc giãi thích theo mục đích xã hội của pháp luật bắt đều được sử dụng rồng rấi. Quy

cảnh, nh câu xã hội, ma không qué phụ thuộc vào ngôn từ cũa văn bản, bai thực

luôn vận động, phát tiễn, nộ dang của quy pham cần được hiểu theo sự phát tiễn đó, Với quy tắc này, thim phán có thd xem xét quy phạm pháp luật trong bối cảnh hiện tạ, "nghiên cu, gi thích để tr lõi cu hồ: nhà làn luật sẽ nghĩ và xử lý vấn để như thể nào vio thời dim nay?”

Việc áp dụng quy tắc giã thích theo mục đích xã hội của pháp luật đơa tên

quan diém cho ring mỗi quy phim pháp luật đều được xây dụng để thực hiện một

mục dich hay có một chức năng nhất định Quy pham pháp luật sẽ chỉ có ý ngiữa nêu.

được thực liện theo ding chức năng cia nd. Chúc năng này đoợc thể hiện thông qua Ý

chỉ của nhà lâm luật ang tinh chỗ que) hoặc thông qua nhu câu, bi cảnh nh tỉ:hồi (mang tính khách qua), Nhơ vậy, quy tắc giả thích theo mục dich xã hội ci

php luật là một bién thé cơn quy tắc giả thích dua vào lich sử lập pháp; ty nhiên, any tắc này nhắn manh đến khía cạnh khách quan làn sáng tơ nổi dụng quy phạm php luật trong mồi quan hé và phủ hợp với sự vân động của thục tấn”?

Xem Mhsrsud, Masao & Chabes, s88, 173“Xem Germain, s84 199.

© Mahal oper, Chrophe Geatgoresyk gui Jean-Louis 6k5, "84nsaty eerretation in Frac” in D.Nel MacConrik & Robert 5. Sumas, hderpretng Stes: 4 Comporanve Soy, Dutta PlatingCompany, 1991.4 183,

a

</div>Trang 24<div class="page_container" data-page="24">

Nhu xát

“Thục tin áp dụng pháp luật tử mỗi quốc gia là một trong những cơ sở hình

thành nơn các quy tắc giã thích pháp luật thành văn Vi vậy việc áp dụng những guy

tắc này sẽ tủy thuộc vào mrlua chon của mỗi quốc gia Nghiên cửu thuc tn giã thích

pháp luật thánh vin của Pháp cũng như một số quốc gia thuộc truyền thông Civil low

cho thấy các quốc gia này thừa nhân rộng rấi mốt sổ quy tắc nên tăng trong gi thích

pháp luật, chủ yêu là các quy tắc sau: giải thích theo nghifa den; giải thích theo logichoặc hệ thơng, gi thích dua vào lịch sử lập pháp và giã tích theo mục dich luận

“rong quá tinh áp đụng pháp luật, các thẫm phán có nhiễu cách tiép cận khác “nhau đ giả thích một nội dụng, một vấn để chưa rổ răng Các quy tie giả thích pháp uất, đị được áp dụng phố biễn trong thục tấn khơng mang tính răng buộc về mất pháp lý. Sự lựa chọn thuộc về chủ thé giải thích pháp luật đặc iệtlà các thim phán

“Thơng thường, các quy tắc giã thích pháp luật được áp dung một cách lin hoạt, kết

hợp với nhao đỀ đưa đồn kết quả khách quan, đúng din

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Thi Ảnh Vấn, Bai học từ nh nghiệm giã thich pháp luật thành vẫn của một số nước Civil lnw và Common ie, Tap chỉ Luật he, số 52016

3. Trin Vang Phú, Một sổ nguyên tắc giã thích pháp luật trân thé giới và những

gợi mỡ cho Việt Nam, Tap chỉ Nghiên cứu lập pháp, sô 6, 3019

3. Tô Văn Hàn, Một số vẫn đ lý luân về giả thích pháp luật in rong V ăn phơng

Quốc hồi Việt Nam, Gi thich pháp luật ~ Một số vẫn để lý luận và thực én, Nato

Héng Đức, 2009

4. Andrsi Marmot, Interpretation and legal theory, Hast Publishing, 3005

5. Michel Troper, Chuistophe Greegorcayk and Jean-Louis Garces, “StatutoryInterpretetion in France’, in D. Neil MacConrick & Robert S, Summers, InterpretingStanites: A Comparative Shady, Dest oth Publishing Company, 1991

6. H. Mazeaud J. Mazaud & Francois Chabas, Lecons de droit civil, t. 1, 2000

7. Raymond Youngs, English French & German comparanve law, 3% ed,

Routledge, 2014

</div>Trang 25<div class="page_container" data-page="25">

8. Claire M. Germsin, Approaches to statutory interpretation and legislativehistory in France, Duke Journal of Comparative & International Law, Vol 13, 2003

9. Hugues Rabsult Le probléme de V'interprétetion de la loi: le spécifiité deTheménauigue juridique, le Portigue, 15 | - 2005,"Blp.Jotwnsls openedition orgleporiqoe/587, truy câp ngày 10/5/2020

3

</div>Trang 26<div class="page_container" data-page="26">

CHUYỀN ĐÈ 3

GIẢI THÍCH PHÁP LUAT THÀNH VAN Ở CONG HOA LIÊN BANG ĐỨC VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM.

ThS. Phạm Mink TrangVigu Luậtso sánh, Trường DH Luật Hà Nội

Tâm tắt. Bà vids bản về ba vẫn để ch: Khát niềm giã thích pháp luật thành văn: Chủ thể có thẫm quyền giã thích pháp ude thành văn: Các quy tắc được sir ng

trong q trình giã thích pháp luật thành vẫn. Những vẫn đề rên được nghiên cin trên cơ sở tham khảo lanh nghiên của Công hoà Liên bang Đức. Từ kết quả đố bài viết đm ra một số để uất nhằm nâng cao hiệu quả cũa cơng tác giã thích pháp luật

thành vẫn ở Tiét Nam

Từ khố: giã thích pháp dt, pháp luất thành vẫn, Cơng hồ hiên bang Đức

it van đề

Giả thích pháp luật thành văn là hoạt động vé cũng quan trong làm nin ting

cho việc dp cing pháp luật te tt cd các quốc ga trên thé giới hiện mg, không phân tiệt quốc gia đ thuộc truyện thống Common Lew hay Civil Law. Có rất nhiều nguyên

“hân khác nhau trả lời cho câu ơi vả sao phải giả thích pháp luật thánh vấn

“Thứ nhất, do bản chit của các quy pham pháp luật Theo quan điển truyền thống cia dang họ Civil Lav, trong đó có Đúc, quy pham pháp luật chủ yêu được rút 1a tử các vin bản pháp lut thành văn, phi là sân phim của cơ quan lập phép, chi yên

đảo cơ quan lập pháp sáng tao ra Các quy pham pháp luật này được sử dụng để đềuchỉnh các xữ sự nói chung, vi vậy nó meng tinh trim tượng và Kh quất Điều đó gây,khó khăn rong việc áp đụng trục tấp các quy phạm pháp luật tin thục tế

“Thứ ba, do nơ vận động cũa các quan hệ xã hội và quy pham pháp lut nhiềuhi không song hành cùng nhau. Các sơ việc, quan hệ xã hội luôn ở trang thái động,

trong khi các quy pham pháp luật lạ ở trang thứ tinh Điều này dẫn tới việc pháp luật không dự liêu được hit các trường hop có thể xây ra trên thục té. Việc gi thích pháp

Trật sẽ được áp dụng trong các troờng hợp phát sinh đó

“Thứ ba, do tinh trừu tương ih quát cao đã nổi ở rên mã trong nhiễu trường

hop, sin phim làm ra — ngôn ngữ đến đạt có thể mơ hả, khỏ hiễu do cách đến det ý

+

</div>Trang 27<div class="page_container" data-page="27">

tưởng quá chung ching không rõ ring (sử đụng các thuật ngữ đa nghĩa, gây tranh ci

hoặc chưa dự kiền được tất of các khã năng xây ra trên thụ tổ đối với những vẫn để

phúc tap), hoắc quá nghéo nàn hay do cách ding từ ngữ thiểu chính xác, tdi nghĩa cơncác nhà lâm luật Ví đụ, các quy ảnh về nhân quyền rong Hiển pháp và nguyên tắcthiên chỉ trong Bộ luật din sự Đúc được quy định quá chúng chung, đời hồi thầm phán

bá quy định pháp luật đồ rướcphải giả thích hay nổi chính xác hơn là phai cụ

Xơi áp dụng

Thứ tụ gi thính pháp luật shim dim báo mr phủ hợp với Hiển pháp. Tại héw

hit các quốc gia Hiển pháp đoợc co là đạo luật gốc, đạo luật cơ bin va có gi tr pháp

lý cao hơn các đạo luật khác. Nghia 1a mỗi quy phạm pháp luật được ban hành đều phi phù hop với những quy đính trong Hiển pháp, đẳng thời, khi thực thi và áp dụng nhấp luật, các chủ thể có thẩm quyền cing phối hiểu ding ngữ neta cia các quy pham để không vô tinh biến các quy dink hop hiễn thành vi hiển Bến cạnh đó, Hiển

pháp có bin chất lá khổ use xã hội giữa một bên là người din, mốt bên là Nhà nước

Ngồi dân lập ra Nhà nước vi vỹ quyển cho Nhà nước thục hiện quyén lục, quyền lục đồ không được vượt ra khối phạm ví uy quyền, khơng được phá vỡ khế wae xã hội ĐỂ

dim bảo quyển hiển định thọc nự đoợc bão về, cằn hiểu đúng các quy din pháp luật

theo hướng bảo vệ thay và phố nhận hay thu hep các quyền này. Chỉ kh đó, luật mi

thhục sự thi hiện ý ngun của tồn din chứ khơng ph ý nguyện riing của nhà làm luật. Như vậy, giả thích pháp luật thành vin còn cần thiét nhằm gop phẫn bảo vệ thos

đáng quyền con người hiển nh và giới hen quyền lục Nhà nước rong pham vi được

wy quyền t

Vi một số nguyên nhân nêu trên, đặc biệt gin với yêu cầu các chủ thể có thẳm,quyền áp dung pháp luật phải áp ding thi hành đúng với tính thân của từng điều hit,

do đó họ phải hiễu rõ ngc ngiĩa của moi quy ảnh pháp luật sé ép dung Vi viy, việc êm sáng tô các quy dinh pháp loật được thể hin trên Gây, ức là giả thích pháp luật thành văn là cần thiết ở bắt quốc gia nào

2. Gii thích pháp hật thành văn ở Đức2.1. Khái niệm giải thích pháp Hạt thành vấn.

` Nggẫn Mh Ảnh Vin, "Bi học tỳ ke nghệ gis tiến nhấp hột tình vin củ mộ sổ ước Cel Lae và

Caesse Ta", Tap cl de ọc 38 52016, 77

5

</div>Trang 28<div class="page_container" data-page="28">

Coy kiến cho ring. giã thích pháp luật thánh văn không chỉ là hoạt động khoa

học, lá xuất phát đễm, là cơ sỡ cho việc áp dụng pháp luật thành vẫn ma còn lš một "nghệ thuật” Hiện nay, v khái niệm “gã thích pháp luật thành văn" vẫn còn tổ tại nhiều quan điểm khác nhau tại Đức

“Theo Peter de Cruz, thuật ng "gã thích" có thể được hiễu theo ngiĩa réng và hẹp. Theo ngiĩa ổng, "giả thích” có nghĩa là hot đồng sáng tao của thẩm phần trong Việc phát hiển, giới hạn hoặc sửa đổi một quy pham pháp luật Theo ngiĩa hep, diy là sr ifn giải của thẫm phán về nghĩa cde các từ ng, cầu vấn trong mét vin bin quy ‘phem pháp luật 26 Tựu chung lei, giải thích pháp luật, nghĩa 1a, làm sóng tố về mất tư

tưởng nổi ding và ý ngiĩa ct các quy din, vin bản pháp luật, dim bảo cho sơ nhận,Thức và thục hién chính xác, thống nhất các quy định pháp luật

\Vé “pháp luật thành văn", trong quá khử, diy được coi “ar hoàn hio cise lý ti", được trường phái pháp luật thực ching khẳng định là nguồn duy nhất của pháp tuật?” Ngày nay khơng ai cịn ảo tưởng về vai trò tuyệt đối của pháp luật thành văn. nữa, tuy nhiên theo bơ tưởng truyễn thông, pháp luật thành vin vấn được coi là nguồn

quan trong nhất trong hệ thống các nguồn luật của đồng họ Civil Lav nói chung và tiĐức nổi riêng Nguồn pháp luật thành vin tei Đúc bao gần các loại vin bản sau: Hiểnpháp, bộ luật luật và các văn bản đướ luật Như vấy, pháp luật thành vin bao gém cácvăn bản quy phạm php luật do co quan lập pháp ban hành và cơ quan qn lý Nhà"ước ben hành)

“Tơm lạ, “giả thích pháp luật thành văn” tá Đức có thể được hiểu là giảng giã ce thim phán vỀ nga của thuật ng, cum tử hình thành nên quy pham pháp luật,

chứa dang trong vin bản pháp init do ngh viện và các cơ quan quấn lý Nhà nước banhành

22. Chủ. có thẩm quyền giải thích pháp hật thành văn

Tiến thé giới, thục tổ nhiễu thâp kỹ qua cho thiy cả ba cơ quan Nha nước: lấp pháp, hành pháp, tự pháp déu tiền hành gi thích pháp luật thành văn ở nhống mức độ

nhất định trong quá tình thục hiện chức năng nhiệm vụ của mảnh Mặc di vay, co

Mion: Thomas C Wegurich, “Sutatory bueprestio in Gơnngy: dhe Continental Approach to Dong wit‘he Law, Heldwordh Lav Review, Voli, 1091, 0:

‘Petar de Cru, “Comparative lat dụngng werd” nd ed, Cevendih Pblihing Lưng, 1999 4265

“Tường Đạ học Luit Ha Nội, Giáo rb Tu to doh Nob. Cổng nhân din, 2014, 133

6

</div>Trang 29<div class="page_container" data-page="29">

quan tr pháp mà cụ thể là toà án vấn là chỗ thé có quyền gi thích cuối cũng đối với

php loật thành vin của mối nước. Cách giãi thích pháp luật thành vin cũa tồ én cógi trì rang buộc moi chỗ thể tổ tei và hoạt động trong pham vi mốt quốc gia thậm,chí ring buộc cả cơ quan lập pháp và hinh pháp của quốc gia đó trong những trường

hop nhất ảnh,

Tương tự như vấy, tại Đúc, thim quyén gii thích pháp luật thành vin & Đúcdoc treo cho tồ dn, mắc dù khơng cổ vin bản pháp uất nào của Đức quy Ảnh rõ toaáa có thim quyên niy. Tuy nhiên, nên ting pháp lý cho thấm quyển giã thích phápTrật thành vin của tod én cũng như những chỉ dẫn quan trong trong gid thích pháp luậtthành vin đã đoợc tồ án Hiển pháp Liên bang Đúc xác nhận khi tuyên bổ: “Trong,giải thích và áp dụng pháp luật, đặc biệt đối với những điều khốn chung, tồ án phải

xem xét din những chuẩn mục của giá bị của luật cơ bin” Hệ thống tồ án i cấp xét xử thập nhất cũng có thim quyin giả thích luật Đây la đều cân thất bai mac

đa các văn bin pháp luật tei Đức thường khá đỗ sơ nhưng tình trang mơ hỗ tối ngs,trừu tượng, chung chung của các quy phạm pháp luật là khó tránh khối, thâm chỉ với

tu cách a sin phi của tri tưởng tương cũa các nhà làm luật, có quy định còn trở nên võ nghĩa khi áp dụng để giã quyết tin hoồng thục tế, đời hồi thẫm phản phải làm

sáng tô hoặc dem lại ngữ nghĩa cho các quy pham pháp luật dé truờc khi áp dụng vào

xét xử: Khi đổ, tồ án sẽ phii chuyễn hố những quy inh khá quát tru tương đó thành những quy đánh gắn với tình huồng cụ thé ma tồ dang giải quyết thân chỉ toà án con phải lấp 18 hing của pháp luật 4 có thé giải quyết vụ việc được di din toà

trong trường hop nhà lam luật đã không dự liệu được hit các tinh huồng xây ra rong

thục tấn Tuy nhiên, cách giải thích luật cơn các tod án cấp đưới có được thie nhận hy khơng cịn tuỷ thuộc vào cấp xát xử phúc thẫn coỗi cùng Nồi cách khác, việc giất

thính luật của toà án cấp dưới chi cổ giá trị néu phán quyết của tồ én đó khơng bi tồ

án cấp trên bác bộ thông qua thủ tục xét xử phúc thậm,

Bin cạnh đó, các tồ án của Đức đều có quyển gi thích php luật thành vintrong quá tinh xét sir nhưng giá t hiệu lục của những giã thích đỏ trong một sổtrường hop còn phụ thuộc vào sơ cổng nhận của Toa én Hiễn pháp Liên bang, Đó là

Xơi phán qut của tồ án nào đó bị kháng cáo, kháng nghi do thim phán cia toa này

“Neu MacConrick & Raber 5. Smmners,uerpremig Samuet 4 Comparative Suy, Dermot Pibicing

Conpany, 1091, 40113

n

</div>Trang 30<div class="page_container" data-page="30">

nhân thúc sa lãnh về quy pham pháp luật được áp đụng để giả: quyết vụ việc, từ đó

lâm cho phán quyết đã huyền vi hiến Trong tinh huống đó, Tồ án hién pháp Liênbang sẽ à cơ quan cuỗi cùng có quyền ra sốt Ie tính hop hiển đổi với cách giã thíchpháp luật thánh vin ofa toa án bing cách đưa ra phán xé cuối cùng về tính hợp hễncủa bản án Tuy nhiên trên thet, Tod én Hiển pháp Liên beng Đúc cũng chỉ giới hạn

thấm quyển cia minh trong việc phán xét nhõng phán quyết dang có tranh cõi của tồ

án cấp dưới, xem liệu phán quyết đó có được tuyên tiên cơ sở nhân thie s lãnh cin

toà án cấp duis vé ngiĩa của các quyên cơ bên của con người được bảo vệ trong hién

pháp hay không hoặc liệu cách gii thích luật của tồ án cấp đười có v phạm quyền

con người cơ bản hiển định hay không 29

23. Quy tắc giải thích pháp hật thành văn

Giống như vận co sở pháp lý cho thẫm quyên giả thích pháp luật thành vấntao cho tod án, ở Đức cũng không có vấn bản pháp luật cu thổ, thống nhất nào quy

inh về các quy tắc giả thích lấp 15 hing của pháp Toit thành văn Tuy nhiên trên thục tổ, việc giã thích pháp luật thành vin & Đúc chin ảnh hưởng chủ yêu bởi Hiển php. "Mặc đà Hiền pháp khơng đặt ra quy tắc giã thích pháp luật thành vin nhưng ei chứa đăng những nguyên tắc ring buộc thim phán trong hoạt động này, Vì ki mọi vấn bản

pháp luật đâu phải hợp hiễn thi việc giả thích và áp dụng pháp luật cũng khơng đượcvi hiển Noi cách khác, cơ quan h phép trong quá bình áp dụng pháp luật cũng phi

đầm bảo giã thích pháp luật thành vấn sto cho hop hiển

Mỗi truyền thông phép luật mi quốc gia li sử dung những quy tắc khác nhieu

trong qué tỉnh giã thích pháp luật thành văn Việc lựa chon quy tắc nào để giã thínhpháp luật thành vấn phụ thuộc vio lich sở đặc thủ cn mất truyin thống pháp luật Mặc

dia tên gợi của các quy tắc có thể khác nhao nhung Đúc cũng giống như nhiễu nước

thuộc dng họ Civil Law khác đổu sỡ đụng các quy tắc chủ yêu sau: quy tắc giã thínhtheo ngĩa den hay cơn goi là theo ngơn ngũ vẫn bản (lteral/grammatical; giải thính

logic hay cịn goi là giải thích hệ thing (systematic); giả thích dua vào lịch sử lập

pháp hay quy tắc giã tích phát sinh (histricl/genetic interpretation); quy tắc mục

-Ngyyễn Ta Ảnh Văn “Bithoc từ khử nghệm gãithíh nhấp hộ thính vin cia Cơng hơi Liên bag Đức”,Tp th lade lọc số 6013. ST

3%

</div>Trang 31<div class="page_container" data-page="31">

dich luận (tlsdlogtcd interpretation); quy tắc gi thích bằng lập luận tung hr (enslogy); quy tắc giã thích theo Li ct quy pham phép luật (ao lsgi2)

Co học giả đưa ra séu,> bảy 3Ì thậm chi là chín quy tắc”? để giải thích pháp luật

thành văn ning thực ra ny khác nhau gin các quy tắc không qu lớn và rổ ring, đổi

Xơi có nự chẳng chéo trong việc phân chia nối dụng các nguyên tắc này, Vì vậy phẫn

dưới đây chỉ tập tring nghiễn củu bin quy tắc giã thích pháp luật thành vấn chủ yêuđược sở dụng tei Đức, đó là: () Quy tắc gi thích theo ngơn ngữ cia văn bản(Gremmatische of Phiologjsche Auslegung); (2) Quy tắc giả thích theo loge/hé

thống (LogischefSystematische Auslegng ; (3) Quy tắc giã thích dua vio lich sử lập

pháp (Historische Austegung); (4) Quy tắc giã thích theo mục đích xã hội cũa phápluật (Teleologische Austeging)

(Ä) Ony tắc giải thích theo ngơu ng cũa vi bãm

Quy tắc này được sử đụng dé làm sáng tô nội dung ci quy phem pháp luật ‘bing cách lam rõ nghia tùng từ, tùng câu và xác định méi

trong li vin của quy pham đô, Yêu cầu cơa quy tắc này là tồ án phối bám sắt vàocẽu từ cia điều khoản, khơng được giã thích ri với nghĩa den của từ ngữ tuy nhiênliên hệ ngữ pháp giữa chúng

trong một số trường hop có thể gi thích theo hướng mở rồng và đầy được coi la việc lâm hữu ich Kiểu giả thích này thường được sở dụng trong các đạo luật Cụ thé là cơ

quan lập pháp thường giãi thích pháp luật thành vin ngay trong quá trinh soạn thio

luật bing cách thiết kế một chương, mục, hoặc đu khoản "giả thích từ ngỡ” để đơn

xe các ảnh ngiễa làm sảng tổ các thuật ngỡ phép lí được sử đụng trong vin bin đó

Gt số lưu ÿ khi áp đụng quy tắc giả thich này, đó lẽ chỗ thể giả thích phất

tu tiên rỡ đứng “nga den pháp lý" hơn là “ngha den thông thường" cia thuật ngữ.

Ngồi ra việc giã thích cần phải sở ding nghia den của thuật ngữ ti thời đn giải thích pháp int, bit nghia den của thuật ngữ rất có thể sẽ thay đổi theo thờ gian Một ví du co thể đó là khí tồ án hơ pháp iên bang Đức phải phán xát iệu vide sử dụng exit yếrochoic để tin cơng có đồng nghĩa với vie sử dung vi kh để tận công hay không Bồi lẽ thuật ngữ “võ khí" rong Bộ luật hành my Đúc ở thời diém mới ban hành ám chỉ

CCompervene Snap, Dutta Poblskng Company, 1991, 8-88,

` Vi ân Rannand Young, Yan: Raymond Young, Đngtuit Pench nữ German Comparative Lt, Coven.

Publshung ated, 1998 «48-49,

“Vida Thomas C Wegench. 36m: Thomas C_Wegeich, “Sututory heepretatin x Gemany-the Conner

‘Apgroach to Dualng wah tt Law, Holdsworth Za Review, VeL1S, 191, 4223227»

</div>Trang 32<div class="page_container" data-page="32">

những phương iên kỹ thuật ding để tin cổng Tuy nhiên ngày nay, mất số loại hố

chất cũng có thể sử dụng đ tin cơng Như vây, nếu giã thich theo nghĩa den cũa thuật ngỡ tai thoi điển ban hành vấn bản pháp lui thi sẽ không bao quất được hit các trường hop có thé xây ra trên thục té. Vi vậy tơn án Đức để fu chon cách sử dụng giữa den của thuật ngữ t thời điểm giã thích để giả thích pháp luật thành vấn kh

áp dạng quy tắc này

Điễn công của quy tắc này là không cho pháp thim phán lam luật hay áp ditquan điểm cá nhân rong q trình giã thích luật Những hạn chỗ cũa nó là chỉ có théáp dung khi thuất ngữ được sử dụng trong đu khoăn dang được gi thích có din

gia pháp li; dng hỏi cách giải thích khơng dn đến những mâu thuấn bôi lễ nêu li

1ê sở dung trong quy phạm, pháp luật mo hổ, tối nghĩa hoặc lời 18 đó đã tổ răng nhưngvide áp đọng quy định pháp luật Ii din din một két cục phi lí thi quy tắc này sẽ trởnên vô đụng Bén cạnh đó, quy pham pháp luật thường mang tính khái qt ca, ngôn

“ngữ không phải lúc nào cũng chuyển tải mét cách chính xác ý chi của nhà lâm luật, do

đó, giả thích theo nghĩa đen có thi dẫn din những kết quả bit hợp lý, không côngbăng, Vi vậy mé tồ én cên tìm đến những quy tắc giải thích khác để làm 18 ngũ ngiĩe

của quy pham phép luật

(2) Quy tắc giải thích theo logic/kệ thơng.

Phuong pháp giải thích pháp luật thành văn thứ hai ma người Đức hay dàng làphương pháp gii thích logic. Thơng qua những phản đoán, muy luận, những quy luật

của tr duy loge để lam sángrõ nối đụng quy pham pháp luật. Bing những my đốn

logic có thé cho phép người nhận thúc dat tới chân lý trong quá trinh phân ích nổidung quy phạm pháp luật. Quy tắc này cho pháp toà án gia thích mét điều khoản pháptut khơng nhất tiết phải bám sit vào câu, chữ cũa điều luật néu giã thích theo ngơn

ngữ vin bản — ngiữa den sẽ dẫn đến két quả mâu thuần hoặc có nhiều cách hiểu, Nến pháp luật có khoảng tring, qu tắc nay cịn cho pháp thim phán được gii thích bing

lập luận trơng tự Nói cách khác, toa án được phép giải thí rồi xa nghĩa den côn câumột cách logic, ph hợp với bối cảnh có liên quan hoặc phải đặt*u luật cần githích trong mốt quan hệ với các quy Ảnh pháp luật khác của cùng đạo luật dang được

áp dạng hoặc trong mốt tương quan với các quy định khác của ei hệ thing pháp luật

"hoặc vớt các nguyên tắc chung của pháp luật.

30

</div>Trang 33<div class="page_container" data-page="33">

Quy tắc giã thích theo logic có phin tương tơ với quy tắc giả thích theo hệ

thống Với quy tắc giã thích theo hf thống người ta lam rõ nội dang tư tưởng côn

cqay pham pháp luật bằng cách đãi chiều nổ với các quy phạm khác, xác ảnh vĩ tí, vaitrị của quy pham dé trong chế định pháp luật, trong ngành luật hoặc trong toàn bộ hệ

thống pháp luật Đối với các hệ thẳng pháp luật thuộc đồng họ Civil Lew, dic bit là Đức thi pháp luật thành văn là một hệ thing cổ cấu trúc rất chặt chỗ, do vậy có thể sử dạng quy tic hệ thống để tim hiễu nội dung các quy đính pháp luật Quy tắc nay còn,

giúp phát hiện ra những mâu thuẫn, chống chéo hay nhõng lẾ hing, thiêu sớt cin quypham, vin bản pháp luật hoặc cia các bộ phân trong hệ thống pháp luật quốc ga

Điễu kiện để áp dụng quy ắc giã thích theo logi/hé thống là mốt trong ba đều Xiện rau: Thử nhất, vie áp dụng quy tắc giã thích theo ngân ngữ văn bên (agin der) lâm cho thuật ngõ, quy pham pháp luật có nhiều cách hiểu khác nhau ki đó, quy tắc ii thích logicfhê thống sẽ giúp chon lựa ra cách hiễu phù hop nhất với hoàn cảnh

thục té cia vụ việc dang cần giải quyết Thứ ha, ngiễa den của thuật agi quy phu

hông cong cắp bất kỹ giả pháp phù hop nào dé giải qut vụ việc cụ hổ, khi đó, gi

thích bằng lập luận tương tự due trên tinh Logie, hỗ thing sẽ được áp đụng Thứ ba,nêu quy định pháp luật cén giả thích chi có mét nghĩa nhưng việc áp dang quy inh

đổ din đến kết quả mâu thuẫn, phi logic, ph thực th toa án có thể bỗ qua nghĩa den, câu trúc ngữ pháp của câu từ đỄ có thể giả thích mốt cách hợp lý, có ÿ nghĩa nhằm, gi quyết vụ việc rên thực tổ

Tất ý cơn việc áp dụng quy tắc gi thích theo logic hệ thống là một quy

pham pháp luật không tổn tei độc lập, riêng biết mà ln nằm trong chính thể thống nhất của cả hệ thống pháp luật Vì vậy: yêu cầu của việc giải thích theo quy tắc legichệ thing là phải bão dim không tao ra ny mâu huấn với các quy pham pháp luật

Xhác rong cùng vin bản quy phim pháp luật và trong các vấn bản có hiệu lực pháp lý

cao hơn Khơng mâu thuẫn ở diy được hễu là sr hài hồ hố theo cả chiễu ngang lấn

chiều doc. Hai hồ hố theo chiễu ngang là việc giã thích mot quy phạm pháp luậtphi thẳng nhất với các quy pham pháp luật khác trong cing mét vin bản, đồng thờikhông đoợc phép làm cho bất kỷ mốt quy pham nào khác trong cùng đạo luật trở nêndư thùa Trong ii đồ hi hoa hoá theo chiễu doc la dim bảo việc gã thính quy phạm,php luật phẩt phù họp với vin bản pháp luật có hiệu lực pháp lý cao hơn ma cụ thể &đây là Hiễn phép. Trên thực tổ, nguôi Đức khi giã thích pháp luật thành vấn ln coi

31

</div>Trang 34<div class="page_container" data-page="34">

Hiển pháp như ranh giới và chỉ dẫn quan trong bậc nhất, đặc biệt là đối với việc giải

thỉnh những vin để nhạy cảm như các quy dinh của luật từ liên quan tới quyền con

người hién định 33 Vi vậy, mét bét câp đôi khi ndy sinh gây cần trợ việc thực hiện yêu.

cầu dim bảo sơ hai hồ hố theo of chiêu ngang và chiễu đọc của quy tắc giải thích

ng là đổi khi chủ

theo logichê có thẫm quyền giữ thích quá chủ trong đến tính hop hiển — chiễu đọc ma không quan âm đúng mức ới tính nhất quán ct quy phạm,

được giải thích với các quy pham khác của cing đạo luật — chiều ngang 3+

Ưu điểm của việc áp dung quy tắc giải thích theo logic/hê thống là đảm bảo.

được tin chất chế trong gi thích của toa án và tính nhất quán của of hệ thông phápluật, dim bảo quy định pháp luật được giả thích sé được áp đụng một cách hái hồ, có

sơ gắn kết với các quy định khác trong tồn bổ hồ thing phép luật. Bên cạnh đó, quy tắc này còn giúp phin quyết của thim phán phù hợp hơn với dự din lập pháp, làn cho kết quả xét xi công bằng hơn. Hơn nữa, nỗ còn cho phép thim phán lấp 18 hồng của pháp luật thành văn và kịp thời chỉnh sửa lỗ kỹ thuật của pháp luật thành văn

ngry trong qué tỉnh xét xử Tuy nhiên, hạn chế cia quy tắc giả thích theo loge/hé

thông là lạ cho phép thẫm phán thôm, bat hoặc thay đổ nghĩa của quy định pháp luật Và do đô cũng a gián ấp thửa nhân quyền "lâm luật" của thẩm phán, đây dường nine Tà trái với nguyên tắc tam quyên phân lập được thi nhân tri nước này

(8) Ơny ắc giải thích đựa vào lịch sử lập pháp

Diy la một quy tắc được thir nhân rộng rấi ở các nước theo trayén thống pháp

uất thành vấn, trong đó có Đức, Quy tắc này hưởng đến việc tim hiểu nội dụng, tơtung cũa quy phạm thông qua việc nghiễn cửu các điều kiện, hoàn cảnh lich sử đãdẫn đến việc ban hành quy pham hoặc vn bén quy pham pháp luật đó và nhiễm vụchính trị mà nhà nước mong muốn đạt được khí ben hành quy định hay vẫn bén phápTuất đó. Day là một trong những cách thức nghiên cứu ý định của nhà lâm luật, đơi khí

được in đầu. vie của một sử gig it đâu từ việc nghién cửu những tr ring thời

`) Ngyễn Ma Ảnh Văn “Bithoc từ kh nghềm gãi thính nhấp hit thin vin cia Cổng hơi Lần bụng Đức",Tapelt lade hoe, số 62012, 73

"Thomas C WAgtrih, “Satay uereation Gem’ the Cantivatal Approtch to Dealing wah the

‘ave, Holwordh aw Review, VOLS, 199140228

”=

</div>Trang 35<div class="page_container" data-page="35">

trong vin bên Trong một sổ trường hợp chúng được thể hiện ngự trong vẫn bin (có thể là ư lơi nói đầu cia vin bản hoặc ở phần đâu của mốt quy dinh pháp lui, còn lạ đa số các truimg hop khác phii tim hio thơng qua các báo cáo thuyết trình, giã bình, thấm định thẳm tra dự án văn bản pháp luật đó cũa các cơ quan Nhà nước có thim

Hoan chế của quy tắc này là phẫn nào thửa nhân vai rồ ci cơ quan hành pháp

trong việc âm rõ ngữ ngĩa cho sản phim của cơ quan lập pháp. Bồi việc them khảo

những bản thio vàn

iệc tham khảo quan điểm của nhánh quyền hành pháp, thể hiện ở việc lay ý kiến cơn

Chính phn, các bộ trong phiên hop cũa Nghĩ viên để thông qua dự luật Nine vậy, tha ng ranh luận trước kỉ thông qua vấn bản pháp luật bao gồm cd

lio biên bản hop của Nghỉ viên chính là thi nhận vai tro dẫn đất cũa cơ quan hành: phép đối với cơ quan lip pháp. Thổ nhưng, ching ta cũng không thể phổ nhận vai trỏ

của quy tắc giã thích heo lich sỡ này là giúp các thâm phán tim ra cách iat quyết vụiệc ngay cả khi câ từ côn pháp luật thành vin không trọ tiếp cụng cấp giã phép phùhọp

(8 Quy ắc giải thích theo mục dich xã hội cđa pháp

Nội dung của quy tic giả thích này là tồ án sẽ phi bản Tun vỀ mục dich râuxe mà cơ quan lập pháp muỗn đạt được khi ban hành dao luật, quy phạm pháp luậtdang được giã thích. Khi áp đụng quy tắc này, toa án đợc phép bỗ qua ngiữa den và

cấu trúc ngữ pháp cia điều luật đ try tim mục dich ban hành đu luật cần gã thích.

nhằm có được cách giả thích hop lý nhất

u cầu cia giã tính theo tiép cần mục dich là xem xét lam rõ ý ảnh chủ

quan của nhà lam Tut, Vé khía cạnh này, giữ thích theo mục dich ban hành quy phạm,

php luật là một bién thể của gii thích dua vào lịch sờ lập pháp Tuy nhiên bên cạnh:

yêu cầu chủ quan, nguyên tắc này còn hướng đến yêu cầu khách quan là như cầu xếhồi, tơ tưởng đoơng dei, chúc năng xã hội của quy phan pháp luật vi đều này sẽ

mang lại ý ngiĩa cho nự phát tién của nhõng chế dinh pháp Lý: Việc làm này được

chip nhân và không bi coi là vi phạm pháp luật nêu nó được thục hiện với me đíchtìm ra lý 1é ẫn dẫu ding sau quy pham đó hay ý ngiĩa thọc, khách quan cũa quy phim

phép luật Trong thục tén, quy tắc này thường được áp dụng ð Đức đ giã thích pháp

3

</div>Trang 36<div class="page_container" data-page="36">

uất thánh vin mắc di có nhiều ý kiến phê phán cách giả thích này 2° Bãi 18 thâm, phần có q nhiễu tơ do để đơa ra những lý được cho là hàm chứa trong quy ph

pháp luật thâm chỉ có trường hop đ ngược lạ câu từ của quy pham pháp luật đó, Vìthụ tÊ chủ thể giả thích đã chinh sa câu chế của quy phạm pháp luật rong pham vì

cho phép nhằm đưa ra kết quả được xã hối sẵn sing chip nhận trên thự tẾ

im công ải áp dụng quy tắc này lá sẽ giúp bù dip các khoảng trồng 15 hing

pháp luật khi cha cơ quan lập pháp ban bảnh các quy đính mới, vi đủ luật khơng cóquy định trục tip, cụ thể về tinh hung cin giã quyết nhhơng dựa vào mục đích sâu xa

mà các nhà lam luật muốn đạt được khi ban hành đạo luật, tồ én vẫn có thé tim ra nguyên tắc pháp lý & giải quyết va việc. Bin cạnh đó, quy tắc giã thích này cịn cho pháp các quy phạm pháp loật thành văn được phất triển hoặc được giải thích phù hop vvới những nhủ cầu luôn thay đổi của xã hội Tuy nhiên, quy ắc gii thích này cũng có nhược điển giống như một số quy tắc đã phân tích ở trên, đỏ là tri với nguyên tắc

tam quyén phần lập khi nó cho phép thẫm phán “lam luậ?, due ra quan điểm cá nhân VỀ đạo đúc, công bằng lễ phải vào phán quyết trong quả trình xế xử:

ơm li, trần cơ tổ phân ích các quy ắc gi thích pháp luật thành vấn chỗ yếu

phd biển hién nay tei Đúc có thể thiy rằng không tổn tei một ranh giới quá rõ rùng, nghiém ngặt giữa các quy tắc giã thích mà ln có sự hỖ trợ, tác đồng lấn nhau, vừn là

tiến để vir là bỖ tro cho nas Chỗ thể có thim quyên giả thich có thé chi áp dụng một quy tắc duy nhất, nhưng cơng có khi phải phối hợp linh hoạt giữa nhiễu quy tắc nhẫn dem Ie hiéw quả giải thích pháp luật thành vin hồu hiệu nhất Bên cánh đó, khơng c quy dinh về thứ hy áp dụng các guy tắc này ma hoàn tồn phụ thc vio ý

cảnh của chỗ thể giả tích.

3. Kinh nghiệm giãi thích pháp Mật thành văn cho Việt Nam

Pháp luật Việt Nam cũng đã có những quy định mang tính hiển đính cũng nhờ cược quy định cụ thé trong các văn bản quy pham pháp luật Điễu 3 Luật Ban hành, ‘vin bản quy pham pháp luật của Việt Nam năm 2015 quy đạt “Giá Đích Hiển pháp

luật pháp lệnh là việc Ủy ban thường vu Ôu

đầu, Khoa đẫm trong Hiễn pháp luật pháp lênh đễ cô nhân thức, th hiện áp hội làm rỡ nh thẫn nội cing của

Sp Neil Mac Connick & Rabat S, Smmers, berpreting Saws: Compete 2h, Du non Abiding

Company, 1991 108.

34

</div>Trang 37<div class="page_container" data-page="37">

chong ding thơng nhất pháp luật”. Giả thích phip luật vé cơ bản là nhằm lâm 18 nổi dang bản chất thật mr của pháp loật lâm cho moi người hiéu và thục hién pháp luật theo đúng các u cầu cia pháp chỉ: Nếu khơng gi thích diy đã chính xác hiễn

php, luật, pháp lệnh va các vin bin quy pham pháp luật khác thi sẽ rất khó khăn trong

host động giám sát việc thi hành chúng và cũng khó có thể kết luận được vin bản hay quy định pháp luật nào đỏ trú với Hién pháp, luật, pháp lãnh... để định chỉ thi hành hoặc huỷ bổ. Do vậy, pháp luật Việt Nam quy định “Tie giã thích Biển pháp, luật

tháp lệnh được thuc hiện trong trường hop quy (ảnh của Hid pháp, luật pháp lệnh

số cách hẫu khác nhau trong việc th hành (Điều 158 Luật ban hành vin bản quypham pháp luật Việt Nam năm 2015)

Tei Việt Nam, vẫn để giã thích pháp luật thành vin đã được đưa ra bảnluận sốt

nỗi bai các học giả rong nhiêu nim gin diy. Tuy diy không phải là một chủ để môi xế nhưng vẫn luôn là vin để nhân được sợ quan tâm, tranh cất oie các học giš cing như những nhà hoạt đông thực tiến Trân cơ sở tim hiểu về giã thích phip luật thành

vấn 8 Đức, có th rit ra một sổ bài họ nh nghiền cho VietNam nh an

Thứ nhất, cần xác dnt lạ các chủ thể có hẫm quyền giã thích phép luật thin

Khoản 2 Điễu 74 Hiễn phép nước Cơng hồ xã hồi chủ nghĩa Việt Nam quy

đảnh thâm quyễn giả thích Hiễn pháp, luật và pháp lệnh được trao cho Uy ban thường, vu Quốc hồi.Quy định này xuất phát ti quan điểm cho ring chủ thé ben hành vin bản

php luật là chủ th

cqayin giã thích pháp int thành văn.

1 nhất vé vin bên đó, và vi vậy chỉ ch thể nay mới có thẳm,

Theo kính nghiện của Đức và cũng là ở nhiêu quốc gia trần thể giới, trên thực

tổ, obs cơ quan lập pháp, hành pháp, tơ pháp đều có thẫm quyền giả thích pháp luật thành vin ở những mức độ và cách thức nhất inh Thổ những toa án vẫn là cơ quan co thẫm quyền cao nhất trong host động nay. Đổi ngey cả cơ quan lập pháp ~ chủ thể trục tip ban hank luật cũng khơng có quyển huỷ bản én côn toa trái với dự định lập php ota mink mã chi có thé ban hành luật mới để sửa đổi luật hiện hha nhằm gil thiểu tối da cách dif đạt mơ hé trong luật dim bio trong tương lei quy đính đó sé được áp dung phù hợp với de Ảnh của nhà âm luật Toa án cổng có thi huỷ các quyết

đảnh hành chính của các cơ quan quan lý Nhà nước trong quá tinh các cơ quan này ra

các quyết định hinh chỉnh nhằm thục hiển chúc năng công quản, nếu quyét định đồ

35

</div>Trang 38<div class="page_container" data-page="38">

“được tuyên tiên cơ ở bỗ sốt tinh tất vụ việc hoặc do cơ quan hành chính hiễu sa quy

sh pháp luật hoặc và cả h lý do trên

Ly dof nhiễu nước trên thể giới rao cho toa án thâm quyển giã thích pháp

luật thành vin vi toa án là cơ quan trục HẾp áp dung pháp luật trong hoạt đồng cia

“mình Điễu đó đội hồi thim phán phải hiễu va áp dụng đúng din các quy phan pháp uất có liên quan tới vụ việc ma toa git quyết Vi vậy nếu trao thẳm quyên này cho cơ quan khác th rất có thể dẫn din những khỏ khán, tốn kểm thô gian, tin bạc để học

hiện công việc niy, hơn nữa cơ quan đỏ rit có thể khơng đủ khả năng chun sâu

trong nh vực liên quan để gi thích pháp luật một cách hiệu quả

Hiên nay, tạ Việt Nam, Uj ban thường vụ Quốc hồi — cơ quan được trao thẩm, quyền giả thích pháp luật thánh văn rên thọc té rt it khi sử đụng quyên năng này ofa “mảnh Ngoài ra vỀ lý thuyết, cơ quan quin lý Nhà nước ở cấp bô và ngang bô không

6 chức ning gi thich pháp luật thành văn nhưng rên thực ta, các cơ quan này lạ thường xuyên phải thục hiện công việc dé. Bởi khi có bắt cử vướng mắc nào trong quá nh thọc thí pháp luật, chủ thể áp dung pháp luật đầu có thể gi cơng văn tới các bổ hữu quan để yêu cầu giải đáp thắc mắc. Thục tổ này cho thấy tai Việt Nam, không phi tod án hay cơ quan lập pháp là nơi được các chỗ thé áp dụng pháp luật hướng ti khi có vướng mắc trong thục tin thí hành pháp luật ma chủ yéu ii là cơ quan hành php. Vé vấn dé này, Việt Nam có thé học hồi theo tình nghiệm của Đức, kết hợp với tinh hình thụ tẾn tei Việt Nam, có th trao thẩm quyển giã thích pháp luật thành văn cho

tồ án (bit kỷ tod án nào cũng có thim quyền giãi thính pháp luật thành vấn, gần cả

Hiển pháp, nhưng quyển giã thích cuối cing vẫn thuộc về toà án nhân dân tố cad)

"hay cho các bộ hữu quan trong thoi gian tới they v trao quyển năng này cho riêng Uỷ‘ban thường vụ Quốc hội

“Tim hai, cần luật hoá các quy tắc giải thích pháp luật thành văn.

Pháp luật Việt Nam hiễn nay mới chỉ quy ảnh nguyên tắc chung cho việc gaithỉnh pháp int thành vin ma chưa có các quy định rổ răng vé quy tắc giã thích pháptit thánh vin Điều 158 Luật ban hành vẫn bản quy pham pháp luật Việt Nam năm,2015 quy Ảnh: “Việc giải thích Hiễn pháp, luật phép linh được thục hién trong

trường hợp quy định của Hiền pháp, luật, pháp lệnh có cách hiểu khác nhaơ trong việc

thi hành” Quy định này có thé gây cân trở hoạt động giải thích pháp luật thành văn.

tbấ rất khó chứng minh được trên thực tế một quy phạm, thuật ngữ là mơ hỗ tố ngiềa

36

</div>Trang 39<div class="page_container" data-page="39">

và cĩ nhiều cách hiểu khác nhau Trong khi đĩ, đậy lạ là tình trang thường xuyên xây

ra tiên thực tẾ

Bên canh đổ, khoản 2 Điễu 158 Luật ban hành văn bản quy pham pháp luật

2015 đơn ra 3 nguyên ti giả thích pháp luật thành vin, đồ là: “a) Đứng với nh thn, mục dich yêu cẫu quan đẫm chỉ đạo bạn hành Hiễn pháp luật pháp lênh: b) Phi

hop với nội dig ngơn ngữ cũa Hiễn pháp, luật pháp lệnh: c) Khơng được cửa đổi

bd sung hoặc đất ra gy đình mơi". Từ quy ảnh tei đễm a,b khoăn 2 Điều 158 cĩ thể

Tiểu các nhà lập pháp Việt Nam thie nhận quy ắc giả thích theo mục đích luận vàapy tắc giữ thích theo nghĩa den cũa vin bản Riêng quy dink tử idm c khộn 2 Điều

này lạ khơng cho pháp sin đổi, bỖ sung hoặc dit ra quy nh mới đồng ngiầa với việc khơng cho pháp chủ thể cĩ thim quyền gi thích pháp luật lp 18 hỗng của pháp luật

bing cách sing tạo ra các quy pham phip luật mơi và cũng khơng được áp đụng trơngtừ pháp iit.

Nhờ vậy, so với Đức hay nhiễu quốc gia khác trên thé gĩi, Việt Nam chi thừanhận hai quy tắc giã thích pháp luật là quy tắc mục đích luận và quy tắc nghĩa den

itu này sẽ lâm han chế phạm vi lựa chon quy tắc giả thích cho các chỗ th, phin nào lân tổ các cỡ quan cĩ thấm quyền thay hiện chức năng của nình Bai vay; Viet Nem, cĩ thể dun thêm những quy tắc giải thích pháp luật thành vin chủ yêu, cần thiết va phd tiến được áp đụng tạ rất nhiều quốc gia ð cé truyền thống Civil Lew và Common Lew

như. quy tắc giải thích theo lịch sở lập pháp, quy tắc giã thích theo logje/hệ thống:

Thứ ba, cần tang cường hơn nike vai trở thục tế và kỹ năng giế thích pháp luật

của các chỗ thể cĩ thẩm quyền Cu thể là cần cĩ những giải pháp đơng bổ, hữu hiệu HỆ đồng cái pra hố: nine Ie! tae độ hay dE cất thấm phi an EE tiểu và vận đụng pháp luật để xét xữ các vụ án cụ thi. Cin tránh tình trạng cho ring pháp luật chưa quy định hoặc quý định khơng rõ mà khơng thé xử lý vụ việc, dẫn đắn vide xét xử bị chậm ti, bố tie hoặc “xét xử th nào cũng được” 35 Ở đây, ngồi yêu tổ SE ani a ae ia Gs AR aan Ta, i G8858 ae sing là chỉa khố đỗ giúp các thẩm phán giải mã những guy định cơd chum 1õ tầng của php luật trong các vụ kiện mà họ thm ly. Thêm site, cin tiép tục diy mạnh việc cơng. khai, minh bạch hĩa host động xét xử của Téa án, thúc đẫy việc bình thành các án 18

ANS Be Men, Bàn vì phơ) ng thơng thận tế ude bĩi nước Cơng lồ vilội chỉ ngu ite

iy gocher venguochoepan/Pages kan. cspn? AP hea Dem ID=54 gy ng cáp: 212202020)37

</div>Trang 40<div class="page_container" data-page="40">

«qua việc tập hop và cơng km các phán quyết ma Tịa án nhân din tối cao đã và đang thực hiện Và cud: cũng là kip thời tổng kết lánh nghiệm xét sở của Toà án để năng những vin để pháp lý tong các troờng hop áp dang pháp luật cơ thé qua các bản én đã có hiệu lực thi hành thánh ý kiễn giả thích chính thức ct chỗ thể có thm quyền theo

tit ảnh /

DANH MỤC TAILIEU THAM KHAO

1. Hiển pháp nước Cơng hồ xã hội chủ nghĩa Việt Nem năm 20133. Luật ban hành vin bản quy phạm, pháp luật 2015

3.Bộ luật din sự Đức

4. Trường Dai học Luật Ha Nội, Giáo tình Tuất zơ sánh, Neb. Cơng an nhân din2014

5. Nguyễn Thị Ảnh Vén, “Bai hoc từ kinh nghiệm giải thích pháp luật thành vấn cơn

“Cơng hồ Liên bang Đức”, Tap chi Luật học, 6 6/2013

6. Nguyễn Thị Anh V ân, “Bai học từ kinh nghiệm giải thích pháp luật thành vấn của một số nước Civil Law và Common Law", Tap chỉ Luật hc, số 52016

7. Ngô Đức Mani, “Ban về lập hiển", Cổng thông h điện ừ Quốc hội nước Cơng hồ

xã hồi chủ ngiĩa Tiết Nam, website

itp quochoi w/tlieuquochoi/anphan /Pagesfanpham. azpx7AnPhanlfeniID=54Coat truy cập: 21/20/2020)

8. DNeil MacComrick & Robert 8, Summers Interpreting Statues: A Comparative‘Study, Dartmouth Publishing Company, 1991

9. Peter de Cruz, “Comparative lev in a changing world’, 2nd ed, CavendishPublishing Limited 1999

10. Reymond Young Xem: Raymond Young English French and GermanComparstive Law, Cavendish Publishing Limited 1998

11. Robert Alexy va Ralf Dreier. Xem: DNeil MacComrick & Robert S. Summers,Interpreting Statues: A Comparative Study, Dartmouth Publishing Company, 1991

12. Thomas C-Wegerich, “Statutory Intepretation in Germany. the Continental‘Agprosch to Desling withthe Law., Holdsvorth Law Review, Vol15, 1991

3

</div>