Luận án tiến sĩ Luật học: Vai trò của hương ước đối với quản lý nhà nước tại thôn, làng vùng đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam hiện nay

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (26.21 MB, 260 trang )

Trang 1<div class="page_container" data-page="1">

BỘ GIÁO DỤC VA BAO TẠO BỘ TƯPHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LẠI THỊ PHƯƠNG THẢO.

LUẬN AN TIEN SI LUẬT HOC

HANOI- 2022

</div>Trang 2<div class="page_container" data-page="2">

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LẠI THỊ PHƯƠNG THẢO.

VAITRO CUA HƯƠNG ƯỨC

61 VOI QUAN LÝ NHÀ NƯỚC TẠI THÔN, LANG VUNG DONG BANG BẮC BỘ VIỆT NAM HIỆN NAY

'Chuyên ngành: Lý luận va lịch sử nha nước và pháp luật

LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HỌC

'Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Minh Đoan.

HÀ NỘI - 2022

</div>Trang 3<div class="page_container" data-page="3">

LỜI CAMĐOAN.

Tôi xin cam đoan đây là cơng trình nghiêncu của riêng tôi. Các sổ liệu néu trong luận án

là trung thực. Những kết luận khoa học của thuận án chưa từng được ai cơng bồ trong bắt kp

cơng trình nào khác

TÁC GIÁ LUẬN ÁN

Lại Thị Phương Thảo

</div>Trang 4<div class="page_container" data-page="4">

“Chương 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TAL

Tink hình nghin cứu để tài

Đánh giá về tinh hình nghiên củuliên quan đến đ ti luận án

Cân hồi nghiên cứu và gã thuyết nghiên cứu

Chương 2: CƠ SỐ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA HƯƠNG ƯỚC DOI'VỚI QUAN LÝ NHÀ NƯỚC TẠI THON, LÀNG VỮNG"ĐỒNG BẰNG BACBOVIET NAM

Huong ước trong đời sống thôn, làng ving đồng bing Bắc BộVitam

Quinty nhà nude tạ thân ling và vai rồ côa hương ước đi vớiquần lý nhà nước tạ thôn, lãng vùng đẳng bing Bắc Bộ ViệtNam

Những yêu tổ ảnh hưởng dn vi rò cba hương ước đổi với quâný nhà nước tạ thôn làng ving đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam.

“Chương Ö:THỰCTRẠNG HƯƠNG ƯỐC VÀ VAITRÒ CỦA HƯƠNG.VƯỐC ĐỐI VỚI QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC TẠI THÔN, LANG'VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BÔ VIET NAM HIEN NAY

Khai quit vé tinh hình hoơng ước ở thơn ling ving đẳng bằng Bic Bộ Việt Mam hiển nay

“học trang vi trò cia hương de đối với quân lý nhà nước tử thôn,ling vùng đồng bing Bắc Bộ Việt Nam hiện nay

Nguyên nhân thục tring vai trò của hương woe đối với quân lý nhà

"ước tại thôn, làng ving đẳng bằng Bắc Bộ Việt Nam hiện nay

</div>Trang 5<div class="page_container" data-page="5">

Chương 4: QUAN DIEM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CUAHƯƠNG ƯỚC ĐỐI VỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TẠITHON, LANG VUNG ĐỒNG BANG BÁC BỘ VIET NAM

HIEN NAY

Quan điểm v ph huy vai trò của hương ue đối với quản lý nhà "ước ti thôn lãng ving đồng bing Bắc Bộ Việt Nam hiện nay

Giải pháp phát huy vai rd cũa hương ốc đổi với việc quân lý nhà

nước tạ thôn ling ở đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam biện nay

KẾT LUAN

CAC CÔNG TRINH KHOA HOC CUA TÁC GIA ĐÃ CONG BÓ CÓLIÊN QUAN DEN ĐỀ TAILUAN AN

DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.

144

</div>Trang 6<div class="page_container" data-page="6">

1. Tinh cấp thấết của đỀ

itm nỗ bật cin dân tốc Việt Nam là yêu tổ công ding - mốt giá trị được taolập, công cổ và duy ti qua nhiễu thể hộ. Đó là sức manh truyền thống, vừa có nh,

aque gia lại vite có tinh địa phương được sin sinh từ ling xã. Chiêu cit vue GiaLong năm 1804 nêu rõ: “nước 1a hop các ling mà thánh. Từ làng mà đến nước, dạy

dân nên tục, vương chỉnh ly lãng lim trước”. Ngay of thực dân Pháp khi tiền hành

cuộc chiên tranh xâm lược nước tạ cũng phi út ra kết luận “Lang Việt Nam là cái

chin khôa để giả mã bí mật Việt Nam, thân kỹ Việt Nem" (P Mus - học giã, £ quan quân đội Pháp đầu thé kỹ X30. Những quan niệm như thé đã xác nhận một thực tổ Trỗn nhiên làng Việt am từ xưa đến nay ln giữ một vĩ bí hỗt súc quan trong rong

tắt ed các vương tiểu, nhà nước, trong việc hoạch đính các chiến lược cei quản, xây

dạng và hát tiễn đắt nước. Tuy nhiên, với đặc thù vẫn có l tink te qn rất cao của

thơn làng theo ấp tue "phép vua thua lệ lãng" Tự là một rỡ ng lớn rong việc nhà

it nặt chính.

"nước muốn can thiệp, nim bit va quản lý đời sốngxẩ hội 6 thôn, làng VỀ

quyền, nhà nước thông qua xi để quản lý din làng, nhưng xã khó có thé lâm tốt chức

năng qn lý hành chính của mình néu nữnykhơng thông qua một cấp trung gan khác

là thôn Do đổ, ngày 11 tháng 5 năm 1998 Chính phủ đã để ra Quy chế thục hiện din

chủ ở xã khẳng định: “Thơn làng bản, Ấp khơng phải là một cập chính quyển những ànơi sinh sống của công đẳng dân cự 14 nơi thực hiện din chủ một cách tn tiếp và

xông tấ nhằm gai quyất các công việc trong nội bộ cơng đẳng din cự bảo dim đồnkết, git gìn tật tren toàn xã hội và vệ sinh mối trường sấy đựng cuộc sing mới,

tương trợ giúp để nhau trong sản xuất và đời sống, git gn, phát hy truyện thống tốt dep và thuẫn phong mỹ tue côn công đẳng shim thục hiện tốt các chi trương của

Đăng pháp luật côn Nhà nước, thục tiện tốt quyén, nghĩa vụ ofa công din và nhiễm

vụ cấp trên giao" DI, Điều 13]. Như vậy, Quy chế trục hiện din chi ð xã cing đã thể hiện ổ tính thin nhà nước mudn thục hiện sự quân tý của mình din cập cơ sở nh

shit trong công đồng dân cư thi rước tiên phải én hind thông qua việc nắn lấythôn làng,

</div>Trang 7<div class="page_container" data-page="7">

ĐỂ làm được điều đó, song song với qu tỉnh té lập cấp thôn, nhà nước cần ghấi có hướng phạc hồi các ut6 truyền thơng đặc biét la nr xuất hiện hở Iai cũa

hàng loạt các thiết chế phi quan phương thân, làng Các thất chế phi quan phươngnày chínhlà nơi lưu giố những giá tì và chuẫn mục của công đồng điều chỉnh những

hành vi ứng xử của con người. Sức sống cis hương ước vẫn còn đ tên tới ngày nay,

gay of rong khung cảnh xã hội nơng thân đang chuyển mình từ cổ tuyển ti hiện

xi, Bồi hoơng ước là một i sẵn vin hoa lớn, cổ gi trí nhiều mất, trong đó nổi bất shit a vai trò quan ly xã hội nông thôn Sẽ là phiên din và không công bằng nêu cho

ring ngiy my, nbiễn di manh mổ của đời sing nơng thơn VietNam, vin dé hương

‘ude chỉ cịn fa cu chuyên tịch sử Nhin vào thục tổ của kinh t thi trường 6 thị hồn

công nghiệp hỏa, nhiêu người hoại nga cho ring huơng woe tnd sẽ mắt gi tú, Tuy

hiên, hương tước vẫn có cơ ở tổ tạ và s vẫn com tận tạ, Khi cơ sở ha tổng ảnh tỘ thay đổi thi Liên trúc thong ting (rong đó có nhà nước, pháp hit... và kể c hương win) cũng sẽ thay đổi theo - đỏ la quy luật Song thay đối - điều đó khơng có ngiĩa là tiễn mất hoặc mất & hointoin Việc mất có ching chỉ lànhững hồ tục lạc hig những tin âư cũ cổ hỗ l thời đhâm chỉ edd tin gi "hoơng túc" đã chăng nữ), Hương vóc

nấu được tic hop, bỗ sungnhững nội dang mới, nó vẫn cịn ngun gat ding với bản chit của nó là cơng cụ hư quân, chứa đụng những quy ảnh không trả luật và hổ tr cho tnt; thụ hiện chức năng gi ga và phát huy những giá tị vất chất và nh thân cũ lăng

xã rong thời hiện đi Hiện nay ViÊẨNưn đang xây dụng Nhà nước pháp quyễn côn dân,do din, và dân, đồ cao vị thế của pháp luật song không phải vỉ thé mà xem nhẹ các công

cu đi chỉnh quan hệ xã hội khác, trong đ có hương tức.Thực, nếu biết kể thờa,

Xôi thác rên nh thần “gan đục khơi trong”, phát huy những mất ích cục, hợp lý và

2 sử dung hương ước

một phương tin trợ có hiệu quả trong việc quản ý lánh tổ - xã hộ, đơa nông

thôn Việt Nam vào quỹ đạo phát tiễn lành manh: din chủ và pháp quyền, đoàn kết hop tác trong sự ding thuân của công đồng Đây là nhân tổ cơ bin dim bảo mr én

định chính tr tích cực, lãnh manh, phát huy được quyền tự chủ, sáng tạo của tùng dia

thương là tin dé va điều liện cơn phát tiễn bén ving, Xét từ góc độ phip lý và vẫn

hón pháp việc xây dụng và thục hiện hương ude mới ở thôn, làng là việc lam quanloại bỏ những yêu tổ lạc hậu của hương tước cũ, chúng ta có

trong Đây vừa là cơng cụh trợ cho qn ý nhà nước, có ác đạngtích cụ ti quân

</div>Trang 8<div class="page_container" data-page="8">

ý hành chính, đồng thời phát huy được khả năng tr quản, tư điều chỉnh của cơng

đồng din cư

‘Voi những phân tích nêu rên, việc lm chọn để từ "Vũ tr chu hương ước i quản lý nhà ede tì tiêu, làng vùng đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam hiện nay"

có ÿ nghĩa lý luận và thực tin cấp bách2. Mục đích, nhiệm vu nghiên cầu2.1. Mục dich nghiều ci

- Lâm sáng tổ những vin dé fy luận về vai tro ce hương ude đãi với quan ly

đổi v

ha nước tại thôn, lang ving đẳng bing Bắc Bộ,

- Xây hing cơ sở cho việc đánh giáthc trang vi trò của hương ude đối với

quân Lý nhà nước tại thôn, lang ving đẳng bing Bắc Bộ hiện nay,

- ĐỀ xuất các quan diém, giã pháp đỄ phat buy vai to của vai rô của hương

trức đỗi với quân tý nhà nước tại thôn, làng ving đẳng bing Bắc Bộ hiện ney.2.2. Nhiệu vụ nghiên cứm

- Phân tích nhing phương dién thể hiện ve hồ ofa hương use rên cơ sở

pham vi nội dang quấn lý nhà nước thơn, làng ving đẳng bằng Bác Bộ,

- Phân tích những yêu tổ tác đồng đến vai trở cũa hương ước đối với quấn lý

nhà nước tại thôn, lang ving đồng bằng Bắc Bộ,

- Nghiên cửa thọ trang va tro cũa hương ước đổi với quấn lý nhà nước ti

thôn, làng vùng đồng bằng Bắc Bộ hiên nay, chỉ rõ cả những bit cập còn tên tại, cũng hư nguyên nhân dẫn đến inh trang đó,

- ĐỀ xuất các quan dm, ga pháp nhằm phát huy hiệu qué vai tở của hương

wie đối với quân lý nhà ngớc tại thôn, làng ving đẳng bing Bắc Bộ hiện ney

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

3.1. Đối tợng nghiên cắm

éi tượng nghiễn cứu cũa luận án là hương ước ở các thơn, Ling ving đồng tẳng Bắc Bồ, vai trị của hương ước đối với hoạt động quản lý nhà nước tạ thôn làng

3 Việt Nam hiện nay,

3.2, Phạm vinghién cứm

Pham vi không gian: Môi truờng cia làng Việt truyền thẳng mỗi mién Bắc -Trang - Nam khác nhau. Có làng trừng da có ling đẳng bing và ven bién, có làng

</div>Trang 9<div class="page_container" data-page="9">

cum Ie trên giải đất cao git ving chiêm trồng có ling ð Nam Bộ (hưởng được gọi lip), Trong đó, ở nơng thơn Nam Bộ và một s nơi khác, theo nhiều nhà quản lý, khơng nhất tiết phii có hương ước, Hương ước chỉ tổn ti ph in ở kho wae Bắc

Bộ và Bắc Trung Bộ. Do đó, đ ti giới hạn ở việc nghién cửa vai trò của hương ước

vũng đồng băng Bắc Bộ - nơi làng xã cổ truyền hình thành sớm, có kết câu xã hội bản chất đồng thời cũng a nơi hương tức được roan thio và sử đụng nhiÊu nhất rong cả

lich nỗ và hiên ti

"Ngon tr liệu chính cơa luận én các bản hương ước mới đuợc son thio tr

nim 2000 đến nay ofa các thôn làng ving đồng bằng Bắc Bộ hiện nay. Đồng thời tin án sử dạng một số bản hương use cổ thời phong ién dé có my so ảnh với hương tước ngày nay. Luận én cũng kê thửa những thành quả nghiên cứu về lang Việt cổ truyền, nông thân thời đại mới, về quân ý nhà nước, về hương túc, pháp luật trong mối quan hệ với hương ốc đã được công bổ từ trước din nay.

Pham vĩ thời gian: Luận án chủ yêu nghiên cứu giai đoạn từ năm 2000 trở lại

4. Phương pháp hộn và phương pháp nghiên cứu

Luận án nghiên cứu in cơ sỡ lý luận và phương pháp tuần cũa tt học day

thiện chứng và duy vi lich sở Mác - Linia, tơtườngHỗ Chí Minh, các quan điểm

của Đăng Công sản Việt Nam vi chiến lược xây dmg nơng thin mới, vé hồn thiệnpháp luật dim bảo cho quá tình phat huy dẫn chủ

cư sổ, cơng đồnglàngxã ư it nem higanay Đặc ti là các quan điểm v văn hồ,

co số, xây dựng chính quyền ở

quân lý nhà mage va tơ quân công đẳng, về thục hiện dân chi cơ số, quan hệ giữa

phip luật với hương ước, phong tu, tập guản

Luận án đ sử đạng các phương pháp nghiên cứu cụ thể

-+Phương pháp phân tích và khá qt hố: đoợc sử đụng để phân tích, đánh

ag các phương dién thể hiện vai trị, giáhị ca hương tức đốt với hoạt đông quản lý

ha nước tại thén, lang ở Việt Nam hiện ney.

Phương pháp so sink: được sử dụng để so sinh và đánh giá những giá bị

của ghép luật và hương ước những giá quy phạn x8 hộ có tác đụng to lớn trong đổi

ống xã hội nói chung và đời sống thơn, làng nói riêng.

</div>Trang 10<div class="page_container" data-page="10">

+ Phương pháp nghiên cửu liên ngành để nghiễn cửu về bản

vai trở ofa hương ước rong đồi sống thôn, láng loận án sở dạng phối kết hợp nhiều"ngành khoa học khác nhau nhơ luật học, tt học, sử học, xã hộ học

+ Phương pháp thông kê, mồ tả tổng hợp, khảo sát xã hội học: được sở đụng đã thắng kẻ, đánh gi thre trạng vi trị cia hương tức trong đổi sống thơn, lãng ving

đẳng bing Bắc Bộ Việt Nam hiện nay.5.

- Luận dn dt nghiên ei một cách hệ thắng và khoa hoe lý luận về sự tự quân

ép mới của hận án

của thôn làng, về nhu câu quản lý nha nước tại thôn, lang, xây đựng được lý thuyết vi vai to, các khía canh thể hiện va trở của hương tước đối với host động quân lý

nha nước tại thôn, lang

- Luân án i sâu tim hiễ thục tring và nguyên nhân vai trò cũa hương túc

đối với quân ý nhà mae tr thôn, lăng

- Luận án đưa ra một số giả pháp nhắm phát huy nhông giá tỉ của hương

tước cũng nơ khắc phục nhồng mắt hạn chế còn én tri của hương ước trong quấn lýha nước tại thôn, làng ở Việt Nam hiện ney.

Két qui nghiên ei của dé từ luân ánlà bổ ming quan trong vào lý luận nhận,

thúc và vie quin ly nhà nước tri thôn, ling, gop phân lâm phong phủ thêm nhân thievi vai hồ cia hương túc din thục tổ quản lý nhà nước tạ thôn, lang ving đẳng bing

Bắc Bộ ViệtNam, Ln été cơng trình them Kho cần thiễt cho các nha quản ý, các

cán bộ lam công tác nghiên cứu và giảng day khoa hoc pháp lý, các nghiễn cửu sinh,

6. ¥ nghĩa khoa học và thực tiễn của hiện án

61. Ý nghĩa khoa học

Kết quả nghiền cứu của luận én góp phần bổ sung: hồn Hiện và lant stu sắc skiing vin df lý buận về vai trở của hương tộc đố với quần ký nhà made tại thân lang ‘ving đơng bằng Bắc Bộ Viét Nam. Qua đó, gop phan phát triển, hoàn thiện những tri

thức lý luận về luật học nói chung và vé quản lý nha nước tại thơn, làng, về vai trị

của bong tức trong đội sing thôn, làng nổi riêng, 62. Ýnghia thực tiễn

</div>Trang 11<div class="page_container" data-page="11">

- Luân án là ti liêu hen khảo hu ch cho các nhà nghiên cứu và giảng day

hoa học pháp ý, cũng nh các nhà hoạt động thục tiễn,

- Các giã pháp ma luận én đồ xuất góp phin hồn thiện chính sich v việc

hd thác vei to của hương túc trong quân lý thôn, làng ở đồng bing Bắc Bộ Việt

Nem trong đề kiện hiện nay,

- Các giải php luận án đưa ra cổ giá tị them khảo đổi với các cơ quan có

đi xây dụng và thục

- Kt quả của luận án lã tả liê tham khảo giúp cho chính quyén cơ sở và bộ

mấy hy quân & thén, lang ving đẳng bằng Bác Bộ có thêm định ining trong cơng tác qn lý xã hột của địa phương mink, gúp cho các thơn, lịng có gui pháp kết hop

đẳng bộ giữa pháp luật vi hương ước rong việc xây đọng nông thôn mi, thục hiệntốtPháp lệnh din chủ ð cơ sở,

Ngoài mỡ đầu, kết luận và danh mục các tai liệu tham khảo, nội dung citeẤu trúc của hiện án

tin án gầm 4 chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu để tài

Chương 2: Cơ sở lý luận vi vai trò của hương wie trong việc quân lý nhà

nước tạ thân làng ving đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam.

Chương 3: Thực trang vai trò cũa hương ước đốt với quân lý nhà nước tại thôn làng vùng đồng bing Bắc Bộ Việt Nam hiên nay.

Chương 4: Quan điểm và giải hấp phát huy vai trở của hương ước đối với

quân Lý nhà nước tại thôn, lang ving đẳng bing Bắc Bộ Việt Nam hiện nay,

</div>Trang 12<div class="page_container" data-page="12">

Chương 1

TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Là đổ tả hip dẫn cả và khoa học, Lý luân và thực ấn, hương ước ừ lâu đãlà để tủ thụ hút sơ chú ý nghiên củu của nhiễu giới, nhiêu th hệ nghiên cửu trong và "ngoài nước với nhiều cấp đồ nghiên cứu: sich chuyên khảo, bài báo khoa học, để ta "nghiên cửu các cấp, xuất phát Rừ những quan điển khác nhau nhẫn những mục dich Xhác nhau và di dat được nhiễu kết quả quan trong có gla tri. ĐỂ phục vụ cho việc

"nghiên cứu để tai luận án tác giã thấy ring cần tổng quan tinh hình nghiên cửu ba

nhơm cơng tình sau đậy: Nhóm một: Các cơng tinh nghiên cứu về quan lý nhà nướcđối với thơn, làng, Nhóm hai: Các cơng trình nghiên cứu về vai trị của hương ướcđối với việc tự qn ca thơn ling, và Nhóm ba: các công tinh nghiên cứu vé vi trở

của hương ước rong việc quân lý nhà nước đối với thôn, lang ving đồng bằng Bắc

Bộ ViệtNam

11.1. Nhóm các cơng tink nghiên cin vỀ quân ij nhà unde đổi i thou,lừng

a) Nhóm các cơng trinh nghiên cửa về thơn lịng

'ngiên cứu vỆic quản ý nhà nước đổ với thôn làng trước hit cén phế lỗ chức vả cơ cầu xã: có cái nhìn tổng qt về thơn, làng với những nội đụng cơ bản:

Hồi của thơn làng vì tí, vi rõ ci thôn Ling trong đối ống quản lý xã hôi của Nhà

"nước, sau đó tims hiểu đân sự chuyỄn mình thay đổi cia thần, lang trong thời kỹ mới công nghiệp hỏa, hiển dai hóa chung ce đất nước

Thứ nhất. vi lần bie tranh khái quất về thôn làng không thể không nhấc đắn những đồ tả nghiên củu ci các nhà sỡ học, din tộc học, cụ thé

- Viễn Sử hoc (1977-1978), “Nông thôn iệt Nam trong lich sir” (tap 1-2Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội Hai tập cách là kắt quả cuộc ba cuộc hộ thâo lớn về

làng xã là mốt bước tiễn vượt bậc so với hầu hồ nơng thơn truớc đó, vi đã cùng cấp nhiễu hiệu mới, quan điểm mới về nông thôn Việt

Nem. Với 47 luận vin khoa học, bu ấp "Nông thôn Việt Nam trong lich sử” đã đem,các cơng tình nghiên cứu v

Tại một cách đánh giá đúng về vai tro của làng xã, của nông dân trong lich sử tiễn hóa

</div>Trang 13<div class="page_container" data-page="13">

của cách mang Việt Nam, tiếp căn làng xã Việt Nam vé tất cã các mặt, hạ ting và

thượng ting kinh tổ và chính tị, vấn hỏa vật chất và văn hóa tịnh thin

- Trên Tử (984, Cơ cấutổ chức ca làng Tiệt “Bổ Nab Khoa

học xã hồi, Hà Nôi Tác giã đã cho thấy bức tranh sống động và làng xã về cơ cầutổ

chúc của làngxã Đắc Bộ theo nhiều chiêu cạnh khác nha. Đặc biết, tác giả phân tích

ký tính hei mất, có thể coi là "bộ luậttiêng”, và có thể "đúng độc lập" cũa hương ước trong tổng thể đời sống xã hội của làng xã Việt Nam.

- Khoa Lịch sử; Trường Khoa học xã hội và nhấn văn 2006), “Ling Tiệt

Nan da nghyên và chất”, Nab Dai học Quốc gia Hà Nội, Cuốn sách là tập hợp các bai vết của GS. Phan Đại Doin, PGS TS Nguyễn Đăng Ding TS. Va Văn Quin, POSTS Nguyễn Quang Ngọc, TS. Võ Duy Môn v.v... với những nghiễn cứu sâu vé

tuyển Ø.

kết câu xã hội ling Việt cỗ truyền ở ding bing Bắc Bộ, về chức năng và đặc điểm của gia định truyền thơng Việt qua đó các tác giã đã phủ nhận @ quan điển: lang Việt Nam chỉ là tổng số giin đơn của những gia din cả thi, chỉ lakh vục công cơ của những người tiễu nông làm lúa nước. Bán thân trong kết cầu xã hội của làng xã cỗ truyền & đồng bằng Bắc Bộ, tac giã cũng đã phân tích và chúng mình rằng “rong

ling q vốn tổ ti ha loại quan hệ huyết thông và dia vục (láng giéng. Tuy nhiên

hai losi quan hệ này trong làng xã ving châu thé sông Hồng không phi l tách biệt

shu ma thường là hòa nhập với nha” (88, tr 61] Nhang "tong bai yêu tổ cơ bản

tạo thành lãng thi nhận chúng yéu tổ dia vực vấn có vai trị quan trong nỗ

Tuyết thơng" (S8, tr 64]. Nhung cũng chính tr ny hơn hợp của hai tổ huyát thông

và dia vục, cũng với nhiều quan hé chẳng xép lên nhau, hòa quyên vào nhu khiển

trội hơn.

cho “tinh công đồnglăng Việt ð châu thổ sông Hẳng rất chit chế và ving mạnh, trong làng vì ti cia cá nhân thấp bế” (S8, tr 66), đều này tao nên nét truyền thông cũa

ling quê đồng bằng sông Héng

- Nguyễn Quang Ngọc 2009), Mét sd vấn để làng xã Tiệt Nam, Nxb Dai học

Quốc gia Hà Nội Cuốn sich đã khá lược lạ ra đời và những biến đổi ca lăng xã Việt Nam trong tn tình lịch a, sơ trở lạ vĩ tí của thơn, Lang truyễn thống trong

nơng thơn hiện nay phân tích v kết câu ánh tÔ- xã hồi cia Ling Việt cổ truyền cũnghư những văn hóa xóm làng tin ngưống tơn giáo, điện mao vất chất ca một ling

quê

</div>Trang 14<div class="page_container" data-page="14">

`Ngoài ra, liên quan din vẫn đề lý giải về các thuật ngữ "xấ”, "thơn”, “làng”,cịn có các bai nghiên cửu của các hoc giả nước ngoài khác như. Sogbe Shizuo(1963), The change of the village types in ancient China and Japan, Tokyo, SudChing Chu (Thủy kính chủ (1988), Taipei, Shijie shoyu, Lesonard eurousseeus(1932), An Nam chi nguyên qvec ime estude par Emile Gaspardone, Henci: EcoleFranceise de extreeme-oirent, Sakurai Yumio (1975), The change in the mamber ofavillage medieval Vietnam (chit Nhat), Tonan gj, 5, November, Saleurai Yumio

(1982), The Cultivation of the Red River delta diving the Ly dynastry 1010-1225,Tonan gia Kenkya, 26-3, Chen Ching Ho (1987), Đại Tiết sic lược, Tokyo; MonokiShiro (1985), 4 student on a Lo system during Tietnam Tran dynastry (chữ Nhậo,Shi Rin65-5 vv.

Thứ hơi không nén chi nin nhận thôn, lang cận di, hiện di ngày nay với"bên tính cia làng q cổ truyện và coi đó như là một chỉnh

tiễn đổi của thôn làng qua thời gian ĐỂ tim hiểu v sự đổi thay của thôn, làng trongthời kỳ mới cơng nghiệp hóa, biện dei hóa, có những cổng tình nghiên cứu su

- Téc giả Tơ Duy Hợp là chủ biên của cuỗn sách “Binh hướng phát triển lang

Š ma cần phải lưu ý đến sự

- xã đẳng bằng sông Hồng ngày nay”, Nxb Khoa học xã hội, năm 2003. Cuỗn sich

1à kết quả phân tích và tổng hop dựa trân nên sổ liệu của các nghiên cửa đ iên hành,

tuớc đó, có chon lọc và lựa chon theo quan điểm riêng của tác gã để đơn ra Ảnh. hướng xây dung mơ hình phát iển làng - xã ð đẳng bing sống

sách tác giả đã lâm sing tô các đặc đểm truyền thống củ lich sử, mô tả nh rang thục tổ côa làng xã đồng bảng sông Hỏng hiện nay, chỉrõ được nguyên nhân và thấy

được xu hướng bién đã tắt yêu cia nd. Từ đã tác giã đúc kết thành mơ hình phát

triễn cho bai loại làng xã phố bin của nâng thôn đồng bing cơng Hỏng, dé 1: tsi Hình làng - xã hỗn hợp trong nông nghiệp (thường được gợi la ling néng nghiệp) và loi hin làng - xã hn hợp Họng phi néng ngiệp (cn được go là làng nghệ hey

ling bn). Việc đưa ra mơ hình dinh hướng phát tiễn làng - xã đồng bing sông

Hồng này nhân làn sing tổ quan đến "làng xã đồng bằng sông Hồng nó chúng

khơng ưa chng mơ hình chuyển hoa cục đoạn - không tự đông chuyển sang xã hội

đồ thị - cơng nghiệp hồn tồn - nhưng chip nhân q tinh đầy mạnh đồ thi hoa,

công nghiệp he, hiện đi hỏa nông nghiệp, nông thôn với mie độ, nhấp đổ khácnhe [74, tr 14]

ông Trong cuốn.

</div>Trang 15<div class="page_container" data-page="15">

- Cũng vi ming di tailing qué trong thời dxi mới, GS. Phan Đại Doin với

đổ anh vin hĩa xã hội” Ngb Chính tị quốc ga Hà Nội fn bản lần thứ ba năm 2010. Cuốn sách khống đi vào nghién cứu về

cuốn sách “Leng xã Hiệt Nam, một +

tỔ thúc, cơ câu xã hội làng xã nhơ nhiều cơng tỉnh nghiên cứu khác, ma tác giả chữtập trung phân ích từ kết câu kink tổ đến kật câu văn hĩa, xã hội của làng xã, tir

truyền thơng đến hiên đi; đơn dén một cá nin tổng thé vé các quan hệ kin

hồi, cũ lạnh tế và phi ánh tỉ, cái quyền lực và siêu quyển lục, cũ âm linh và mê tín doen cứ dan chéo, chuyển hĩa lẫn nhao. Thơng qua cuốn rách, tác giã đã Tốt a rổ ‘bin chất của làng Việt trong một giai đoạn thi thách quyếtiệt truyền thing và đổi

“mới, din tốc và hiện dai, quốc gla và quốc tổ, cũng cấp những liền thúc them kho

hun độn thực hỗn 6 Thét Nam huên nay của TS. Pham Ngọc Dũng và các cơng sơ(xb Chin trị quốc gia, Hà Nội nim 2011). Cơng tình tip trung đính giá học trang

vido ra các giã pháp khả thị, ắtthọctẾn rong quá tình xây đụng nơng thơn nước

tethời gian tới. Cũng thuộc đổ tả trên, và được đánh gle cổng tỉnh vừa cĩ ý nghữaý loận và thực tin, cĩ tính thơi mr trong điễu kiện cả nước đang tip trung xây dụngnơng thân mới, đĩ 1a cuẩn "Cơng nghiệp hĩa hận đài hỏa néng nghuập, nơng thơn

vấn để và giải pháp”, sich được chủ tiên bồi PGS TS Lê Quốc Lý (Nxb Chính bị ốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2012). Cơng tình đã lý giải những vin dé lý luân, thực.

tiến và yêu câu xây đụng cơng nghiệp hĩa, hiện đại hĩa trong thời gian tới với những,giải pháp sắt thục, khả thi.

cơng trình nước ngồi: nồng thơn và nơng dn Việt Nam cũng a chủ để

fda được các nhà nghiên cứu ngài nước quan tim. Đặc tiệt a những đãi thay của xã hội nơng thơn miễn Bắc Việt Nam từ mu Cách mang tháng Tâm dén nay Ii cảng thụ bút nự chủ ý của nhiều học giã châu Âu và Bắc Mỹ. Trong đĩ, đều tiên phải kế đến chương tình nghiên cửu đã hơi và "Ling xã đổng bằng Bắc Bộ” (được thực iện và hồn thiên trong bốn năm từ năm 1996 đến năm 1999 do Viên Viễn Đơng Bic cổ Pháp tei Hà Nội hợp tác với Trang tâm Khos học xã hồi và nhân văn Quốc

ga de cốG5. Lê Bá Thảo và TS. Philippe Pepin chủ t, đ tip hop nhiều nhà nghiên

cứu đầu ngành cơa Việt Nam như Đào Thé Tuân, Phan Huy Lê, Phan Đai Dộ, Kit

quả chương tình nay đã cho ra mắt cuén sich “Ze village on questions” (Ling ở

</div>Trang 16<div class="page_container" data-page="16">

‘ving châu thd sông Hang: vẫn đề cia bô ngõ) của lá: giã Philippe Pain va Oliver 'Tessire (dhủ biên), do Nxb lao động xã hội, Hà Nội, xuất bản năm 2002, Đây là một thưởng tình nghiên cứu về làng xã sắt thánh công; bai Với ming đỀ tải không ¢6 gỉ Tả mới mẽ ở Việt Nam, nhưng lẫn đầu tiên được tiên hành nghiền cứu liên ngành với sự đối Thoại, họp tic, chia sẽ những Hiễu tiết và kãnh nghiễm của các chuyên gia

thuộc các nh we khác nhau: các nhà nông học, sử học, các nhà đị lý và xã hội học,các nhà kink té học và các chuyên gia nghiên cứu tôn giáo. Với những kết quả mã tập

‘thd tae giã đã ths được trong quá bình nghiên cớu đợc đúc kit trong cuốn sát “Lẻ village en questions” đã vé lên một bie tranh sống động đa chiều về làng xã hiện nay

- là một tir liguzit cố giá tì tham kháo trong việc tim hiểu về những tiến ai của lang

xã đẳng bằng sống Hồng hiện nay

- Ném 1999, Viên nghiên cửa Đông Nem A đã cho xuất bản cuốn sách.

‘Racing the fiane, reviving the past’ (Làng Việt - đỗi diện tương lá, hỗi sink quá

khi) của nhà nhân học Hà Lan Jobn Kleinen. Bing phương pháp điều tra nhãn học trên thục địa, tóc gid đã làm sáng tổ những yêu tổ bất biển và những yêu tổ kha biển trang đời sống làng xã, gop phản lam thay đổi quan niém cô hữu và lang Việt Nam. "hũ một cộng ding người kháp kin, mã “từ khi mỡ tũa chuyễn tang nên kính t thy

"trường, người din làng q đã hịa nhập hơn với bốt cảnh rồng lớn xung quanh, theo

anGi cách nào đó mid việc cơ đắt bay các tí ngun nơng nghiệp khác khơng ghi 1ã động lực chính dé có một vị tí kính té xã hội” [86, t. 20], Cùng với tinh thể của công,

cube đỗi mới, tác giã đã phân tích sự chuyển đối vĩ tí của các ting lớp “tính hố” -ơng lăng, kỳkhối Phù cla đời sống neh lễ và những vấn đồ Hen quan đắn đời wing

tên giáo với nhiều thay adi và biến thể, tinh cố kết và tính tự trị của lang trong mí

quan hệ giữa Nhà nước và lang với nhiêu cõi mỡ và phóng khống hơn... Thay vì chỉ

shin nông thôn trong trang thú nh với sự nhận điện cầu trúc làng xã, cuỗn sách.

“Facing the line, iviving the past” đã gop một cũ nhìn đơng vào xã hdi nơng thơn

VietNam ngày nay, đem đến mốt cá nhìnrõ net vi những đổi thay cũa làng quê Việt Nem trong sunghip cơng nghiệp hóc, hiện đi hóa trên đường hội nhập với thể giới

8) Nhóm cơng binh nghién cine về quân Iria nước đốt vớ thôn lông

- Cuấn sich “Kinh nghôm tổ chức quản lý nông thôn Tiét Nam trong lịch

sit do GS. Phan Dei Dỗn vi Phó tiên đ Nguyễn Quang Ngọc chủ biên, được Nhà

xuất bin Chính ti quốc gia xuất bản nim 1994, đã để cập dẫn những vin dé Lý luận

</div>Trang 17<div class="page_container" data-page="17">

và thực ấn về kinh nghiệm tổ chúc quản lý nông thôn trong lịch sử nước tạ chỗ yêu

về các phương dién hành chính, dân sự, các thất ché lang, ap, bản, buôn trin các

"miễn đất nước, Cuỗn sách đã cung cấp mốt cá nhìn khú quát vi lich sử quân ý néng thơn, với những phân tích hit súc chi tất về các thiết chế chính tỉ xã hội nơng thơn,

Việt Nem theo thứ tự thôi gian tử thôi kỹ phong kiên qua thời kỷ thục dn ea đướiách thing bị của thục dân Pháp và để quốc MS), din thời kỷ xây dựng nông thônii sự lãnh đạo của Đăng Công sin Việt Nem. Tuy nhiên, nợ nghiên cửu vé việc

quân lý nông hôn ở Viét Nam trong cuốn sich chỉ đừng lại ð thời điểm cách diy hai mươi su năm. Sự thay đổi điện mạo mới của nông thơn ngày nay với những thiết chế chính t xã hồi mới, phương thức quân ý nông thôn mới đã khác nhiễu so với

những kiễn thúc được cập nhất trong cuỗn sich này

-PGS.TS Nguyễn Quang Ngọc có bi nghiên cứu “Cấp thôn trong thất chế

chink trị - xã hột nông thôn Tiệt Nam (Qua te iéu ving chân thé sống Hồng)” được

tiến tập trong cuốn sách “Ling Việt Nam đa nguyên và chit", Nxb Dai học Quốc giaHà Nội, 2006, (rang 236-258), đ tình bay về quá tình ra đời của cấp thân, sợ trở

ạ và bỉ của thôn làng truyén thống rong nông thôn Việt Nam hiện ney: Trong đó,

tác gã đã khẳng định "hũ trương trao quyên tr quân cho thôn la một chủ trươngđăng và trên cơ bản đã phát huy tốt được tính hr chủ năng động của các thân, làng

"uy nhiên giao quyền hy quần cho thân din mức đồ nào để thơn, ling có thể mg thác hit tim năng vẫn có mà khơng biển thành một cấp chính quyên riéng là một vẫn để

cần phi tấp tục được nghiên cứu" [BS, tr 257]

- Giáo sự tin đ Hoàng Chi Báo (chủ biên) (2005) với cơng tình “6 thống

chinh trị ở cơ sở nơng thơn nước ta hiện nay”, Nsb Ly ln chính ta, Hà Nội Đây là

để nhằm cũng cổ và tầng cường hệ thơng chính trị ở cơ số, trong sự nghiệp đỗ mới và phát riẫn cia nước ta én nay. Cuỗn sách nhim lâm sing tố tính thân của Nghị quyết Trung tưng 5 (khóa 1X) vi "Đi

mới và ning cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường tị tran”. Ngồitthe giả Hồng Chi Bảo có cơng tình (đã xuất bản lẫn thứ ba), “Dân chủ va din

chữ ở cơ sở néng thơn trong iễn tình đỗ mới” (Nxb Chính tị quốc gia Hà Nội

kết quả của để tài Nghiên cứu một sổ v

2010). Nội dung cuốn sách nêu bit tâm quan trong của din chủ cơ sở, đặc biệt là dân,chủ cơ sở ở nông thôn nước ta biên ney, những hạn chế trong thục hiện dân chủ ở cơ

</div>Trang 18<div class="page_container" data-page="18">

sử thôi gian qua, ding thoi đề xuất một rổ gai pháp nhằn the hién dân chỗ trong

đời sống xã hội ngày ney

-- Năm 1995, tác giả Phan Đại Doãn cổ bài viết iên Tap chế xổ hột oe, số 3

“Nhà nước và xã hội - từ thục tổ nông thôn Việt Nam hiện nay”. Bai viết cũ tác giã đã giúp người đọc inh dong được méi quan hệ không th tach rai giữa Nhà nước và

xã hội nông thôn Theo đó, Nhà nước được duy tỉ là nhờ vào xã hội nông thôn; và"ngoc lạ, xã hội nông thân mudn én Ảnh phi nhờ vào sự quản ý của Nhà nước

- Ngồi ning cơng tỉnh nghiên cứu về quản lý nhà nước đổi với thôn lãng

vũng ding bing Đắc Bộ ở Việt Nem, cịn cỏ nhiing cơng trình nghiên cứu về lanh

"nghiệm tổ chúc quản lý nông thôn ở các nước khác trong kùm vục và rên thể giới ifn hình như cud sich “Tin hiẫu knht nghiêm tễ chức quản ý nông thôn ở một số âm vực Đông Ava Đông Nam A” do GS. Phan Đại Doin và PGS PTS Nguyễn Trí

‘Dinh chủ biên, được Nzb Chính trị quốc gia xuất bản năm 1995, Qua cuốn sách, tậpthể tác gã đã vé lên bức tranh hai quát về công cuộc quân ly nông thôn ở các nướcTrung Quốc, Nhật Bán, Đã Loan, Thứ Lan, Indonesia; theo hướng phân ích đ ir

sn thay đỗi thiết chỗ chính bị - xã hội nông thôn trong lich sở dẫn đến ar they đổi các

18 chúc hành chính cơ sở ð nơng thơn, từ đó rút ra những bài học tình nghiệm cho

Việt Nam về cách thie tổ chức và quân ly nơng thân ở những nước có nên kính té nông nghiệp truyện thống để thay đổi phet triển nhanh, manh và trổ thành những

“con tổng” châu Á

= Cuốn sách “ấn để thực hiện din chủ cơ sở 6 nông thôn Trưng Quốc”, do

Đỗ Tiên Sâm chủ biên, Nxb Khoa học xế hội, Hà Nội, 2005. Cơng tình đã trình bay

va phần tích tương đổi tồn điện về tổ chức chính quyền ở nơng thơn, đặc biệt đã đểcập khá sâu vẫn đồ thục hiện din chủ cơ sở ở nông thôn Trung Quốc, đồng thời ritxe bãi học kinh nghiệm cho Việt Nam tham kho

- Bùi Bich Van (2006) với bai viễt Những qp định trong quân I làng xã

“Nhật Bản tiết cn thể" đăng trân Tạp chi Nghiên cứ Đông Bắc A, số 10(70) tang

58.63. Bai nghiên cứu đặt rong bối cảnh Nhật Bản thời cận thể, khi đất nước được

thống nhất seu những cuộc nỗ chiến kéo di, rong béi cảnh đó, “Ling xã Nhất Bản, 1à phân khơng thể tách rời, nu nh khơng muốn nó là "mảnh ghép” quan trong bậc

shit tong bức tranh toàn cảnh cũa xã hội đương thời, (.) Va những quy định trong,

quân Lý làng xã là một trong những tác nhân thúc diy nợ phát tiễn của làng xã dưới

</div>Trang 19<div class="page_container" data-page="19">

chế đồ phong kiễn đoơng thời [171, tr 58] Tác gã đã chỉ ra rừng mắc đà "chính

qguyễn và lãnh chúa phong tiên chi phối làng xã bing hé thơng tổ chức hành chính nhất quản, song vỀ cơ bản những quy dinh đơ cũng đã có được vị ti võng chic ở nông thôn Vi thế tinh tơ bị của làng xã không mắt i, ma trữ lei sự quân Lý làng xã vin được vận hành bởi sự đang hòa, kết hợp uyén chuyển với chỉnh sich của các lãnh,

chúa phong kiên mã thối" 171, tr 63]

- Thế. Phùng Đúc Hiệp (2011) có bài “Tăng cường qu lý nhà nước rong

dy chong nông thn mới" đăng trên Tạp chí Quan tý nhà nước, số 180), trang 27-31

Tác giá đ đính giá nh hình phát iển kin tổ - xã hội nông thôn nước ta rong hơn, Tai mươi nim thục hién công cuộc đổi mới, nông nguệp, nông thôn, gh nhận những thành tow cũng nh chỉ ra nhông dim hạn ch, yêu kém. Từ đổ, tác giã út bên bài học kinh nghiệm trong việc quin lý nhà nước về nông nghiệp, nông thôn, nơng dân,

‘vii phương châm chính là “phat huy cao độ tinh thần sáng tao ce người dân nông

thân tei từng công đồng Người dân hy bản bac lưa chon công việc tu tién tự tiển Xôi thực hiện và huông lợi. Nhà nước hổ trợ và tổ chức, về kế thuật và nguén lực"

(70, t. 30]

xã hội nói chung và ling xã nổi riêng cịn có các cơng tình như Branty Womack(Gpring 1992), Reform in Tietam: Bachwards Toward the Fire Goverment khổOpposition 27; Caiyie Thayer (1992), Political Renovation in Tim: Doi mot anthe Emergence of Col Soctey, 111-12 trongRobest F. Mile, ed, The Development of

Civil Society CommastSsstem (Sydney. Allen and Urnvir) Gareth Pter (1993),Tietaon: Pobitce of uremrerohc Socialem, haca: Come University Press,Tht,Nigel and Dean Forbes (1986), The Price of War: Urbanization in Fietncm

1954-1.1.2. Nhóm các cơng trink ngh ai tờ của lương tước đối với vige ne quân cia tiên, làng ving đồng bằng Bắc Bộ Vigt Nam

Các công tinh nghiên cm về vẫn để he quân của thôn lơng

- Bai Xn Đức (2007), “Tự guấn đaphương: Ì

4 mie tạ hiện nay", Tạp chí Nhà nước và pháp luật, s 1, tr 11-16. Bài vất côa tác

giã shim phủ nhân & quan điểm "với việc xây đụng nền sin xuất lớn xã hội chủ

</div>Trang 20<div class="page_container" data-page="20">

"nghĩa trước đây và nền kink tổ thi trường đính hướng xã hội chủ ngiấa hiện nay, kết sấu xã hội tiểu nông sẽ bị phá vỡ và cơ sở đã tổn tạ chế độ hy quản sẽ không con nữa” [58, tr 11] Mã tri lạ, “ode thể chế quan lý côa Nha nước hiện nay không đã và cũng không thể đã để điệu chỉnh các quan hộ trong một công đẳng vốn it đa dang

và phong phủ hơn thoi bao cập. Các công cơ mới hy trường thôn, hoơng ude những

Hình thúc hỖ tro cho bơ máy quản lý lãng xã và bỗ sung cho pháp luật, đáp ứng như

cầu và cáchthúc quân ý mới ð thôn, bản- được phục hỗi trở li và phát huy tác đăng”8,11]

- Nguyễn Thi Thiện Trí (2014), “Những luận đm cho việc dp nhân dp

chong mổ lành tự quân âaphương 6 Tt Nm’, Tap chi Nhà nước và pip luật sổ 12,328,24, B4 Hộ tập tung gat Hiệu nổ nh te gui An phương itn dangđược áp dung phổ biến ở các nước rên thé giới và chi ra những cơ số cho kắt luậnring Việt Nam cần đỗi mới chính quyển địa phương theo mổ hình tự guản Cụ thổ,tác giã khẳng Ảnh "tự quin địphương là hình thúc phân quyền tiệt af nhất ừ trungvương xuống đa phương hy quần die phương khơng phi là sự hố ly khơi Nhà nước,

bit cử tỔ chức nào cũng đều nằm trong sự tác động thống nhất côn quyén lơ: Nhà nước" (156, tr 4]. Và ð Việt Nam, thục tn lich sở và hiện tri đã cho thấy ahing cơ sử cho việc tiếp nhận và áp dang mơ hình hy qn địa phương rên thé giới Bội, Việt

Nam có truyền hơng te quản lùng xã, đã tùng được áp đụng một thời gan dai. “Cáctriều đu phong kiến nước ta nhìn chung khơng chối b6 ché đơ xã thơn tt, mã cịn,

kh thác những thé manh của chỗ độ nay để nâng cao higu quả qn lý ð néng thơn.

() Vì những lý do khác nhau ma chúng ta đã không tip tue day ti chế đổ tự bỉnay, nay đã din lúc cần xem xt ai” [156, tr 7]

~ VÌ vấn dé tự quản của làng xã, nim 1998, tac giãLê Ngoc Bình đã bảo vệ

thánh cơng luận văn thạc af với đồ đã tri “iu hướng tổng va tô he quản của cổng ing làng vã đồng bằng công Hang trong thờ ib đổi mới” do PGS.TS Tô Duy Hop hướng din nghiên của. Luận vin di ly giả được cơ sỡ đỂ cho làng xã tr thành hat shin tự quản, các nội dung tr quin cũ làng xã, vai tro tự quân cia cổng đẳng làng

xã trong lich sử từ thời Pháp thuộc din giai đoạn đổi mới, chỉra được thục tang cũahot động tự quân ở công đồng làng xã và xu hướng ting vai trở hr quin của côngđồng làng xã trong chién lược phát tiễn nông thôn mới. Dưới gốc đổ chuyên ngànhxã hội học, luận vin đã cung cấp những kiến thức khá sâu về nội hâm “ty quan cũa

</div>Trang 21<div class="page_container" data-page="21">

công dng làng xế". Tuy nhiên, trong chương "Giải pháp cho xu hướng tăng vai trị

ty quản của cơng đồng làng xã đồng bing sông Hỏng trong ciễnlược phat tiễn nông

thên hiện nay”, ắc giả mới chỉ đồng lại ð việc it kế ra những giải pháp khá chưngchung trong đó cũng có kỄ đếnương tước với giá tử là một tong những giải phép

cần đoợc chủ trong, nhưng tác giả chưa có sơ iền giã cơ số cho những hiệu quả ma

các gã phíp đồ mangle

- Năm 2015, Nguyễn Thị Vân đã bảo vệ thành công luận văn thạc đ với để

tải “Tĩnh he quân cũa làng Tiật Nam truyền thống đồng bằng sông Hang trong đẳu Tiên nh tế tị trường hiện nay (do PGS.TS Ngô Thị Phượng hướng dấu), Luân văn

đã tỉnh bày về khá niệm "ty quản", cơ sở hình thánh tinh ty quản cia lang đồng bing sông Hỗng, chỉ ra ua diém và hạn chế rong tinh hy quin của lãng đồng bing sông Hẳng Tiên cơ sở đó tác giả phân tích những biểu hiện của tinh tự quan của

ling đồng bing sông H éng trong điều kiện kinh tị trường ở Việt Nam hiện ney.Tác gi để xuất một số giã pháp nhẫn phát uy những mất ích cục và hen chế những

mất iêu cục trong tin tự quản của ling ở đẳng bing ông Héng hiện may. Tuy nhiên,

đây là luận vẫn cin chuyên ngành Chủ nghĩa xã hộ khon hoc, nênnhững phân tích

và kién giã cia tác giã khơng đồ cập din khía canh pháp ly, khơng nhin nhân my hư

quần cin làng trong mỗi quan hệ quên ý của Nhà nước

- Salad Yumio (1987), The Rorrmation of the Ttemamese Tillage, Ohio

University Press, Tokyo. Đây là cơng tình nghiên cửu sâu sắc vé cơ chế tơ tử cũa

làngxã Tác gi đã ý giã cơ chế hy này chính là đợa vào sự phân cấp công đền,

đồ la ruộng đất của Nhà nước chứ không phi la đất công cde ling xã nine trước đầy

đã từng quan niệm [0I, tr 190-196) Tác gi cũng đã đưa ra những luận cử để khẳng

cánh tink trí của làng xã thời Lê Sơ tuy có trở nên suy yêu bài sự can thiệp của Nhànước, nhangrồi tinh ti dé lại được khối phục dor may thoi cũa chính quyên Nhàước ở gi dom su

- Những nghién cứu lién quan đến néi ding tin quyén, hoạt động te quản

cũng nh tu ti được các học giả Trung Quốc hit sức quan tâm. Những công tỉnh iu biểu nhưy Cuốn “Nghiên cm te uốn dn thôn Tring qude ca tác giã Vương 'Vũ (Nxb Dai học Bắc Kinh, 2004); “8z phát triển và những vẫn dé của ché đ he

qin dân thôn nông thôn đụ lục” (vong sich Niên báo Trung Quốc năm 2003, Tạpchi ngiên cứu Trang Quốc, Dai Loan xuất bin, Đài Bắc, 2003); Bai nghiên cửu của

</div>Trang 22<div class="page_container" data-page="22">

tác gã Tên Thu Vấn 2004), “Phin ích cơ sở dân gan của ty quân din thôn ở các

\ Tap chi nghiên cửu dân tộc, s 1. Đây là những cơng trình gói thiêu và lim rõ một sổ vẫn để vi thue trang công tác ð công đẳng nông thôn,

Trang Quốc, đồng thời đưa ra nhõng phân ích, đánh giá trên cơ ở nén ting vấn hóacủa din tộc Trung Hoe khá thuyết phục

thôn miỄn núi đân tộc th

- Cũng nghiễn oi và lý giải vé tín tự tử của thơn, làng cơn cổ các cổng

tình nghiên cứu của các học giả nước ngoti khác như. Pisre Gourou (1955), ThePeasants of the Tolan delta: New Haven, Human Relation area Files, RolandoASuwez 2001), Administrative Lav, Rex Bookstore, tr 251-263; David 1Mecasthly (003), Local governmental law, West, tr 20-23; Jean - Luc Bo,Manuela Magnan 007), Les collectitesterritoriales et la decentralisation (Các

don vi hành chính lãnh thổ và ay phân quyéx) Decourerte de la Vie publique, La

docum entetion Eranosises

Các cơng trình nghiên cinevé hương ibe

~ Nhóm các cơng tình chun situ su tâm và giới thiêu hương vốc, chỗ yết la tập hop các bản hương tic theo phạm vi ting tink, tiêu biểu như. Huong we cổ

Ha Tật [L11]: Hương tóc Hà Tĩnh [158]: Hương trúc Quảng Ngãi [ST]: Thự mụcương tước Tiết Nam thời cân đi [ITT]; Hương ước Thái Bình [176]

- Nhám các cơng tình nghiên cứu khái quất về hương ước nói chung có thé

id din các cuỗn sách tiêu biểu nh

Lê Đúc Tiết (1998), 7 hương ede lệ lịng Nzb Chính trị quốc gia, Hà Nội Chẩn sich được chia lam ba phin: Phin một, hương ước, lệ ling - Bộ tổng luật cia công đồng lang x nguời Việt im hiễ và lịch sử hình hành tổn tại và phát ri của hương woe, lệ làng, mất quan hộ giữa hương óc, 1é lang với pháp luật quốc gi) Phin ha, hương ước, lệ làng với sơ nghiệp dmg nước và giữ nước (rong đó tắc giã co phân tích những tác động tích cue và những ảnh hung tiêu cục đố với đời sống

hội Vist Nan); Phin ba, Ké thừa va phát huy những mặt tich cục ea hương tóc

cỗ đ phục vụ cho mr nghiập giữ nước và đụng nước vio thiên niên kỷ tới. Trong

cuốn sich, tác giã đã sưu tâm khá diy đồ các srl từ những bản hương wee, hương

liên, hương lễ, cu khoán, khoán lệ của các ving din cơ khác nhau thời cổ, Đồng thi, tác giá cũng đã phân tích, làm nỗi bật tính pháp lý cao, có giá tị đối với cuộc

</div>Trang 23<div class="page_container" data-page="23">

sống đương thi, nhẫn điều chỉnh các mỗi quan hệ ling xã trong ich sở dừng nước

và giữ nước của din tộc Việt Nam

POSTS Võ Duy Min 2010) với suốn sich “ương tóc od làng xã đồng bằng Bắc Bộ", Nab Chính t quốc gia, Hà Nội Kết qua nghiên cứu cũa cuốn sách đã phân ánh chân thục Đúc ranh làng xã Việt Nem nói cng, láng xã ving đồng

bing Bắc Bồ ni tiêng thông qua viée phân ích và hệ thẳng hỏa nhiều bản hươngtước cỗ ð khu vục này,

Ngồi ra cịn có các cơng tinh nghiên cửu khác như Bai Xn Đính Quận

án phó tiên 4) (1996), 1một số hương óc làng Met ở đẳng bằng Bắc Bộ, Hà Nội, Va Duy Mén đuận án tên 3) (1996), “Những hia canh lh tế văn hóa xã hội trong hương trúc làng xã ở miễn Bắc Tidt Nam (hi lộ KUT nữa đầu thế lệ XI) (Géng Ngọ, Matrcova; Shimao Minoru C002), "Sĩ iu có iên quan din việc tá iên lương ube ở Bắc Bộ Tiét Nom tới Le", Tạp chi Hain Nôn, số 261); Lê Thi Luyén Quin văn thạc Ø) (2008), Hương óc edt lương luyện Mi Linh tinh Pinh Phúc (1922-1943) Trường Dei học Sw phan Hà Nộ, Hà Nội, Nguyễn Thi Qui Hương (G009), "Ảnh hướng cũa Nho giáo trong đời sẳng văn hỏa TTệt Nam qua hương óc ving đồng bằng sông Hồng”, Tap chiN ghién cứu tôn giáo, sổ 11, tr 31-38; Đình Thị

“Thủy Hiên G014), "Văn bản hương tróc edt ương (1906.1907): hịn th si: hương

tise và cử lương hương chính ở Bắc Kỹ năm 1921”, Tap chi Nghiên cửa lịch nã sổ

3, 31.67; Dao Phương Chi (2014), “NHững khác biết về cướt hối, tưng nai khaovong tạ Bắc Kỹ và sau cải lương hương tuc th đn”, Tạp chỉ Nghiên cứu lich sẽ

số 6.23.33; Nguyẫn Cảnh Minh 2014), “ương wie cổ làng xã đồng bằng Bắc

“8”, Tạp chỉ Nghiên cửu lịch nữ số 3, tr 71-74

- Nhóm các cơng tinh nghiên cửu về hương tức Việt Nam trong sự sơ sánh

Vải hương tước cũa các nước khác

‘Vii Duy Môn (chủ biên) (2001), “Huong ude làng vã Bắc Bổ it Nam với

Lait làng KanTo Nhật Bản (Đế lộ-XTI-ED”. Viên S học, Hà Nội Cudn sách gầmtba phinn Phần một ngiên cứu v hương ước lings Bắc Bộ VietNam; Phin ha tác giã

ci thiêu nổi đăng chỗ yêu côa luật lãng hôn pg) ving đồng bằng KanTo, Nhất

Bin, Phin ba các tác giá s0 sánh những nét tương đồng và ar khác nhaa ga Hươngtước và Luật ling Cu thi, các tác giã cho ring tính chất hy quản, tự bị lá sự lươngđẳng nhưng cũng có nét đặc trung riêng của hương ước ở Bắc Bộ Việt Nam và Luật

</div>Trang 24<div class="page_container" data-page="24">

làng ð KenTo Nhật Bin Bởi, “tuy tương đồng nhưng tin chất tt trong hương ước lang xã Bắc Bộ Việt Nam ở mức thấp hơn”, “có thể cho rằng tính chất bơ trĩ cao là đắc đm nỗ bậtnhất của luật lãng ving KasTo, Nhật Bán” 97, t. 400]. Còn mykhác nhu căn bản git hương ước và luật ang là múc đồ của tính chit pháp chế. Trong Xơi hoơng ước gin với “đức ti th luật ang gin với “php ti" hơn Từ đ, dẫn din hệ qua lịch sỡ khác nhu trong quá tình chuyển đổ, nhất tiễn cũa làng;

Việt Nam và làng xã an o Nhật Bin đoơng thời và sau này, Co thé nói, can sách.ác Bộ

đã cung cấp những nguén tơliê rất đáng qu trong việc nghiên cứu vé néng dân,nông nghiệp, nông thôn Việt Nam và Nhật Bản qua nội dung của hương we và luật

Triệu về ương tước của Tridu Tiên có các bã nghiên cứu tap chỉ Đố Thị Hà Thơ 2009), “Tục trọng xỉ trong vẫn bản hương óc chữ Hán Trig Tiên thể kỹ _XTH XVII, Tap chi Nghiên cửa Đông Bắc A, số 3G7), tr 69-74; Vũ Duy Môn (C010), “8 tương đồng và khác bit về hình thức văn bản cũa hương óc Tiết nem

và Thu Tiên thời trong cân đai", Tap chế Nghiên cia lich sử số 5, tr 19-27

"hương wee thời Chosun của Hén Quốc có các bài nghiên cứu: Choi Hena

(G011), “Buse đều ầm liễu hương óc thời Chontm cũa Hà Qude và hương ốc Tiệt ‘Nan, Tạp chí Nghiên cứu Ðơng Bắc A, số 3421), r 54.58; ĐẾThị Hà Thơ 2011), “Vin dé giáo dục con người trong lương ước chữ Hón thời Chosrn

LAVII", Tep chỉ Nghiên cứu Đông Bắc A, sổ 11429), tr 56-67;

(2012, “ấn để hương din, 8 và lệ trong lương ước chit Hán thé lộ XVIL XTHTcia Choson vi Tiệ Nam", Tạp chi Nghiên cứu Đông Bắc A, số 3133), tr 63.72

Các cơng trình nghiên cứu vỀ va rơ cũa hương ube với việc bự quân củatiên lòng

- Sáchthem khảo “Hương óc trong q trình thực hiện dân chỉ ở nơng thơn

Tiét Nam hiện nay do GS TSKH Dao Trí Uc chỗ biên, đoợc Nxb Chính tị quốc gia xuất bản năm 2003 đã din hin hai trong tổng sổ ba phn để nghiên cửa về mối quan

hộ giữa hương ước với pháp luật hương ước với các quy phạm khác, và mốt liên hệagite hương ốc - pháp hit - các quy pham xã hồi khác trong quá tình dân chủ hóasống thơn, qua đỏ đánh giá về vi trị của hương ước rong việc thụ hiện và phát ay

dân chủ ở nông thôn hin ney. Tuy nhiễn, cuỗn sich mới chỉ đồng li ở khín canhhân ích vai trỏ cia hương ude rong wie tăng cường nự tham ga cũa nguời dân vao

</div>Trang 25<div class="page_container" data-page="25">

qué trình xây dung văn bên quy pham pháp luật của chính quyền cơ gỗ, chưa chỉ rađược vai trò của hương tước trong tồn bộ các khía cạnh của đời sống tự quản ở nông

- Tạp chi Khoe hoe xã hội số 9 (193) năm 2014, tác giả Bùi Xuân Dinh có

"Hương trúc trong quân l9 hột nông thôn hiện nay” (te 50-59). Trong đó,tác giã đã phân ích cơ sỡ tên tri của hương tức trong xã hộ nông thôn truyễn thông,

thông qua quy luật chúng xuyên muốt từ thời công xã nông thôn, đồn giai đoạn xã hội

tiễn công ngưệp hiện nay, tồi phân tich đến đặc thù của làng Vi

của người nâng din Việt - 48 chi ra đu liên cho sự tôn ti của hương ước trong xã

hồi ling Việt Tip đổ, tác giã đã phântích nổi dụng, vi trở cũa hương ước trong đời

séng ling Việt qua ha thời kỹ tên tei: hương ước cỗ, hương ước cũ lương trước cách

mạng tháng Tém và hoơng ước mới từ sau cách mang tháng Tân, Tác giã để ci rađược những va to tích cực cơng như những mat bất câp của việc xây dưng và thực

Tiện ue mới, tr d6 tác giả dum ra năm ý kiễn dang góp 4 có hướng giã quyết cho

bài viết

tâm lý văn hóa

vide xác Ảnh vịt của hương ước và phát huy vi tr của hương tước mới trong quậný xã hồi nông thôn ở thời gian tôi. Tuy nhiên những đồng gop cia tác giã được nênxe tử góc độ din tộc học - lịch sỡ Tà chuyên ngành nghiên cứu chuyên sâu của tácgi, thưa có nự liên giả theo góc độ pháp lý

~ Ngồi racó thể kễ din các bi viết nghiên cứu của các tác gã khác nh LÊ

Thi Mỹ Hiển C010), “Eương ude, guy uc trong vide quân lý xã hội và the hiện

din chữ ở lim dân cw", Tap chí Dân chủ và pháp luật 9 6, tr 9-11; Nguyễn Trọng

Doanh C010), "Báo về giá tr vẫn hóa than phong mf nu của Âaphương qua việc

dp đhmg và thục hiện hương óc, quay tốc”, Tap chi Dân chỗ và pháp luật, 286, tr 14-15, Dao Trí Ue, Phạm Hữu Nghị (1993), “Ong ude làng một yếi

trong hệ thống các uy tắc đu chỉnh các quam hệ xã hội ở nông thôn". trong tập sách nhiễu tác giã Xap ding q tóc làng vẫn hóa ở Hà Bắc, Sẽ én hóa thơng tin vi thổ thao Hà Bắc xuất bin, V Thị Thu Quyên 2014) “Hương ude - một công cu

qui lý xã hội hữu liệu 6 Tht Nam liên nay”, Tạp chỉ Ly luân chính tị và truyề

tr 50-53, Tình Đúc Théo (2000), “Đặc điễn cửa hương ibe làng xã và 3 quan trong

thông sổ

J nghĩa cũa nó tong việc xậy đhmg đồi sống cơng đồng thôn xã ở TTệt Nam hiện nay", Tạp chỉ Nhà nước và phép luật, số, t 19-24

</div>Trang 26<div class="page_container" data-page="26">

- Nhém các cổng tình đồ cập din hương óc trong mỗi quan hệ với cơ cấu

tỔ chúc lãng xã cin các tác gã nước ngồi có thé kể din những người đất viên gach đầu tiên là các hoc giã người Pháp, tiêu biểu là Landes H. (1880) với cuỗn sich La

comminie œmmemnls, Pais, Ory. (1899), Lacomminie omnite ax Tolan, ESSdition‘Agustin Challamel, Paris, Bouchet G. (1896), Rssaar str lee mostze et I ietinaiondi peuple comamite, Paris, Gourou P. (1936), Les paysans ch deta tonkanosEsdidon d'Art et d'Histoire, Pari. Tuy nhiên, nhơng cơng tình trên hi hit ci lấy

hương we để min họa một số mất cia đời sống làng xã, chử clam dénh giá được vi

tr, vai trò cũa hương tức trong đời sống làng xã công như những tác động tích cục

và han chế cia hương ốc đối với người din và làng xã.

1.1.3. Các cơng trình nghin cứm về vai tri cia hương óc đối ví

động qn lý nhà mrớc tại tiên, làng ving đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam

- Năm 1997, cơng tình nghiên cứu khoa học câp Bộ “Hương tóc - những

đới hoạt

vấn để lịch sử và lý uận - Quân I nhà nước đỗ với việc bam hành hương óc trong giai đoạn hiện nay” do PTS. Lê Héng Sơn làm chủ nhiệm đồ tải (nã sổ

95.98-110/Đ1) được nghiém tho. Dé: tượng nghiên cửu cũa đổ tà là hương we - một "bộTuật" của cư din thên làng, được coi như "cương lĩnh tinh thần”, “cương lĩnh nếp.

sống phong tee tập quán” [139, tr 2] của thôn, làng Nội dụng nghiên cứu của đồ tit

theo hai hướng mộtlà lâm rõ sưza đồi, bản chất, vai trở cũa hương trớc rong quản,lý làng xã dưới gốc độ lich rỡ, ha 1é nbn nhận bản chit của hương tước từ góc đồquân Lý và pháp lý thông qua mỗi quan hệ giữa hong use và pháp luật từ đó lý gaiyêu cầu quân lý nhà nước đối với hương tức và đưa ra những kiễn nghỉ những nội

dang cơ bên và quản ý nhà nước đối vi hương ước. Có thi nói, dé tải 95.08-110/ÐT

1à cơng tình đầu tin có quy m6 nghiên cứu lớn đặt ra vẫn dé Nhà nước cần quản lý

đối với việc ben hành hoơng ước. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của dé tà vin con

ống về góc độ lịch sử, chưa khắc hoa được tổ nét từ góc đơ pháp lý vai trỏ của hương

tước trong việc ty quân của thân, lang và vai tro cũa hương ốc đố với q tình Nhà "nước mn vươn tay thục hiện quyén quân ý của minh din tận thôn, ling Những

yêu cầu quân lý nhà nước đối với hương ước trong đổ tài đuợc xác đính năng theo

hướng thực Ế giai đoạn đã vi ti cũa cấp thôn được tá lp lạ trong ổ chúc đời sống sinh host công đồng ở cơ sở; chứ cha hoàn toàn xuất phát đẫm tử chỉnh gi tỉ, nr

tác động vai tro của hương use trong đời sống thôn, lang,

</div>Trang 27<div class="page_container" data-page="27">

- Tháng 12 năm 1995, Bộ Tư pháp đã phối hop với Ủy ben nhân din tinh Hai

HHơngtổ chức hội thio khoa học về "ái hồ của lương ước trong việc xd chong nông

thôn mới và vai tồ quản lý cũa Nhà nước đối vớ việc xận ng và thực hiện Hươngtide" Các bả viết chuyên đổ đã phânịch yêu câu xây dung và quản ý nhà nước đốiVới hương wie là một thực tẾ khách quan ừ trong lich sử vua chúa phong kiến đến,

„ Hàn Quốc)

tiên cơ sở đủ phân ích nhơng nội dung qn lý của Nhà nước đối với hương ướcTuy nhiên, ding như tên của hồi hảo, các bai nghiên cửu mi chỉ đánh giá về val rồviệc nhìn rồng ra các nước khác ở châu A (như Nhật Bản, Trung Qui

của hương tóc rong việc xây dụng quin lý nơng thơn nói chúng và vai rồ quản lýcủa Nhà nước đốt với vide hình lập, ba hin nội dũng hương ước, chứ chưa đánhgi được khía canh hương ước có tác động ảnh hướng nh thể nào đến việc quấn lynhà nước & nding thôn.

PTS. Bui Xn Đính - nhà din tộc học có bề dây nghiên cứu về làng xã

"người Việt có cuỗn sách chuyên khảo “T2 ng phép rước”, do Nưb Pháp lý én binnăm 1985. Đây là cuỗn sich được đánh giá la đi đầu trong việc nghitn cứu lệ ling

thành vin tiên ed nh din sử học, dân tộc học va binh điện luật học để giã quyết

những vin dé iên quan dén lệ ing luật pháp của nhà nước phong kiến trong mắtTiên quan với lệ lăng Cuốn sách đã phác hoa lại qué bình ich sở ti láng chưa thành,

18 ling được vin bin hóa, hộ thing khái quát những nộ: dụng cơ bin của lễ

ling thành vin; sơ sánh mơ giống và khác nhau giữa lệ lang và luật pháp của nhà nướcĐặc biệt nội đang đánh giá có tính đột phá của cuốn sách sơ vớt hộ thống các cổng

tình nghiên cửa về hương tức tinh dn thoi diém bay gi là tác gi đã cổ cái nhìn

Init họchương woe khi phân ích méi quan hệ giữa làng xã với nhà nước thơngaqua hương ốc, qua đó đảnh giá giát pháp lý công nữny những tác động tích cực và

tác động tiêu cực của 1 ling đối với đối sống làng xã. Tuy nhiên là sin phẩm cin

nhà nghiên cứu din tộc học, cuỗn sich mới chỉ đăng ei ở việc đưa ra giá ị pháp lýcủa hoơng ước trong việc điều hòa mối quan hệ giữa làng xã với nhà nước, cơn smađó, những tác động he chiều của hương ude li được ác giả khuôn rong đời sống

xã hồi của làng xã, chứ không đánh giá tác động của hương wie đến sự quân ly cũa Nha nước, din việc thục hién pháp luật của nhà nước ở lang xã

- Tiêp nỗi mach nghiên cứu cia mình, năm 1998, cuỗn sich “Hương ie và

qin If làng xã.” của PTS Bùi Xuân Dinh được Nb Khoa học xã hội fn hành Diy

</div>Trang 28<div class="page_container" data-page="28">

có thể coi là cuốn sách đầu tiên để cập din vai ro cia hương ude rong quản lý làng

xã với tư cách là một công cụ quân lý xã hội. Bãi trước đó, hầu hit các cơng tình."nghiên cứu vé hương ước di ở khía canh đỀ cập đến hương ước rong mốt quan hộ

Với phong tue tập quán hay trong mới quan hệ vớ cơ cầu tổ chức làng xã, thi các tác i cũng chỉ lay hương use để minh họa một số mặt cũa đột sống làng x

s6 một chun Kho nào tình bảy có hệ thing về hoơng tie, tr quá tình xì

những nội dụng cơ bản của hương use qua các gia doen phit tiễn của nó, đến việc

đánh giá vi ti, vai rị của hương tức trong đời sống làng xã cing những tác độngtich cục và hạn chế của hương ước đối với làng xã và người nông dân" [Số, tr 15]

“Thành công và giá bị thưa khảo của cuốn sách din ngày nay vấn cơn ngun giá ti khơng có thể phủ nhận được. Tuy nhiên khi đánh giá vai trỏ và tác động cũa hương

tước trong quản lý làng xã tác gi chỉ nghiên cửu kia cạnh “quản ly xã hồi ling xã"

~ Rúc là tác đông của hương ước dén sự quản lý từ thân của các thiết chế tổ chức trong

làng với nhau, để làng được duy ti và phát triển trong thé ẫn din, con nhà nước chỉ cần ding ở mc đô dim báo yêu cầu về sưu thu, bình dich từ các đơn vi tụ cư thơn, làng Ngồi ra khía cạnh nhà nước muốn vươn tay dé quản lý din đối ống làng xã,

muốn ding hương we như một thứ công cụ hữu hiệu đ mỡ rồng quyển lực và phanvã quản lý của mink din tân đơn vi công đẳng cư dân nhõ nhất là thôn, lang, thi tác

gi chưa để cập din.

với bit vit "Hương óc và mất vẫn để quản lý xã hộ nông thôn hiện ney” Ct. 9-17)

"Trong bài viết, tác giả để tổng kết tinh bình nghiên cứu từ các cơng trình của các học

i trong nước và quốc tổ để lâm cơ sỡ cho việc phân th ba trục vin đề cơ bin: méi

quan hệ giữa kung quản lý hành chính nhà nước và “nyhy quân” cũa làng, các chức

ning của hương túc trong đời sốngẫ thơn, Bién đổi xã hội nông thôn từ sư đỗi mới

va việc vin đụng luật pháp và hương ước trong quin lý xã hội nơng thơn Theo đó,

tác gã đã tổng kt kết quả của gới nghiên cứu, một mất thống nhất vỀ chúc ning

“cương inh tỉnh thin ci hương ước và vai trở cơn nó trong qn lý xã hộ làng,uất khác nhẫn manh tối một thục t@ 14 sợ hiãn diện cơn nhà nước trong chính bản,

hương ốc. Từ quan điển cin giới nghiên cửu phép thi có thể “pháp luật của nhà tước lúc này không đã và công không thé di dé đều chỉnh các quan hể trong một

công đẳng vén rit đa dang và phong phú hơn thời bao cấp, Công cụ hương ước - mot

</div>Trang 29<div class="page_container" data-page="29">

Hình thúc bỗ sung cho pháp luật, đáp ứng nu cầu và cách thúc quin lý mới ở thôn,

‘bin. đến lúc này bất đâu có đâu ki phục hổi trở lại và phát huy tác dụng” 39, tr14] Tuy nhiên, bài viết của tác gid mới chỉ đồng lạ ð việc lit kê và dua ra nhận xát

-vé các tài liệu (sách, bài tạp chi) của giới nghiên cứu trong nước để lam rõ mối quan hệ giữn quản lý nhà nước với đặc điểm "tr trị" cia lang xã Việt Nam, một xã hồi

nông nghiệp truyền thống,

(G014) cổ bai viết”Quan hệ giữapháp luật với hương ube trong quân I lòng xã đướt

triểu Ngyễn (1802.1884)", rên Tap chi Nghiên của tịch sử sô 6, tr 34-44 Baa vất xuất phát firmé hình quân ý làng xã đười thời phong kién được t8 chức theo một cơ chế kép, chính quyền làng xã vừa do nhà nue tổ chúc, quản lý theo quy đảnh, nhà nước lạ cho pháp làng xã có quyển te quản Nhà made ding pháp luật để quản ý lạ cho pháp làng xã sở dụng những quy use “Ié ling” làm công cụ điều hành ở làng Nhôm tắc giả đã tim câu rẻ lời cho câu hồi. Tiểu Nguyễn đã xử lý như thể nào mối quan hệ giữa "phép vua" và "lê ng" trong quản lý ling xã Việt Nam ở thổ kỹ XIX? Theo đó nhóm tác ga đã út ra kết luận ing "Tiểu Nguyễn nhận tốc rất sâu

sắc tâm lý người din ở ling xã bit nguồn "Tăng có trước nước cổ ưu”, nguồn giccủa pháp luật và nguôn gốc của hương ước một phân đều bất nguôn từ phong tue, tập

quần nên tiêu Nguyễn tp tục lựa chon tn trong tinh ty ị ở lãng xấP (150, tr 42] Những tiêu Nguyễn cũng tùng bước đưa quyển lực và ý thúc hệ của mình vào qué tình quân ý việc soen thio hương ước ở làng xã thông qua tổ chức bộ máy ở làng xã, những người có tiêu chun 5 ring mới có thé them gia vio xây dụng ương uve Bên cạnh đó, nhân thức được tâm quan trong của làng xã, triệu Nguyễn đã xây dụng,

chính sách của mình phối hợp với 86 máy quản lý làng xã và hương ước; để hươngwie trở thành công cụ quan trong được pháp luật quy định giúp nha nước nắm đượclângxã Tuy nhiên, ding nh nội dụng đặt ra ce bà vi: cơng tình nghiễn cửu cinnhóm tác giả chỉ đồng lạ ð vide lý git mốt quan hệ giữa phép luật với hương tốc

trong quân lý làng xã đưới kiểu Nguyễn, từ năm 1802 đến năm 1884; cịn những bai

học từ gai đoạn lich sử đó cho hiện tại quân Lý thôn, làng ngày nay là vẫn để cịndang bơ ngơ

- Luận én của nghiên cửu sinh Nguyễn Hữu Tính “Hương ude mới - mốt

phương tiên gp phần quản If xã hột ở nông thôn Tiệt Naam hiện nay (tc thực tốn

</div>Trang 30<div class="page_container" data-page="30">

tinh Bắc Ninh)” do PS TS Trin Ngọc Đường hướng din, hồn thành nim 2003, ĐỂ tii vào hân ích Lý luân vé my hình thành và phát tiễn của hương tước mới khái

iễm, bản chất, đốt tượng pham vi điều chinh và mục dich của hương ước mới, hinthúc và nội dong cia hương use mới, mối quan hệ giữa hương ước và pháp luật, vaitrò của hương ước mới đối với quản lý nhà nước, quản lý xã hội ð nơng thơn, nhữnghan chế và bit cập cđa hương óc mới. Tuy nhiên, những vin dé lý luận luận đn xây,

dung chưa giãi quyét đoợc rõ để là nền tăng làm sáng t vai trò cũa hương woe mới trong việc góp phin qn ý xã hộ ð nơng thôn Việt Nam hiện nay. Cụ thể nhự phin

nổi dang cia hương tức mới chỉ đỀ cập din những vin để cỏ tinh nguyên tắc rit Ing Chung Hhugg Không lý giai mae bự tHỆ phối Lầu REI CO AE ay a những nội dung đó trong hương use đốt với đời sống nơng thơn; đo đó dẫn đến việc

hân tích vai trị của hương tước mới đối với qn lý nhà nước, quân lý xã hồi ð nôngthân khá so sti (chỉ có năm trang trong khi đây được đánh giá là nội dụng trong âm

của để tà)

- Luân án của nghiên cửu sinh Nguyễn V én Long “Tý làng tuyển thẳng với

việc hình thành thie pháp luật cho nông dn Tiệt Nam thời kỳ đổi mới”. do PGS.TS

Duong Xuân Ngọc và TS. Đố Ván Thing hưởng din, bio về năm 2002. Lệ lang vốn.

Tà đoợc xem là công cụ quản ý xã hội trong các làng xã truyền thống Bén cạnh nhữnggti tích cục tong việc đều chin mốt quan hộ xã hồi rên quy mô hẹp cia lang xã,

nhìn chung lệ làng cũng có những can trở đáng kể cho việc hình thành ý thức pháp. luật ð người nông din ĐỂ đưa ra được những giải pháp nhằm phát huy tink tich cục, han chế mất tiêu cục củalê làng trong việc xây dụng ý thúc pháp luật của người néng dân tác gã đã tên hành nghiên cu song song về mỗi quan hệ giữa 1 làng với lật

nước, rỗi mỗi quan hệ côn người dân với lệ Ling và môi quan hộ cũa ngôi din với

hấp luật cite nhà nước trong phạm vi ling xã ving đồng bing Bắc Bộ. Kắt quả

"nghiễn cứu cia luân án cing là nguồn ti iệu tham khảo có gi bị trong việc muôn,

nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở thôn, làng Bồi nhà nước muốn thục hiện ốt việc qn ý nơng thơn thì phải din tác động đ thay đổi "những thoi quan khó bố"

Xiêu cục của người nông din, xây ding ý thúc pháp lut cho người nông dân theo

tướng duy tri những nét dep trong vin hoa truyền thắng và được nâng lân tỉnh đồ

‘iin tiên mới

</div>Trang 31<div class="page_container" data-page="31">

- Luận văn của thạc # Đáng Thi Mai Hương “Hương trúc và vai trỏ của

ương wie trong đu én vậy chong Nhà nước pháp quyên Tiệt Nam hiện nay, do POSTS Hoàng Thi Kim Qué hoởng din, bão vé thánh công năm 2004. Luận vẫn đã tim hidu v những vẫn để chung của hương ước, tử hương ước cổ, hương túc cất lương, đến hương tớc mới, nghiên cứu nội dang của hương ước mi rong các lĩnh

‘wre sin xuất nông nghiệp bảo vé méi trường - dim bio tit het an lãng xã và trong

đời sing văn hoa của làng xã Tiếp đến, tác gã phân tích vai trở cia hương ước trong

“4u liên xây đụng nhà nước pháp quyền thông qua ba mối quan hệ: hương ốc vớidân chủ cơ ở, hương ước với pháp luật và hương ue với đạo đức, tập quản.

- Luận vin ofa tác giả Pham Vin Sơn "Zfương tóc trong quân lý xã hội ở

ning thôn Tiệt Nam liện nay” do PGS TS Nguyễn Đăng Dung hướng dẫn, hoàn

thin năm 2001: để ti chỉ đặt mục tiêu nghiên cửu vé hương ước trong hoạt đồngqn ý xã hội ở nơng thơn nói chưng khơng phã hoạt đơng quản lý nơng thơn đềnía nhà nước. Trong nổi dung tiễn khu, luân văn mới chỉ đưa ra sự khác biệtgit hương use và luật nước, chữ chưa chỉ ra được méi quan hệ qua la ảnh hướng

ấn nha giữa hương ước của thôn, lang và pháp luật của nhà nước, tác giã cũng chỉ

đăng lạ ở việc lit kê những nội dụng cia hương ốc cũ và hương ốc mối, chưahân ích được những giá tr tác động ích cục của ương ước hay những ảnh hưởngcó tính chất căn rỡ cđa hương ước din việc quân lý

- Kagoshima, Masthiro Unag,, “MỐI quam hệ đối trong và tương hỖ giữa

“đều 8 cấp tinh và đầu lệ cáp làng xã. cũng nine sự áp ng ching” (Tông Nhân, được tuyễn tập trong cuốn sich Nghiên cử về hit nett lại nhường tip 92, bin

số 5. Bà nghiên cứu đơa ra quan điểm cia tác ga rong việc giã quyét quan hệ“hội ở nông thôn Việt Nam.

trong giữa đu lê câp tinh và đền lẽ cấp ing xã: đặc bit à tí cùng mốt sự việc

hoặc một hành vile 1á đối tượng điều chỉnh của cả ha hệ thơng luậtlệ rên ma trong gu tình áp dụng lạ xây ra mâu thuấn cả về tính ý luận lấn thục tiến Quan đm của

tác gid được lập uận da trên cơ sở học huyết vé phương psp điều chỉnh mỗi quan hộ tương hỗ, các quy định của Luật tt dia phương và quy đính của các luật chuyên,

ngành cô liên quan Đây cũnglà nhõng bài học kin nghiệm lý luận quý báu cho Việt‘Nenu khi thie nhân rr quần cũa đa phương rong khuôn khỗ quin lý của nhà nước

"Ngồi ra có thể kd các cơng tỉnh nghiên cứu khác nhơ Nguyễn Thi Việt Hương Quân án tến 4) 2001), “Ti tưởng chính tị ‹ pháp ở làng xã cỗ muyễn và

</div>Trang 32<div class="page_container" data-page="32">

cảnh hướng cũa né đổi với xã hột Tiệt Nam"; Nguyẫn Thi Bắc Quin vin thee 3) (G009), “Mỗi quan hệ giãn pháp luậtvà hương tóc trong đồi sơng xã hội Tiết Nam

Tơn nay

1.2. Đánh giá về tinh hành nghiền cứu liên quan đến đề tài hận án 1.2.1. Những thành ten được kế hiv, sĩ dung trong hậu án từ các công. trình nghiên cứm liên quam đến luậu án

“Xuất phát từ mục đích nghiên cửu, các cơng tình nghiên cứu được tác gãTiậtL trên đây đã đt được những mục tiêu nhất định ma đổ tại đặtra Những kết quả

"nghiên cứu của các đổ tả, các cuốn sách, Tuân én, luận vin, bài báo nê trên là nhõng sơ sở quan trong và hữu ich để tác gã có thé tham khảo và kế thir, sử dung trong

«qo tình hồn thiện dé tá luễn án cb mình

Vé mặt lý luân Các cơng trình nghiên cứu đã dat được những nội dụng cụ thể như sau: Thứ nhất các cơng tình nghiên cứu đi Lý giải dave sw ra đời cia các

khái niệm “x, "thôn", “lang”; ý ngiĩa của cách ding từ "làng xấ” đưới gc nbinlich a, quá tình trở lạ của cập thơn và phân biết được và bí của "xế" và "lâng”,“thơn” trong thiết chế chính ti ở nơng thôn Thứ hơi xác dinh rõ mỗi quan hệ giữa‘nha nước và thôn, làng trong thé thửa nhận sự tự quản của thơn, làng, có sự đụng hịa,

kết hop yin chuyển với chính sách, quân ý của nhà nước. Thirba phân tich được những vo điểm và nhược điểm của hương ốc hiên ney, cũng nr my nh hưởng tích

cove và iêu cục của hương ước din đời sống nông thôn Thứ hz làm rõ mỗi quan hệagite hương use với php luật, hương ước với các guy pham khác, và môi hiên hệ giữaương wie phập luật các quy pham xã hội khác trong quả trình dân chủ hoa nốngthân, qua dé định giá vé ve tr của hương we trong việc thục hiện và phát huy dinchủ ở nông thôn hiện ay.

‘Vé mét the tấn. Thứ nhất các tác giã di khic hoa được những chuyỄn mình đối thay của thôn, lang rong giai đoạn thử thách quyết it giữa truyền thông và đổi

mới, din tộc và hiện dai, quốc gia và hiện dei, qua việc tin hành khảo cứu đền đãtei các làng cụ thổ: Lắng Tơ (nay thuậc xã Ðông La, huyện Hoii Đức, Hà Nộ) trongcuốn “Linig Pit đi in tương lơ hd sinh quá khứ”; bay bên ing được nghiên cửu

trong cuốn sich “Ling ở ving châu thé sơng Héng: vẫn để cịn bổ ngõ”: làng Tó

(thuộc xã Tả Thanh Oa), thơn Mơ Trach (huyện Bình Giang), làng Ninh Hiệp (huyện,Gia Lân), làng Hay thuộc xã Ninh Dân, huyện Thanh Ba tinh Phú Thọ, Thứ ha, các

</div>Trang 33<div class="page_container" data-page="33">

tác giã đã phân tich những biểu hiện nự tự quân của làng đẳng bing sông Hng rong

du kiên kinh tổ thi trường ở Việt Nam hiện nay, từ đó, đ xuất một số giải phép

shim phát huy những mất tích cục và hạn chế những mặt tiêu cực rong ty quản cũa ling ở đồng bằng sông Héng biên nay. Thứ ba, các cơng tinh đ nghiên cửu về vai tị của hương ước trong đời sống xã hộ nông thôn với thực tn từlịch sử rong triều Nguyễn thời Lê sơ din đời sing hin nay cis các thôn làng củ thé được tiên hành iho cửu dién di nêu trên Thứ hẹ nghiên ota v việc quan lý nhà nước đối với

hương tóc qua thực tổ quản lý ở các tink: Hai Dương Hưng Yên, Thể Bình Thứ:

nim, Qua nghiên cửu về kinh nghiệm quân ý nông thôn ở nhông nước cỏ nền lạnh, tẾ ndngnghip truyền thắng tương đồng với ViÊt Nam nh. Trung Quốc, Hàn Quố

"Nhật Bản, các tác gid đã rút ra được những bai học kinh nghiệm cho Việt Nam trongiệc hồn thiện quả tình qn ý nhà nước giai đoạn xây dừng nông thén môi

1.2.2. Những vin đề bin quam đến lận ce clara được nghiên cứm, đề cộ

“Xuất phát từ nhõng hướng tiếp căn, pham vi, đôi tượng ngiên cửu khác

nhau nên số lượng công trình nghiên cứu về vên dé vai trị của hương ước đối với

việc quản lý nhà nước tạ thôn, lang ving đẳng bằng Bắc Bộ Việt Nam hiền nay chưa

nhiều. Mắc đề, có một số cơng trình, bài viết, ln án tién , luân văn thạc ấ có đề

sập din vai trở của hương ước trong quân lý xã hối nồng thôn, sơ quan lý nhà nướcđối với hương tước, nhưng với mục đích và cách iép cân khác nhau, nên cho din naychưa có cổng tinh nào nghiÊn cửu mét cách có hệ thống và chuyên sâu về vai tro cũathương tước đối với việc quân lý nhà nước tại thơn, làng, Do đó, vẫn cơn những nội

(đụng khố hoe thứ được giải quyết, cu thd nhự en

= Cát tác giả mới chỉ đánh giá về vai tro của hương woe trong việc xây dựng,

quấn lý néng thơn nói chung và vai trở quân lý của nhà nước đối với việc thành lập,‘ben hành nội ding hương tóc, chứ chưa đánh giá được khía cạnh hương trúc có tác

đồng, gié ti nhự thể nào din việc quản lý nhà mước ð nơng thơn.

- Các cơng trình nghién cửu mới chỉ nêu ra các khía canh tác động tích cus

‘va êu cục cũa hương ude trong đời sống xã hội nông thôn, chứ chưa xây dung được

lyin toin điện vi khá niêm vai tro, các khía canh phương dién cụ thể thể hiện vai

tò của hương ốc; những nhân ổ tác động din vai trò cia hương woe đổi với quảný nhà nước tei thôn ling ving đồng bing Bắc Bộ Việt Nam

1.2.3. Những sấu đề đặt ra trong nghiền cứ hu đu

</div>Trang 34<div class="page_container" data-page="34">

Từ việc đánh gi những két quả nghiên cứu của các cơng hình khoa học cóliên quan đã được cơng bổ, đặt ra cho nghiên cửu sinh những vin để cần tiép tục"nghiên cửu seu đậy

- Lun gi nội dang khả niệm "vai tro ca hương tước đất với quân Lý nhà

nước tại thôn, làng”,

- Chỉ ra được các phương diện thể hiện va trò cũa hương ước đốt với việc

quần lý nhà nước tại thơn, lang,

- Phin tích được các nhân tổ tác đồng din vai trò của lương ức đối với việc

quân Lý nhà nước thôn, làng

= Trên cơ sở những phân tích lý luận đó, cần đa ra đánh giá thục trạng vai

trò của hương ước đổi với viậc quản lý nhà nước tại thôn, lang ving ding bing BắcBộ Viét Nam hiện ny và lý giải nguyên nhân của nhông th trang đó

= Từ d6 dé xuất các giã pháp nhằm phát huy những giá tii của hương tước

cũng như giảm thiễu những bit cập con tin tạ của hương ước đối với việc quân lý

sha nước tạ thôn, ling ving đồng bing Bắc Bộ, cụ th la những nhóm giải pháp

trong hoạt động xây dựng hương ước, tổ chức thực hiện hương ước và kiểm ra, giớn

sit vide thực hiện hương ước

13. Câu hãi nghiên cáu và giã thuyết nghiên cứu

ii quyŠt dé tai luân án, các cầu hỗi nghiên cửu và giã thuyết nghiên cửu

được xây dạng và địt ranh sau:

1. Vấn đề quả lý nhà nước đối với thơn, làng iện nay cần nhìn nhận như

thế nào cho phủ hợp?Gia tug

si din hiện tại đã didn ra hai xu hoớng: mét la nhà nước mặc kệ thôn lãng ba lànghiên etn: Van đề quân lý nhà nước đối với thôn, lang từ lịch.

nhà nước tim cách nắm và quản lý thôn làng Tuy nhiên, thu ifn lịch sở đã cho thấy: một mất: nhà nước không thé bố rơi thôn, lang vi pháp luật côa nhà nước sẽ

‘i đông khung, chin cif rước lity tre làng rong ii thân, làng lạ là yêu tổ quantrong trong quá tình nhà nước muốn thực hiễn nr quản ý của mình đối với tồn xã

hội. Mặt khảo, nhà nước cũng khơng thể hành chính hóa thơn, ling biển thơn, làng thành cấp chính quyền nối dis ci cơ sở được, vì bản thân thơn, ing là mốt thiết

ché hự quản khá độc ip với nhõng két cầi - văn hóa khá bền ving Vay, nhànước cần phối xác định: thừa nhân sự tự quản của thôn, làng, không can thiệp quá

</div>Trang 35<div class="page_container" data-page="35">

sâu vào công việc của thôn, ling Nhà nước cần coi thơn, làng là cái đích ma quân

ý nhà mage hưởng din nhưng cũng vie là phương tiên hỗ trợ giúp cho quan ý nhà

"ước hoàn thiện hơn. Mudn nhơ vậy, nhà nước cén phải nắm bit và sở dung hương‘wie thành một công cụ hiệu quả hỗ tra cho quá tình quân tý nhà nước ở thôn, làng,

2. Nhà mae học hiện hoạt đồng quân lý t thơn ling với những nội dụng Bí?

Giá thuyết nghiên cứu: Nỗi đăng quân ký nhà nước đãi với thôn làng không cli nhắm đến vẫn để nu thu, bin lnh như thời phongkién Mã ngày nay, nhà nước

cần cổ sơ quản lý toàn điện cá Tỉnh vục nhơ lánh tỉ, văn hoa, giáo duc, tin giáo,

xuôi trường sinh thi đỀ nim dim bio một nông thôn phát tiễn bản vũng Theo đồ, trong quân ý nhà nước đối với thơn, làng, có thé và cân phãi phân biệt các mức độ

3. Những khía canh cu thể thể hiện vai rõ của của hương tớc đối với hoạtđồng quân ý nhà mabe tri thôn, làng là g?

Giá tinyt nghuên cứu: Từ những nội dang quân Lý nhà nước tại thôn ling vai tr của hương uốc sẽ được thể hiện ở các khía canh:

- Hương ước với ve rị là sựthôa thuân ý chỉ của thôn làng đưới sợ phê

duyệt của cấp chính quyền, sẽ là cầu nỗi đỗ giãi quyết hài hịn mơi quan hệ giữa quản

ý nhà nước với tự quản của thôn, lãng:

- Hương ước là công cụ để dim bão việc thục hiện dân chở hơn lịng,

- Hương ước giúp nhà nage thực hién host động quản Lý tử thơn, ling được

diy đồ và tồn điện hơn,

- Hương ước giúp cụ thể hóa, mém hoa nội dang của pháp luật vào đi sống

thân, ling,

- Tử đó, hương ude giúp nhà nước tỉnh gon bộ máy quản lý, Gất dậm nguồn,

chỉ ngân sách cho các hoạt động quân ý tai thôn, langXết hận chương 1

</div>Trang 36<div class="page_container" data-page="36">

Sự ting quan tinh hình nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy, chủ đề ương ude và sự quản lý nhà nước ð hân làng là mốt để tủ hip dẫn được tất nhiễu

các học giã trong và ngồi nước quan tâm nghiên cứu. Trin bình điện nghiên cứu lýTuân về hương ước, vé làng xã và sơ quản lý nhà nước ở thôn, làng, nhiễu công trình,

hoa học cập Bộ, cơng tình nghiên cửu có myhơp tác h trợ từ phía viên nghién cứu:

"ước ngồi hoặc các quỹ khoa học phi chính phủ, các luận án luận vin đã tập rung"nghiên của, phân tich về: co cầu và cá tính truyền thống cũa làng xã, sự thay mình

chuyển đổi của làng xã trong giải đomn cơng ng?iệp hỏa. hiện dai hóa ngày nay, đặc dim, vai ro cia hương ước trong đột sống nông thôn cing được lim sáng tôi tá hiện “môi quan hệ bai chiễu xuyên muốt từ lịch sỡ đến hiện tại giữa nhà nước và hôn làng shim dim bảo mr tự quân của thôn, làng trong pham vĩ quân lý của nhà nước. Trên. tình điện nghiên cn ứng đụng thục tẾn cũng có những cổng tình & vào nghién cửu.

vai tr của hương ude trong quân tý xã hội ở một a phương cụ thể (Hưng Yên, Hai

Dương Thai Binh), sự quản lý của nha nước đối với thôn, làng trong một giai đoạn.lich nữ ứng với mốt riểu dei nhất din

Tuy nhiên, đa phẫn các công tỉnh nghiên cửu dé cập tới hương ước đều được triển kh rong bối cảnh nghiên cứa làng xã, do vậy, nặng về góc độ lich sờ văn hóa

-xã hội và thiêu một cá nhìn cũakhos học lut hoe. Các nhà nghiễn cứu lịch sở thường

ấy nhõng đã hiện của ương ude nổi trên bé mất của cuộc sống ng mac làm đối tượng

"nghiên cứu và xem chủng như là nhống hiện tượng vin hóa Do vay, hương wie một

hộ thống luậtlệ thành vin rất cô giá tị về mát pháp tý cũng chỉ được nở dụng nhờ một "nguồn tả iện đ minh họa mất aay bay mit khác của đời sốnglăng xã cổ truyện Trong

ii đó, các nhà nghiên nat hock tiển khá một số đồ tả có để cập dn rương vóc

thi thưa gii quyết tron ven dave vin để ie hương uve đưới góc độ phip lý, đặc tit là cho đến nay, chưa có một cơng tinh nghiên cứu chuyên sâu nào di vào phân ích luân giã, đính ga một cách tồn điện, có hệ thống vẫn đỀ vai rị của hương ước đối với q

tình quản ý nhà nước ở thôn lãng ving đẳng bing Bic Bộ hiện nay. Bồi hổ, te gi

thấy rằng cén phải êp tục nghiên cứu vấn đồ này đưới góc độ luật học để góp phần. dip ứng những nhu câu lý luận và học tin dt ra

</div>Trang 37<div class="page_container" data-page="37">

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VE VAI TRÒ CUA HƯƠNG ƯỚC BOI VỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TẠI THÔN, LANG VUNG ĐỒNG BANG BAC BQ VIET NAM

21-Hương ước trong đời sống thân, ing vùng, @ Về

2.4.1. Thân, làng và tự quin cia thôn, làng vũng đồng bằng Bắc Bộ Vigt Nom

21.1.1. Quan niện về thôn làng ving đồng bing Bắc Bộ Tiét Nam

Ling Việt được hình thành từ coỗi thoi nguyên thủy một cách tự nhiên, do

Yêu cầu nội tạ từ đơi sống chung của cơng đồng mà khơng có sự can thiệp cia các

thé lục bên ngoài (71, tr 47] Thời kỹ Bắc thuốc, chính quyển tim mọi cách vươn. xuống tin cơ dé nắm lây và sở đụng làng Việt truyền thông như một công củ phục vai cho mma đỗ thống tị va đồng hóa cia ching Đâu th kỹ thủ VIL, chính quyền đồ "hơ đã thiết lập chính quyền cấp cơ sở là “xẩ”, mỗi

iện cách gợi chung “Teng x8" và kéo di đồn tân ngày my, Đẫu thể kỹ thirX, chínhquyền tự chủ ho Kini tùng bước tiễn hành cấi cách hành chính, chị of nước thànhnim cấp hành chính 16, phi, châu, xã, giáp Khi cấp xã được nhà nước chính thốnghón tr thành đơn vi hành chính cập cơ sở thì cắp "thôn" cũng dường như đồng thời

xuất hiện vớ he cáchlà dom vị hành chính cấp cơ số, tương đương với xã (tơliệu lịch sử som nhất ma hiện nay biết được có nói dn “thơn” là bãi mình khắc trân quả chuồng

đẳng có nién đủ Miu Thân, niên hiệu Can Hòa thử 6, năm 948, được lưu giữ tả nhàthờ Đức thánh Trên, thôn Nhất Tảo, xã Đông Ngee, huyền Từ Liêm, Hà Nội, ngaythi dong đều ghỉrõ "Giao chỉ huyện, Ha Liêm thôn”. Theo từ liệu này, "thôn" được

"rễ 1à đơn và hành chỉnh cấp cơ số, tương đương véi xi"). Nhhrváy, có th nói rong

thời kỹ Lý - Trần Lê, "xã", “thôn” là những cách gọi khác nhau của đơn vị hành,

chính cấp cơ sổ, trong đó, "xi", "thôn" đều được tổ chúc hương ứng với đơn vũ hụ cự nhiên ofa din cự đó 1á “Tàng”. Dén triệu Nguyễn, việc ổ chúc bé máy hành chính. só sự cũ te, thơn khơng cịn tương ứng với xã, mã có vi hân là don vi hành chính dưới cập xã. Nhà nước thông qua xã đỄ quản lý din làng nhưng xã dé làm tốt chức năng quản lý hành chỉnh của minh đãtiát lập r cấp thôn, Thôn vi thé đã trở thành,

đâu mốt kết nỗi và điều hịn ha hệ thống quản lý: hành chính (x) và tr quản (ing,

tạo nến mô hinh quan lý "xã thôn” theo khái niệm Giáo sơ Nguyễn Hỏng Phong để

sử dang trong tác phim "Xã thơn Việt Nam”. Mé hình xã - thôn được duy ti trong

4 tương ứng với một làng xuất

</div>Trang 38<div class="page_container" data-page="38">

suốt các kiểu đi phong tiễn, cho đến khi thục dân Pháp chiêm được nước te chúng đã tim mot cách để duy tì hiện trang này [108, tr 62] Sau Cách mang thing Tám,

nim 1945, đơn ví hành chính cập xã din được mỡ rơng Méi đều có thể vii ba làng

"hình thành lên một xã, dân dân, xã tiếp tục mở rộng hơn, và cho đến nay, một xã có

thi có dia giới tương ứng với địa vục cũa hàng chục lang (tit nhién bin cạnh do vẫn,

chi có dia bản toơng ứng mốt ling). Ngày nay, nhà nước

tục thi nhận mrtén ti cũa thơn, làng Nghị Ảnh sổ 29/1998/NĐ-CP của Chính phố-vé việc ban hanh Quy chi thực hiện dân chủ ở xã, Điệu 13 quy đính nhhư sau: “Thon

ling áp, bản không phat là một cấp chỉnh quyền nhưng là nơi sinh sdng của công, “đẳng đôn cục làn thực hiện đôn chỉ một cách rực Hắp và rôngrãi nhằm giã ud

tổn tại mét s

các công vic trong nội bộ công đồng din cụ”. Như vậy, với những kắt quả nghiên cửa về tổ chúc chính quyền cơ sở cũa Nhà nước Việt Nam trong suốt chiéu dai lịch sir cho thấy việc phân định rạch ri ba khái niệm "thôn", "lăng", "xế là đu không

A, tay từng giai đoạnlịch sử khác nhau chúng có thể cổ những cáchtšễu khác nhan

Toy nhiên, xét một cách chung nhất, có thể hiểu “Léng’ Tà khả niệm chỉ hình thúc tạ cơ ty nhiên, cổng đẳng tự quân cia người dân, "Xã" 1á khá niậm chi đơn vị hành,

chính lãnh thổ, một cấp chính quyển nhà nước, "Thơn" là khá niệm được ding

trong qn lý hành chính (và cả trong vẫn tƠ, nó có thể được xem niu là một “ẩm. vã hành chính Tinh th" đưới cấp x8. Trong ìch sổ thơn có thể có pham và khơng gin trùng hợp với làng, hoặc nhỏ hơn làng Dưới ché độ mới, đa số thơn có phạm.

‘vi khơng gian trùng với làng, vi vậy cách nói mới "thơn, làng" đã xuất hiện Hiệnnay, Nhà nước Việt Nam có chủ trương sáp nhập thơn nhằm znue đích giảm bớt số

gut hưởng phụ cấp từ ngân sich nhà nước như truổng thôn, bi thư chi b

4, thân có thể cổ pham vĩ khơng gian rồng hơn làng, tương ứng với pham vi không gien của mốt sổ ling tuy vậy, cách nói "thơn, lang" vin được mir dụng kỄ cả trong ¬ vvin bin hành chính, Do nh cầu của quản ly, xã và thơn có thể có nhiều

nhang làng vẫn ln bén vững thâm chi din mức "siểu dn inh” [3, te 54]

Ling ở đẳng bing Bắc Bộ có những nét đặc thù so vớ “lang” ð đồng bing

Nam Bộ, Các khóm, ấp ở Nam Bộ cơ tính mở nhiêu hơn thường káo đã ha bên bờsông hoặc hai bên đường lớn, chữ không bi bao vậy khép kin bởi ly tr lang ninelang ở đồng bằng Bắc Bộ. Các khóm, ấp ở Nam Bộ được thành lập do sư quy tu, tập,

hop tự nhiên của những con người phiêu tán, nên din số có thể tăng giảm ty theo

</div>Trang 39<div class="page_container" data-page="39">

tinh hình sin xuất và đời sống Người din nếu thấy of sinh ống thi ở lạ, thấy khó lâm anthi chuyễn đ nơi khác, Do da, kit cd khôm, ấp ở Nam Bộ không th chặt chế

hư làng ở ding bing Bắc Bộ, thâm chi lúc đầu khơng có hương ước, lệ ing và tốctrức như các làng miễn Bắc (88, tr 23]

Trên phương đin quân ý nhà nước, có thể thấy làng Việt truyền thống ving

đồng bing Bic Bồ cổ những đặc trưng su đây

Thử nhất làng là đơn vi kink tế xã hội de tin nự iên kết các ga dink. Vai

trò của đồng họ vớ tư ring "tốc quyền" chiém vĩ ti rất quan trong trong đời sống

hội - chính bị - pháp ý của người din. Nó chỉ phổ cách thức xử sự của các hành

viên cùng huyết thẳng, thậm chỉ còn tác động, ảnh hưởng lớn din việc tổ chúc quyển

Ive và quân ý xã hội cia nhà made. Voi từ tưởng tộc quyền, các đồng họ đều sỡ dung

tối đa tinh thin "đi việc làng để gữ lấy họ". Điều này lý giã thực t ở nhiễu dia phương việc tranh giảnh quyên lực không chỉ vu

agit các dong họ trong mốt làng

Thứ hai mỗi tenga một đơn vị xã hộ có tỉnh địa vục và din cơ mang năng

fin ra giữa các ling ma còn.

tinh cục 86, bản vĩ. Ling a một cơ chế kháp kin, một công đồng độc lập, hy quản,mắc cho nhõng bién động cia xã hồi, cba dit noớc, din làng luôn biễt cách làm giảm

say can thiệp từ bân ngoài, LỄ cả mự can thiệp của nhà nước để tấp tue cuộc séng với

ship điệu iêng ofa minh

Thứ ba, trong phạm vi lang, tinh chit ty quân luôn song hành cùng quản lýhà nước, Khi hệ thông quấn lý bánh chính cấp xã xuất hiện, hệ thơng tr quân vấn

còn rắt manh và giữ vi ti chỉ phối đời ơng din lãng Trong q tình vận hành: khơng phi hóc nào hơi hộ thống này cũng thống nhất, ma nhiều Khi chủng con mâu thuấn,

thâm chí trú ngược và đố lập nhau. Tuy nhiên theo xu hướng căng ngược về thờikỳ xa xua ti tính by quần cảng men, tr lú, yêu tổ quên lý hành chính aha nước

cảng gin với nghy nay cảng chin thế hơn

Thứ hự, đặc dim nỗi bật của văn hóa làng là tính công đồng và cổng cảm,

Đây là đặc tinh của cử din nông nghiệp và là nền ting cho thôn, làng én din, phát triễn hàng nghìn năm, Tinh cơng đồng, công căm này làm cho “mối cá nhân ước về làng rước lên thuộc về chính bản thân minh [118, tr 31] Hay nổi cách khác, dma dic trung nỗi bật oie fing Viét là tính tên kết chất chế cia nhỗng cơn ngư cùng

chung sing trong mốt địa vục

</div>Trang 40<div class="page_container" data-page="40">

"Ngày nay, đi sống lnh tế - xã hội có sự phát tiễn vượt bậc, ling Việt truyền

thẳng cũng có ar vận đơng biễn đỗ. Nguời lang ngày nay đ làm ăn snh sống ở khẩp

noi tiên of nước, thâm chief ð nước ngoi, gì lưu lành tế, vấn hóa xã hộ vì vậy mỡ

xơngrấtnhiễu, u ổ chính cư ngụ cơ khơng cịn dim đặc nhờ trước mã có a lan xen

giữnnhữngngườitriêngkhác thâm chỉxãkkhác Các hộ ga din trong láng dẫn chuyên

băm mất đường lớn, yêu tổ cổ kết trong làng khơng cịn chất ch nhtrước, u tổ "tộc quyên, huyễt thẳng" cũng lông lêo hơn. Đời ang nh tế vin hoa,

xã hội, tình độ din ti. của cự dân trong ling được năng cao ding LỄ

Tuy nhiên, di đời sống kính tỉ xã hội có biển đối nhnrthể nao thi một đều có thể of nhận thấy là rính gi ga nơng thơn và đơ thị vấn chưa bị xóa bộ, ling Việt vũng đồng bằng Bắc Bộ với những dâu vất truyền thing vẫn con tổ ti, vin hóa làng Việt với những gi toi đã đợc khẳng định qua thot gian vẫn côn tn tại vớ ức sống mạnh m cia nó. Trongxã hơi hiện dai, với tiết lý quản lý nhà nước "xã hồi to, nhà

"nước be", nhấtlà rong đều kiên cần có sự tự quản của cơng đồng ti vai rị cia thơn,

ling căng cân phấi đuợc khẳng dint

2.1.1.2 Tình qn cia thôn làng ving đồng bằng Bắc Bộ Tiét Nam

Từ didn Nơng Việt giả thích "tự quản" lá “he minh trồng cot, quấn

xen cơng việc của mình, khơng cẩn cơ ai đẫu khuễn" [159, tr 1670] Theo quan niệm vé tự quản đa phương được nếu tai Hiển chương Châu Âu của chính quyền tr quân dia phương năm 1985 thi, ty qn của thơn, làng có thé được hiểu là: quyển va

hi vững thu aici thôn làng được ast Ảnh và quân Is mốt phẩn Ion các công,

việc xã hội trong thiên Kid pháp luật và phẩ chi trách nhiệm nhằm phe vụ Tot ích của dân cư ha phương (Hiễn chương Châu Âu vé chính quyên tự quần dia phương Hội đồng Châu Âu 1985 dinh ngiĩa "Tự quân dia phương được hiểu là

qguyễn và khả ning thục sự ofa cơ quan tự quin địa phương được quyét định và quản

ý một phần lớn các công việc xã hồ, hong khuân khỗ pháp luật va phải chu trách.

nhiệm nhằm phục vụ lợi ich cde din cự địa phuong’), tho đó, “hy quản

phim hình thành cơn sự từ ngun

Nhin từ góc đơ cơng đồng, đổ là nr tw ngun xác dinh những công việc

thuộc khánh

tiện pháp quản lý như: xác định những đu khoăn thing, phạt, từ nguyên đồng gópmột sản.

của sự quản ý tập thổ. Cùng với dé a rhe ngunthde thuận những,

các ngn tai chính cho tập thi để thục hiện các công việc chung,

</div>