13/12/2012

KHOA CNSH & KTMT
Bài giảng Miễn dịch học

CÁC KỸ THUẬT MIỄN DỊCH
THƢỜNG DÙNG
GV: Nguyễn Thành Luân

1

Vai trò của miễn dịch trong
sinh học
• Vơ cùng quan trọng trong CNSH y dược & các
ứng dụng sinh học khác
• Các bệnh ở người và động vật chủ yếu xuất
phát từ sự tạp nhiễm hoặc rối loạn của hệ
thống miễn dịch
• KN (bệnh) lạ xuất hiện ngày càng nhiều &
phức tạp dưới các hình thức khác nhau

 Cải thiện các cách chuẩn đoán bệnh 1 cách
nhanh chóng là yêu cầu đối với ngành miễn dịch
học
2

1


13/12/2012

Nhu cầu đáp ứng sản xuất
miễn dịch trong sinh học
• Sản xuất vaccine phòng ngừa các bệnh ở người
và động vật như: influenza, MMR (measles,
mumps, rubella), HIV/AIDS, sốt xuất huyết, di
ứng & hen xuyễn, tiểu đường loại 1, thấp khớp…
• Tăng hiệu quả trong cấy ghép mơ TB/cơ quan

• Cải thiện sức khỏe động vật hoang dã & vật nuôi
(thú y)
3
• Hỗ trợ ngành nơng nghiệp/cơng nghiệp chăn ni

Các kỹ thuật miễn dịch cơ bản
• Định lượng immunoglobulin và các
protein khác
– Miễn dịch ngưng kết
– Miễn dịch kết tủa
– Miễn dịch khuếch tán đơn & kép

• Miễn dịch liên kết enzyme
– Miễn dịch vi hạt
– Miễn dịch huỳnh quang
– Miễn dịch hóa/điện phát quang
4

2


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


13/12/2012

Kỹ thuật định lƣợng immunoglobulin
và các protein đặc hiệu khác
Kỹ thuật cạnh tranh: KN không đánh
dấu cạnh tranh với KN có đánh dấu, kết
hợp với KT
Yêu cầu của phản ứng này là KT
phải có tính đặc hiệu cao, KN dùng xác
lập đồ thị tương quan chuẩn phải rất tinh
khiết, kháng ngun khơng mất hoạt tính
sinh học sau khi đánh dấu.
5

Kỹ thuật định lƣợng
immunoglobulin và các protein đặc
hiệu khác
Kỹ thuật không cạnh tranh: được
sử dụng rộng rãi trong định lượng
KN hoặc KT bằng phương pháp
miễn dịch

6

3
cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


13/12/2012

Miễn dịch ngƣng kết
(Agglutination)
Dựa trên nguyên tắc kết hợp KN
và KT, dùng hạt latex hay HC làm
nền phản ứng.
Bản chất của phương pháp này
là định tính và định lượng bằng cách
pha loãng tuần tự.
7

Cơ chế miễn dịch ngƣng kết

8

4
cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung

13/12/2012

9

Agglutination Sperm

Cách hoạt động: />

10

5
cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung

13/12/2012

Miễn dịch ngƣng kết
(Agglutination)
Ưu điểm của phương pháp
- Đơn giản
- Chỉ cần trang bị máy quang phổ kế đo
được bước sóng 340 nm và ủ nhiệt ở 37oC.
Khuyết điểm
- Hạn chế trong 1 số thử nghiệm
- Độ nhạy của cơ chất phát hiện khá thấp.

11

Miễn dịch kết tủa
(Immuno-precipitation)
Dựa trên nguyên tắc kết hợp KN
và KT tạo kết tủa trong môi trường
thích hợp (như polyethylene glycol)
Nếu lượng KT quá nhiều sẽ tạo
thành độ đục và đo ở bước sóng UV
(340nm).

12

6
cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung

13/12/2012

Miễn dịch kết tủa
(Immunoprecipitation)

13

Miễn dịch khuyếch tán đơn
(Single radial immunodiffusion, RID)

14

7
cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung

13/12/2012

15


Kỹ thuật Mancini
• Kháng huyết thanh này được hịa tan vào
thạch đun lỏng
• Hỗn hợp thạch-kháng huyết thanh được đổ rải
đều
• Đục các lỗ trịn trên thạch và cho huyết thanh
cần đo hoặc huyết thanh chứng vào
• Kháng nguyên sẽ khuyếch tán theo hướng ly
tâm từ các lỗ ra vùng thạch có chứa kháng
huyết thanh
• Vịng tủa mất 48 giờ mới ổn định=>tương đối
16
nhạy (->5 mg/lít) và đáng tin cậy

8
cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung

13/12/2012

Đường chuẩn dùng trong kỹ thuật Mancini
17

Miễn dịch khuyếch tán kép trên thạch
(Double diffusion in two dimensions)
Kỹ thuật Ouchterlony

Kỹ thuật này dựa trên sự hình thành

cấu trúc mạng lưới của agarose.
Các phân tử có trọng lượng nhỏ hơn
200 kDa khuếch tán dễ dàng trong
agarose, các phân tử có trọng lượng lớn
di chuyển chậm và khó khăn hơn.

18

9
cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung


cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung

cac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dungcac.my.thuat.dich.mo.dung