Chăn nuôi dê cừu và thú thí nghiệm
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (17.36 MB, 220 trang )
C
Biên
www.hutech.edu.vn
*1.2022.VET132*
I
...................................................................................................................I
............................................................................................................ V
......................................................................... 1
1.1
............................................................... 1
1.2
.............................................................................. 2
1.3
..................................... 2
1.4
.......................................................................... 4
1.4.1
th c nuôi nh t (thâm canh)................................................................... 4
1.4.2
th c
1.4.3
th c bán thâm canh ............................................................................. 6
th (qu ng canh) .................................................................. 5
1.5
1.5.1 T ng
6
dê
Vi t Nam qua các
................................................................ 6
1.5.2 Phân b theo vùng sinh thái ............................................................................. 8
1.5.3 Phân b theo
a
.................................................................................. 9
1.5.4 Tình hình
ni dê trên th gi i..................................................................10
..................................................................... 14
2.1
...................................................... 14
2.1.1 Ngu n g c .....................................................................................................14
2.1.2 M t s t p tính c a dê ....................................................................................15
2.2
.......................................................... 20
2.2.1 Các gi ng dê trên th gi i................................................................................20
2.2.2 Gi ng dê s a châu Âu .....................................................................................21
2.2.3 Gi ng dê s a châu Á .......................................................................................24
2.2.4 Dê chuyên d ng
ng th t Boer ......................................................................25
2.2.5 Các gi ng dê c a Vi t Nam ..............................................................................27
2.3
............. 29
2.4
................................................................... 33
2.4.1 K thu t ch n dê cái gi ng
2.4.2 Ch n dê
c gi ng
ng s a ..........................................................................35
2.4.3 K thu t ch n dê gi ng trong
2.5
ng s a...............................................................33
nuôi dê th t ..................................................36
........................................ 36
............................................................ 38
3.1
................................................................................... 38
3.1.1 M t s yêu c u chung khi làm chu ng tr i .........................................................38
3.1.2 M t s ki u chu ng nuôi dê .............................................................................39
................................................................ 42
4.1
.............................................................................. 42
II
4.1.1
c
m v c u t o và ho t
4.1.2
c
m c u t o và q trình tiêu hố trong xoang mi ng .................................43
4.2
ng sinh lý c a
quan tiêu hóa ...........................42
....................................................................... 59
4.2.1 Nhu c u v t ch t khô......................................................................................59
4.2.2 Nhu c u
ng .......................................................................................60
4.2.3 Nhu c u protein .............................................................................................61
4.2.4 Nhu c u khoáng .............................................................................................62
4.2.5 Khoáng
ng ............................................................................................62
4.2.6 Khoáng vi
ng .............................................................................................63
4.2.7 Nhu c u Vitamin ............................................................................................63
4.2.8 Nhu c u
c ................................................................................................63
4.3
............................................................................................. 64
4.3.1 Ngu n th c
cho dê .....................................................................................64
4.3.2 Ch bi n và d tr th c
cho dê....................................................................67
4.4
......................................................... 70
4.4.1 Nhu c u dinh
ng cho dê cái h u b ...............................................................70
4.4.2 Nhu c u dinh
ng cho dê cái v t s a .............................................................70
4.4.3 Nhu c u dinh
ng cho dê
c h u b ..............................................................71
4.4.4 Nhu c u dinh
ng cho dê
c gi ng...............................................................72
.......................................... 74
5.1
.............................................................................................. 74
5.1.1 Kh u ph n và k thu t cho
5.1.2 K thu t
.........................................................................74
sóc, qu n lý .............................................................................75
5.2
....................................................................... 76
5.2.1 K thu t nuôi
5.2.2 K thu t
ng .......................................................................................76
sóc, qu n lý .............................................................................79
5.3
................ 79
5.3.1 Ph i gi ng cho dê cái ......................................................................................79
5.3.2 Nuôi dê cái ch a ............................................................................................82
5.4
....................................................................................... 90
5.5
...................................... 93
5.5.1 Nuôi
ng dê cái v t s a ...............................................................................93
5.6
.......................................................... 96
5.7
(90 NGÀY) ........................ 98
5.7.1 Giai
n bú s a
5.7.2 Giai
n 15
5.7.3 Giai
n t 46 - 90 ngày tu i .........................................................................99
5.7.4 Yêu c u
5.7.5
5.8
u (T
sinh
n 10 ngày tu i) ...........................................98
n 45 ngày tu i .........................................................................99
kh i
ng ................................................................................ 101
sóc dê con .......................................................................................... 101
....................................................... 102
5.8.1 K thu t v t s a .......................................................................................... 102
III
5.8.2 Ch bi n s a dê ........................................................................................... 106
5.9
...................................................................... 108
5.9.1 Các
i
ng dê nuôi th t ............................................................................. 108
5.9.2 M t s chi tiêu kinh t - k thu t .................................................................... 109
5.9.3 K thu t
nuôi dê th t ............................................................................. 109
................................................................ 116
6.1
................ 116
6.1.1 Ki m tra bi u hi n lâm sàng c a dê ................................................................ 116
6.1.2
pháp v sinh phòng b nh cho
6.2
dê .................................................. 117
.......... 120
6.2.1 B nh n i khoa.............................................................................................. 120
6.2.2 B nh viêm ru t ho i t (Enterotoxemia).......................................................... 125
6.2.3 B nh ngo i khoa .......................................................................................... 126
6.2.4 B nh s n khoa ............................................................................................. 128
6.2.5 M t s b nh truy n nhi m ............................................................................. 131
6.2.6 B nh ký sinh trùng ....................................................................................... 136
............................................................ 140
7.1
.................................................................................................. 140
7.1.1 Phịng ni .................................................................................................. 140
7.1.2 L ng ni .................................................................................................... 141
7.1.3 Yêu c u v th c
7.2
và
c u ng
i v i chu t nh t ......................................... 142
................................................................................................................ 144
7.2.1 V trí và t m quan tr ng ................................................................................ 144
7.2.2 Nh ng l i ích c a ngh ni th ..................................................................... 145
7.2.3
c
m sinh h c ........................................................................................ 146
7.2.4 S tiêu hóa.................................................................................................. 148
7.2.5 Gi ng và công tác gi ng th .......................................................................... 152
7.2.6 Dinh
ng và th c
c a th ...................................................................... 156
7.2.7 Chu ng tr i nuôi th ..................................................................................... 161
7.2.8 K thu t nuôi th ......................................................................................... 167
7.2.9 Nh ng b nh thông
7.3
ng
th ..................................................................... 174
................................................................................................. 177
7.3.1
c tính chung c a chu t c ng nhum.............................................................. 177
7.3.2
m c a vi c nuôi chu t c ng nhum ......................................................... 178
7.4
7.4.1 Ch
7.4.2
HAMSTER ........................................................................................... 179
u ng c a Hamster ......................................................................... 179
c a Hamster ........................................................................................ 180
7.4.3 V sinh cho Hamster ..................................................................................... 181
7.4.4
u tr b nh
ng g p cho Hamster ............................................................ 181
7.4.5 Các loài Hamster ph bi n
Vi t Nam ............................................................ 182
................................................. 187
IV
8.1
.......... 187
8.2
................................................... 188
8.2.1 Phát tri n
pháp
u tr ...................................................................... 188
8.2.2 Th nghi m tác d ng thu c ........................................................................... 188
8.2.3
ng v t có k t c u gi ng con
i .............................................................. 189
8.2.4 Phù h p v i nghiên c u khoa h c ................................................................... 189
8.2.5
mb o
an toàn s n ph m ...................................................................... 189
8.3
................................................... 190
8.3.1 Không
t chu n
8.3.2 Không
m b o an toàn tuy t
8.3.3
n quy t
o
c .............................................................................. 190
i................................................................... 190
nh sai l ch........................................................................... 191
8.3.4 Hao t n ngân sách th c hi n ......................................................................... 191
8.3.5
ng v t có th b
c
......................................................................... 191
........ 193
9.1
......................................................................................... 194
9.2
.......................................................................................... 194
9.2.1 Khái ni m.................................................................................................... 194
9.2.2 Danh m c các b nh có nghi ng sau
khơng
c m khám.......................... 194
9.2.3 Các bi n pháp làm ch t con v t ..................................................................... 194
9.2.4 Hóa ch t ..................................................................................................... 194
9.2.5 Thi t b , d ng c .......................................................................................... 195
9.2.6 Cách ti n hành............................................................................................. 195
.............................................................................................................. 203
.......................................................................................... 209
V
nuôi
này.
-
Bài 1:
-
Bài 2:
-
Bài 3:
-
Bài 4:
-
Bài 5:
-
Bài 6:
-
Bài 7:
-
Bài 8:
-
Môn
VI
cáo
nuôi
các thông tin liên qu
-
thi
1
BÀI 1:
BÀI 1: K
NI DÊ
1.1
A NGH
và bán
trong ngành
ni.
lơng, da,
khá
cho
dê
dinh
phân bón
dê là
tiêu hóa và có
cho
q
trong
con
em
con
dê có
khống, vitamin A... giúp
và não. Do
phát
móng, cung
con dê,
cho
phát
ni có vai trị quan
nơng
Trong các
vì
lồi
ni dê cung
con
cho
dê là
NI DÊ
em sau khi sinh
thành niên và
dê mà
già
dê
(Tacio, 1987).
dê cung
protein
trang
cho gia
các
mà
quan
nông dân
cho
thành viên cùa
các
và bán
nơng dân nghèo khơng có
dê
khi
lao
dê
bị.
là
cao.
giá
dê cao
trong thân
so
cao,
ni trâu, bị
dê non có giá
các
khác
do
có hàm
giàu protein.
Lơng và da dê là
làm
quan
da
có giá
là da dê
và
dinh
2
BÀI 1:
1.2 L I ÍCH C A NGH
lâu con dê
NI DÊ
coi là
nghèo", vì con dê có
ni dê mang
tính
ích cho gia
ánh
các
sinh thái khác nhau
chính sau
-
Có
thích nghi cao
vì
-
nào
Là lồi
có
ni
dê.
thơng minh, khá
tính,
ni gia
lao
-
ít
dê
-
tiêu hố
trong
-
là
già
em.
10 dê
1 bị
Có
ni
theo các hàng rào,
bị,
cây
Nó thích
và 7 - 8 dê
cách
Dê khơng
ni,
trâu bị: Nhu
1 bị
trái
mà chúng cịn có
khác.
có
là chúng có
cao, trong khi
và
là
có
nhiên.
Dê là lồi
u
nhanh
ít
trâu bị,
trâu bị, chu
có
vì
trâu, bị.
có
cho ra
ni dê
ni khác.
quay vịng
ít
ni
ro
1- 4
ni trâu bị.
1.3 NH NG THU N L
NI DÊ
-
tiêu
A NGH
dê
dê là
và
tiêu dùng coi là
ni dê
ngành
-
Dê cung
có giá
ta
ni dê khơng có khó
phân bón cho
cao
vùng
nhu
tiêu
và ni cá, ni giun
3
BÀI 1:
-
nơng dân, con dê cịn
cho
khi có
-
khó
xã
có
trong các
ro
ra".
ni
trình xố
Ngồi
nghèo,
và
làm cho
nơng dân
nghèo khó.
trên,
Do tính phàm
là
nói con dê là
vùng sâu, vùng xa cịn
-
coi
ni dê
cịn
nên dê
coi là lồi
ni có
phá
mùa
màng, cây
-
Dê
là
lồi khác
cơng do
tính
lành,
-
Khi ni dê
-
có bãi
tiêu
cung
thơ xanh.
dê
các lồi gia súc khác.
rãi
dê
có thói quen
cách
dê, do
-
Kinh
riêng
dê
xun, hàng ngày
ta,
làm cho
khác và các
ni dê
cho
và ngay
thu
-
và cơng tác
dê
con
sinh
kém và
nhàn
cao.
nhiên
ít ai
dê
ta
30
là
35 kg. Thói
khá lâu,
làm
ni dê là
ít
và làm giàu.
trong
trong
ra trong
và
thành
ni dê là
ngay
con dê
trên các bãi
dê cịn
vóc bé, con
quen
tài
rơng
gị, cơng lao
ni dê
và
khác.
ni dê
là chính,
ni là
lên
do tích
trên
chia
kinh
phát
các tài
trình
có kinh
thành
dân.
ni dê cịn
ni dê có
các
tình
làm cho dê cịi
tính
4
BÀI 1:
Cho dê sinh
tháng
là
là
sàn
phát
lý
non cái non, dê cái mang thai
tiêu dùng
cao,
do
sút.
quen dùng
tiêu hoá và
dê
5 - 6
kém nên dê
hay
Nam
dinh
dê
dê sinh
8 tháng
con sinh ra thì cịi
ta
Thơng
ni cho sinh
ít
do,
-
khoa
và
thì
con
qn
dê.
thu,
dù
dê
ngon, hàm
an tồn
tiêu dùng
nay
rãi do
dê
mùi hơi
khó
-
khác:
Dê
viêm
Do có
giá
tín
và
do
hàng hóa
ký sinh trùng.
cao nên
ni dê khó tham gia các
và
1.4 CÁC H
TH
ni dê
lý
dê trong
nhiên, kinh
xã
ni
q trình
ni.
Chúng ta có
và
pháp
theo
áp
trong các
ni sau
1.4.1
th c nuôi nh t (thâm canh)
-
này áp
là
dê nuôi
vùng không có
hồn tồn và
Dê
nhu
dinh
ni dê thâm canh
theo giai
kiêm
cho
sóc và
lý,
ni
chun
trong
theo
phù
tính
-
do
là
ni dê thâm canh bao
sung khống và
theo
dê,
có
cho
phân
ni
dê có
tinh
giàu dinh
5
BÀI 1:
thơ
lá cây,
(keo
nhiên
cơng), chè
cây, các
Ghinê, cây
Colombia (Trichantera Ghigantea),
nơng
-
Voi,
khơ, mía
và cơng
khác...
này có
Dê ít
giun sán do ít
Dê có
sinh
xúc
và
thu
cao
hàng ngày
tích
ít:
và 1 dê
bãi
do chúng
ít
tính l/4 ha
có
trong
cây
có
cùa dê
mà ta cung
ni
dê
lý
ni
các
theo nhu
gia súc
và
15 dê cái và 1 dê
chúng có
sung
dàng trong
6 dê cái
thâm canh cao,
phong phú, l/4 ha
thu
ni
vì
hàng ngày.
tra theo dõi
ni.
xây
kém vì
cơng lao
1.4.2
ni
th c
-
này
lý
dê.
th (qu ng canh)
áp
có
các
bãi
cây
8h/ngày, chúng
hồn tồn trên
và
xây
mà chúng
thích, dê
Dê
tìm
trong
khi
bão.
Dê có
ni
theo
chung
nhóm.
dê
trong cùng
này
Dê ni
chia lơ, phân
áp
canh
ni dê lai và
cho
và
canh:
-
trên
ln xanh
vì
dê thích
khi
thì dê
6
BÀI 1:
-
Khơng
cơng lao
-
Chi phí xây
ni thâm canh.
vì
các
-
dê khó
khơng
ký sinh trùng,
hành theo cá
là khi dê
trên các
khơng
Khi
bão kéo dài, dê
-
khơng có
ni
ni
-
cơng tác
hay
bãi
-
có
lý
Dê
làm và có
sung
tích bãi
tích 1 /2 ha
6 dê cái và 1 dê
Dê
các lồi
là
khác
cơng khi
kém do
1.4.3
làm hàng rào
tích
th c bán thâm canh
là
ni dê khá
ta. Dê có
và phù
ni theo
pháp xích
Ngồi
chúng cịn
cho
trong
nhà
nhiên trên
thêm
ni
vào ban
ni
dê
tìm
tinh
sung khống, vitamin,
lá các
và
nơng
khác.
này,
ni dê kiêm
-
ni có
lý cá
trong quy mơ
1.5 TÌNH HÌNH
DÊ TRÊN TH
PHÂN B
GI I VÀ VI T NAM
1.5.1 T ng
Vi t Nam qua các
Theo
dê
kê
có 306.305
kê,
ni
10
có 417.188
73,42%; 97.019
ni dê. Trong
ni
10 - 29
7
BÀI 1:
23,26%); có 10. 620 con
ni trên 50
30
qua,
2014,
dê
dê
ni
2016, 2017 và
11,08%.
cao
vào tháng 10
các
giãn cách xã
747 ngàn con so
Nam và
có các
pháp
kê
ngày
dù
dê
1
pháp nghiêm
và các chính
phịng
giãn cách
khi chính
các
phịng
và phát
là tháng 10
2021, chính
và phong
pháp phịng
phát
trong
kinh
có ngành
ngành
Tính chung trong
và xác
và các chính
phát
các
kinh
ni dê.
dê
dù
con,
trong
ni. Do
các
ngàn con.
qua các
2018 là 2.683,9 ngàn con.
pháp phịng
có
2018. Tuy nhiên,
kép:
dê
là 1.777,6
phong
2020
xã
dê
COVID-9, chính
các
trong
liên
2015,
2020, do
kinh
2,55%,
Nam có xu
là 1.600,3 ngàn con thì
177,3 ngàn con,
chính
49
0,78% (Chu Khơi, 2021).
Trong
ngàn con,
ni
này
tiêu
khơi
lên 2.654,6
cho
xu
ni dê sau
giai
2014 - 2021,
dê
lên 1.054,3 ngàn
là 65,9%.
Hình 1.1:
dê qua các
2014 - 2021
Nam
kê, 2015-2021
8
BÀI 1:
1.5.2 Phân b
theo vùng sinh thái
Xét theo vùng sinh thái,
du và
dê
núi phía
Trung
Trung
Tính
có
phát
dê
Nam
trang
cho
là
ni dê và
dân
nay, do nhu
có xu
dê
Long
vùng
khá
có
là
15%
dê ít
4%
dê
dê
và 413,4 ngàn con,
sơng
nơng
Lâm
lâu.
8%
Vùng
ngàn con,
phù
sơng
485,4 ngàn con
58%
hai vùng này vì
các vùng phía Nam
và
theo là
652,9 ngàn con,
núi,
ni dê
vùng Trung
28%
và
tích
cao,
trung
hai vùng này
có
dê
ni
733,6 ngàn con,
và Duyên
dê
ta
nuôi dê
là 99,5
các vùng
quy mô
dê lai. Tuy nhiên,
nuôi dê
1.000
3.000 dê
là
Ninh Bình và Long An.
Hình 1.2: Phân
dê theo vùng sinh thái
Nam
kê, 2021
dù
khó
trung du phía
COVID -19 làm cho
vì giãn cách xã
có
và phong
2021,
4,6% so
và
và tiêu
có vùng
dê
núi và
2020. Các vùng cịn
vùng Tây Ngun có
20,5%.
ni dê,
là vùng có
phát
tích
núi, phù
trong
gian
cho
9
BÀI 1:
1.1:
theo vùng sinh thái
2020 - 2021
2021
2020
Ngàn con
Ngàn con
2021/2020
Vùng
Sông
núi và Trung du
Trung
& DHMT
Tây Ngun
Nam
sơng
Long
%
99,5
98,1
101,5
733,6
768,6
95,4
652,9
645,4
101,2
269,9
223,9
120,5
485,4
474,8
102,2
413,4
398,4
103,7
kê, 2021
1.5.3 Phân b
theo
Xét theo
Nai,
a
10
Tre,
có
là
La, Hà Giang, Bình
và
dê
10
Thanh Hóa,
này
61,1%
2
Tre có
232,1 ngàn con,
Giang, Thành
La có
có
ít có
Nam
hai
Phúc, Kiên Giang,
và
thành có các khu cơng
Sơng
sơng
là 162,8 ngàn con, Hà Giang có
Ninh, Cà Mau,
ni dê. Trong
10% 25% 18% 15%
theo
là Thành
này là các
có
là 151,7 ngàn con.
Chí Minh, Bình
các
là
8,7%
là 157,5 ngàn con, Bình
Phúc
dê
Nai là
là 185,8 ngàn con,
Ngun
ni
9,1%
ni dê ít
Giang, Ninh
là 1623,2 ngàn con,
An là
241,2 ngàn con,
An,
Thành
núi và Trung du
Long
2 ngàn con, Kiên Giang
tích
là 4% 28%
Trung
ni dê ít
3
& DHMT Tây
1,6 ngàn con,
2,3 ngàn con.
10
BÀI 1:
Hình 1.3:Phân
dê theo
Nam
kê, 2021
trong
nhanh
34%,
là
lai,
2021 so
41,2%.
26,7%,
Ngãi có
2020, Tây Ninh là
theo,
có
có
Nơng 20,3%. Các
Trà Vinh, Phú
Gia
15%.
Hình 1.4:
các
kê, 2021
1.5.4 Tình hình
Theo
ni dê trên th gi i
kê
FAO -
dê
2014,
qua các
Trong
dê
trung
châu Á, có
và
càc
950.900.000 con
ni
94,45% so
3,88%
(châu Á, châu Phi)
nay, dê
58,26%
36,188%
dê
dê
dê
3 (39.097.600 con -
dê
Châu Âu tuy
dê
1.006.785 con.
dê
586.562.000 con
và vùng Caribe có
2014
phát
theo là châu Phi có 364.338.000 con
Châu
dê trong
dê
dê ni
dê
lơng cao
ít,
là
trên
trung
càc
11
BÀI 1:
trên
phát
cho
trong
ni dê
châu Á
ni
qua.
các
phát
ni
ni
và làm pho mát, do
có
dê
(172.957.208 con), sau
là Trung
(124.500.000 con); Pakistan (52.800.000 con);
2003
FAO),
dù có
quy mơ
tiên
châu Á,
các
châu Phi và có xu
con trong vịng 10
dê ít
trung
2014
kinh
cao.
Nam có 780.331 con
Nam
2
dê lên
1.600.275 con. Theo (), 2016
1.005
con, trong
Nam Á 27,77
Châu Á 597,151
con
dê
là
59,385%); các
2,76%).
và
dê theo
kê
1.2:
FAO -
2016
sau:
dê
2005
Khu
là
2010
2011
2012
2013
4.631.437
6.619.115
5.094.646
5.263.388
5.417.407
3.236.288
3.611.894
3.628.210
3732.262
3.805.643
Châu Âu
130.784
131.104
126.268
122.769
112.260
Châu Phi
1.114.841
2.710.450
1.184.501
1.253.689
1.346.339
Châu
126.681
127.734
128.569
127462
125.836
Châu
22.843
27.933
27.098
27.207
27.329
Châu Á
, 2016
Thơng báo
, 2016 cho
dê
, thì
2013
4.091.190
5.417.407
dê
các
châu Á
là châu Phi
là
>95%
-
Nam
theo
trong
2003, toàn
2003, toàn
1,64%)
Khu
sàn
phát
trong
70,25%
dê
12.000
trong
là
trung
dê
sau
là Trung
sau
dê trong
FAO 2004,
600.978.420
các
các
24,85%).
Pakistan.
trong
2013.
các
dê là 11.816.315
12
BÀI 1:
1,97%).
dê,
(9.277.942
Các
-
dê
do các
78,52%
châu Á cung
này (6.291.364
Trong
(1.312.000
là
(2.610.000
Pakistan (640.000
dê
vùng Ba Vì,
Trung
Ngồi ra,
da,
là Bangladesh
Trong
trung
vùng ven
2007).
cung
trong các
53,24%
120
cịn
Bình và
ni dê
sau
và
95
Chí Minh
-
(242.000
Nam cịn
Tây, Hà Tây
thành
phát
khá
2001, 2002 và 2003
lơng
là 864.055
894.934
và 898.960
các
dê
dê, Acharya R. M, 1992 cho
miêu
châu
trên
cịn
Trong
có 63%
kiêm
có 150
và phân
dê
27%
các
dê
và 5% là dê
và lơng làm len.
Các
châu Á có
có
dê
42%
là Pakistan: 25
là
có ngành
ni dê
Trung
ni dê
Chính
25
phát
và
20
Cơng tác nghiên
quan tâm chú ý.
ni dê,
dê
này
gia,
thành
nghiên
và Trung tâm Nghiên
dê.
Philippine
qua là 1,2%
chính
dê
dê
có là 6,25
(FAO - 2004).
nghiên
quan tâm chú ý,
gia
và
con dê
Trung
ngành
1978, Chính
phát
dê này lai
dê
phát
ni dê
và phát
hành
dê
con lai cho
ni
trình nghiên
ni dê trong
quan tâm
dê khá nhanh.
Ximong - Saanen là
trong 10
trình nghiên
xây
tồn
con
Trung
ni dê, do
có 12
dê
Trung
lên
80 - 100%
