BỘ TƯ PHÁP
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ
MƠN: LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM

ĐỀ BÀI 02:
Có nhận định cho rằng: “Bầu cử là trái tim của nền dân chủ hiện đại”.
Thông qua các kiến thức về bầu cử trong môn học Luật Hiến pháp, em hãy
cho biết quan điểm của mình về nhận định trên.

Họ và tên :

Nguyễn Hà Ngọc Anh

MSSV
Lớp

453534
4535B

:
:

Hà Nội, 2021
1


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU...................................................................................................................1
I. Giải thích nhận định...............................................................................................1
II. Bàn luận................................................................................................................1
1. Bầu cử tạo nên tính chính danh của nhà nước trong nền dân chủ hiện đại........2
2. Bầu cử là hình thức người dân giám sát việc sử dụng quyền lực của nhà
nước........................................................................................................................3
3. Bầu cử là phương thức giải quyết mâu thuẫn xã hội bằng phương pháp hồ
bình.........................................................................................................................4
III. Mở rộng...............................................................................................................5
KẾT LUẬN...............................................................................................................5
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................................6

551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna

MỞ ĐẦU
Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, nhân loại đã trải qua rất nhiều những
hình thức nhà nước khác nhau, nhưng tiến bộ nhất phải kể đến các thể chế dân
chủ. Hiện nay, với nền dân chủ hiện đại, bầu cử trở thành một phần không thể
thiếu ở bất cứ quốc gia nào tuyên bố công nhận nền dân chủ. Bàn về vị trí của
bầu cử, có nhận định cho rằng: “Bầu cử là trái tim của dân chủ”. Bài viết này
chủ yếu đi vào phân tích ý nghĩa nhận định và đưa ra một số minh chứng và bàn
luận về nội dung nhận định.
I. Giải thích nhận định
“Bầu cử” là việc lựa chọn người nắm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước
được thực hiện bởi người dân thông qua con đường bỏ phiếu tập thể1.
“Trái tim” là hình ảnh biểu tượng, chỉ vai trị trung tâm. Cũng như cơ thể
sẽ khơng sống được nếu khơng có trái tim, thiếu đi chủ thể nhận định, mà ở đây

là bầu cử, nền dân chủ cũng không thể tồn tại.
“Dân chủ” là hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc
thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình
đẳng, tự do và quyền con người2, thể hiện rõ nhất qua bộ máy nhà nước “của
dân, do dân, vì dân”. Trên thực tế, dân chủ khơng hồn tồn đồng nghĩa với tự
do, mà là sự thể chế hoá tự do3. Khác với nền dân chủ cổ đại, mà đại diện là nền
dân chủ trực tiếp La Mã - Hy Lạp, nền dân chủ hiện đại là nền dân chủ đại diện,
ở đó nhân dân thể hiện ý chí của mình thông qua những người đại diện mà họ
trực tiếp bầu ra.
Như vậy, cả nhận định đã khẳng định vai trò trung tâm, nền tảng, không
thể thay thế được của bầu cử đối với sự tồn tại và phát triển của nền dân chủ
hiện đại.
Trường Đại học Luật Hà Nội (2020), Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam, NXB. Tư pháp, Hà Nội,
tr.297;
2
Hoàng Văn Nghĩa (2003), “Dân chủ và việc thực hiện quyền dân chủ”, Tạp chí Nghiên cứu Lập
pháp, nguồn truy cập 1/3/2021;
3
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Tóm lược Dân chủ - Democracy in Brief, Chương trình Thơng tin Quốc tế,
nguồn truy cập
1/3/2021.
1
1

551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna

II. Bàn luận

Quả thực, trong nền dân chủ hiện đại, bầu cử nắm giữ một vị trí khơng thể
thay thế đối với nền dân chủ đại diện ngày nay.
1. Bầu cử tạo nên tính chính danh của nhà nước trong nền dân chủ
hiện đại
Như đã đề cập ở phần I, nền dân chủ hiện đại là nền dân chủ đại diện trên
cơ sở nhà nước pháp quyền, trong đó tất cả quyền lực nhà nước là thuộc về nhân
dân. Trên cơ sở đó, nhà nước chỉ có thể được thiết lập và thực thi quyền lực
quản lý xã hội khi có sự nhất trí của chủ thể duy nhất và đích thực ấy4. Vì vậy,
có thể thấy, bản chất của bầu cử là sự chuyển giao quyền lực nhà nước từ nhân
dân sang cho nhà nước. Nhưng khác với nền dân chủ trực tiếp, do dân cư phân
bố phân tán trên địa bàn rộng lớn hơn nhiều so với các thành bang cổ đại, người
dân không thể trực tiếp bầu ra người đứng đầu bộ máy nhà nước. Do đó, họ chỉ
có thể thể hiện ý chí của mình thơng qua người đại diện, thông qua phương thức
uỷ thác là bầu cử. Từ khi xuất hiện lí thuyết đại diện, bầu cử song hành với dân
chủ. Như vậy, bầu cử ra đời gắn liền với sự phát triển của dân chủ, là phương
thức chính để thưc hiện dân chủ. Bầu cử tự do, dân chủ làm tăng tính hiện thực
của quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tăng vai trị thực sự của cơng
dân trong diễn đàn chính trị pháp lý để thành lập nhà nước.
Hiến pháp năm 1946 coi việc “thực hiện một chính quyền mạnh mẽ và
sáng suốt của nhân dân” là một trong ba nguyên tắc của chính thể mới và nền
dân chủ nhân dân. Hiến pháp năm 2013 cũng khẳng định “Nhà nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân
dân, do Nhân dân, vì Nhân dân” và “Nước Cộng hồ xã hội chủ nghĩa Việt Nam
do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực của nhà nước thuộc về Nhân dân”. Điều
1 Luật Bầu cử 2015 đưa ra nguyên tắc: “phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ
phiếu kín” để đảm bảo cho quyền của mỗi người dân được thực hiện một cách
cơng bằng, mỗi là phiếu có giá trị ngang nhau. Những đại biểu được chọn ra
Phạm Hồng Thái (2008), “Quyền lực nhân dân và quyền lực nhà nước qua các Hiến pháp”, Tạp chí
Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Luật học 25 , tr.1-8;
4


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna

trong cuộc bầu cử này chính là những người đại diện cho nhân dân ở cấp trung
ương và địa phương, thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước ở cấp độ
nhà nước như ban hành luật, quyết định các cơng việc mang tính quốc gia (đối
với đại biểu Quốc hội) hoặc tại địa phương như quyết định các chính sách, định
hướng (đối với đại biểu Hội đồng nhân dân).
2. Bầu cử là hình thức người dân giám sát việc sử dụng quyền lực của
nhà nước
Thực tế cho thấy, quyền lực càng lớn, càng tuyệt đối thì càng dễ bị tha
hố, xã hội càng văn minh thì sự tha hóa quyền lực càng tinh vi. Khơng chỉ là
phương thức để người dân trao quyền cho nhà nước, bầu cử cũng là phương
thức để người dân giám sát quá trình chính quyền sử dụng quyền lực ấy. Có hai
phương thức người dân có thể thực hiện điều này. Trước hết, khi nhận thấy
người đại diện của mình đang lạm dụng quyền lực hoặc đang sử dụng nó một
cách khơng đúng đắn thì người dân có thể lựa chọn khơng tiếp tục bầu cho
người đại diện đó cho những nhiệm kì tiếp theo. Trong trường hợp nghiêm trọng
hơn, khi việc sử dụng quyền lực đó là trái pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến đời
sống của nhân dân, cử tri có quyền trực tiếp bãi nhiệm đại biểu đó, bất kể là ở
Quốc hội hay ở Hội đồng nhân dân. Có được những điều này cũng là bởi Nhân
dân là chủ thể của quyền lực nhà nước. Quyền lực của nhân dân là tối thượng.
Bản thân nhà nước không tự nhiên có quyền mà do nhân dân ủy quyền; quyền
lực của người cầm quyền có thể bị tước bỏ, quyền lực của nhân dân thì khơng
ai có thể tước bỏ được. Điều này đã được chứng minh ở phần trên. Bên cạnh
đó, để thu phục niềm tin của cử tri, để thắng cử, các lực lượng tranh cử tìm cách
thu phục niềm tin của cử tri, mà cách thức thu phục tốt nhất khơng gì khác, đó là

phải thực hiện “chính quyền của dân, do dân và vì dân”. Mặt khác, thơng qua
bầu cử, chính các đảng phái, các lực lượng tranh cử giám sát lẫn nhau, cơng kích
những hạn chế, khuyết điểm của nhau. Việc giám sát, kiểm tra chéo lẫn nhau
như vậy là một trong những phương thức tốt nhất để giám sát, chế ngự sự tha
hóa, lạm quyền của quyền lực nhà nước.

551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna

Theo Điều 7 Hiến pháp năm 2013, “Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng
nhân dân bị cử tri hoặc Quốc hội, Hội đồng nhân dân bãi nhiệm khi không cịn
xứng đáng với sự tín nhiệm của Nhân dân.”. Bầu cử cũng giúp nhân dân chọn ra
hội đồng người đại diện thay mặt mình quản lí, giám sát bộ máy nhà nước, có
thể miễn bãi nhiệm các chức danh nhà nước nếu thấy những người đó khơng
thực hiện đúng chứ trách, nhiệm vụ mà nhân dân giao phó. Điều này được quy
định rõ trong phần quy định chức năng của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các
cấp trong Hiến pháp.
3. Bầu cử là phương thức giải quyết mâu thuẫn xã hội bằng phương
pháp hồ bình5
Khác với các chế độ phi dân chủ khác, khi bộ máy nhà nước chủ yếu giới
hạn quyền lực trong tay giai cấp thống trị, các giai cấp khác bị đàn áp, áp chế
bằng tư tưởng và bạo lực, nền dân chủ hiện đại lấy hình thức đại diện là cốt lõi
của bộ máy nhà nước. Quan trọng nhất trong bộ máy là các cơ quan dân cử với
tính đa dạng trong thành phần tham gia, đại diện cho những bộ phận trong xã
hội. Đó là những cơ quan nhà nước có sứ mệnh hồ giải những mâu thuẫn trong
xã hội thông qua bàn luận, đối thoại, thậm chí thỏa hiệp. Các cơ quan đó giống
như một xã hội thu nhỏ, với mỗi đại biểu đại diện cho những người bầu ra mình,
tìm ra tiếng nói chung để giải quyết những vẫn đề trong đời sống để đảm bảo

quyền lợi cho cả đôi bên cũng như toàn xã hội. Những quyết định được đưa ra
tại các cơ quan dân cử này cũng giống như những bản thoả thuận giữa nhân dân
cả nước hoặc tại địa phương đó. Thay vì sử dụng bạo lực, áp chế nhà nước để
giải quyết các vấn đề xã hội, bầu cử chính là con đường đưa tới những giải pháp
hồ bình cho những vấn đề đó, mở rộng sự tiếp cận dân chủ tới không chỉ cho
giai cấp hoặc các thành phần thống trị trong cộng đồng, mà tới cả những người
yếu thế.
Trên thực tế, có thể thấy rằng, các mâu thuẫn xã hội cơ bản, mang tính
lịch sử như mâu thuẫn giữa các giai cấp, tầng lớp trong xã hội, mâu thuẫn sắc
tộc hay bất bình đẳng giới tính đã phần nào được giải quyết một cách hồ bình,
Nguyễn Đăng Dung (2018), “Vai trị của bầu cử”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Luật
học, Hà Nội
5

551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna

ít đổ máu hơn từ khi có những đại diện của các thành phần xã hội đó tham gia
vào bộ máy nhà nước nói chung và các cơ quan dân cử nói riêng. Từ nền dân
chủ hạn chế với chế độ bầu cử hạn chế, nền dân chủ ngày nay đã tiến tới phổ
thơng đầu phiếu, cùng với đó là sự bình đẳng trong khả năng tiếp cận bầu cử đối
với các thành phần trong xã hội.
III. Mở rộng
Nhận biết được tầm quan trọng của bầu cử đối với việc xây dựng nền
dân chủ hiện đại, việc cần làm của mỗi nhà nước cũng như người đứng đầu bộ
máy là phải xây dựng được chế định bầu cử công bằng, thoả mãn những nguyên
tắc và yêu cầu đối với mỗi cuộc bầu cử: “phổ thơng, bình đẳng, trực tiếp và bỏ
phiếu kín”. Để những ngun tắc ấy có thể đi vào sâu hơn trên thực tế, trước hết

cần giáo dục, tuyên truyền cho nhân dân những kiến thức và tầm quan trọng của
bầu cử, để họ tự nhận thức và tham gia bầu cử một cách nghiêm túc và có trách
nhiệm. Bên cạnh đó, cơng tác vận động cũng nên được chú trọng, để người đại
diện có thể thể hiện hết khả năng của mình, và nhân dân có cái nhìn khách quan
hơn về những sự lựa chọn của họ.
KẾT LUẬN
Như vậy, có thể thấy, bầu cử đóng vai trị trung tâm, quan trọng, không
thể thay thế trong nền dân chủ hiện đại. Nhận thức được điều đó, các nhà nước
cần có sự quan tâm đúng mức đến các chế định bầu cử cũng như việc thực hiện
bầu cử và tuyên truyền tới nhân dân một cách nghiêm túc và có hiệu quả.

551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna


551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna

551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna551085865.bt.lon.hien.phap.nhna