ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THANH TÂM

GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA
HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2023

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THANH TÂM

GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA
HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Giáo dục học (Giáo dục mầm non)
Mã số: 8.14.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐINH ĐỨC HỢI

THÁI NGUYÊN - 2023

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đã thực hiện kiểm tra mức độ tương đồng nội dung luận văn
qua phần mềm Turnitin một cách trung thực và đạt kết quả mức độ tương đồng
23%. Bản luận văn kiểm tra qua phần mềm là bản cứng đã nộp để bảo vệ trước
hội đồng. Nếu sai tôi xin chịu trách nhiệm.

Thái Nguyên, ngày 30 tháng 12 năm 2023
Học viên

Trần Thanh Tâm

i

LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới
Lãnh đạo Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các thầy giáo, cô
giáo đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc; tạo điều
kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Nhà trường.
Đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS. Đinh Đức Hợi
người Thầy đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ em trong suốt
quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn đến cán bộ quản lý, giáo viên Trường Mầm
non Đồng Quang, Trường Mầm non Tân Thịnh, Trường Mầm non Quang Vinh,
Trường Mầm non Quang Trung, Trường Mầm non Thịnh Đán, thành phố Thái
Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, người thân đã tạo điều kiện cho tác giả trong suốt
quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Trong quá trình nghiên cứu luận văn, mặc dù bản thân đã cố gắng nhưng
không tránh khỏi những hạn chế, tác giả kính mong nhận được sự góp ý, chỉ dẫn
của Thầy cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!


Ngày 30 tháng 12 năm 2023
Người thực hiện

Trần Thanh Tâm

ii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... ii
MỤC LỤC............................................................................................................iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.............................................................................. iv
DANH MỤC BẢNG.............................................................................................. v
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................. 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
5. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 3
8. Kết cấu luận văn .............................................................................................. 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ 5-6

TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG MẦM NON ....... 6
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu....................................................................... 6
1.1.1. Nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo.................................. 6
1.1.2. Nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt


động âm nhạc ............................................................................................. 8
1.2. Một số khái niệm cơ bản ............................................................................ 11
1.2.1. Giáo dục thẩm mỹ.................................................................................... 11
1.2.2. Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo........................................................ 12
1.2.3. Hoạt động âm nhạc ở trường mầm non ................................................... 13
1.2.4. Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc ở

trường mầm non....................................................................................... 14
1.3. Đặc điểm thẩm mỹ của trẻ 5-6 tuổi và ưu thế của hoạt động âm nhạc

trong giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5 - 6 tuổi................................................ 15

iii

1.3.1. Đặc điểm thẩm mỹ của trẻ 5-6 tuổi ......................................................... 15
1.3.2. Vai trò giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non ............... 16
1.3.3. Ưu thế của hoạt động âm nhạc trong giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5 - 6

tuổi ở trường mầm non ............................................................................ 17
1.4. Lí luận về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm

nhạc ở trường mầm non ........................................................................... 19
1.4.1. Mục tiêu giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm

nhạc ở trường mầm non ........................................................................... 19
1.4.2. Nội dung giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm

nhạc ở trường mầm non ........................................................................... 19
1.4.3. Phương pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động


âm nhạc ở trường mầm non ..................................................................... 20
1.4.4. Hình thức giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm

nhạc ở trường mầm non ........................................................................... 24
1.4.5. Đánh giá kết quả giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt

động âm nhạc ở trường mầm non ............................................................ 25
1.4.6. Yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi

thông qua hoạt động âm nhạc ở trường mầm non ................................... 26
Kết luận chương 1.............................................................................................. 30

Chương 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ 5-6 TUỔI
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG MẦM NON THÀNH

PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN................................................. 31
2.1. Khái quát về khách thể khảo sát và nghien cứu ......................................... 31
2.1.1. Khái quát khách thể khảo sát................................................................... 31
2.1.2. Tổ chức nghiên cứu ................................................................................. 32
2.2. Thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non

thành phố Thái Nguyên............................................................................ 33
2.2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về đặc điểm thẩm mỹ của trẻ 5-6

tuổi ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên ............................... 33

iv

2.2.2. Thực trạng nhận thức của giáo viên về vai trò giáo dục thẩm mỹ cho trẻ
5-6 tuổi ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên............................ 36


2.2.3. Thực trạng nhận thức của giáo viên về ưu thế của hoạt động âm
nhạc trong giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non
thành phố Thái Nguyên............................................................................ 38

2.3. Thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm
nhạc ở trường mầm non thành phố Thái Nguyên .................................... 40

2.3.1. Thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông
qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên.... 40

2.3.2. Thực trạng thực hiện nội dung giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông
qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên.... 43

2.3.3. Thực trạng sử dụng phương pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông
qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên ..... 45

2.3.4. Thực trạng hình thức giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua
hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên....... 47

2.3.5. Thực trạng đánh giá kết quả giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua
hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên .......... 49

2.3.6. Thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông
qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên ..... 50

2.4. Đánh giá chung ........................................................................................... 51
2.4.1. Mặt mạnh ................................................................................................. 51
2.4.2. Hạn chế .................................................................................................... 52
2.4.3. Nguyên nhân ............................................................................................ 52

Kết luận chương 2.............................................................................................. 53

Chương 3: BIỆN PHÁP GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ 5-6 TUỔI
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON

THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN .................................. 54
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp ....................................................................... 54

v

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu .......................................................... 54
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn.......................................................... 54
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống .......................................................... 55
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................. 55
3.1.5. Nguyên tắc lấy trẻ làm trung tâm ............................................................ 55
3.2. Biện pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm

nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên.............................. 56
3.2.1. Biện pháp 1: Phát triển môi trường giáo dục tạo điều kiện thuận lợi để

tổ chức các hoạt động âm nhạc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở
trường mầm non....................................................................................... 56
3.2.2. Biện pháp 2: Nâng cao chất lượng hoạt động âm nhạc, củng cố kỹ năng
âm nhạc cho trẻ mọi lúc mọi nơi ở trường mầm non .............................. 57
3.2.3. Biện pháp 3: Đổi mới hoạt động giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi qua áp dụng các phương pháp giáo dục hiện đại ở trường mầm non .... 61
3.2.4. Biện pháp 4: Đa dạng hóa các hình thức phối kết hợp giữa cha mẹ trẻ
trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi ...... 64
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................................. 66
3.4. Khảo nghiệm và thực nghiệm sư phạm ...................................................... 66

3.4.1. Khảo nghiệm............................................................................................ 66
3.4.2. Thực nghiệm ............................................................................................ 70
Kết luận chương 3.............................................................................................. 75
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ..................................................................... 76
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 79
PHỤ LỤC...............................................................................................................

vi

ÂN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CSVC Âm nhạc
ĐG Cơ sở vật chất
GD Đánh giá
GDÂN Giáo dục
GD-ĐT Giáo dục âm nhạc
GDMN Giáo dục - đào tạo
GDTM Giáo dục mầm non
GV Giáo dục thẩm mỹ
GVMN Giáo viên
HĐ Giáo viên mầm non
HĐÂN Hoạt động
HĐGD Hoạt động âm nhạc
MG Hoạt động giáo dục
MN Mẫu giáo
MQH Mầm non
XH Mối quan hệ
Xã hội

iv


DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về đặc điểm thẩm mỹ của
trẻ 5-6 tuổi ..................................................................................... 34

Bảng 2.2. Thực trạng nhận thức của giáo viên về vai trò GDTM cho trẻ
5-6 tuổi .......................................................................................... 36

Bảng 2.3. Nhận thức của GV về ưu thế của hoạt động âm nhạc trong
giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non ........... 38

Bảng 2.4. Thực trạng thực hiện mục tiêu GDTM cho trẻ 5-6 tuổi thông
qua HĐÂN..................................................................................... 41

Bảng 2.5. Thực hiện nội dung GDTM cho trẻ 5-6 tuổi thông qua HĐÂN.. 44
Bảng 2.6. Thực hiện nội dung HĐÂN cho trẻ 5-6 tuổi................................ 45
Bảng 2.7. Thực hiện phương pháp GDTM cho trẻ 5-6 tuổi qua HĐÂN..... 46
Bảng 2.8. Thực hiện hình thức GDTM cho trẻ 5-6 tuổi qua HĐÂN........... 48
Bảng 2.9. Thực trạng thực hiện đánh giá kết quả GDTM cho trẻ 5-6 tuổi

thông qua HĐÂN .......................................................................... 49
Bảng 2.10. Yếu tố ảnh hưởng đến GDTM cho trẻ 5-6 tuổi qua HĐÂN........ 50
Bảng 3.1. Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp..................................... 67
Bảng 3.2. Tính khả thi biện pháp đề xuất ...................................................... 69
Bảng 3.3. Khảo sát đầu vào hiệu quả thực hiện GDTM cho trẻ 5-6 tuổi qua

HĐÂN ở trường MN Tân Thịnh của nhóm TN và ĐC................. 71
Bảng 3.4. Khảo sát đầu ra hiệu quả thực hiện GDTM cho trẻ 5-6 tuổi qua

HĐÂN ở trường MN Tân Thịnh của nhóm TN và ĐC................. 72

Bảng 3.5. Độ lệch chuẩn giữa nhóm TN và ĐC ............................................ 73

v

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

Giáo dục thẩm mỹ có vai trị quan trọng trong việc hình thành nhân cách và
phát triển trí tuệ cho trẻ em. Thơng qua giáo dục thẩm mỹ, trẻ hiểu được cái hay
cái đẹp của cuộc sống, từ đó có cách ứng xử tốt đẹp với gia đình và những người
xung quanh. Những năm đầu đời là những năm trí não trẻ đạt được hiệu suất tối
đa để lĩnh hội kiến thức vì vậy cần có những nội dung và phương pháp phù hợp
để giáo dục trẻ.

Âm nhạc được coi là phương tiện hữu hiệu để đưa vào ý thức của trẻ một
cách sâu sắc để trẻ có khả năng qua âm nhạc cảm nhận những nét đẹp, nét thẩm
mỹ cho bản thân. Thông qua hoạt động âm nhạc sẽ giúp trẻ có khả năng cảm thụ
thẩm mỹ, bồi dưỡng những xúc cảm thẩm mỹ. Hoạt động này giúp trẻ có điều
kiện thuận lợi nhất để phát triển cảm giác, phát triển tai nghe, phát triển óc tưởng
tượng sáng tạo của trẻ, trẻ ham muốn, hứng thú với cái đẹp. Đây là yếu tố cần
thiết và có thể nói là khơng thể thiếu được để góp phần giúp trẻ phát triển toàn
diện nhân cách.

Giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động âm nhạc cho trẻ mầm non là nhiệm
vụ quan trọng trong hoạt động giáo dục của nhà trường, góp phần thực hiện phát
triển nhân cách toàn diện cho trẻ mầm non “Đức - Trí - Thể - Mỹ” trong sự phát
triển con người ở các mục tiêu giáo dục. Nhất là trong xã hội hiện đại, trình độ
dân trí ngày càng cao thì giáo dục thẩm mỹ cho con người càng được coi trọng.
Vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ thơng qua hoạt động âm nhạc Cho trẻ mầm non
sẽ góp phần nâng cao nhận thức cũng như tầm quan trọng của giáo dục thẩm mỹ

đối với thế hệ trẻ.

Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động giáo dục âm nhạc là một
hoạt động nghệ thuật gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn
khơi gợi hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó cịn là phương tiện
thiết thực cho các hoạt động giáo dục. Có thể nói âm nhạc là một bộ phận không

1

thể tách rời với cơng tác chăm sóc, ni dưỡng và giáo dục trẻ. Mục tiêu của giáo
dục âm nhạc trong trường mầm non, là giáo dục cho trẻ lòng yêu âm nhạc, biết
cảm thụ âm nhạc qua các hoạt động âm nhạc phong phú như: Ca hát, vận động,
nghe hát, trò chơi âm nhạc. Đặc biệt với trẻ 5- 6 tuổi, âm nhạc đã đem lại cho trẻ
những ấn tượng, những khái niệm âm nhạc, dần hình thành trong tâm hồn trẻ,
tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc. Đây là bước khởi đầu giúp trẻ biết biểu
diễn ở mức độ đơn giản.

Thực tế ở các trường mầm non hiện nay việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6
tuổi thông qua hoạt động âm nhạc đã được vận dụng khá phong phú với các phương
pháp, biện pháp và hình thức khác nhau. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức hoạt
động âm nhạc cho trẻ còn nhiều giáo viên chưa chú trọng đến việc lựa chọn sử dụng
những bài hát, hình thức vận động cho trẻ nhằm khơi gợi cảm xúc thẩm mỹ ở trẻ,
chưa vận dụng lý thuyết hiệu quả vào thực tiễn, chưa mạnh dạn trong vận dụng đổi
mới PPDH hiện đại, chưa có biện pháp thiết thực trong q trình dạy trẻ, dẫn tới kết
quả chưa đạt được so với yêu cầu. Do vậy, việc áp dụng biện pháp giáo dục thẩm
mỹ khoa học, phù hợp cho trẻ là rất cần thiết, cần được chú trọng.

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu“Giáo dục thẩm
mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non thành
phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên ”.

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở các
TMN thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, đề tài đề xuất các biện pháp phát triển
thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động âm nhạc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục thẩm
mỹ cho trẻ 5-6 tuổi nói riêng và chất lượng giáo dục tồn diện nhân cách trẻ nói chung

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.

2

3.2. Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc ở các
TMN thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông

qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non.
4.2. Khảo sát thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt

động âm nhạc ở trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
4.3. Đề xuất biện pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt

động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
4.4. Thực nghiệm sư phạm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của biện


pháp đề xuất.
5. Giả thuyết khoa học

Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc ở trường
mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên đã đạt được kết quả nhất
định song vẫn còn một số hạn chế. Nếu đề xuất được biện pháp giáo dục thẩm
mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc phù hợp với thực tiễn của nhà
trường thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường
mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
6. Phạm vi nghiên cứu

6.1. Nội dung nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua
hoạt động âm nhạc ở trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
6.2. Khách thể khảo sát
Khảo sát 50 giáo viên mầm non dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi.
Khảo sát 60 trẻ 5-6 tuổi các trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh
Thái Nguyên.
Thực nghiệm 60 trẻ 5-6 tuổi tại trường Mầm non Tân Thịnh, thành phố Thái
Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

3

7. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này, tôi sử dụng phối hợp những phương pháp nghiên

cứu sau:
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Đề tài sử dụng phương pháp tổng hợp, hệ thống hố, phân tích tài liệu để


xác định khái niệm và xây dựng cơ sở lý luận về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6
tuổi thông qua hoạt động âm nhạc ở trường mầm non.

7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp quan sát: Sử dụng phương pháp quan sát để thu thập
thông tin về thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động
âm nhạc ở trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

7.2.2. Phương pháp điều tra bằng ankét: Tiến hành lấy ý kiến của các đối
tượng nghiên cứu thông qua phiếu điều tra, bảng hỏi nhằm làm rõ thực trạng giáo
dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm
non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

7.2.3. Phương pháp khảo nghiệm: khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả
thi của các biện pháp đề xuất với GVMN ở các trường mầm non về giáo dục
thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc ở các trường mầm non
thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

7.2.4. Phương pháp phỏng vấn: Sử dụng bảng hỏi với các câu hỏi để phỏng
vấn GVMN, các chuyên gia.

7.3. Nhóm phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng công thức tính trung bình, tính phần trăm, thứ bậc để xử lý số liệu.
8. Kết cấu luận văn
Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
được kết cấu thành 3 chương:

4


Chương 1: Cơ sở lý luận về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua
hoạt động âm nhạc ở trường mầm non

Chương 2: Thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt
động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

Chương 3: Biện pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt
động âm nhạc ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

5

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ 5-6 TUỔI
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG MẦM NON

1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo

GDTM tác động rất lớn đến việc hình thành nhân cách, nâng cao tính tích
cực trong hoạt động nhận thức, phát triển thể chất của trẻ MN.

Nghiên cứu “Những vấn đề về GDTM ở MG”, khẳng định: “GDTM cho trẻ
MN có thể sử dụng nhiều phương tiện nghệ thuật khác nhau như: ÂN, nghệ thuật
tạo hình, sân khấu điện ảnh, văn học...do đó cần mở rộng cách cửa để trẻ đi vào
thế giới của cái đẹp và sự sáng tạo”. [37]

Thực tế chỉ ra rằng trẻ mầm non rất cần được GDTM, giai đoạn hiện nay
nhiều trường MN chỉ trú trọng GD và rèn cho trẻ về kiến thức, kỹ năng mà chưa
quan tâm đến cảm nhận, xúc cảm của trẻ. Do đó, trẻ cần được GD, trải nghiệm
và cảm nhận nét đẹp bên trong, bên ngồi để có cuộc sống hài hịa, thấy được vai

trò của GDTM.

Cuốn sách “Nghệ thuật trong đời sống của trẻ em GDTM cho trẻ MN” đã
chỉ ra “hợp nhất nghệ thuật thành một khái niệm toàn diện về GDTM cho trẻ,
thuyết phục GV rằng nghệ thuật xây dựng sự quan tâm, động lực và học tập của
trẻ trong tất cả các môn học; nghệ thuật làm phong phú chương trình giảng dạy
của họ; giải quyết sự phù hợp về mặt phát triển của các HĐ nghệ thuật; đánh giá
sự phát triển của trẻ trong các lĩnh vực chính của nghệ thuật: ÂN, nghệ thuật thủ
công”.[36]

Nghiên cứu “ Quyền học tập thẩm mỹ và cuộc sống tốt đẹp” khẳng định
rằng: “Kinh nghiệm thẩm mỹ - được bắt đầu bởi GDTM là điều vô cùng cấp thiết
và quan trọng, tạo MQH của bản thân và thế giới, cho tự do và vì điều đó cho
một cuộc sống tốt đẹp. GDTM rất quan trọng đối với tuổi thơ và sự trưởng thành
trong cuộc sống của họ”. [47].

6

Thuật ngữ “thẩm mỹ” lần đầu tiên được sử dụng bởi nhà triết học người
Đức Alexander Baumgarten vào giữa thế kỷ 18 để ám chỉ “khoa học về cái đẹp”
như một lĩnh vực riêng của nó. Việc sử dụng thuật ngữ thẩm mỹ như vậy liên
quan đến một câu hỏi triết học về giá trị của thiên nhiên và nghệ thuật. Trong tác
phẩm của mình có tựa đề thẩm mỹ, Baumgarten đã định nghĩa phạm vi kiến thức
có thể nhận thức được và chọn từ Hy Lạp aisthetikos, ''sự nhạy cảm'', để mô tả
mối quan hệ giữa các khái niệm và giác quan của chúng ta.

Ngày nay, Phát triển thẩm mỹ quan tâm đến tri thức thu được thông qua
nhận thức giác quan hoặc giác quan của chúng ta (Bergmann 1993 [30]; Atan
1996 [29]; Tunalı 2001 [50]; Linder-man 1997 [39]; Duncum 2005 [32];
Lankford 1990 [38]; Okan 2002 [45]).


Trẻ cần thời gian đáng kể cần thiết để trải nghiệm thẩm mỹ và phát triển
khả năng phán đốn thẩm mỹ. Đó là một q trình phát triển dần dần
(Schirrmacher 1988) [42] và mơi trường thẩm mỹ ở trường cũng như ở nhà là rất
quan trọng để phát triển của phán đoán thẩm mỹ. Điều này đã được chứng minh
bởi các nghiên cứu trước đây cho thấy rằng sự tương tác và thảo luận về mỹ thuật
là cần thiết để đánh giá cao tính thẩm mỹ (Feeney và Moravcik 1987) [44]. Trong
nghiên cứu của chúng tơi, những đứa trẻ trong nhóm thực nghiệm lần đầu tiên
được trải nghiệm HĐ về thẩm mỹ và phê bình nghệ thuật trong cuộc sống của
trẻ. Do đó, giới hạn thời gian có thể được coi là một trở ngại cho sự phát triển
khả năng thẩm mỹ. Bên cạnh đó, việc loại bỏ mơi trường GD gia đình khỏi q
trình GD cũng có thể giải thích tại sao trẻ khơng cải thiện được điểm số sau
chương trình.

Feeney và Moravcik (1987) [44] cho rằng những trải nghiệm nghệ thuật tích
cực và phù hợp đầu tiên trong giáo dục thẩm mỹ không nhất thiết phải bị giới
hạn trong các chuyến tham quan bảo tàng và phòng trưng bày nghệ thuật. Giai
đoạn đầu của giáo dục thẩm mỹ có thể liên quan đến việc xác định các yếu tố
thiết kế trong nghệ thuật thị giác bao gồm màu sắc, hình khối, kết cấu, âm thanh,

7

vị trí và chuyển động. Nó cũng có thể liên quan đến việc nâng cao nhận thức về
nhịp điệu, sự cân bằng, độ tương phản, tỷ lệ, sự mạch lạc, thống nhất và biến đổi.

Ở trường mầm non, kiến thức và kỹ năng mà trẻ đạt được thơng qua các
giác quan từ các kích thích xung quanh đóng vai trị quyết định cuộc sống tương
lai của chúng (Taylor 1971 [48]; Omeroglu và Yas¸at 2002 [46]). Giáo dục mầm
non hiện đại khuyến khích phát triển các kỹ năng và năng lực liên quan đến nhận
thức về bản thân của cá nhân, kỹ năng xã hội, nhận thức về văn hóa của mình và

của người khác, kỹ năng giao tiếp, sáng tạo và thẩm mỹ.

Qua việc nghiên cứu, tìm hiểu các nhà nghiên cứu đã chỉ ra được GDTM
trẻ cần thời gian để hoàn thiện; kiến thức kĩ năng trẻ có được sẽ kích thích phát
triển tồn diện các lĩnh vực phát triển ở trẻ trong đó có lĩnh vực GDTM. GDTM
có thể tận dụng mọi hình thức nghệ thuật. GDTM có ảnh hưởng rõ rệt đối với trẻ
mầm non. Vì vậy GDTM cho trẻ 5-6 tuổi qua HĐÂN ở trường MN là hồn tồn
khả thi và có hiệu quả cao.
1.1.2. Nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động
âm nhạc

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng âm nhạc có nhiều lợi ích cho sự phát
triển thể chất và tinh thần của trẻ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng
GVMN chưa có sự chuẩn bị kỹ càng hoặc thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực
GDTM. Những nghiên cứu chủ yếu tiến hành khảo sát liên quan đến 3 khía cạnh:
“nhận thức vai trị của thẩm mỹ”, “thực hiện thẩm mỹ” và “đánh giá thẩm
mỹ”. Kết quả nghiên cứu cho thấy phần lớn người tham gia đồng ý rằng (1) việc
tham gia âm nhạc sẽ củng cố thái độ của người tham gia đối với việc đánh giá
cao thẩm mỹ thơng qua các chương trình đào tạo thẩm mỹ phù hợp và (2) việc
tham gia âm nhạc sẽ có lợi cho trẻ nhỏ bằng cách nâng cao trải nghiệm thẩm mỹ
của chúng. Thái độ đối với việc thực hiện thẩm mỹ ở trẻ nhỏ thuận lợi hơn ở
những người tham gia ở độ tuổi trung niên và có kinh nghiệm; (3) Hoạt động âm
nhạc còn là biện pháp tốt để nâng cao năng lực thẩm mỹ cho trẻ nhỏ, góp phần

8

tạo khơng khí thẩm mỹ trong thực hành giáo dục. Những kết quả này chỉ ra rằng
điều quan trọng đối với các nhà giáo dục mầm non là phải được đào tạo phù hợp
về thẩm mỹ và đánh giá liên tục để cung cấp giáo dục sớm chất lượng cao cho
trẻ nhỏ. [33]


Ở Việt Nam đã có các nghiên cứu, bàn luận về GDTM, các HĐAN cho trẻ
MN như:

Tác giả Đỗ Xuân Hà "Nguyên tắc GDTM bằng nghệ thuật tạo hình” [7]; Tác
giả Lê Quang Vinh nghiên cứu về "GDTM ở nước ta hiện nay". [28]; Tác giả
Nguyễn Thị Yến Phương đã nghiên cứu về GDTM cho trẻ MN thơng qua HĐ tạo
hình [17]. Tác giả Ngơ Tú Hiền nghiên cứu "GDTM - công cụ quan trọng để xây
dựng nhân cách có văn hóa trong văn hóa GD - GD và văn hóa" [15] đều chỉ ra
khả năng to lớn của các GDTM trong việc phát triển tình cảm, ý thức XH và nhân
cách của trẻ em. Các nghiên cứu cũng đề xuất các yêu cầu trong khâu lựa chọn giới
thiệu tác phẩm nghệ thuật với trẻ và những điểm cần lưu ý về hình thức và PP cho
trẻ làm quen với các tác phẩm nghệ thuật có ảnh hưởng tới GDTM cho trẻ.

Theo Trần Trung Sơn (2006) “Thực trạng công tác GDTM cho trẻ 5 tuổi ở
trường mầm non Cẩm Sơn - Anh Sơn - Nghệ An” đã chỉ ra thực tế GDTM cho
trẻ 5 tuổi ở trường MN chưa được quan tâm đúng mức, cần có biện pháp để khắc
phục. [19]

Tác giả Lại Kim Cúc (2014) “Biện pháp phát huy khả năng sáng tạo của trẻ
5-6 tuổi trong HĐ ca hát ở trường MN” trình bày các biện pháp giúp phát huy
sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi trong HĐ ca hát ở các cơ sở GDMN và những điều cần
đảm bảo để các biện pháp thực hiện có hiệu quả. [5]

Phạm Thị Hịa (2002) với cuốn “Giáo trình phương pháp giáo dục âm nhạc
trong trường mầm non” đã nêu: “GD âm nhạc trong trường MN với những gợi ý
phù hợp đối từng cơ sở GD; HĐÂN cũng được tác giả đề xuất sử dụng tích hợp
trong các HĐ học khác là rất cần thiết, nó giúp cho tiết học không bị khô cứng,
khiến trẻ không bị nhàm chán, mất tâp trung”.[10]


9

Hồng Cơng Dụng với bài viết “Ứng dụng PPDH tích cực trong lĩnh vực
phát triển thẩm mỹ” đã đưa ra các HĐ nhằm giúp GV tìm hiểu các PPDH tích
cực trong lĩnh vực phát triển thẩm mỹ, đưa ra câu hỏi gợi mở và đánh giá nhằm
giúp người học có thể tự tìm hiểu, vận dụng thực hành vào các HĐ GDTM qua
đó định hướng cho GV, biết cách chủ động, sáng tạo tổ chức các HĐGD để
GDTM cho trẻ”. [6,Tr.10].

Nguyễn Ánh Tuyết khẳng định “Trẻ chưa có ý thức đúng trong việc sáng
tạo ra cái đẹp và cũng chưa biết phát hiện cái đẹp một cách đầy đủ. Do đó trẻ
cần được hướng dẫn ngay từ lúc còn bé để trẻ được xem và tạo ra được nhiều
tác phẩm có giá trị” [26].

Tác giả Đỗ Xuân Hà khẳng định: “Sau giờ học buổi sáng thì các HĐÂN
được sử dụng làm nền cho các HĐ ngồi trời, HĐ góc, chuẩn bị cho giờ ăn, giờ
ngủ,... Đặc biệt trong các ngày lễ hội thì âm nhạc càng quan trọng” [7]

Nghị quyết số 29- NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT đã nêu:
“phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hịa đức, trí, thể, mỹ”; trong đó,
GDTM cho trẻ là điều rất cần thiết ngay từ lứa tuổi MG, khi trẻ tham gia vào các
HĐ nghệ thuật như tạo hình gồm vẽ, nặn, xé dán, cắt, và HĐÂN sẽ giúp trẻ học
hỏi tri thức, ngơn ngữ, hồn thiện cùng cảm xúc, thẩm mỹ, tính kiên trì, bền bỉ,
khéo léo và GD trẻ có ý thức tập thể, biết tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, cởi mở.[2]

Tác giả Phan Thị Việt Hoa với cuốn “Mỹ học và GDTM” đã khẳng định khi
cho trẻ tiếp xúc với nghệ thuật góp phần hữu hiệu để bồi dưỡng cảm xúc thẩm
mỹ hình thành với các HĐ nghệ thuật mà người lớn hướng dẫn tổ chức cho trẻ
thực hiện. [11].


Dựa theo các nghiên cứu trước đây, GVMN với các hoạt động âm nhạc và
tác phẩm nghệ thuật khác có những ảnh hưởng đến trẻ về: thể chất, sức khỏe, sự
phát triển tâm lý của trẻ em. [50].

Tuy nhiên, trước khả năng của GDTM có ý nghĩa giáo dục. Nghiên cứu đã
chứng minh rằng GDTM phù hợp (chẳng hạn như một vở nhạc kịch hoạt động)

10