Bài tập lớn đại số tuyến tính đề tài 26 ứng dụng của đại số tuyến tính trong qui hoạch tuyến tính với bài toán vận tải

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (630.54 KB, 17 trang )

Trang 1<div class="page_container" data-page="1">

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHTRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

BÀI TẬP LỚNĐẠI SỐ TUYẾN TÍNH

ĐỀ TÀI 26 : ỨNG DỤNG CỦA ĐẠI SỐ TUYẾN TÍNH TRONG QUI HOẠCH TUYẾN TÍNH VỚI BÀI TỐN VẬN TẢI

Nhóm:

TP.HCM, Tháng 12 Năm 2022

</div>Trang 2<div class="page_container" data-page="2">

MỤC LỤC

I. GIỚI THIỆU

………..………...…………

1) Giới thiệu về qui hoạch tuyến tính

………..

2) Đặt vấn đề: Bài tốn vận tải

……….….……….……….

II.ỨNG DỤNG CỦA ĐẠI SỐ TUYẾN TÍNH TRONG QUI HOẠCH TUYẾN TÍNH VỀ BÀI TỐN VẬN TẢI

………

1) Nhận diện bài toán vận tải

………..……

2) Phương pháp giải bài toán vận tải

……….………..

</div>Trang 3<div class="page_container" data-page="3">

I.GIỚI THIỆU

1) Giới thiệu về qui hoạch tuyến tính

Qui hoạch tuyến tính ( QHTT ) là thuật tốn nhằm tìm ra một kế hoạch hay phương án tốt nhất từ vô số những lựa chọn khác nhau. Hiểu một cách đơn giản hơn, qui hoạch tuyến tính chính là chọn ra phương án tối ưu dựa trên những ràng buộc, hạn chế, điều kiện đặt ra.

Nội dung mà qui hoạch tuyến tính thực hiện là hoạt động phân bổ nguồn lực hợp lý khi mà nguồn tài nguyên có hạn. Nếu ứng dụng vào việc kinh doanh, sản xuất thì sẽ giúp tiết kiệm được chi phí, doanh thu cao, lãi cộng gộp nhiều. Nhờ vậy mà hiệu quả hoạt động được nâng cao đáng kể.

Mơ hình QHTT gồm 2 thành phần:

+ Hàm mục tiêu: thể hiện chính xác và cụ thể mục tiêu phải đạt được. + Các ràng buộc: Các điều kiện là hạn chế mà nguồn lực phải tuân theo.

Trong qui hoạch tuyến tính, hai khái niệm này ln song hành cùng nhau, ràng buộc với nhau và không tách rời nhau.

2) Đặt vấn đề: Bài toán vận tải:

Vận tải đóng vai trị trọng yếu của q trình phân phối và lưu thông. Nếu nền kinh tế là một cơ thể sống, trong đó hệ thống giao thơng là các huyết mạch thì vận tải là quá trình đưa các chất dinh dưỡng đến nuôi các tế bào của cơ thể sống đó. Một số ngành liên quan đến vận tải cũng phát triển nhanh chóng như là vận tải, logictics, kho bãi,… tuy những ngành kinh doanh tuy khơng mới, nhưng lại có nhiều nghiệp vụ đặc thù, khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng và dẫn đến dễ mắc sai sót đặc biệt là trong việc quản lý kho bãi hợp lý và sử dụng chi phí một cách hiệu quả nhất. Hơn thế nữa, trong cuộc sống hiện đại ngày nay việc vận chuyển hàng hóa diễn ra liên tục không ngừng nghỉ cho nên yêu cầu về độ chính xác trong việc xử lý số liệu là vơ cùng cao. Vì lẽ đó “ Bài tốn vận tải” đã được đặt ra.

*Ví dụ về bài tốn vận tải:

Một cơng ty sản xuất cá basa đơng lạnh có ba kho hàng được đặt tại trung tâm tp Cần Thơ là A1 có 50 tấn, A2 có 90 tấn, A3 có 60 tấn. Theo đơn đặt hàng thì trong ngày cơng ty này thì công ty cần chuyển hàng đến hệ thống siêu thị BigC tại tp Hồ Chí Minh gồm 4 siêu thị: B1 cần 40 tấn, B2 cần 30 tấn, B3 cần 80 tấn, B4 cần 50 tấn. Chi phí vận chuyển ( đơn vị tính: (100.000 VNĐ/1 tấn cá ) trên các đoạn đường tương ứng như sau:

</div>Trang 4<div class="page_container" data-page="4">

Tìm phương án vận chuyển để tổng chi phí vận chuyển bé nhất.

Vậy làm thế nào để ta giải quyết bài toán bằng việc ứng dụng đại số tuyến tính . Chúng ta hãy bước qua phần tiếp theo.

II.ỨNG DỤNG CỦA ĐẠI SỐ TUYẾN TÍNH TRONG QUI HOẠCH TUYẾN TÍNH VỀ BÀI TỐN VẬN TẢI

1) Nhận diện bài tốn vận tải:

Giả sử có m kho hàng A1,….,Am cùng chứa một loại hàng hóa, kho Ai chứa ai tấn hàng. Cần vận chuyển số hàng trên đến n cửa hàng B1,…,Bn , cửa hàng Bi cần số hàng bi. Cước phí vận chuyển một tấn hàng từ kho Ai đến cửa hàng Bj là cij. Hãy lập phương án vận chuyển sao cho tổng chi phí vận chuyển là nhỏ nhất.

Biểu diễn đồ thị của bài toán vận tải

</div>Trang 5<div class="page_container" data-page="5">

Các kho hàng được gọi là các điểm phát, các cửa hàng được gọi là các điểm thu. Ví dụ: Có 3 điểm phát và 4 điểm thu, số hàng ở các điểm phát, nhu cầu ở các điểm thu, cước phí vận chuyển cho trong bảng sau:

Bảng trên đây được gọi là bảng vận tải.

Như vậy bài toán vận tải là bài tốn QHTT dạng chính tắc với m x n biến, hàm mục

tiêu G(X) cần cực tiểu và m+n ràng buộc

2) Phương pháp giải bài toán vận tải

Ứng dụng của đại số tuyến tính vào qui hoạch tuyến tính với bài tốn vận tải là đưa các phương trình tuyến tính như Hàm mục tiêu ( chi phí nhỏ nhất ) , các ràng buộc ( thu hết hàng, phát hết hàng ) về dạng ma trận. Từ đó dùng các thuật tốn biến đổi để giải bài toán bằng ma trận

Với bài toán vận tải, ta sử dụng thuật toán thế vị, bao gồm các bước như sau:  Bước 1: Tìm phương án xuất phát;

</div>Trang 6<div class="page_container" data-page="6">

 Bước 2: Kiểm tra tính tối ưu của một phương án, nếu: + Tối ưu: đi đến kết luận;

+ Chưa tối ưu: đi đến bước 3;

 Bước 3: Tìm phương án mới tốt hơn, quay lại bước 2.

Gọi: xij là lượng hàng vận chuyển từ điểm phát thứ i đến điểm thu thứ j.



là tổng chi phí vận chuyển (hàm mục tiêu).

Nhiệm vụ của bài tốn là tối ưu hóa chi phí vận chuyển bằng cách tìm min của hàm mục tiêu.

1) Bước 1: Tìm phương án xuất phát:

Việc tìm phương án xuất phát, ta thường sử dụng một trong ba qui tắc sau: + Qui tắc góc Tây Bắc (North – West Corner Rule);

+ Qui tắc chi phí nhỏ nhất (Least – Cost Rule); + Qui tắc Voghel.

Ở đây, ta sẽ đề cập đến qui tắc chi phí nhỏ nhất theo quy trình sau: + Tìm ơ có chi phí nhỏ nhất;

+ Phân phối lượng hàng hóa tối đa có thể vào ơ đó; + Loại bỏ dịng hay cột đã phân phối đủ hàng hóa; + Tiếp tục q trình cho đến khi phân phối hết hàng.

Sau khi kết thúc quá trình phân phối hàng hóa vào bảng, ta cần liệt kê biến tại các ơ khơng có hàng hóa (bằng 0) là biến không cơ sở, ngược lại ở những ơ có hàng hóa (lớn hơn

(tính theo biến cơ sở).  Tính cijcij (ui vj); i j x, : ij 0 (tính theo biến khơng cơ sở).

</div>Trang 7<div class="page_container" data-page="7">

 Tiêu chuẩn tối ưu:

(đối với tìm min).

3) Bước 3: Tìm phương án mới tốt hơn:

+ Chọn ơ có cijâm nhất đối với bài tốn tìm min (dương nhất đối với bài tốn tìm max) làm ơ xuất phát.

+ Từ ơ có cijâm nhất và các ơ có x ij 0 (biến cơ sở), tạo một vịng chu trình, di chuyển 1 lượng hàng hóa trong chu trình và lập lại bảng mới. Quay lại bước 2 để kiểm tra tính tối ưu của bảng mới này.

III. Một số ví dụ và kết quả:1) Ví dụ 1:

Bài tốn vận chuyển nước đá

- Tổng cơng ty xây dựng BÌNH DƯƠNG có 3 cơ sở sản xuất đá dăm (A1, A2, A3) g và 3 cơng trường

Chi phí vận chuyển 1m3 đá từ các cơ sở sản xuất đá đến các công trường tiêu thụ đá không phụ thuộc vào khối lượng đá vận chuyển như sau (đơn vị tính 10.000 đồng):

</div>Trang 8<div class="page_container" data-page="8">

B1 B2 B3

Hãy xác định phương án vận chuyển đá từ cung cấp đến nơi tiêu thụ để tổng chi phí vận chuyển là thấp nhất. Phải vận chuyển hết hàng trong kho

BÂY GIỜ THIẾT LẬP TOÀN BỘ BÀI TOÁN VẬN TẢI Ở 1 BẢN DUY NHẤT.

PHÁT HỌA BÀI TOÁN TRÊN

- Gọi xij ( i = 1, 2, 3 và j 1, 2, 3 ) là LƯỢNG NƯỚC ĐÁ cần vận chuyển từ Cơ sở sản xuất đến Các công trường xây dựng.

- Tổng chi phí vân chuyển là nhỏ nhất ( tìm hàm cực tiểu ) là .

</div>Trang 9<div class="page_container" data-page="9">

GIẢI TRÊN MATLAB:

1. Đưa các chi phí vận chuyển, như cầu sản phẩm, số lượng sản phẩm cung cấp thành MA

</div>Trang 11<div class="page_container" data-page="11">

2) Ví dụ 2:

Một xe container của cơng ty sản xuất gạo An Bình vận chuyển gạo từ kho Quận 8, ThủĐức, Dĩ An đến 4 cửa hàng bán lẻ Ngọc Trâm, Thạch Thảo, Như Phương, Minh Thoa.

Kho Quận 8 cần vận chuyển đi 140kg gạo, kho Thủ Đức vận chuyển 55kg và kho Dĩ Anvận chuyển 85kg gạo.

Cửa hàng bán lẻ Ngọc Trâm cần nhập về 60kg gạo, cửa hàng Thạch Thảo cần 90kg, cửahàng Như Phương cần 70kg và Minh Thoa cần 60kg gạo để bán.

Chi phí vận chuyển (1000đ/kg) gạo từ mỗi kho đến mỗi cửa hàng cho trong bảng sau:

Công ty An Bình cần phân phối gạo từ các kho đến các cửa hàng như thể nào để tổng chi phí vận chuyển là thấp nhất và tính chi phí đó?

</div>Trang 12<div class="page_container" data-page="12">

GIẢI TRÊN MATLAB :

</div>Trang 13<div class="page_container" data-page="13">

Kết quả trên cho ta thấy lời giải ban đầu chưa tối ưu nên phải lặp 5 lần mới tìm được lời giải tối ưu.

3) Ví dụ 3:

Powerco có ba nhà máy điện cung cấp cho bốn thành phố. Mỗi nhà máy có thể cung cấp số kwh điện sau đây: nhà máy 1 – 35 triệu, nhà máy 2 – 50 triệu, nhà máy 3 – 40 triệu.Nhu cầu sử dụng điện cao điểm tại các thành phố này xảy ra cùng lúc như sau: thành phố 1 – 45 triệu, thành phố 2 – 20 triệu, thành phố 3 – 30 triệu, thành phố 4 – 30 triệu. Chi phíđể truyền tải 1 triệu kwh điện từ nhà máy đến thành phố được cho trong bảng sau đây:

Lên kế hoạch phân phối điện năng từ 3 nhà máy đến 4 thành phố để tối thiểu hóa chi phí truyền tải và tính chi phí này?

GIẢI TRÊN MATLAB:

</div>Trang 14<div class="page_container" data-page="14">

 Nhap ma tran chi phi:

32 tấntrong kho quận 3, 4 tấntrong kho quận 4, 12 tấntrong kho quận 5. Muốn vận

chuyển( chục triệu / tấn hàng ):

</div>Trang 15<div class="page_container" data-page="15">

Cửa hàng các tỉnh Kho chứa lúa

Bình Dương Vũng Tàu Đồng Nai Tiền Giang Bắc

</div>Trang 16<div class="page_container" data-page="16">